Арыс қаласында қоршаған ортаның тазалығын сақтау, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету және тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл бағыттағы іс-шаралар Мемлекет басшысының тапсырмаларына сәйкес жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық бағдарламасы мен «Заң және тәртіп» қағидатын іске асыру аясында ұйымдастырылуда. Қаланың тазалығы мен көріктілігі – тек коммуналдық қызметтердің немесе жергілікті атқарушы органдардың ғана емес, барлық тұрғындардың ортақ жауапкершілігі. Осыған байланысты Арыс қаласында қоғамдық орындардағы санитарлық тазалықты сақтау, абаттандыру талаптарының орындалуын бақылау, қоршаған ортаны ластауға жол бермеу және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше көңіл бөлінуде.

Аталған бағыттағы жұмыстарды тиімді ұйымдастыру мақсатында қала аумағында мобильді топ құрылып, оның мүшелері тұрақты түрде рейдтік және профилактикалық іс-шаралар жүргізіп келеді. Мобильді топ құрамындағы жауапты мамандар мен тиісті сала өкілдері қоғамдық орындарды аралап, тазалық талаптарының сақталуын бақылауда. Сонымен қатар тұрғындар мен қала қонақтарына заң талаптарын түсіндіру, құқық бұзушылықтың алдын алу және қоршаған ортаға ұқыпты қарау қажеттігі жөнінде профилактикалық жұмыстар жүргізілуде.

Рейдтік іс-шаралар қаладағы халық көп шоғырланатын аумақтарды қамтиды. Атап айтқанда, саябақтар, скверлер, жағалау аймақтары, демалыс орындары, базарлар және басқа да қоғамдық орындар тұрақты бақылауға алынған. Мұндай аумақтарда тазалықтың сақталуы ғана емес, қоғамдық тәртіптің бұзылмауы да назарда. Аралау барысында белгіленбеген орындарға қоқыс тастау, абаттандыру талаптарын бұзу, қоғамдық орындарды ластау және басқа да әкімшілік құқық бұзушылық фактілері анықталуда. Әрбір анықталған құқық бұзушылық қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес қаралып, тиісті шаралар қабылданады.

Жүргізілген рейдтік жұмыстардың нәтижесінде Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 434-2-бабы бойынша 98 құқық бұзушылық фактісі анықталған. Сонымен қатар Кодекстің 505-бабы бойынша 137 әкімшілік хаттама толтырылып, құқық бұзушыларға жалпы сомасы 3 миллион теңгеден астам әкімшілік айыппұл салынған. Бұл көрсеткіштер қоғамдық орындарда тазалық талаптарын сақтау мен заң талаптарын орындаудың маңыздылығын көрсетеді. Әкімшілік шара қолдану – ең алдымен құқық бұзушылықтың алдын алуға және азаматтардың жауапкершілігін арттыруға бағытталған.

«Таза Қазақстан» бағдарламасының негізгі мақсаты – қоршаған ортаны қорғау, елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту, қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру және халық арасында экологиялық жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру. Бұл міндеттерді жүзеге асыру тек сенбіліктер мен тазалық акцияларын өткізумен шектелмейді. Оның маңызды бөлігі – күнделікті тәртіпті сақтау, қоқысты белгіленген орынға тастау, қоғамдық мүлікке зиян келтірмеу және айналаға жанашырлықпен қарау. Осы ретте Арыс қаласында рейдтік жұмыстармен қатар түсіндіру шараларына да басымдық берілуде. Мобильді топ мүшелері тұрғындарға қоғамдық орындарда тазалық сақтау талаптарын түсіндіріп, қоршаған ортаны ластау мен абаттандыру ережелерін бұзудың салдары туралы ақпарат беруде. Тазалық мәдениеті адамның күнделікті әрекетінен басталады. Қоқысты арнайы жәшікке салу, демалыс орындарынан кейін айналаны жинақтап кету, жасыл желектерді бүлдірмеу, қоғамдық орындардағы мүлікке ұқыпты қарау – қарапайым болғанымен, қала келбетіне тікелей әсер ететін маңызды әрекеттер.

Әсіресе саябақтар мен скверлер, балалардың ойын алаңдары, жағалау аймақтары және тұрғындардың демалысына арналған орындарда тазалық сақтау ерекше маңызды. Мұндай қоғамдық кеңістіктер қала тұрғындарының күнделікті тынығуы мен бос уақытын өткізуіне арналған. Сондықтан олардың тазалығы мен қауіпсіздігіне әр азамат жауапкершілікпен қарауы қажет.

Қоғамдық тәртіпті сақтау мәселесі де назардан тыс қалмайды. «Заң және тәртіп» қағидаты аясында әр азаматтың құқықтары мен міндеттерін сақтау, белгіленген талаптарды орындау және өзге адамдардың тыныштығына кедергі келтірмеу маңызды. Қоғамдық тәртіпке құрметпен қарау – құқықтық мәдениеттің негізгі көрсеткіштерінің бірі. Қала тазалығы мәселесінде тұрғындардың белсенділігі айрықша рөл атқарады. Мемлекеттік мекемелер тарапынан бақылау мен түсіндіру жұмыстары жүргізілгенімен, тұрақты нәтиже әрбір азаматтың жауапкершілігі қалыптасқан жағдайда ғана қамтамасыз етіледі. Бір адамның қоршаған ортаға немқұрайлы қарауы жалпы аумақтың санитарлық жағдайына әсер етуі мүмкін. Сол себепті тазалыққа деген жауапкершілік ортақ құндылыққа айналуы тиіс.

Арыс қаласы – тұрғындар үшін жайлы әрі қолайлы орта қалыптастыруды қажет ететін ортақ мекен. Қаланың көшелері, саябақтары, демалыс орындары мен қоғамдық кеңістіктері таза болған сайын тұрғындардың да өмір сүру сапасы арта түседі. Сондықтан қала тазалығын сақтау тек сыртқы көріністі жақсарту емес, азаматтардың жайлы өмір сүруіне жағдай жасау, қоршаған ортаны қорғау және кейінгі ұрпаққа таза мекен қалдыру міндетімен тікелей байланысты.

«Таза Қазақстан» бағдарламасы аясындағы жұмыстардың тағы бір маңызды бағыты – тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру. Экологиялық мәдениет бір күнде қалыптаспайды. Ол отбасында, мектепте, еңбек ұжымдарында және қоғамдық ортада біртіндеп орнығады. Балаларға кішкентай кезінен табиғатты қорғау, қоқысты сұрыптау немесе белгіленген орынға тастау, ағаштар мен өсімдіктерге зиян келтірмеу сияқты қарапайым қағидаларды үйретудің маңызы зор.

Бұл ретте қоғамдық бақылау мен профилактикалық жұмыстардың да мәні жоғары. Тұрғындарға заң талаптарын түсіндіру арқылы құқық бұзушылықтың алдын алуға болады. Ал заң талаптарын қасақана бұзған жағдайда қолданыстағы заңнамаға сәйкес әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Арыстағы мобильді топтың рейдтік іс-шаралары осы міндеттерді кешенді түрде жүзеге асыруға бағытталған. Бір жағынан, құқық бұзушылықтар анықталып, заң шеңберінде шаралар қабылданса, екінші жағынан тұрғындарға түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, тазалық пен тәртіпті сақтаудың маңызы жеткізілуде.

Қала тұрғындарының қоғамдық орындарды таза ұстауы – айналадағы адамдарға деген құрметтің де белгісі. Өйткені саябақтағы орындық, балалар алаңы, көше, жағалау немесе демалыс аумағы – белгілі бір адамның ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ игілігі. Ортақ мүлікке ұқыпты қарау арқылы азаматтар өз қаласының дамуына тікелей үлес қоса алады. Осыған байланысты қала тұрғындарына тазалық талаптарын сақтап, қоқысты белгіленбеген жерге тастамау, қоғамдық орындарда белгіленген тәртіпті бұзбау және абаттандыру нысандарына ұқыпты қарау жөнінде үндеу жасалды.

2026 жылғы 3 шілдеде Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясының кезекті отырысы өтті. Жиын барысында Қазақстан Республикасы Президентінің 2026 жылғы 1 шілдедегі №1338 Жарлығына сәйкес 23 тамызға белгіленген Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының сайлауына дайындық және оны ұйымдастыруға қатысты бірқатар маңызды мәселелер қаралды. Отырыста алдағы саяси науқанды ұйымдастыру барысында сайлау комиссияларына жүктелетін міндеттер мен атқарылатын жұмыстардың маңыздылығы атап өтілді. Сайлау науқаны ресми түрде тағайындалған күннен бастап сайлау комиссиялары өз құзыреті шеңберінде тиісті ұйымдастыру жұмыстарын бастап, белгіленген мерзімдерге сәйкес қажетті шараларды кезең-кезеңімен жүзеге асырып жатқаны айтылды.

Жиын барысында сайлауды сапалы әрі жүйелі өткізу үшін барлық ұйымдастыру жұмыстары Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы бекіткен күнтізбелік жоспарға сәйкес жүргізілетініне назар аударылды. Атап айтқанда, сайлау процесіне қатысушыларды ақпараттандыру, сайлау учаскелерінің дайындығын қамтамасыз ету, комиссия мүшелерінің жұмысын үйлестіру және сайлау заңнамасының талаптарын сақтау мәселелері басты назарда болатыны жеткізілді. Сайлау процесін ұйымдастыруда заңдылық, ашықтық, жариялылық және бейтараптық қағидаттарын сақтау ерекше маңызға ие. Осыған байланысты комиссия мүшелеріне өз міндеттерін жауапкершілікпен орындап, сайлау науқанының әрбір кезеңін қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес жүргізу қажеттігі түсіндірілді.

Сонымен қатар, сайлау кезінде туындауы мүмкін ұйымдастырушылық мәселелерді алдын ала зерделеп, олардың шешілу жолдарын нақтылау, сайлау процесіне қатысушылардың құқықтары мен міндеттері жөніндегі ақпаратты уақытылы жеткізу қажеттігі сөз болды. Комиссия жұмысының үйлесімділігі мен кәсіби деңгейде ұйымдастырылуы сайлаушылардың конституциялық құқықтарын жүзеге асыруына қолайлы жағдай қалыптастырудың маңызды тетігі екені атап өтілді. Отырыс барысында Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы С. Реметов комиссия мүшелерінің кәсіби біліктілігі, жауапкершілігі және өзара үйлесімді жұмысы сайлау науқанын жоғары деңгейде өткізудің негізгі факторларының бірі екенін атап өтті. Ол әрбір комиссия мүшесі өзіне жүктелген міндеттерді мұқият орындап, сайлау заңнамасының нормаларын жетік білуі және белгіленген талаптарды қатаң сақтауы қажет екенін айтты.

С. Реметов сондай-ақ сайлау процесіне қатысатын барлық тараптың заң талаптарын сақтауына ерекше мән берілетінін жеткізді. Сайлау барысындағы кез келген іс-шара белгіленген тәртіп пен мерзімдер шеңберінде жүзеге асырылып, азаматтардың сайлау құқықтарының толық қамтамасыз етілуі тиіс екеніне назар аударды. Жиын қорытындысы бойынша комиссия мүшелеріне алдағы сайлау науқанына дайындық жұмыстарын сапалы ұйымдастыру, бекітілген күнтізбелік жоспардағы міндеттердің уақытылы орындалуын қамтамасыз ету, сайлау заңнамасының талаптарын бұлжытпай сақтау және сайлау процесінің ашықтығы мен жариялылығын қамтамасыз ету жөнінде тиісті тапсырмалар берілді.

Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясы алдағы саяси науқанды ұйымдастыру барысында заңдылық пен жауапкершілік қағидаттарын басшылыққа алып, сайлаушылардың өз таңдауын еркін әрі заң талаптарына сәйкес жүзеге асыруына қажетті жағдай жасау бағытындағы жұмыстарды жалғастырады.