2026 жылдың бірінші жартыжылдығында «Кентау қалалық емханасында» тіркелген халық арасында АИТВ-инфекциясының кеш анықталу жағдайларына талдау жүргізілді. Іс-шараның негізгі мақсаты – инфекцияны анықтау мерзімдерін саралау, кеш диагностикалауға алып келетін себептерді зерделеу және АИТВ-ның алдын алу бағытындағы жұмыстарды одан әрі жетілдіру.
Талдау жұмысына «Облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығы» басшысының орынбасары Д.Қ. Рыскелдиев және дәрігер-эпидемиолог Д.З. Абдукадирова қатысты. Мамандар медициналық ұйым қызметкерлерімен бірге АИТВ-инфекциясын ерте анықтаудың маңыздылығын, халық арасында тестілеу мәдениетін қалыптастырудың қажеттілігін және профилактикалық іс-шаралардың тиімділігін талқылады. АИТВ-инфекциясы – адамның иммундық жүйесін зақымдайтын созылмалы инфекция. Оның ерекшелігі – инфекция жұққаннан кейін ұзақ уақыт бойы адамда айқын белгілер байқалмауы мүмкін. Сондықтан адам өзін толық сау сезінгенімен, инфекцияның бар-жоғын тек арнайы зертханалық тексеру арқылы анықтауға болады. Осыған байланысты АИТВ-ны ерте диагностикалау медициналық көмекті дер кезінде бастауға мүмкіндік беретін маңызды қадам болып саналады.
Дәрігер-эпидемиолог Д.З. Абдукадированың айтуынша, АИТВ-инфекциясын ерте анықтау үшін тұрғындардың медициналық тексеруден уақытылы өтуі және өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауы маңызды.
«АИТВ-инфекциясының бастапқы кезеңі кей жағдайда ешқандай ерекше белгілерсіз өтуі мүмкін. Сол себепті адамның өзін жақсы сезінуі инфекция жоқ дегенді білдірмейді. Кеш анықталған жағдайларда адамның медициналық бақылауға алынуы да кешігуі ықтимал. Сондықтан профилактикалық тексерулер мен АИТВ-ға тест тапсырудың маңызы зор», – деді Д.З. Абдукадирова.
Маманның пікірінше, АИТВ-ға қатысты ақпараттандыру жұмыстарында қорқыныш пен стигмаға емес, нақты медициналық мәліметтерге басымдық берілуі қажет. Тұрғындар инфекцияның берілу жолдары, алдын алу шаралары және диагностика мүмкіндіктері туралы дұрыс ақпарат алған жағдайда, өз денсаулығына қатысты шешімдерді саналы түрде қабылдай алады.
Кездесу барысында АИТВ-инфекциясының кеш анықталуына әсер етуі мүмкін факторларға да назар аударылды. Олардың қатарында профилактикалық тексерулерден уақытылы өтпеу, аурудың алғашқы кезеңінде белгілердің байқалмауы, медициналық көмекке кеш жүгіну және инфекцияға байланысты қалыптасқан әлеуметтік стигма бар. Осы факторлардың алдын алу үшін медициналық ұйымдарда түсіндіру жұмыстарын тұрақты түрде жүргізудің маңызы атап өтілді. «Облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығы» басшысының орынбасары Д.Қ. Рыскелдиев медициналық ұйымдардың өзара іс-қимылын күшейту қажеттігін атап өтті. Оның айтуынша, АИТВ-инфекциясын анықтау тек зертханалық диагностикамен шектелмеуі керек. Пациентті тексеруге бағыттау, нәтижелерді уақтылы саралау, қажет болған жағдайда мамандандырылған медициналық көмекке жолдау және пациентті әрі қарай бақылау бірізді жүргізілуі маңызды.
«АИТВ-инфекциясын ерте анықтау – тек бір пациенттің денсаулығына қатысты мәселе емес, қоғамдық денсаулық сақтаудың маңызды бағыты. Инфекция неғұрлым ерте анықталса, адам соғұрлым ерте медициналық бақылауға алынып, қажетті ем қабылдауға мүмкіндік алады. Сонымен қатар өзінің инфекциялық мәртебесін білетін адам алдын алу шараларын сақтап, инфекцияның басқа адамдарға берілу қаупін төмендетуге мүмкіндік алады», – деді Д.Қ. Рыскелдиев.
Мамандар профилактикалық жұмыстарды күшейту барысында бастапқы медициналық-санитариялық көмек ұйымдарының рөлі ерекше екенін атап өтті. Өйткені тұрғындармен тікелей байланыс орнататын медицина қызметкерлері аурудың алдын алу, скринингтік және диагностикалық тексерулерге бағыттау, сондай-ақ денсаулықты сақтау мәселелері бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізе алады. АИТВ-ға қатысты ақпараттық жұмыстар халықтың әртүрлі топтарын қамтуы тиіс. Әсіресе жастар арасында инфекцияның алдын алу, қауіп факторлары және қауіпсіз мінез-құлық туралы түсіндіру жұмыстарын тұрақты жүргізу маңызды. Сонымен бірге медициналық қызметкерлердің кәсіби біліктілігін арттыру, заманауи диагностикалық тәсілдер туралы ақпаратпен қамтамасыз ету және медициналық ұйымдар арасындағы байланысты жетілдіру де оң нәтижеге ықпал етеді.
Кездесу барысында АИТВ-инфекциясына қатысты стигма мен кемсітушіліктің алдын алу мәселесі де көтерілді. АИТВ диагнозы адамның қоғамдағы құқықтарын шектемеуі тиіс. Мұндай жағдай анықталған кезде пациентке медициналық көмекпен қатар психологиялық және ақпараттық қолдау көрсету маңызды. Адамдардың медициналық ұйымға тексерілуге қорықпай жүгінуіне қолайлы жағдай қалыптастыру – ерте анықтаудың негізгі шарттарының бірі.
Мамандардың пікірінше, профилактика – АИТВ-инфекциясының таралуын азайтудың ең тиімді бағыттарының бірі. Ол үшін халыққа инфекцияның алдын алу жолдарын түсіндірумен қатар, медициналық тексерулердің қолжетімділігі мен ақпараттың түсініктілігін қамтамасыз ету қажет. Әрбір азамат өзінің денсаулығына бейжай қарамай, қажет болған жағдайда АИТВ-ға тестілеуден өтуі маңызды.
Кентау қалалық емханасында жүргізілген талдау нәтижелері алдағы уақытта профилактикалық және ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жетілдіруге, АИТВ-инфекциясын ерте анықтауға бағытталған шараларды жүйелеуге және медициналық ұйымдар арасындағы өзара іс-қимылды күшейтуге негіз болады.
АИТВ-инфекциясын ерте анықтау – уақытылы медициналық көмек көрсетудің, пациенттің денсаулығын сақтаудың және инфекцияның таралу қаупін төмендетудің маңызды шарты. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыс тек медицина қызметкерлерінің емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігін талап етеді. Денсаулыққа жауапкершілікпен қарау, профилактикалық тексерулерден уақытылы өту және медициналық ақпаратты дұрыс пайдалану – инфекцияның алдын алудың маңызды қадамдары.
