Қазақстанда отбасы институтын нығайту, ана мен баланы қорғау және көпбалалы отбасыларды қолдау – мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өзінің Жолдаулары мен сөйлеген сөздерінде отбасы құндылықтарын сақтау, демографиялық өсімді қолдау және аналардың қоғамдағы мәртебесін арттыру мәселелеріне ерекше назар аударып келеді. Президенттің бастамасымен жүзеге асырылып жатқан әлеуметтік саясаттың басты мақсаты – әрбір отбасының әл-ауқатын жақсарту, ана мен баланың құқықтарын қорғау және өскелең ұрпақтың жан-жақты дамуына қолайлы жағдай жасау.
Осы мемлекеттік саясаттың нақты көрінісі ретінде Сайрам ауданында көпбалалы аналарды мемлекеттік наградалармен марапаттау рәсімі өтті. Салтанатты іс-шара Қазақстан Республикасы Президентінің №1247 Жарлығына сәйкес ұйымдастырылып, өмірге саналы ұрпақ тәрбиелеп өсірген аналардың еңбегіне көрсетілген зор құрметтің белгісі болды.
Іс-шара барысында аудан әкімі Мадияр Мұхтарұлы ауданның 25 анасына мемлекеттік наградаларды салтанатты жағдайда табыс етті. Оның ішінде бес ана «Алтын алқа» иегері атанса, жиырма ана «Күміс алқамен» марапатталды. Бұл марапаттар – тек көп бала дүниеге әкелгені үшін ғана емес, оларды елін, жерін сүйетін, білімді әрі тәрбиелі азамат етіп өсіруге қосқан өлшеусіз еңбектің лайықты бағасы.
Салтанатты рәсімде аудан әкімі марапат иелерін шын жүректен құттықтап, аналардың қоғамдағы орны мен отбасы тәрбиесіндегі рөлі ерекше екенін атап өтті. Сондай-ақ мемлекет тарапынан көпбалалы отбасыларды қолдау алдағы уақытта да жалғасатынын жеткізді. Осы орайда аудан әкімі Мадияр Оразалиев Президенттің әлеуметтік саясаттағы басымдықтарына тоқталып, былай деді:
«Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев отбасы институтын нығайту, ана мен баланы қорғау, көпбалалы отбасыларды жан-жақты қолдау мәселесін мемлекеттік саясаттың маңызды бағыты ретінде айқындап келеді. Ана – отбасының ғана емес, тұтас қоғамның тірегі. Болашақ ұрпақтың тәрбиесі сіздердің мейірімдеріңіз бен еңбектеріңізден бастау алады. Бүгінгі мемлекеттік марапат – сіздердің ел алдындағы ерен еңбектеріңізге берілген жоғары баға. Баршаңызға зор денсаулық, отбастарыңызға амандық, ұл-қыздарыңыздың қызығын көруді тілеймін», – деді аудан әкімі.
Президент өз Жолдауларында әлеуметтік мемлекеттің басты міндеті – азаматтардың өмір сүру сапасын жақсарту екенін үнемі айтып келеді. Соның ішінде аналарды әлеуметтік қорғау, көпбалалы отбасыларды қолдау және бала тәрбиесіне қолайлы жағдай жасау мәселелері мемлекеттік бағдарламалар арқылы кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда. Бүгінде көпбалалы аналарға мемлекеттік жәрдемақылар, әлеуметтік жеңілдіктер, тұрғын үймен қамтамасыз ету және басқа да қолдау тетіктері қарастырылған. Бұл бастамалар қоғамдағы отбасы құндылықтарын дәріптеп қана қоймай, демографиялық өсімді арттыруға, ұлттың болашағын қалыптастыруға да оң әсерін тигізуде. Өйткені елдің ертеңі – бүгінгі тәрбиелі ұрпақтың қолында. Ал сол ұрпақты тәрбиелейтін ең басты тұлға – ана.
Сайрам ауданында өткен марапаттау рәсімі де аналарға деген құрметтің, олардың еңбегін бағалаудың және Президент бастамаларының өңірлерде табысты жүзеге асып жатқанының жарқын көрінісі болды. «Алтын алқа» мен «Күміс алқа» иегерлері – тек өз отбасыларының ғана емес, қоғамның мақтанышы. Олардың өнегелі өмір жолы мен ұрпақ тәрбиесіндегі қажырлы еңбегі кейінгі буынға үлгі болып қала береді.
Мемлекет ананы ардақтаған сайын отбасы нығаяды, отбасы нығайған сайын қоғамның бірлігі мен елдің болашағы берік болмақ. Сондықтан көпбалалы аналарды қолдау мен құрметтеу – Президент айқындаған Әділетті Қазақстанды құру жолындағы маңызды әлеуметтік басымдықтардың бірі болып қала береді.
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік басқарудың жаңа үлгісін қалыптастыру барысында «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын басты қағидаттардың біріне айналдырды. Мемлекет басшысы өзінің Қазақстан халқына арнаған Жолдауларында мемлекеттік органдардың басты міндеті – азаматтардың мұң-мұқтажына жедел ден қойып, олардың мәселесін заң аясында тиімді шешу екенін бірнеше рет атап өтті. Президенттің айтуынша, билік пен халық арасындағы сенімнің басты негізі – ашықтық, әділдік және тұрақты кері байланыс. Осы бағыттағы жұмыстар Сайрам ауданында да жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Аудан әкімі Мадияр Оразалиевтің тұрғындарды тұрақты түрде жеке қабылдауы – Президент жүктеген міндеттердің нақты орындалып жатқанын көрсететін маңызды қадамдардың бірі.
Аудан әкімі Мадияр Мұхтарұлы аудан тұрғындарын кезекті рет жеке қабылдап, олардың ұсыныс-пікірлері мен көтерген мәселелерін мұқият тыңдады. Қабылдау барысында жер қатынастары, әлеуметтік көмек, ауыз сумен қамтамасыз ету, табиғи газ жүргізу, электр жарығы және өзге де тұрғындарды толғандыратын өзекті мәселелер көтерілді. Әрбір азаматтың өтініші назардан тыс қалмай, заң талаптарына сәйкес жан-жақты қаралды. Тұрғындарға тиісті түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, жауапты бөлім басшылары мен сала мамандарына нақты тапсырмалар берілді.
Мемлекет басшысы өз Жолдауларында мемлекеттік қызметтің басты өлшемі – халықтың тұрмыс сапасын жақсарту екенін ерекше атап келеді. Сондықтан бүгінгі таңда әрбір әкімнің қызметі тек жоспарланған жұмыстармен емес, тұрғындардың нақты мәселелерін қаншалықты тиімді шешуімен бағалануда. Осы тұрғыдан алғанда, азаматтарды жеке қабылдау – жергілікті атқарушы органдар жұмысының ең маңызды бағыттарының бірі.
Жеке қабылдаулар барысында көтерілген мәселелердің басым бөлігі тұрғындардың күнделікті өміріне тікелей әсер ететін әлеуметтік және инфрақұрылымдық бағыттарға қатысты. Ауыз су, табиғи газ, электр энергиясы, жол және жер мәселелері – халықтың өмір сүру сапасын айқындайтын негізгі көрсеткіштердің бірі. Сондықтан мұндай мәселелердің уақытылы шешілуі Мемлекет басшысы белгілеген «Әділетті Қазақстан» қағидаттарының жүзеге асуына да ықпал етеді.
Соңғы жылдары Президент бастамасымен мемлекеттік басқару жүйесінде халықпен кері байланысты күшейтуге ерекше назар аударылып келеді. Мемлекеттік органдардың ашықтығы, азаматтардың өтініштерін жедел қарау, әрбір тұрғынның пікірін ескеру – мемлекеттік саясаттың негізгі талаптарының біріне айналды. Бұл бағытта аудан әкімдерінің тұрғындармен тұрақты кездесулері мен жеке қабылдаулары ерекше маңызға ие.
Сайрам ауданында да бұл жұмыстар жүйелі сипат алған. Тұрғындардың мәселелерін кабинетте ғана емес, елді мекендерге барып зерделеу, жауапты мекемелердің қатысуымен нақты шешім қабылдау тәжірибесі қалыптасып келеді. Бұл өз кезегінде халықтың билікке деген сенімін арттырып, мемлекеттік қызметтің тиімділігін күшейтуге мүмкіндік береді. Осы орайда аудан әкімі Мадияр Оразалиев Президент белгілеген міндеттердің жергілікті деңгейде сапалы орындалуы басты назарда екенін атап өтті.
«Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев мемлекеттік қызметтің ең басты мақсаты – халықтың әл-ауқатын арттыру және азаматтардың мәселесін дер кезінде шешу екенін үнемі айтып келеді. Президенттің “Халық үніне құлақ асатын мемлекет” қағидатын басшылыққа ала отырып, біз әрбір тұрғынның өтінішіне жауапкершілікпен қараймыз. Бірде-бір мәселе назардан тыс қалмайды. Көтерілген әрбір өтініш заң талаптарына сәйкес қаралып, нақты шешімін табуы үшін барлық мүмкіндіктер пайдаланылады. Халықпен ашық әрі тұрақты диалог – біздің жұмысымыздың басты ұстанымы болып қала береді», – деді аудан әкімі.
Президенттің мемлекеттік басқару жүйесін жаңғыртуға бағытталған реформалары өңірлерде нақты істер арқылы жүзеге асқанда ғана өзінің тиімділігін көрсетеді. Сондықтан тұрғындардың өтініштерін тыңдап қана қоймай, олардың орындалуын тұрақты бақылауда ұстау – жергілікті атқарушы органдардың басты міндеттерінің бірі.
Халықтың мұң-мұқтажына бейжай қарамай, әрбір мәселенің шешімін табуға ұмтылу – әділетті әрі тиімді мемлекеттік басқарудың басты көрсеткіші. Сайрам ауданында өткізілетін мұндай жеке қабылдаулар Мемлекет басшысы айқындаған халыққа қызмет ететін мемлекет қағидатын іске асырудың нақты көрінісі болып табылады. Олар тұрғындар мен билік арасындағы өзара сенімді нығайтып, ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына және елдегі қоғамдық тұрақтылықтың сақталуына өз үлесін қоса береді.
Қоғамның тұрақты дамуы мен ел азаматтарының қауіпсіз өмір сүруі ең алдымен заңның үстемдігі мен қоғамдық тәртіптің сақталуына байланысты. Мемлекет пен қоғам арасындағы өзара сенім де құқықтық тәртіптің берік орнығуынан бастау алады. Осы тұрғыдан алғанда, құқық қорғау органдарының қызметі тек құқық бұзушылықтың алдын алу немесе заң талаптарын орындауды қамтамасыз етумен ғана шектелмейді. Полиция қызметкерлері қоғамдағы қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруға, азаматтардың құқықтық сауатын арттыруға және өскелең ұрпаққа адалдық пен жауапкершіліктің маңызын түсіндіруге де зор үлес қосады.
Осы бағыттағы маңызды жұмыстардың бірі – Төлеби аудандық полиция бөлімінде өткен тағылымды кездесу. Іс-шара «Адал азамат күні» аясында ұйымдастырылып, оған Түркістан облысы «Ауған соғысы ардагерлер кеңесі» төрағасының орынбасары, Қазақстан Республикасының құқықтық тәрбие және әлеуметтік ісі жөніндегі комиссия мүшесі, запастағы полковник Оналбаев Есенбек Молдатайұлы қатысты. Кездесуге бөлім бастығының орынбасары, әр саладағы полиция инспекторлары мен сержанттық құрам өкілдері қатысып, ұрпақтар сабақтастығы, ел қауіпсіздігін қамтамасыз ету және құқықтық тәртіпті сақтау мәселелері кеңінен талқыланды.
Мұндай кездесулердің маңызы ерекше. Себебі елдің қауіпсіздігін қамтамасыз етуде аға буынның өмірлік және кәсіби тәжірибесі жас мамандар үшін маңызды өнеге бола алады. Әсіресе құқық қорғау саласында қызмет атқаратын азаматтар үшін адалдық, тәртіп, антқа беріктік, жауапкершілік және Отанға деген қызмет ұғымдары күнделікті жұмыстың негізгі қағидатына айналуы тиіс. Кездесу барысында ардагердің қызметтік жолы мен өмірлік тәжірибесі жас буынға үлгі ретінде ұсынылды. Ұзақ жылдар бойы елге қызмет етіп, жауапты міндеттерді абыроймен атқарған аға буын өкілдерінің өнегесі – қазіргі полиция қызметкерлері үшін үлкен мектеп. Өйткені құқық қорғау саласында кәсіби шеберлікпен қатар адамгершілік қасиеттердің де орны айрықша. Азаматтың құқығын қорғау, заң талаптарын сақтау, кез келген жағдайда әділ шешім қабылдау және қоғам алдындағы жауапкершілікті сезіну – полиция қызметкерінің басты міндеттерінің бірі.
Бүгінде елімізде «Заң және тәртіп» қағидаты қоғам өмірінің маңызды бағыты ретінде айқындалып отыр. Бұл ұстанымның негізгі мәні – заң талаптарын бәріне бірдей сақтау, құқық бұзушылыққа жол бермеу және азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Заңның үстемдігі орныққан жерде ғана әділетті қоғам қалыптасып, азаматтардың мемлекет институттарына деген сенімі артады. Осы орайда Төлеби ауданында қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Полиция қызметкерлері құқық бұзушылықтың алдын алуға, қоғамдық тәртіпті сақтауға, азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға бағытталған шараларды жүзеге асыруда. Бұл ретте құқық бұзушылық орын алғаннан кейін ғана әрекет ету емес, оның алдын алу, қауіптің туындау себептерін ерте анықтау және тұрғындар арасында құқықтық түсіндіру жұмыстарын күшейту маңызды.
Қоғамдық қауіпсіздік – тек полицияның немесе басқа да құқық қорғау органдарының міндеті емес. Бұл – бүкіл қоғамға ортақ жауапкершілік. Сондықтан кез келген заң бұзушылыққа немқұрайды қарамау, құқықтық тәртіпті бұзатын әрекеттерге бейжайлық танытпау – қауіпсіз қоғам қалыптастырудың негізгі шарттарының бірі. Құқық бұзушылыққа «нөлдік төзімділік» қағидатының мәні де осында. Яғни ұсақ құқық бұзушылыққа көз жұма қарау кейіннен анағұрлым ауыр жағдайларға әкелуі мүмкін екенін ескере отырып, заң талаптарының сақталуына барынша жауапкершілікпен қарау қажет.
«Нөлдік төзімділік» қағидаты азаматтардың құқықтық мәдениетін арттырумен тікелей байланысты. Көшеде қоғамдық тәртіпті бұзу, айналаға зиян келтіру, отбасындағы жанжал, кәмелетке толмағандардың құқық бұзушылыққа араласуы немесе басқа да заңға қайшы әрекеттер – қоғам қауіпсіздігіне әсер ететін факторлар. Сондықтан осындай келеңсіз жағдайлардың алдын алу үшін полиция мен жергілікті атқарушы органдардың, білім беру ұйымдарының, қоғамдық ұйымдардың және тұрғындардың өзара байланысы маңызды. Төлеби аудандық полиция бөлімінде өткен кездесуде осы мәселелердің барлығы өзара сабақтастықта қаралды. Аға буын өкілдерінің өмірлік тәжірибесі мен жас полиция қызметкерлерінің кәсіби міндеттері тоғысып, ортақ құндылықтар айқындалды. Олар – адалдық, тәртіп, заңға құрмет, елге қызмет ету және азаматтардың қауіпсіздігін қорғау.
«Адал азамат» ұғымы да осы құндылықтармен тығыз байланысты. Адал азамат – заңды құрметтейтін, өз міндетіне жауапкершілікпен қарайтын, қоғам алдындағы парызын түсінетін және өзгенің құқығына құрметпен қарайтын тұлға. Мұндай азаматтық ұстаным бір күнде қалыптаспайды. Ол отбасындағы тәрбиеден басталып, мектепте жалғасып, қоғамдық ортада орнығады. Ал құқық қорғау саласының қызметкерлері осы құндылықтарды өздерінің күнделікті қызметі арқылы көрсетуі тиіс. Полиция қызметкерінің қоғам алдындағы беделі оның заңды қаншалықты дұрыс қолдануымен ғана емес, азаматтармен қарым-қатынас мәдениетімен де өлшенеді. Тұрғын полиция қызметкерінен ең алдымен әділдік пен кәсібилікті күтеді. Сондықтан құқық қорғау органдарына деген сенімді арттыру үшін ашықтық, адалдық, заңдылық және адам құқықтарын құрметтеу қағидаттары басты назарда болуы қажет.
Құқық қорғау және арнайы органдарға деген қоғамдық сенім – қауіпсіз қоғам қалыптастырудың маңызды көрсеткіштерінің бірі. Азамат полицияға сенген кезде құқық бұзушылық туралы ақпаратты дер кезінде жеткізеді, профилактикалық жұмыстарға белсенді қатысады және қоғамдық тәртіпті сақтауға өз үлесін қосады. Ал полиция өз кезегінде тұрғындардың өтініштері мен мәселелеріне жауапкершілікпен қарап, заң аясында нақты көмек көрсетуге ұмтылуы керек. Осы тұрғыдан алғанда, Төлеби ауданында жүзеге асырылып жатқан «Қауіпсіз қоғам» бағытының да маңызы зор. Қауіпсіз қоғам – құқық бұзушылық саны аз қоғам ғана емес. Ол – әрбір азамат өзін қорғалған сезінетін, заң талаптары сақталатын, адамдар бір-бірінің құқықтары мен бостандықтарын құрметтейтін орта. Мұндай қоғамды қалыптастыру үшін полицияның кәсіби қызметі мен тұрғындардың белсенді азаматтық ұстанымы қатар жүруі қажет.
Кездесу барысында жас полиция қызметкерлеріне аға буынның тәжірибесін зерделеу, қызметтік міндеттерді адал атқару және кәсіби біліктілікті үнемі арттырып отыру қажеттігі айтылды. Себебі қазіргі таңда құқық қорғау органдарына қойылатын талап жоғары. Қоғам өзгерген сайын құқық бұзушылықтың түрлері де өзгеріп, жаңа сын-қатерлер пайда болуда. Мұндай жағдайда полиция қызметкері заңнаманы жетік білуімен қатар, заманауи технологияларды меңгеріп, азаматтармен тиімді коммуникация орната білуі керек. Ұрпақтар сабақтастығы осы тұста ерекше рөл атқарады. Аға буынның өмірлік тәжірибесі мен жас мамандардың жаңа көзқарасы бір-бірін толықтырып, құқық қорғау саласының дамуына ықпал етеді. Ардагерлердің өнегелі жолы – қызметке енді араласқан жас мамандар үшін бағыт-бағдар. Ал жастардың белсенділігі мен жаңашылдығы аға буын қалыптастырған игі дәстүрлерді жалғастыруға мүмкіндік береді.
Төлеби аудандық полиция бөліміндегі тағылымды кездесу де осы сабақтастықтың нақты көрінісі болды. Кездесуде сөз болған ойлар полиция қызметкерлерін өз міндеттеріне жаңаша көзқараспен қарауға, заң талаптарын мүлтіксіз орындауға және азаматтардың қауіпсіздігі үшін жауапкершілікті терең сезінуге үндеді. Бүгінде заң мен тәртіпті сақтау – мемлекеттік саясаттың ғана емес, әрбір азаматтың күнделікті өміріндегі басты қағидалардың біріне айналуы тиіс. Қоғамдық тәртіпті сақтау мәдениеті қарапайым әрекеттерден басталады. Заңды бұзбау, өзгенің құқығын құрметтеу, қоғамдық орындарда тәртіп сақтау, отбасындағы зорлық-зомбылыққа жол бермеу, балалардың қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарау – мұның бәрі қауіпсіз қоғамның негізін қалайды.
Құқық бұзушылыққа қарсы қоғамдық иммунитет қалыптастыру да маңызды міндет. Ол үшін тұрғындар заң талаптарын жақсы білуі, өз құқықтары мен міндеттерін түсінуі қажет. Құқықтық сауаты жоғары қоғамда азаматтар заңсыздыққа бейжай қарамайды. Керісінше, кез келген тәртіпсіздік пен құқық бұзушылықтың алдын алуға атсалысады. Бұл ретте полиция қызметкерлерінің халықпен тұрақты кездесуі, түсіндіру жұмыстарын жүргізуі және ашық диалог орнатуы оң нәтижесін береді.
Төлеби ауданында «Заң және тәртіп» қағидатын орнықтыру бағытындағы жұмыстардың түпкі мақсаты да – азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, заңның үстемдігін күшейту және әділетті қоғам қалыптастыру. Бұл мақсатқа жету үшін құқық қорғау органдары мен қоғам арасында өзара сенім мен серіктестік болуы қажет. Әрбір полиция қызметкерінің адал еңбегі, әрбір азаматтың заңға құрметі, әрбір ата-ананың бала тәрбиесіне жауапкершілігі – қауіпсіз қоғамның берік іргетасы. Ал аға буынның өнегесі мен жас ұрпақтың жігері осы құндылықтарды одан әрі нығайта түседі. «Адал азамат күні» аясында өткен тағылымды кездесудің негізгі мәні де осында. Ол – өткенді құрметтеу ғана емес, бүгінгі міндетті айқындау және болашаққа бағдар жасау. Аға буынның елге сіңірген еңбегі жас ұрпаққа аманат болса, сол аманатты абыроймен жалғастыру – қазіргі буынның жауапкершілігі.
Заң үстемдік құрған, әділет салтанат құрған, құқық бұзушылыққа «нөлдік төзімділік» қалыптасқан қоғам ғана шын мәнінде қауіпсіз қоғам бола алады. Ал мұндай қоғамды қалыптастыру – бір ғана мекеменің емес, барша азаматтың ортақ міндеті. Төлеби ауданындағы құқықтық тәртіп пен қоғамдық қауіпсіздікті нығайту жолындағы жұмыстар да осы ортақ мақсатқа бағытталған. Сондықтан «Заң және тәртіп» қағидаты әр азаматтың санасында орнығып, күнделікті өмір салтына айналғанда ғана қоғамда тұрақтылық пен қауіпсіздік нығая түседі. Ал полиция қызметкерлері мен ардагерлер арасындағы осындай тағылымды кездесулер жас буынның кәсіби және азаматтық ұстанымын қалыптастырып, құқық қорғау органдарына деген сенімді арттыруға, ұрпақтар сабақтастығын бекемдеуге және Төлеби ауданында қауіпсіз қоғам құру ісіне өз үлесін қоса береді.
