Су – тіршіліктің негізгі көзі ғана емес, ауыл шаруашылығы үшін аса маңызды стратегиялық ресурс. Әсіресе егін және мал шаруашылығы қатар дамыған өңірлерде суды тиімді пайдалану, оны ысырапсыз жеткізу және суару жүйелерін жаңғырту мәселесінің маңызы жыл өткен сайын артып келеді. Климаттың өзгеруі, су тапшылығы және ауыл шаруашылығы өндірісіне түсетін жүктеменің көбеюі су ресурстарына деген жауапкершілікті күшейтуді талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда, су үнемдеу технологияларын енгізу мен ирригациялық жүйелерді жаңарту – бүгінгі күннің маңызды міндеттерінің бірі. Суды тиімді жеткізу және оны дұрыс пайдалану бойынша жергілікті мекемелерге, шаруаларға және су пайдаланушыларға артылатын жауапкершілік те жоғары.

Арыс қаласында бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Қазіргі таңда қала аумағындағы ирригациялық каналдарды жөндеу және реконструкциялау жұмыстары қарқынды жүзеге асырылып жатыр. Биылдың өзінде өңірдегі бес негізгі каналды бетондау және лоток орнату жұмыстары басталды. Атап айтқанда, Жиделі мен Байырқұм ауылдық округтері және олармен іргелес елді мекендерді ағын сумен қамтамасыз ететін БК-1, БК-1А, 3-К-1, 3-К-2 және 3-К-3 каналдары жаңғыртылуда. Аталған каналдардың барлығы өткен ғасырдың 80-жылдары пайдалануға берілген. Бірнеше онжылдық бойы ел игілігіне қызмет еткен су арналары бүгінде тозып, күрделі жөндеуді қажет ететін деңгейге жеткен.

Каналдардың тозуы су ресурстарын тиімді пайдалануға кері әсер етеді. Ашық арналар арқылы су жеткізу барысында оның белгілі бір бөлігі топыраққа сіңіп немесе буланып, шаруашылықтарға қажетті көлем толық жетпеуі мүмкін. Мұндай жағдайда су тапшылығының әсері күшейіп, егістік алқаптарын уақытылы суару қиындайды. Сондықтан суару жүйелерін жаңарту – тек инфрақұрылымдық жоба емес, ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына тікелей ықпал ететін маңызды қадам. Жоба аясында ұзындығы 25 шақырымды құрайтын негізгі каналдарды бетондау жоспарланған. Сонымен бірге жалпы ұзындығы 117,7 шақырым болатын тармақтардағы ескі лотоктар жаңасына алмастырылады. Бұл жұмыстар каналдардың өткізу қабілетін арттырып қана қоймай, судың шаруаларға тиімді әрі тұрақты жеткізілуіне мүмкіндік береді.

Жаңғырту жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылып, 2027 жылға дейін жалғасады. Жобаның толықтай Ислам даму банкі арқылы қаржыландырылуы оның ауқымдылығын және су шаруашылығы инфрақұрылымын дамытуға бағытталған маңызды инвестициялық жоба екенін көрсетеді. Мамандардың пікірінше, жөндеу және реконструкциялау жұмыстары толық аяқталғаннан кейін Арыс өңіріндегі ағын су мәселесі едәуір жақсарады. Ең бастысы – ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің егістік алқаптарына қажетті суды уақтылы жеткізу мүмкіндігі артады. Бұл өз кезегінде ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігіне, шаруалардың шығынын азайтуға және өндірістің тұрақтылығын қамтамасыз етуге оң әсерін тигізеді. Дегенмен су инфрақұрылымын жаңарту жұмыстарының нәтижесі тек каналдардың жағдайына байланысты емес. Су ресурстарын үнемдеу мәдениетін қалыптастыру да аса маңызды. Жаңа жүйелер іске қосылғаннан кейін шаруалар суды белгіленген тәртіппен пайдаланып, оның ысырап болуына жол бермеуі қажет. Әсіресе суару кезінде тиімді технологияларды қолдану, су беру уақытын дұрыс жоспарлау және егістіктің қажеттілігіне қарай су мөлшерін реттеу маңызды.

Су үнемдеу технологияларының қатарына тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелері, каналдарды бетондау, заманауи су өлшеу құралдарын орнату және суару процестерін автоматтандыру сияқты тәсілдер жатады. Мұндай технологиялар суды аз жұмсай отырып, ауыл шаруашылығы дақылдарына қажетті ылғалды тиімді жеткізуге мүмкіндік береді. Бүгінде су мәселесі тек шаруалардың емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігін талап етеді. Мемлекет тарапынан су инфрақұрылымын жаңғыртуға жағдай жасалса, жергілікті атқарушы органдар оның тиімді іске асырылуын қамтамасыз етуі тиіс. Ал ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері берілген мүмкіндікті ұтымды пайдаланып, суды ысырап етпеуге мүдделі болуы керек.

Арыстағы каналдарды жаңғырту жұмыстары – осы бағыттағы нақты шаралардың бірі. Бірнеше онжылдық бойы пайдаланылған су арналары жаңартылып, заманауи талаптарға бейімделуде. Бұл жұмыстардың түпкі мақсаты – суды тиімді жеткізу, ысырапты азайту және ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына қажетті жағдай қалыптастыру. Су – шексіз ресурс емес. Сондықтан оны бүгін тиімді пайдалану – ертеңгі күннің азық-түлік қауіпсіздігі мен ауыл шаруашылығының болашағын қамтамасыз етудің маңызды шарты. Арыста жүзеге асып жатқан ирригациялық жүйелерді жаңғырту жұмыстары осы жауапкершілікті арттыруға және су ресурстарын тиімді басқарудың жаңа кезеңіне жол ашады.

Таукент кентінде діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу, қоғам арасында діни сауаттылықты арттыру және деструктивті діни ағымдардың ықпалына түсу қаупін болдырмау бағытында кезекті ақпараттық-түсіндіру кездесуі өтті. Іс-шара кентте дін мәселелері бойынша жұмыс жүргізетін ақпараттық-түсіндіру тобының 2026 жылға арналған жұмыс жоспарына сәйкес ұйымдастырылды. 2026 жылғы 20 шілдеде Таукент кентінің мәжіліс залында өткен кездесуге ақпараттық-түсіндіру тобының мүшелері, полиция қызметкерлері, кент тұрғындары және түрлі мекемелердің қызметкерлері қатысты. Жиынның басты мақсаты – қоғам мүшелеріне діни мәселелер бойынша дұрыс әрі нақты ақпарат беру, азаматтардың діни сауаттылығын арттыру, деструктивті діни ағымдардың белгілері мен олардың ықпал ету тәсілдерін түсіндіру, сондай-ақ құқық қорғау саласы қызметкерлерінің жұмысына кері әсер етуі мүмкін радикалды идеологиялардың алдын алу болды.

Кездесу барысында қатысушыларға қазіргі таңда қоғамда өзекті болып отырған діни мәселелер жан-жақты түсіндірілді. Әсіресе діни радикалды идеологияның адам санасына әсер ету жолдарына, оның жеке тұлғаның дүниетанымы мен қоғамдық көзқарасына ықпалына ерекше назар аударылды. Сонымен қатар деструктивті діни ағымдардың адамдарды өз қатарына тарту кезінде қолданатын түрлі әдіс-тәсілдері туралы ақпарат берілді. Қазіргі заманда ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы діни ақпараттың таралу ауқымын да кеңейтті. Әлеуметтік желілер мен түрлі интернет-платформалар арқылы кез келген адам діни мазмұндағы материалдарға оңай қол жеткізе алады. Алайда интернет кеңістігіндегі ақпараттың барлығы бірдей сенімді әрі дұрыс бола бермейді. Осыған байланысты діни тақырыптағы ақпараттарды қабылдау кезінде азаматтардың сыни ойлау қабілеті мен діни сауаттылығы маңызды рөл атқарады.

Ақпараттық-түсіндіру тобының мүшелері осы мәселеге тоқталып, діни білімді тек сенімді және ресми дереккөздерден алудың маңыздылығын атап өтті. Діни мәселелер бойынша түсініксіз немесе күмәнді ақпарат кездескен жағдайда оны өз бетінше қабылдамай, білікті дінтанушылардан, теологтардан және тиісті мамандардан кеңес алу қажеттігі айтылды. Жиында «ДДжақтастарының құқық органы саласы қызметкерлеріне әсері» тақырыбына қатысты да түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Бұл бағыттың маңыздылығы – құқық қорғау органдары қызметкерлерінің қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі ерекше рөлімен тікелей байланысты. Құқық қорғау саласында қызмет атқаратын азаматтар елдегі заңдылық пен құқықтық тәртіпті сақтауға, азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және қоғамдық тұрақтылықты қорғауға жауапты. Сондықтан олардың радикалды және деструктивті идеологиялардың ықпалына түсуінің алдын алу – маңызды міндеттердің бірі.

Ақпараттық-түсіндіру барысында деструктивті діни ағымдардың ықпалына түскен адамның мінез-құлқында, әлеуметтік ортасымен қарым-қатынасында және өмірлік ұстанымдарында өзгерістер пайда болуы мүмкін екені айтылды. Мұндай жағдайларды дер кезінде байқап, алдын алу шараларын жүргізу қоғам қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды тетігі саналады. Сонымен бірге жиынға қатысушыларға діни радикализмнің алдын алу тек құқық қорғау органдарының немесе мемлекеттік мекемелердің ғана міндеті еместігі түсіндірілді. Бұл – бүкіл қоғамға ортақ жауапкершілік. Отбасы, білім беру ұйымдары, еңбек ұжымдары, қоғамдық ұйымдар мен азаматтық қоғам өкілдері бірлесе әрекет еткен жағдайда ғана деструктивті діни идеологиялардың таралуына тиімді тосқауыл қоюға болады.

Әсіресе жастар арасында түсіндіру жұмыстарының маңызы зор. Себебі жасөспірімдер мен жастар ақпаратты интернеттен белсенді іздейді және әлеуметтік желілердегі түрлі ақпараттық ықпалдарға тез ұшырауы мүмкін. Діни сауаттылығы жеткіліксіз, өмірлік тәжірибесі аз жастарды радикалды топтар өз идеологияларын тарату мақсатында пайдалануға тырысуы ықтимал. Сондықтан жастарға діннің шынайы құндылықтарын дұрыс түсіндіру, дәстүрлі рухани құндылықтарды насихаттау және заң талаптарын құрметтеуге тәрбиелеу – алдын алу жұмыстарының негізгі бағыттарының бірі. Кездесу барысында қатысушыларға деструктивті діни ағымдардың арбауына түсудің алдын алу жолдары туралы да кең көлемде ақпарат берілді. Мамандар адамның діни ұстанымына құрметпен қарау қажеттігін атап өте отырып, діни сенім мен радикалды идеологияның арасындағы айырмашылықты дұрыс түсінудің маңыздылығына тоқталды. Дін адамды ізгілікке, сабырлылыққа, мейірімділікке және бейбітшілікке үндейтін рухани құндылық ретінде қоғамның тұрақтылығына қызмет етуі тиіс.

Бүгінде Қазақстан қоғамы үшін діни келісім мен конфессияаралық татулықтың маңызы айрықша. Елімізде түрлі дін өкілдері өзара түсіністік пен құрмет жағдайында өмір сүріп келеді. Осындай тұрақтылықты сақтау үшін әрбір азамат діни мәселелерге жауапкершілікпен қарап, арандатушылық сипаттағы ақпараттарға ермей, заң талаптарын сақтауы қажет. Ақпараттық-түсіндіру тобының кездесуі барысында тұрғындар мен мекеме қызметкерлері өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, мамандардан нақты жауаптар алды. Қатысушылар діни сауаттылықты арттыруға, қоғамда тұрақтылықты сақтауға және радикалды идеологиялардың алдын алуға бағытталған жұмыстардың маңыздылығын атап өтті.

Мұндай кездесулердің негізгі ерекшелігі – азаматтарға дайын ақпарат берумен ғана шектелмей, олардың көкейінде жүрген сұрақтарға жауап беру және нақты мәселелер бойынша түсінік қалыптастыру. Ашық пікір алмасу арқылы тұрғындар діни саладағы өзекті мәселелерді жақсырақ түсініп, күмәнді ақпарат пен шынайы діни білімнің ара-жігін ажыратуға мүмкіндік алады. Кездесу соңында ақпараттық-түсіндіру тобының мүшелері тұрғындарды кез келген діни ақпаратқа байыппен қарауға шақырды. Әсіресе әлеуметтік желілерде таралатын күмәнді материалдарға сенбеу, белгісіз діни топтардың шақыруларына ермеу, діни мәселелер бойынша ақпаратты тек сенімді дереккөздерден алу қажеттігі ескертілді.

Сонымен қатар қоғам мүшелерінің құқықтық сауаттылығын арттырудың да маңызы зор екені айтылды. Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтау, азаматтардың құқықтары мен міндеттерін білу, қоғамдағы өзара сыйластық пен жауапкершілік қағидаларын ұстану – діни тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызды негіздерінің бірі. Жалпы, Таукент кентінде өткен ақпараттық-түсіндіру кездесуі қоғамдағы діни тұрақтылықты нығайтуға, тұрғындардың діни сауаттылығын арттыруға және деструктивті діни ағымдардың алдын алуға бағытталған маңызды шаралардың бірі болды. Осындай кездесулердің жүйелі түрде өткізілуі азаматтардың діни мәселелерге қатысты дұрыс көзқарасын қалыптастырып қана қоймай, қоғамда өзара түсіністік пен келісімді сақтауға ықпал етеді.

Діни экстремизм мен радикализмнің алдын алу – ұзақ мерзімді әрі жүйелі жұмысты қажет ететін маңызды бағыт. Бұл ретте ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының орны ерекше. Себебі радикалды идеологияға қарсы ең тиімді құралдардың бірі – сапалы білім, дұрыс ақпарат және жоғары деңгейдегі діни сауаттылық. Таукент кентінде ұйымдастырылған кездесу осы бағыттағы жұмыстардың жалғасы ретінде қоғамның әрбір мүшесін сергек болуға, ақпаратты саралап қабылдауға және елдегі бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтауға өз үлесін қосуға үндеді. Қоғамдық қауіпсіздік пен діни келісім – баршаға ортақ құндылық. Оны сақтау үшін мемлекеттік органдар мен қоғамдық институттардың ғана емес, әрбір азаматтың жауапкершілігі мен белсенділігі қажет.