Қоғамның тұрақтылығы мен ел азаматтарының қауіпсіздігі ең алдымен заңның үстемдігіне, құқықтық тәртіптің сақталуына және әр адамның өз құқығы мен міндетін білуіне байланысты. Осы ретте Төлеби ауданында тұрғындардың, әсіресе жасөспірімдердің құқықтық сауаттылығын арттыруға, құқық бұзушылықтың алдын алуға және қауіпсіз орта қалыптастыруға бағытталған жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Бұл бағыттағы шаралар Мемлекет басшысы айқындаған «Заң және тәртіп» қағидатын берік орнықтыруға, қоғамда заңға деген құрметті арттыруға және кез келген құқық бұзушылыққа «нөлдік төзімділік» қалыптастыруға бағытталған.
Осы мақсатта «Тұрмыс» жедел-профилактикалық іс-шарасы аясында «Алатау» балалар сауықтыру лагерінде профилактикалық семинар-тренинг ұйымдастырылды. Маңызды іс-шараға Төлеби аудандық полиция бөлімінің қызметкерлері, Төлеби ауданы прокуратурасының прокуроры, аудандық білім бөлімінің және Отбасын қолдау орталығының мамандары қатысты. Басқосудың негізгі мақсаты – балалар мен жасөспірімдер арасында құқық бұзушылықтардың алдын алу, тұрмыстық зорлық-зомбылыққа жол бермеу, буллинг пен кибербуллингтің қауіп-қатерін түсіндіру және жас ұрпақтың құқықтық сауаттылығын арттыру.Бүгінде қауіпсіз қоғам құру – тек құқық қорғау органдарының ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Заң талаптарын сақтау мәдениеті баланың бойына отбасынан бастап сіңірілуі тиіс. Мектеп, ата-ана, құқық қорғау органдары, білім беру және әлеуметтік сала мамандары бірлесе жұмыс істеген жағдайда ғана жасөспірімдер арасында құқық бұзушылықтың алдын алуға және балалар үшін қауіпсіз орта қалыптастыруға мүмкіндік молаяды.
Семинар-тренинг барысында полиция қызметкерлері балаларға Қазақстан Республикасының заңнамалары бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Жасөспірімдер өздерінің құқықтары мен міндеттері туралы ақпарат алып, қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау және қауіпсіздік ережелерін сақтау, құқық бұзушылық жасаған жағдайда туындайтын жауапкершілік мәселелері жөнінде жан-жақты мағлұматқа қанықты.Құқықтық сауаттылық – қауіпсіз қоғамның басты негіздерінің бірі. Өз құқығын білетін, заң талаптарын түсінетін және өз әрекетінің салдарын бағалай алатын жасөспірім теріс жолға түсуден бойын аулақ ұстайды. Сондықтан балаларға құқықтық білім беру – құқық бұзушылық орын алғаннан кейін шара қолданудан әлдеқайда тиімді алдын алу тетігі. Кездесу барысында жасөспірімдерге тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу мәселесіне де ерекше назар аударылды. Отбасындағы зорлық-зомбылық – жеке адамның ғана емес, тұтас қоғамның қауіпсіздігіне әсер ететін күрделі мәселе. Оның алдын алу үшін зорлық-зомбылықтың кез келген түріне немқұрайлы қарамау, құқық бұзушылыққа «нөлдік төзімділік» қағидатын қалыптастыру аса маңызды.
Бұл ретте балаларға қиын жағдайға тап болған кезде жалғыз қалмай, көмек сұраудан қорықпау қажеттігі түсіндірілді. Сенім телефондары мен көмек көрсету қызметтеріне жүгіну тәртібі туралы ақпарат беріліп, құқықтық және әлеуметтік қолдау тетіктері таныстырылды. Мұндай түсіндіру жұмыстары балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етіп қана қоймай, олардың өз мәселесін ашық айтуына, тиісті мамандардан дер кезінде көмек алуына мүмкіндік береді. Семинар-тренингтің тағы бір маңызды бағыты – буллинг пен кибербуллингтің алдын алу. Қазіргі таңда балалардың өмірінде интернет пен әлеуметтік желілердің орны ерекше. Цифрлық кеңістіктің мүмкіндіктерімен қатар, оның қауіптері де бар. Әлеуметтік желілерде қорлау, мазақ ету, жалған ақпарат тарату, психологиялық қысым көрсету сияқты әрекеттер жасөспірімнің эмоционалдық жағдайына кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан балаларға интернеттегі қауіпсіздік ережелерін сақтау, жеке мәліметтерді қорғау, күмәнді адамдармен байланыс орнатпау және кибербуллинг жағдайында міндетті түрде ата-анаға немесе сенімді ересек адамға хабарлау қажеттігі түсіндірілді. Іс-шара барысында қатысушылар өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, мамандардан нақты жауаптар алды. Балалар өз ой-пікірлерін ашық білдіріп, қауіпсіздік, достық қарым-қатынас, құқық пен міндет, заң талаптарын сақтау тақырыптарында пікір алмасты. Мұндай еркін форматтағы кездесулердің маңызы зор. Себебі жасөспірімдер өздерін алаңдатқан мәселелерді мамандарға тікелей айтып, дұрыс бағыт-бағдар ала алады.
Сонымен бірге балаларға құқықтық мәдениетті арттыруға бағытталған бейнероликтер көрсетілді. Көрнекі материалдар арқылы заң талаптарын сақтау, құқық бұзушылықтың салдары, буллингке жол бермеу және қауіпсіз мінез-құлық қағидалары түсіндірілді. Семинар-тренинг соңында қатысушыларға құқықтық тақырыптағы жадынамалар таратылып, заң талаптарын сақтау, қоғамдық тәртіпті құрметтеу және салауатты өмір салтын ұстану жөнінде ұсыныстар берілді. Мұндай іс-шаралар «Қауіпсіз қоғам» жобасының негізгі мақсаттарымен де сабақтас. Қауіпсіз қоғам – құқық қорғау органдары ғана күзететін орта емес. Ол – әрбір азамат заңды құрметтейтін, өзгенің құқығына нұқсан келтірмейтін, құқық бұзушылыққа немқұрайлы қарамайтын, қоғамдық тәртіпті сақтауға жауапкершілікпен қарайтын орта. Осы тұрғыдан алғанда, қоғамда құқық бұзушылыққа «нөлдік төзімділік» қағидатын қалыптастырудың маңызы ерекше. Кез келген заң бұзушылыққа көз жұма қарау немесе оны елемеу үлкен мәселелерге әкелуі мүмкін. Сондықтан ұсақ құқық бұзушылықтың өзіне дер кезінде назар аудару, қоғамдық тәртіпті сақтау және заң талаптарын орындау – қауіпсіздік мәдениетінің маңызды бөлігі.
Төлеби ауданында бұл бағыттағы жұмыстардың жүйелі жүргізілуі тұрғындардың құқық қорғау органдарына деген сенімін арттыруға да ықпал етеді. Полиция, прокуратура, білім беру саласы және әлеуметтік қызмет мамандарының бірлескен жұмысы азаматтарға құқықтық мәселелер бойынша қажетті ақпаратты тікелей алуға мүмкіндік береді. Ашық диалог пен түсіндіру жұмыстары құқық қорғау органдары мен қоғам арасындағы өзара байланысты нығайтады. Әсіресе жасөспірімдермен профилактикалық жұмыстарды тұрақты жүргізу – болашақта құқық бұзушылық деңгейін төмендетудің маңызды тетігі. Себебі жасөспірімдік кезеңде қалыптасқан құқықтық сана мен жауапкершілік сезімі адамның кейінгі өміріне тікелей әсер етеді. Бала заңды құрметтеуді, өз әрекетіне жауап беруді және өзгенің құқығын сыйлауды ерте жастан үйренсе, ол қоғамның белсенді әрі жауапты мүшесіне айналады. Бүгінде «Заң және тәртіп» қағидатының басты мәні – қоғамда заңға бағыну мәдениетін қалыптастыру. Заң бәріне ортақ және оның талаптары әрбір азамат үшін бірдей. Сондықтан құқықтық мемлекет құру жолында әр адам өзінен бастап тәртіпке мән беруі қажет. Қоғамдық орында тазалық сақтау, жол қозғалысы ережесін бұзбау, өзгенің ар-намысына тимеу, балалардың қауіпсіздігіне бейжай қарамау, отбасындағы зорлық-зомбылыққа жол бермеу – мұның барлығы заң мен тәртіпті нығайтуға қосылған нақты үлес.
Төлеби ауданында ұйымдастырылған профилактикалық семинар-тренинг осы міндеттердің өзара сабақтастығын тағы бір мәрте көрсетті. Іс-шара барысында балалардың құқықтық сауаттылығын арттыру, құқық бұзушылықтың алдын алу, тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы күрес, буллинг пен кибербуллингтен қорғау мәселелері бір арнаға тоғысты. Қауіпсіз қоғам қалыптастыру бір күнде жүзеге асатын жұмыс емес. Ол үздіксіз профилактиканы, тұрақты түсіндіруді және қоғамның барлық мүшесінің белсенді ұстанымын талап етеді. Бұл бағытта құқық қорғау органдарының, мемлекеттік мекемелердің, білім беру ұйымдарының, ата-аналардың және қоғамдық институттардың өзара іс-қимылы маңызды. Балалардың қауіпсіздігіне жасалған әрбір қадам – ел болашағына жасалған инвестиция. Ал жас ұрпақтың заңды құрметтеуі мен құқықтық сауаттылығы артқан сайын қоғамдағы тұрақтылық та нығая түседі. Сондықтан Төлеби ауданында «Тұрмыс» жедел-профилактикалық іс-шарасы аясында өткен семинар-тренинг секілді жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табуы тиіс.
Заң үстемдік құрған, әділеттілік орныққан, құқық бұзушылыққа «нөлдік төзімділік» қалыптасқан қоғам ғана шын мәнінде қауіпсіз қоғам бола алады. Ал мұндай қоғамды қалыптастыру – баршаға ортақ жауапкершілік. «Заң және тәртіп» қағидатын күнделікті өмір салтына айналдыру арқылы ғана азаматтардың құқық қорғау және арнайы органдарға деген сенімін арттырып, қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және Төлеби ауданында бейбіт әрі берекелі ортаны одан әрі нығайтуға болады.
