Мақтаарал ауданында мақта шикізатын терең өңдеуге бағытталған жаңа өндіріс орны бой көтеруде. Аудан әкімі Бақыт Асанов Мақтаарал ауылдық округі, Игілік елді мекенінде орналасқан «Хамро ата» ЖШС-нің мақта майын өңдеу зауытының құрылыс барысымен танысты. Жаңа кәсіпорынның құрылысы бүгінде қарқынды жүргізілуде. Жоба бойынша құрылыс-монтаж жұмыстарының 80 пайызы аяқталған. Нысанға қажетті құрал-жабдықтар жеткізіліп, өндірістік желілерді монтаждау жұмыстары жүргізілуде. Жоспарға сәйкес, кәсіпорынды 2026 жылдың III тоқсанында іске қосу көзделіп отыр.
Жобаның жалпы құны 1 млрд теңгені құрайды. Кәсіпорынның негізгі бағыты – жергілікті жерде өндірілетін мақта шикізатын қайта өңдеп, одан жоғары қосылған құны бар өнім шығару. Зауыт толық қуатына шыққан кезде жылына 50 мың тоннаға дейін мақта майын өңдеуге мүмкіндік береді. Өндіріс нәтижесінде нарыққа мақта майы ұсынылады. Бұл, ең алдымен, ауданда өсірілетін мақта өнімін тек шикізат күйінде өткізбей, оны терең өңдеу арқылы қосымша экономикалық құн қалыптастыруға жол ашады.Жоба аясында 36 жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланған. Осылайша жаңа өндіріс жергілікті тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтуға, кәсіпкерліктің дамуына және ауданның өндірістік әлеуетін арттыруға ықпал етпек.
Зауытты іске қосу үшін қажетті инфрақұрылым мәселелері де кезең-кезеңімен шешілуде. Нысанға газ және ауыз су желілері тартылған, жер учаскесі қажетті мақсатқа пайдалануға дайындалған. Кәсіпорынның электр қуатына қажеттілігі 1500 кВт көлемінде қарастырылған.Өндірістік кешеннің құрылысында заманауи технологиялық шешімдерге басымдық берілген. Қазіргі таңда зауыт аумағында өндірістік ғимараттар, технологиялық желілер мен қажетті инженерлік нысандар бой көтеріп, жабдықтарды іске қосуға дайындық жұмыстары жүргізілуде.
«Мақтаарал – мақта шаруашылығы жақсы дамыған өңірлердің бірі. Сондықтан, мақта шикізатын терең өңдейтін кәсіпорындардың көбеюі аудан экономикасы үшін айрықша маңызды. Мұндай жобалар ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу үлесін арттырып қана қоймай, жергілікті шаруалардың өнімін өткізу нарығын кеңейтуге, жаңа жұмыс орындарын ашуға және өндірістік тізбекті қалыптастыруға мүмкіндік береді» – деді, аудан әкімі.
Кәсіпорын басшысы Боев Абдужалилдің айтуынша, қазіргі негізгі міндет – қалған құрылыс жұмыстарын сапалы аяқтап, технологиялық жабдықтарды толық орнатып, өндірісті белгіленген мерзімде іске қосу.
Ауылдық жерлерде кәсіп бастауға ниетті азаматтарға мемлекеттік қолдау көрсету – елді мекендердің экономикалық әлеуетін арттырып, тұрғындардың тұрақты табысын қалыптастырудың маңызды тетігі. Осы бағытта жүзеге асырылып жатқан «Ауыл аманаты» бағдарламасы ауыл тұрғындарына өз кәсібін бастауға және бұрыннан қалыптасқан шаруашылығын кеңейтуге нақты мүмкіндік беріп келеді. Бағдарламаның тиімділігін Түркістан облысының ауылдарындағы жүзеге асырылып жатқан жобалардан анық көруге болады. Соның бірі – Арыс қаласына қарасты Саналы елді мекеніндегі түйе шаруашылығымен айналысып отырған азаматтардың кәсібі.
Саналы ауылында түйе шаруашылығын дамытып отырған Боранбай Көшербаев үшін мемлекеттік бағдарлама жаңа мүмкіндіктерге жол ашқан. Шаруа «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы жылдық 2,5 пайыздық жеңілдетілген несие алып, 8 миллион теңге көлемінде қаражатқа қол жеткізген. Бұл қаражат шаруашылықтың материалдық базасын нығайтып, түйе санын көбейтуге мүмкіндік берген. Бүгінде шаруа түйе басын арттырып қана қоймай, одан өндірілетін өнімдерді нарыққа шығаруды қолға алған. Негізгі өнімдерінің бірі – шұбат. Құнарлы әрі табиғи сусын ретінде шұбатқа деген сұраныс жоғары. Сондықтан түйе шаруашылығын дұрыс ұйымдастырып, алынған өнімді өңдеп, тұтынушыға ұсыну – ауылдағы кәсіп иелері үшін табысты бағыттардың бірі.
Боранбай Көшербаевтың айтуынша, жеңілдетілген несие шаруашылықты дамытуға қажетті мүмкіндікті пайдалануға жол ашқан.
«Мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қолдауға ризамын. «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы 2,5 пайыздық жеңілдетілген несие алып, шаруашылығымызды дамытуға мүмкіндік туды. Қаржыға түйе санын көбейтіп, кәсібімізді кеңейтіп жатырмыз. Қазір түйеден алынатын өнімдерді, соның ішінде шұбатты нарыққа шығарып, табыс тауып отырмыз. Осындай қолдаудың ауылдағы шаруалар үшін маңызы зор», – дейді түйе шаруашылығының жетекшісі.
Саналы елді мекеніндегі түйе шаруашылығымен айналысып отырғандардың қатарында Эльвира Дарманбекова да бар. Ол жұбайымен бірге ауыл шаруашылығын дамытып, бұл кәсіпті он жылдан бері жүргізіп келеді. Жылдар бойы қалыптасқан тәжірибенің арқасында шаруашылықтағы түйе саны да көбейіп, малды жайылымға шығару арқылы табиғи жағдайда бағуға басымдық берілген.
Эльвира Дарманбекова – Саналы елді мекеніндегі «Күмісай апа» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативінің мүшесі. Шаруашылықта бүгінде 6 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Бұл – ауылдағы шағын шаруашылықтың тек бір отбасының табысын арттырып қана қоймай, басқа тұрғындарға да тұрақты жұмыс орындарын қалыптастыра алатынын көрсетеді.
Шаруашылық иелері «Ауыл аманаты» бағдарламасының мүмкіндігін өндірістік бағытта да тиімді пайдаланған. Бағдарлама аясында сүт өнімдерін сақтауға қажетті құрылғылар алынған. Мұндай жабдықтар өнімнің сапасын сақтап, оны ұзақ уақытқа жарамды күйде ұстауға және тұтынушыға талапқа сай жеткізуге мүмкіндік береді.
«Жолдасым екеуіміз осы кәсіпті бірге жүргізіп, шаруашылықты біртіндеп дамытып келеміз. Он жылдан бері шаруа қожалығымен айналысып, түйе басын көбейттік. Мемлекеттік қолдаудың арқасында жұмысымызды кеңейтуге мүмкіндік алдық. «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы сүт өнімдерін сақтауға қажетті құрылғылар сатып алдық. Бұл біз үшін үлкен көмек болды. Кәсібіміздің дамуына жағдай жасап отырған мемлекетке алғысымызды білдіреміз», – дейді Эльвира Дарманбекова.
Түйе шаруашылығының тағы бір ерекшелігі – өнімділігі мен алынатын өнімнің құндылығы. Шаруашылықтағы бір түйеден бір сауғанда шамамен 10 литрге дейін сүт алынады. Бұл көрсеткіш түйе шаруашылығын ауыл тұрғындары үшін экономикалық тұрғыдан тиімді кәсіптің біріне айналдырып отыр.
Түйе сүтінен дайындалатын шұбат – ұлттық тағам мәдениетінің бір бөлігі ғана емес, ауылдағы қайта өңдеу өндірісін дамытуға мүмкіндік беретін өнім. Егер шаруашылықта сүтті сауып алу, сақтау, салқындату, өңдеу және қаптау жұмыстары жолға қойылса, қарапайым мал шаруашылығы біртіндеп толыққанды агробизнеске айналады. Яғни түйе өсірудің пайдасы мал басын көбейтумен ғана шектелмейді. Оның сүті, шұбаты және басқа да өнімдері қосымша табыс көзіне айналады.
Сонымен бірге түйе – шөлейт және қуаң аймақтардың табиғи жағдайына бейімделген мал. Арыс өңірінің климаттық ерекшеліктерін ескерсек, түйе шаруашылығын дамыту ауыл тұрғындарының дәстүрлі кәсіпті заманауи тәсілдермен ұштастыруына мүмкіндік береді. Жайылымды тиімді пайдалану, мал басын асылдандыру, сүт өнімдерін қайта өңдеу және дайын өнімді нарыққа шығару арқылы шаруашылықтың табыстылығын арттыруға болады.
«Ауыл аманатының» негізгі артықшылығы да осында. Бағдарлама азаматқа дайын жұмыс іздеуден бөлек, өз кәсібін қалыптастыруға жағдай жасайды. Жеңілдетілген несие алған тұрғын өзіне қажетті құрал-жабдықты сатып алып, мал басын көбейтіп, өндірісін жолға қоя алады. Ал кәсіптің дамуы жаңа жұмыс орындарының ашылуына және ауыл экономикасының жандануына әсер етеді.
Түркістан облысында бағдарламаның ауқымы да жылдан-жылға кеңейіп келеді. 2023-2025 жылдары республикалық бюджеттен бөлінген 30,2 млрд теңге қаржы есебінен облыста 4 223 жоба қаржыландырылған. Нәтижесінде 4 635 жаңа жұмыс орны құрылып, 593 жылыжай салынды. Сонымен қатар ауыл шаруашылығының түрлі бағыттарын дамыту үшін 76,8 мыңнан астам ауыл шаруашылығы малы сатып алынып, 79 қайта өңдеу кәсіпорны іске қосылды.
Бағдарламаның әлеуметтік әсері де байқалады. Жүздеген азамат кәсіп бастап, тұрақты табыс көзіне ие болудың арқасында атаулы әлеуметтік көмек алушылар қатарынан шыққан. Атап айтқанда, іске асырылған жобалардың нәтижесінде 441 азамат атаулы әлеуметтік көмек алушылар қатарынан шыққан. Бұл – мемлекеттік қолдаудың халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған нақты нәтижелерінің бірі. Ауыл шаруашылығы өндірісінің көлеміне де бағдарламаның ықпалы бар. Қазіргі таңда осы жобалардың нәтижесінде облыста жыл сайын шамамен 80 млрд теңгенің ауыл шаруашылығы өнімі өндірілуде. Бұл көрсеткіш ауылдағы шағын және орта шаруашылықтардың өңір экономикасындағы рөлінің артып келе жатқанын аңғартады.
Биыл «Ауыл аманаты» бағдарламасын іске асыру үшін республикалық бюджеттен 15,3 млрд теңге қарастырылған. Оның алғашқы 7 млрд теңгелік траншы толық игеріліп, 583 жоба қаржыландырылды. Бұл жобалардың нәтижесінде 1 234 жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланып отыр. Биылғы кезеңде әлеуметтік тұрғыдан қолдауды қажет ететін азаматтарға басымдық берілуде. Атап айтқанда, Отбасылық цифрлық картаның «D» және «E» санатындағы азаматтарын қолдауға ерекше назар аударылып, жеңілдетілген несиелер ең алдымен осы санаттағы тұрғындарға бағытталуда.
Жалпы, Саналы елді мекеніндегі Боранбай Көшербаев пен Эльвира Дарманбекованың тәжірибесі «Ауыл аманаты» бағдарламасының ауыл тұрғындары үшін жай ғана қаржылай көмек емес, кәсіпті нақты іске айналдыруға мүмкіндік беретін тиімді құрал екенін көрсетеді. Бірі жеңілдетілген несие арқылы түйе басын көбейтіп, шұбат өндірісін дамытып жатса, енді бірі сүт өнімдерін сақтау мүмкіндігін арттырып, бірнеше адамды тұрақты жұмыспен қамтып отыр.
Мұндай мысалдар ауылдағы кәсіпкерліктің болашағы зор екенін көрсетеді. Әсіресе табиғи ресурстарды тиімді пайдаланып, дәстүрлі мал шаруашылығын заманауи технологиялармен ұштастыру – ауыл экономикасын дамытудың маңызды бағыттарының бірі. Ал мемлекет тарапынан берілетін жеңілдетілген несие мен қажетті құрал-жабдыққа қолжетімділік шаруалардың өз кәсібін кеңейтіп, өнім көлемін арттыруына жол ашады. Алдағы уақытта Түркістан облысында «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында ауыл тұрғындарының табысын арттыру, қайта өңдеу өндірістерін дамыту және тұрақты жұмыспен қамтуды күшейту бағытындағы жұмыстар жалғаса береді. Бұл өз кезегінде ауылдағы кәсіпкерлікті жандандырып, жаңа жұмыс орындарын көбейтуге, жергілікті өнім өндірісін арттыруға және ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын жақсартуға ықпал етпек.
Саналы ауылындағы түйе шаруашылығы – осы мүмкіндіктің нақты көрінісі. Ең бастысы, мемлекеттік қолдауды тиімді пайдаланып, оны табыс әкелетін тұрақты кәсіпке айналдыру. Бұл – ауыл аманатын ақтайтын нақты еңбек пен нәтижеге бастайтын жол.
Мақтаарал ауданында ауыл шаруашылығы алқаптарын суармалы сумен тұрақты қамтамасыз ету, суару жүйелерінің техникалық жағдайын бақылау және анықталған мәселелерді жедел шешу бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Осы мақсатта аудан аумағындағы су өткізу қабілетінде мәселелер туындаған және ерекше бақылауды қажет ететін каналдардың жай-күйіне зерделеу жүргізілді. Мониторинг жұмыстарына аудан әкімінің орынбасары Нұрбол Саттаров, ауданның кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімінің басшысы Баязит Әлімқұл, сондай-ақ «Қазсушар» РМК Түркістан филиалы Мақтарал өндірістік бөлімшесінің басшысы Тоқберген Мейрбек қатысты. Жауапты сала мамандарымен бірге К-20, К-18, К-19, К-16Б және К-15 (Целинный насос) каналдары зерделеніп, олардың қазіргі техникалық жай-күйі жан-жақты қаралды. Атап айтқанда, каналдардың су өткізу мүмкіндігі, арналардың жағдайы, су ағысына әсер ететін факторлар және суармалы алқаптарға судың уақтылы әрі қажетті көлемде жеткізілуіне ықпал ететін мәселелер зерделенді. Мониторинг барысында каналдардың қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтіруі мүмкін бірқатар мәселелер назарға алынды.
Әсіресе, суару кезеңінде су тапшылығына жол бермеу, су өткізу жүйелерінің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету және шаруалардың қажеттілігіне сәйкес су жеткізудің тұрақтылығын сақтау мәселелеріне басымдық берілді. Анықталған кемшіліктер мен проблемалық учаскелер бойынша жауапты мамандарға тиісті тапсырмалар берілді. Сонымен қатар, әрбір канал бойынша нақты жұмыстарды ұйымдастыру, ақауларды жою және су өткізу қабілетін қалыпқа келтірудің тиімді жолдары талқыланды. Жұмыс барысында суару жүйелерін күтіп ұстау, каналдардың техникалық жағдайын тұрақты бақылау және туындаған мәселелерді жедел шешудің маңыздылығы да атап өтілді. Бұл жұмыстардың негізгі мақсаты – ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерін суармалы сумен тұрақты қамтамасыз етіп, егістік алқаптарының суару кезеңін іркіліссіз өткізуге жағдай жасау. «Мақтаарал ауданы – суармалы егіншілік кеңінен дамыған өңірлердің бірі. Сондықтан, каналдар мен гидротехникалық нысандардың үздіксіз жұмыс істеуі ауданның ауыл шаруашылығы саласы үшін аса маңызды. Осыған байланысты суару инфрақұрылымының жағдайын бақылау жұмыстары маусым барысында тұрақты түрде жүргізіліп отыруы керек» деді, аудан әкімінің орынбасары Н.Саттаров. Айта кетейік, қазіргі таңда жауапты мекемелер тарапынан проблемалық учаскелер бойынша тиісті жұмыстар қолға алынып, олардың орындалу барысы бақылауда тұр.
Аудан экономикасында аграрлық саланың алар орны зор болғандықтан, егістік алқаптарын қажетті көлемде ағын сумен қамтамасыз ету мәселесі әрдайым маңызды бағыттардың қатарында. Әсіресе мақта, көкөніс, бақша және мал азықтық дақылдарды өсіруде су ресурстарының жеткілікті әрі тиімді пайдаланылуы мол өнім алудың негізгі алғышарты болып саналады. Ауыл шаруашылығы алқаптарын суармалы сумен қамтамасыз ету – тек егіннің шығымдылығына ғана емес, аудан тұрғындарының әлеуметтік-экономикалық жағдайына да тікелей әсер ететін мәселе. Сондықтан каналдар мен суару жүйелерін күтіп ұстау, олардың өткізу қабілетін арттыру, су шығынын азайту және шаруаларға суды белгіленген кесте бойынша жеткізу маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Аудандағы суару жүйесінің ауқымдылығы бұл мәселенің қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.
Ресми мәлімет бойынша, Мақтаарал ауданында 529 ағын су каналы бар, олардың жалпы ұзындығы 1152 шақырымнан асады. Суармалы алқаптарды сумен қамтамасыз ету үшін каналдар жүйесімен қатар су қашыртқылары мен гидротехникалық нысандар да пайдаланылады. Ауданның суармалы егіншілігі үшін «Достық» мемлекетаралық каналы және К-15, К-17, К-18, К-19, К-20 секілді ірі каналдардың маңызы зор. Суару маусымына дайындық барысында каналдардың техникалық жағдайын жақсарту жұмыстарына ерекше көңіл бөлінеді. Арналарды механикалық тазалау, су өткізу қабілетін арттыру, проблемалық учаскелерді анықтау және гидротехникалық құрылыстарды жөндеу – егістікке суды уақытылы жеткізудің негізгі тетіктері.
Мәселен, 2025 жылы аудан бойынша 123 каналдың 116,5 шақырымы тазартылса, 2026 жылы 184 каналды қамтитын 460,9 шақырым арнаны тазалау жоспарланған. Сонымен бірге суару жүйелерін қайта жаңғырту бағытындағы ірі жобалар да ауданның су шаруашылығы инфрақұрылымын жақсартуға мүмкіндік беруде. «Мақтаарал-1» суару-дренаж жүйесінің бірінші іске қосу кешенін қалпына келтіру жұмыстары шамамен 8 мың гектар жердің сумен қамтамасыз етілуін жақсартуға бағытталған. Ал осы жүйенің екінші іске қосу кешенін реконструкциялау 16 447 гектар алқапқа су жеткізу жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді. Суармалы сумен қамтамасыз ету жұмыстарында шаруалармен жасалатын келісімшарттардың да маңызы жоғары. Су беру көлемін жоспарлау, су пайдалану тәртібін реттеу және әрбір шаруашылықтың қажеттілігін ескеру арқылы су ресурстарын әділ әрі тиімді бөлуге жағдай жасалады. 2025 жылы Мақтаарал ауданында 3280 келісімшарт негізінде 55 641 гектар суармалы егістік жер ағын сумен қамтамасыз етілген. Ал 2026 жылы да 3280 келісімшарт бойынша шамамен 52 мың гектар егістік алқапты сумен қамту жоспарланып отыр. Су пайдалану келісімшарттарын электрондық форматқа көшіру жұмыстары да жүргізіліп, бұл саладағы қызметтердің ашықтығы мен жеделдігін арттыруға ықпал етуде.
Мақтаарал ауданында суды тиімді пайдаланудың маңызы ерекше. Өйткені ауданның негізгі дақылдарының бірі – мақта, ал оны өсіру барысында суға деген сұраныс жоғары болады. Сонымен қатар бақша, көкөніс, жүгері, жоңышқа секілді дақылдар да тұрақты суаруды қажет етеді. Сондықтан егіс құрылымын жоспарлау кезінде су көлемі мен табиғи жағдайлар ескеріледі. 2026 жылға арналған жоспар бойынша ауданда мақта алқабы 32,6 мың гектарды, бақша дақылдары 14 мың гектарды құрауы көзделген.Су тапшылығының алдын алу мақсатында жауапты мекемелер каналдардағы жағдайды тұрақты бақылауда ұстайды. Соңғы мониторинг барысында К-20, К-18, К-19, К-16Б және К-15 каналдарының техникалық жағдайы зерделеніп, су өткізу мүмкіндігіне әсер ететін мәселелер қаралды. Мұндай жұмыстар суару кезеңінде туындайтын қиындықтарды алдын ала анықтап, қажетті шараларды жедел қабылдауға мүмкіндік береді. Негізгі мақсат – шаруаларды суармалы сумен тұрақты қамтамасыз етіп, вегетациялық кезеңнің іркіліссіз өтуіне жағдай жасау. Суармалы суды тиімді жеткізу мәселесі тек каналдарды тазалаумен шектелмейді. Су ысырабының алдын алу, тозған инфрақұрылымды жаңарту, каналдарды реконструкциялау және суару тәртібін сақтау да маңызды.
Мәселен, К-17 каналын реконструкциялау жұмыстары су шығынын азайтып, егістік алқаптарын суару тиімділігін арттыруға бағытталған. Бүгінде су ресурстарын үнемдеу – Мақтаарал ауданындағы аграрлық саланың басты талаптарының бірі. Әрбір текше метр суды тиімді пайдалану, шаруалардың су пайдалану мәдениетін арттыру және заманауи су үнемдеу технологияларын кезең-кезеңімен енгізу алдағы уақытта ерекше маңызға ие болмақ. Каналдар арқылы келетін суды ретімен пайдалану, белгіленген кезек кестесін сақтау және заңсыз су пайдалануға жол бермеу арқылы қолдағы су қорын барынша тиімді игеруге болады.
Мақтаарал ауданында ауыл шаруашылығы алқаптарын суармалы сумен қамтамасыз ету бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Каналдарды тазалау, гидротехникалық нысандарды жөндеу, суару-дренаж жүйелерін қайта жаңғырту, проблемалық учаскелерді бақылау және шаруалармен су беру жөніндегі келісімшарттарды жетілдіру – осы бағыттағы маңызды шаралардың бірі. Су – Мақтааралдың ауыл шаруашылығы үшін стратегиялық ресурс. Сондықтан оны ұқыпты пайдалану, суару инфрақұрылымын тұрақты жаңарту және диқандарды қажетті көлемдегі ағын сумен қамтамасыз ету ауданның аграрлық әлеуетін одан әрі арттыруға, мол өнім алуға және ауыл халқының әл-ауқатын жақсартуға қызмет етеді.
Мақтаарал ауданында инвестициялық ахуалды жақсарту және жаңа өндіріс орындарын ашу бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда. Ауданда жүзеге асырылып жатқан инвестициялық жобалар экономиканың дамуына серпін беріп, халықты тұрақты жұмыспен қамтуға оң ықпал етуде. 2025 жылы аудан бойынша 51,0 млрд теңге инвестиция тарту жоспарланса, жыл қорытындысымен бұл жоспар 110 пайызға орындалып, аудан экономикасына жалпы 56,4 млрд теңге инвестиция тартылды. Өткен жылы 8 инвестициялық жоба толық іске қосылып, нәтижесінде 153 жаңа тұрақты жұмыс орны ашылды. Ал 2026 жылы ауданға 60,0 млрд теңге инвестиция тарту көзделген. Жылдың алғашқы алты айының қорытындысы бойынша ауданға 23,4 млрд теңге инвестиция тартылып, бекітілген жоспар артығымен орындалды.
Жалпы 2026–2028 жылдары Мақтаарал ауданында жалпы құны 110,5 млрд теңгені құрайтын 19 инвестициялық жобаны іске асыру жоспарланып отыр. Бұл жобалардың нәтижесінде 1207 жаңа жұмыс орны ашылады. Жобалардың бір бөлігі жергілікті кәсіпкерлер тарапынан жүзеге асырылса, қалған бөлігі шетелдік инвесторлардың қатысуымен іске асуда. Жергілікті кәсіпкерлер жалпы құны 3,9 млрд теңгені құрайтын 4 жобаны жүзеге асырып, 236 адамды тұрақты жұмыспен қамтуды жоспарлап отыр. Олардың қатарында «Мырза» ЖШС-нің 350 млн теңгелік ет өнімдерін терең өңдеу цехы бар. Қазіргі таңда жартылай дайын өнімдер бөлімі жұмыс істеп тұр, ал биылғы жылдың төртінші тоқсанында ет өңдеу бағыты толық іске қосылады. Сонымен қатар, «Халық» ЖШС-ы жалпы құны 2,0 млрд теңгені құрайтын тігін өндірісін іске асыруда. Кәсіпорынға қажетті құрал-жабдықтар толық жеткізіліп, монтаждау жұмыстары аяқталған. Қазіргі таңда мамандарды даярлау және тапсырыстар қабылдау жұмыстары жүргізілуде.
«Хамро Ата» ЖШС 1,5 млрд теңге көлемінде инвестиция салып, мақта майын өндіретін зауыттың құрылысы да жүргізілуде. Қазіргі таңда құрал-жабдықтарды орнату толық аяқталған, құрылыс жұмыстарының 80 пайызы орындалған. Кәсіпорынды биылғы жылдың үшінші тоқсанында іске қосу жоспарланған. Ал «Тамила» шаруа қожалығы 500 млн теңге инвестиция есебінен мал бордақылау кешенін салуда. Жоба аясында жыл соңына дейін 2000 басқа арналған кешен пайдалануға беріледі. 2027 жылы оның қуаты 5000 басқа дейін ұлғайтылады.
Мақтаарал ауданында 2014 жылы құрылған 24 гектарлық индустриалды аймақ бүгінде толық игерілуге жақын. Қазіргі таңда онда небәрі 1 гектар бос жер қалған, қалған аумақ кәсіпкерлерге бөлінген. Биыл индустриалды аймақта жалпы құны 3,5 млрд теңгені құрайтын 6 жоба жүзеге асырылып, 91 жаңа тұрақты жұмыс орны ашылады. Атап айтқанда, «Giga Group» ЖШС – 250 млн теңгелік мата (обтарка) өндірісі, «Н.Мамасариев» ЖШС-ның 500 млн теңгелік темір-бетон өнімдерін шығаратын кәсіпорыны, «Ырысты Береке» ЖШС-ның 450 млн теңгелік асфальт-бетон зауыты, «IBO COTTON» ЖШС-ның 800 млн теңгелік мақта талшығын өндіру жобасы, «Мақтаарал Агроөнеркәсіп кешені» ЖШС-ның 1 млрд теңгелік мақта майын өндіру зауыты және «Таза болашақ» ЖШС-ның 500 млн теңгелік пластикалық өнімдерді қайта өңдеу кәсіпорны іске асуда.
Аталған жобалардың басым бөлігінің құрылысы аяқталған және құрал-жабдықтарын орнату жұмыстары жүргізілуде. Мақтаарал ауданының арнайы экономикалық аймағында да бүгінде жалпы құны 104,2 млрд теңгені құрайтын 5 ірі инвестициялық жоба жүзеге асырылып жатыр. Бұл жобалар толық іске қосылған кезде 845 адам тұрақты және маусымдық жұмыспен қамтылады.
Қазіргі таңда «БНК групп» ЖШС кәсіпкерлерге өндірістік алаңдарды жалға беру мақсатында салынған 8 броунфилдтің құрылысын аяқтады. Сонымен қатар, «HanYa Holdings» ЖШС, «Мақтаарал Xing Feng» ЖШС және «Каз Про Темир» ЖШС өндірістік нысандарының құрылысы қарқынды жүргізілуде. Аталған кәсіпорындарды 2026–2028 жылдары толық пайдалануға беру жоспарланған. Ауданда шағын және орта бизнесті дамытуға ерекше көңіл бөлінуде. Осы мақсатта Мақтарал ауылдық округінен 2 гектар жер телімі бөлініп, әрқайсысының аумағы 450 шаршы метр болатын 5 өндірістік ғимараттың құрылысы аяқталды.
Бүгінгі таңда жалпы құны 540 млн теңгені құрайтын жобаларды жүзеге асыратын 5 кәсіпкермен меморандум жасалған. Олар өндірістік ғимараттарды жалға алу немесе сатып алу арқылы өз кәсіптерін бастайды. Сонымен қатар, аталған өндірістік ғимараттарда жұмысын бастайтын екі кәсіпкерді «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы жеңілдетілген несиемен қамтамасыз ету үшін қажетті құжаттарды рәсімдеу жұмыстары жүргізілуде. Айта кетейік, Мақтаарал ауданында жүзеге асырылып жатқан инвестициялық жобалар өңірдің өндірістік әлеуетін арттырумен қатар, жаңа жұмыс орындарын ашуға, кәсіпкерлікті дамытуға және аудан экономикасының тұрақты өсімін қамтамасыз етуге бағытталған.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Мақтаарал ауданында ауыл шаруашылығы саласында 85,7 млрд теңгенің өнімі өндіріліп, бұл көрсеткіш алдыңғы жылмен салыстырғанда 17,3 пайызға артқан. Оның ішінде егін шаруашылығы 72,1 млрд теңге, мал шаруашылығы 13,3 млрд теңге көлемінде өнім өндірді. Ауданда 60,3 мың гектар ауыл шаруашылығы жері пайдаланылып, негізгі дақылдардың бірі – мақтаға ерекше басымдық беріліп келеді. Осындай өндірістік әлеует инвестиция үшін де үлкен мүмкіндік береді. Инвестор үшін ең маңыздысы – қалыптасқан өндірістік база, шикізат қоры, еңбек ресурсы және дайын өнімді өткізу мүмкіндігі. Мақтаарал осы талаптардың көпшілігіне жауап береді. Әсіресе мақта шаруашылығының айналасында толыққанды өндірістік тізбек қалыптастыруға мүмкіндік мол.
Яғни мақтаны тек шикізат ретінде сатып қана қоймай, оны өңдеп, мақта талшығын, жіп, мата, май және басқа да өнімдер өндіру арқылы қосылған құнды бірнеше есе арттыруға болады. Бұл бағытта мақта-тоқыма кластерін дамытуға арналған жобалардың маңызы ерекше. Ауданның 2024–2030 жылдарға арналған даму жоспарында жалпы құны 94,1 млрд теңгені құрайтын 53 инвестициялық жобаны жүзеге асыру көзделген. Соның ішінде ауыл шаруашылығы саласында құны 15,8 млрд теңге болатын 26 жоба іске асырылып, 541 жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланған. Инвестицияның ауыл шаруашылығына келуі ең алдымен өндірісті жаңғыртуға жол ашады. Қазіргі заманда ауыл шаруашылығы бұрынғыдай тек жер көлемін ұлғайту арқылы дамымайды.
Негізгі басымдық – бір гектардан алынатын өнімді арттыру, суды үнемдеу, заманауи техниканы пайдалану, сапалы тұқым мен тыңайтқыштарды қолдану және өнімді өңдеу деңгейін көтеру. Мұның барлығы қосымша қаржы салымын қажет етеді. Мақтааралда ауыл шаруашылығы техникасын жаңарту жұмыстарының жүргізілуі де инвестициялық белсенділіктің маңызды көрсеткіші. 2025 жылы агроқұрылымдар тарапынан 220 жаңа ауыл шаруашылығы техникасы мен 13 қосалқы агрегат сатып алынған. Техниканың жаңаруы егіс жұмыстарын уақытылы жүргізуге, еңбек өнімділігін арттыруға және өндірістік шығындарды азайтуға мүмкіндік береді.
Ауыл шаруашылығына салынатын инвестицияның тағы бір маңызды бағыты – су үнемдеу технологиялары. Мақтаарал үшін су ресурстарының маңызы ерекше болғандықтан, тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелерін енгізу, каналдарды жаңғырту, суды есепке алу және автоматтандырылған суару технологияларын пайдалану болашақтағы аграрлық өндірістің тиімділігін арттырады. Қазіргі таңда ауданда каналдарды тазалау және су жеткізу инфрақұрылымын жақсарту жұмыстары да жүргізілуде. 2026 жылы 184 каналдың жалпы 460,9 шақырымын механикалық тазалау жоспарланған. Инвестиция тартудың нәтижесінде ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеу саласы да жаңа деңгейге көтеріледі. Мақтаарал индустриялық аймағында мақта өңдеу бағытындағы өндірістердің іске қосылуы осының нақты мысалы. Мәселен, «Жанасыл» мақта өңдеу зауыты тәулігіне 600 тонна шитті мақта өңдеуге қабілетті. Кәсіпорында мақта талшығы, мақта шиті, мақта линті және басқа да өнімдер өндіріледі. Өнімнің бір бөлігі шетел нарықтарына экспортталады.
Мұндай жобалардың аудан экономикасы үшін пайдасы бірнеше бағыттан көрінеді.
Біріншіден, жергілікті шаруалардың өнімін өткізу нарығы кеңейеді. Екіншіден, шикізатты аудан аумағында өңдеу арқылы қосымша құн қалыптасады. Үшіншіден, жаңа кәсіпорындар тұрақты жұмыс орындарын ашады. Төртіншіден, бюджетке түсетін салық көлемі артып, әлеуметтік және инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік көбейеді. Ауыл шаруашылығындағы инвестиция тек мақта өндірісімен шектелмеуі тиіс. Мақтааралда көкөніс, бақша, дәнді дақылдар және мал шаруашылығы бағыттарын дамытуға да мүмкіндік бар. Әсіресе ерте пісетін көкөністерді өсіріп, ішкі нарықпен қатар сыртқы нарыққа шығару тиімді бағыттардың бірі. 2026 жылы аудан шаруалары ерте пісетін қырыққабатты Ресей нарығына экспорттай бастаған.
Бұл жергілікті ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорттық әлеуеті бар екенін көрсетеді. Мал шаруашылығына инвестиция салу да ауыл экономикасын әртараптандыруға мүмкіндік береді. Мал бордақылау алаңдарын, заманауи фермаларды, жем-шөп өндіру және сақтау нысандарын, ет пен сүтті терең өңдеу кәсіпорындарын дамыту арқылы ауыл шаруашылығының табыстылығын арттыруға болады. Бұл бағыттағы жобалар ауыл тұрғындарын жұмыспен қамтып қана қоймай, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге де үлес қосады.
Инвестиция тартуда мемлекеттік қолдау шараларының да орны ерекше. Жеңілдетілген қаржыландыру, субсидиялау, лизингтік бағдарламалар, инфрақұрылыммен қамтамасыз ету және кәсіпкерлерге қажетті сүйемелдеу көрсету ауыл шаруашылығы жобаларының іске асуына қолайлы жағдай жасайды. 2026 жылы ауданда «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында жалпы құны 255,6 млн теңгені құрайтын 21 жоба қаржыландырылған. Мұндай қолдау ауыл тұрғындарының кәсіп бастауына және шағын агробизнесті дамытуына мүмкіндік береді. Жалпы инвестициялық ахуалдың жақсаруы да ауданның ауыл шаруашылығына жанама түрде оң әсер етеді. 2025 жылы Мақтаарал экономикасына 56,4 млрд теңге инвестиция тартылған. Ал 2026 жылы бұл көрсеткішті 60 млрд теңгеге жеткізу жоспарланған. Сонымен қатар 2026–2028 жылдары аудан бойынша жалпы құны 110,5 млрд теңгені құрайтын 19 инвестициялық жобаны іске асыру көзделіп отыр.
Мақтаарал ауданының әкімі Бақыт Асанов тұрғындармен кері байланысты нығайту және азаматтардың өтініштері мен ұсыныстарын тыңдау мақсатында кезекті жеке қабылдау өткізді.
Қабылдауға алдын ала жазылған 20-ға жуық аудан тұрғыны қатысып, өздерін толғандырған мәселелерді аудан басшысына тікелей жеткізді. Тұрғындар негізінен тұрғын үймен қамтамасыз ету, жер қатынастары, әлеуметтік қолдау, денсаулық сақтау, инфрақұрылымды дамыту, елді мекендерді абаттандыру, көшелерді асфальттау, жарықтандыру, қоғамдық көлік қатынасын ұйымдастыру және балалар ойын алаңдарын салу мәселелерін көтерді. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді рәсімдеу мен мердігерлік міндеттемелерге қатысты өтініштер де қаралды. Қабылдау барысында аудан әкімі әрбір азаматтың өтінішін мұқият тыңдап, қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес түсіндірмелер берді.
Шешуді қажет ететін мәселелер бойынша жауапты аудан әкімінің орынбасарларына, бөлім басшыларына және ауылдық округ әкімдеріне нақты хаттамалық тапсырмалар жүктеліп, олардың орындалуын бақылауға алу тапсырылды.Бақыт Асанов тұрғындардың мәселелерін дер кезінде шешу жергілікті атқарушы органдар жұмысының негізгі басымдықтарының бірі екенін атап өтті. «Әрбір тұрғынның өтініші жіті қаралады. Азаматтардың көтерген мәселелері заң аясында зерделеніп, тиісті шешім қабылдануы тиіс. Біз үшін халықпен ашық диалог орнату және олардың мәселелерін кезең-кезеңімен шешу – басты міндеттердің бірі» – деді, аудан әкімі. Айта кету керек, Мақтаарал ауданында азаматтарды жеке қабылдау тұрақты түрде өткізіліп келеді. Мұндай кездесулер тұрғындарды толғандырған мәселелерді тікелей талқылауға, мемлекеттік органдардың жұмыс тиімділігін арттыруға және халық пен билік арасындағы өзара байланысты нығайтуға мүмкіндік береді.
«Мақтаарал ауданы – ауыл шаруашылығы қарқынды дамыған, жер ресурстары экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан ерекше маңызға ие өңірлердің бірі. Сондықтан жерді тиімді пайдалану, оның ішінде ортақ пайдаланымдағы жерлерді сақтау, реттеу және халық игілігіне қызмет еткізу – ауданның тұрақты дамуына ықпал ететін маңызды бағыттардың бірі. Ортақ пайдаланымдағы жерлер – елді мекен тұрғындарының күнделікті қажеттіліктеріне арналған, көпшілікке ортақ инфрақұрылым мен қоғамдық кеңістікті қамтитын аумақтар. Мұндай жерлерге көшелер, жолдар, алаңдар, саябақтар, скверлер, су нысандарына ортақ қолжетімді аумақтар және өзге де қоғамдық мақсаттағы жер телімдері жатады. Оларды тиімді басқару ауылдық елді мекендердің көркеюіне, тұрғындардың өмір сүру сапасының артуына және қоғамдық тәртіптің сақталуына тікелей әсер етеді. Мақтаарал ауданында жер қатынастары мәселесі ауыл шаруашылығының дамуымен, елді мекендердің кеңеюімен және қоғамдық инфрақұрылымды реттеумен тығыз байланысты. Ауданның жалпы жер көлемі 80 мың гектардан асады, оның ішінде елді мекендердің жерлері, су қоры аумақтары және ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер бар. Сондықтан ортақ пайдаланымдағы жерлердің шекарасын нақтылау, оларды заң талаптарына сай пайдалану және қоғамдық мүддеге қызмет етуін қамтамасыз ету өзекті мәселе болып табылады. Ортақ пайдаланымдағы жерлерді тиімді пайдалану ең алдымен елді мекендердің инфрақұрылымын дамытуға мүмкіндік береді. Көшелер мен жолдардың, жаяу жүргіншілерге арналған аумақтардың, саябақтар мен скверлердің, балалар және спорт алаңдарының, инженерлік желілер орналасқан аумақтардың қолжетімді әрі қауіпсіз болуы тұрғындардың тұрмыс сапасына әсер етеді. Мұндай жерлерді жеке мүддеге заңсыз пайдалануға немесе олардың мақсатты бағытын бұзуға жол бермеу қоғамдық кеңістікті сақтаудың маңызды шарты. Мақтаарал ауданында елді мекендердің шекараларын нақтылау мен белгілеу жұмыстары да жер ресурстарын жүйелі басқаруға ықпал етеді. Соңғы жылдары бірқатар елді мекендердің шекараларын өзгерту және белгілеу жөнінде шешімдер қабылданды. Бұл жер учаскелерін есепке алуды нақтылауға, аумақтарды жоспарлауға және ортақ пайдаланымдағы жерлерді қорғауға мүмкіндік береді. 2026 жылы Жамбыл ауылдық округіндегі Жамбыл елді мекенінің шекарасына қатысты да тиісті шешім қабылданды. Аудандағы ортақ пайдаланымдағы жерлердің сақталуы мен тиімді пайдаланылуы абаттандыру жұмыстарымен де тікелей байланысты. Қоғамдық аумақтарды таза ұстау, көгалдандыру, санитарлық жағдайын жақсарту, тұрғындарға қолайлы демалыс орындарын қалыптастыру – елді мекендердің келбетін жақсартатын маңызды жұмыстар. 2025 жылы аудан көлемінде «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында 100-ден астам сенбілік ұйымдастырылып, ондаған мың тұрғын қатысып, қоқыс шығарылып, 50 мыңнан астам ағаш көшеті отырғызылды. Бұл қоғамдық аумақтарды күтіп ұстау мен экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған жұмыстардың жалғасып жатқанын көрсетеді. Ортақ пайдаланымдағы жерлер мәселесінде жер қатынастары саласындағы заң талаптарын сақтау ерекше маңызды. Жер телімдерінің белгіленген мақсатына сай пайдаланылуы, жердің бос немесе заңсыз пайдаланылып жатқан учаскелерін анықтау, құжаттарды ретке келтіру және жер дауларының алдын алу – жауапты мемлекеттік органдар мен жергілікті атқарушы құрылымдардың негізгі міндеттерінің бірі. Мақтаарал ауданында тұрғындармен өткізілетін жеке қабылдауларда да жер телімдерін алу, құжаттандыру және жерді мақсатты пайдалану мәселелері жиі көтеріледі. Ауылдық жерлер үшін ортақ пайдаланымдағы аумақтардың тағы бір маңызды бағыты – тұрғындардың мал жаюына және шаруашылық қажеттіліктеріне қатысты мәселелерді реттеу. Мақтаарал ауданында жайылым жерлерінің тапшылығы байқалатыны ресми жоспарлау құжаттарында көрсетілген. Осыған байланысты жайылымдық жерлерге түсетін жүктемені азайту, қолда бар жер ресурстарын ұтымды пайдалану және мал шаруашылығын тиімді ұйымдастыру мәселелері де өзекті. 2025–2029 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және пайдалану жоспары осы бағыттағы жұмыстарды жүйелеуге арналған. Жерді тиімді пайдалану – тек экономикалық мәселе ғана емес, әлеуметтік жауапкершілік те. Ортақ пайдаланымдағы жерлер барлық тұрғындардың игілігіне қызмет етуі тиіс. Сондықтан олардың аумағын заңсыз басып алуға, қоқыстануына, ретсіз құрылыс жүргізілуіне немесе мақсатсыз пайдаланылуына жол бермеу қажет. Бұл ретте жергілікті атқарушы органдармен қатар, ауылдық округ әкімдіктерінің, қоғамдық ұйымдардың және тұрғындардың бірлескен әрекеті маңызды», – деді аудан басшысы Бақыт Асанов.
Алдағы кезеңде Мақтаарал ауданындағы ортақ пайдаланымдағы жерлерді тиімді басқару үшін цифрлық жер кадастрын жетілдіру, жер учаскелерінің нақты шекараларын белгілеу, қоғамдық аумақтарды абаттандыру және жерді пайдалану мәселелерінде ашықтықты арттырудың маңызы зор. Әрбір елді мекеннің бас жоспары мен даму перспективалары ескеріле отырып жүргізілетін жұмыстар ауданның сәулеттік келбетін жақсартуға және инфрақұрылымның сапалы дамуына ықпал етеді. Мақтаарал ауданындағы ортақ пайдаланымдағы жерлерді сақтау және тиімді пайдалану – жер ресурстарын басқарудың маңызды бағыттарының бірі.
Қоғамдық аумақтарды халық игілігіне пайдалану, олардың құқықтық мәртебесін сақтау, елді мекендерді абаттандыру және жер қатынастарындағы тәртіпті күшейту арқылы ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына қолайлы жағдай жасауға болады. Жер – елдің ортақ байлығы. Сондықтан оны ұқыпты пайдалану, қорғау және келер ұрпаққа сақтап қалу – баршаға ортақ міндет.
Ауыл шаруашылығы – ел экономикасының маңызды салаларының бірі. Әсіресе, егін шаруашылығымен айналысатын шаруалар үшін өндірістік шығындарды азайтып, көктемгі және күзгі дала жұмыстарын уақытылы жүргізудің маңызы зор. Осы ретте мемлекет тарапынан ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне көрсетіліп отырған қолдаудың бірі – дизель отынын жеңілдетілген бағамен жеткізу тетігі.
Арыс қаласында да агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға, ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің жұмысын қолдауға бағытталған шаралар жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Соның ішінде егістік алқаптарындағы жұмыстарды уақытылы жүргізуге қажетті жанар-жағармаймен қамтамасыз ету мәселесіне ерекше көңіл бөлінуде. 2026 жылғы күзгі дала жұмыстарын жүргізу үшін мемлекет тарапынан Арыс қаласының ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне 3 494 тонна дизель отыны бөлінді. Бұл – егіс науқанының үздіксіз әрі уақытылы жүргізілуіне мүмкіндік беретін маңызды қолдау.
Бөлінген жанар-жағармайды агроқұрылымдарға жеткізіп беру бойынша арнайы операторлар белгіленді. Атап айтқанда, Түркістан облысының ауыл шаруашылығы басқармасы тарапынан Арыс қаласы аумағында орналасқан агроқұрылымдардың егістік жерлеріне байланысты бөлінген дизель отынын жеткізуші операторлар ретінде «Жібек Жолы 2» ЖШС, «Munay 2020» ЖШС және «Қаз Петрол Трейд» ЖШС бекітілді. Мемлекеттік қолдаудың бұл түрі шаруалар үшін айтарлықтай маңызға ие. Себебі жанар-жағармай бағасының өндірістік шығындарға тікелей әсер ететіні белгілі. Егістік алқаптарын жырту, тұқым себу, жерді өңдеу, өнімді жинау және басқа да технологиялық жұмыстардың басым бөлігі ауыл шаруашылығы техникалары арқылы атқарылады. Сондықтан дизель отынын қолжетімді бағамен алу шаруалардың шығынын оңтайландыруға және өндірістің тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Арыс қаласында ауыл шаруашылығы саласының тұрақты дамуы жергілікті экономиканың нығаюына да ықпал етеді. Қала аумағында егін шаруашылығымен айналысатын көптеген шаруа қожалықтары мен агроқұрылымдар жұмыс істейді. Олар жерді тиімді пайдаланып, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруге, ішкі нарықты азық-түлікпен қамтамасыз етуге және өңірдің аграрлық әлеуетін арттыруға өз үлесін қосып келеді. Бүгінде агроөнеркәсіптік кешенді дамыту тек өнім көлемін арттырумен шектелмейді. Оның құрамына өндіріс шығындарын азайту, заманауи агротехнологияларды енгізу, ауыл шаруашылығы техникаларын жаңарту, су ресурстарын тиімді пайдалану, еңбек өнімділігін арттыру және шаруалардың мемлекеттік қолдау шараларына қолжетімділігін қамтамасыз ету секілді бағыттар кіреді. Осы жұмыстардың барлығы ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.
Арыс қалалық ауыл шаруашылығы бөлімі тарапынан да шаруалардың қажеттіліктерін ескере отырып, тиісті жұмыстар жүргізілуде. Күзгі дала жұмыстарына бөлінген дизель отынын нақты қажеттілікке сәйкес жеткізу үшін агроқұрылымдар тарапынан ұсынылған мәліметтер зерделеніп, бөлінетін жанар-жағармай көлемін нақтылау жұмыстары атқарылуда. Бұл өз кезегінде мемлекеттік қолдаудың нақты әрі мақсатты бағытталуына мүмкіндік береді. Күзгі егіс науқаны – ауыл шаруашылығы саласы үшін жауапты кезеңдердің бірі. Диқандардың уақытпен санасып жұмыс істеуі, техниканың толық дайындығы, тұқым қорының жеткіліктілігі мен жанар-жағармайдың дер кезінде қамтамасыз етілуі егіс жұмыстарының сапалы жүргізілуіне тікелей әсер етеді. Сондықтан жеңілдетілген дизель отынын бөлу шаруалардың маусымдық жұмыстарын ұйымдастырудағы маңызды қолдау тетігі болып отыр.
Мемлекет тарапынан көрсетілетін мұндай қолдаулар ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің өндірістік мүмкіндігін арттырып қана қоймай, жалпы агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге ықпал етеді. Шаруалардың тұрақты жұмыс істеуіне жағдай жасау – ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемін арттырудың, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің және ауылдық аумақтардың экономикалық әлеуетін көтерудің негізгі алғышарттарының бірі. Арыста бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасын табуда. Ауыл шаруашылығы саласын қолдау, егістік жерлерді тиімді пайдалану, шаруалардың мемлекеттік бағдарламалар мен жеңілдіктерді пайдалану мүмкіндігін кеңейту және аграрлық өндірістің тұрақтылығын қамтамасыз ету – жергілікті деңгейдегі маңызды міндеттердің бірі. Күзгі дала жұмыстарына бөлінген 3 494 тонна дизель отыны Арыс қаласындағы диқандар үшін нақты қолдаудың бірі болмақ. Жеңілдетілген бағамен берілетін жанар-жағармай шаруалардың шығынын азайтып, егіс жұмыстарын белгіленген мерзімде жүргізуге және ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл – Арыстың агроөнеркәсіптік кешенін одан әрі дамытуға бағытталған жүйелі жұмыстардың маңызды бөлігі.
Осыған орай, Арыс қалалық ауыл шаруашылығы бөлімі 2026 жылғы күзгі егіс алқабында жүргізілген жұмыстар жөніндегі мәліметті тапсырған агроқұрылымдардан бөлінген дизель отынын нақтыланған уақытта алуларыңызды сұранады. Анықтама үшін телефон нөмірі: 5-92-19
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өз Жолдауында су ресурстарын тиімді пайдалану мәселесіне ерекше тоқталып, трансшекаралық өзендердің су қорын ұтымды пайдалану және су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу қажеттігін атап өткен болатын.
Су – ауыл шаруашылығының негізгі тірегі. Әсіресе егін шаруашылығы дамыған өңірлер үшін су ресурстарын тиімді пайдалану мен оның ысырабын азайту – бүгінгі күннің маңызды міндеттерінің бірі. Климаттың өзгеруі, су қорының азаюы және егістік алқаптарға түсетін су жүктемесінің артуы шаруаларды су үнемдеу технологияларын кеңінен қолдануға бағыттап отыр. Осы бағыттағы жұмыстар Арыс қаласында да жүйелі түрде жүргізілуде. Мамандар Арыс қаласы мен ауылдық округтердегі ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің егістік алқаптарына су үнемдеу технологияларын енгізу кезінде 80 пайызға дейін мемлекеттік қолдау қарастырылғанын атап өтті.
Бұл – егін шаруашылығымен айналысатын диқандар үшін маңызды мүмкіндік. Себебі су үнемдеу технологияларын енгізу бір жағынан мемлекет тарапынан көрсетілетін қолдауды пайдалануға мүмкіндік берсе, екінші жағынан шаруашылықтың өндірістік шығындарын азайтып, суды тиімді пайдалануға жағдай жасайды. Қазіргі таңда егін алқаптарын дәстүрлі әдіспен суару кезінде судың белгілі бір бөлігі топыраққа сіңіп, буланып немесе егістікке біркелкі жетпей ысырап болуы мүмкін. Ал заманауи су үнемдеу технологиялары суды қажетті мөлшерде және өсімдіктің тамыр жүйесіне барынша тиімді жеткізуге мүмкіндік береді. Тамшылатып және басқа да су үнемдеу жүйелерін пайдалану арқылы су шығынын оңтайландыруға, өсімдіктің қажетті ылғалмен қамтамасыз етілуін бақылауға және еңбек шығынын төмендетуге болады. Сонымен қатар мұндай технологиялар егістікті тиімді басқаруға, суару уақытын реттеуге және суды қажетсіз пайдалануды болдырмауға мүмкіндік береді.
Су үнемдеу технологиясының тағы бір маңызды артықшылығы – су ресурсын сақтай отырып, шаруашылықтың тұрақты жұмысын қамтамасыз ету. Бұл әсіресе суармалы егіншілікке тәуелді шаруалар үшін аса өзекті. Сондықтан қазіргі жағдайда су үнемдеу технологиясына көшу тек табиғи ресурсты қорғау шарасы ғана емес, шаруашылықтың экономикалық тиімділігін арттырудың да бір жолы болып табылады. Ауыл шаруашылығы саласында егін шаруашылығын дамытып отырған диқандарға, сондай-ақ егістік алқаптарына су үнемдеу технологияларын енгізуге ниетті ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге мемлекеттік субсидия алу мүмкіндігі қарастырылған. Аталған қолдау «Инвестициялық салымдар кезінде агроөнеркәсіптік кешен субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің міндетін атқарушының 2018 жылғы 23 шілдедегі №317 бұйрығының №11 паспорты негізінде қарастырылады. Мемлекеттік қолдаудың басты мақсаты – ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің заманауи технологияларды енгізуге жұмсаған шығындарының бір бөлігін өтеу арқылы олардың өндірістік мүмкіндігін арттыру және су ресурстарын тиімді пайдалануға ынталандыру.
Бұл бағытта Арыс қаласының ауыл шаруашылығы бөлімі ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, су үнемдеу технологияларын енгізудің маңыздылығын насихаттауда. Шаруалар үшін бұл мүмкіндікті тиімді пайдалану – егістік алқаптарды сумен қамтамасыз етудің тұрақтылығын арттырып қана қоймай, болашақта су тапшылығының алдын алуға да өз үлесін қосады. Су – шектеулі табиғи ресурс. Сондықтан оны тиімді пайдалану тек мемлекетке немесе белгілі бір салаға ғана жүктелетін міндет емес. Бұл – әрбір су пайдаланушының ортақ жауапкершілігі. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің су үнемдеу технологияларына көшуі өңірдегі су ресурстарын ұтымды пайдалануға, ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыруға және егістік алқаптардың тұрақты сумен қамтамасыз етілуіне оң әсер етеді. Бүгінде заманауи технологияны енгізу – уақыт талабына сай шешім. Мемлекет тарапынан көрсетіліп отырған қолдау мүмкіндігін пайдалана отырып, шаруалар өз өндірісін жаңғыртып, суды үнемді жұмсауға және шаруашылықтың экономикалық тиімділігін арттыруға мүмкіндік алады.
Осыған байланысты мамандар Арыс қаласының ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерін су үнемдеу технологияларын енгізу мүмкіндігін тиімді пайдалануға шақырады. Субсидия алу тәртібі, қажетті құжаттар, талаптар, су үнемдеу технологияларының түрлері және мемлекеттік қолдау шаралары бойынша толық ақпаратты Арыс қаласының ауыл шаруашылығы бөлімінен алуға болады.
Мекенжайы: Арыс қаласы, Д.Қонаев көшесі, 9А, 2-қабат.
ҚР Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Түркістан облысына жұмыс сапары барысында агроөнеркәсіп кешеніндегі негізгі инвестициялық жобалардың іске асырылу барысымен танысып, мал шаруашылығы саласының өкілдерімен кездесті. Министр барған нысандардың бірі – Арыс қаласы аумағындағы құрылысы аяқталуға жақын «Turkestan Agro.kz» ЖШС-нің бордақылау кешені. Жоба бір мезгілде 50 мың бас ірі қара малды бордақылауға есептелген және отандық агроөнеркәсіп саласындағы ең ірі жобалардың бірі саналады.
Жоба Солтүстік Қазақстан облысының тәжірибесін тарату бағдарламасы аясында жүзеге асырылуда. Мемлекеттік қолдау бордақылау алаңын салуға және заманауи суару жүйелерін енгізуге бағытталған. Бүгінде жоғары өнімді 30 мың бас ірі қара сатып алынды. Кешенді толық іске қосу 2026 жылдың тамыз айына жоспарланған. Кешенде өндірістік үдеріс заманауи австралиялық «торлы» технология бойынша жолға қойылған. Бұл жүйе малды тиімді орналастыруға, оның күйзеліске түсуін азайтуға және өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Мал азықтандыру, күтіп-бағу және ветеринариялық қызмет көрсету үдерістерінің барлығы автоматтандырылып, халықаралық биологиялық қауіпсіздік стандарттарына сәйкес ұйымдастырылған.
Кәсіпорында өз жемшөп базасын қалыптастыруға ерекше көңіл бөлінген. 7 мың гектар алқапта заманауи жаңбырлатып суару жүйелері енгізіледі, бүгінде 28 жаңбырлатып суару қондырғысы орнатылған. Кәсіпорын тәулігіне 500 тоннаға дейін жемшөп дайындайды. Кешен аумағында сағатына 20 тонна түйіршіктелген құрама жем өндіретін зауыт жұмыс істейді. Алдағы уақытта жылына 1 млн тоннаға дейін жем өндіретін жаңа зауыт салу жоспарланып отыр.
Кәсіпорын өнімдері бүгінде Қазақстанның ішкі нарығында сатылып, Өзбекстан мен Тәжікстанға экспортталуда. Жобаның келесі кезеңінде бір ауысымда 1,5 мың бас ірі қара мен 5 мың бас ұсақ малды өңдеуге қауқарлы ет өңдеу кешенін салу көзделген. Кәсіпорын шикізатты терең өңдеп, ішкі нарыққа және экспортқа, оның ішінде Қытай мен Түркияға жоғары қосылған құны бар өнім шығаруға бағытталады.
«Бүгінде біздің алдымызда мал басын көбейту ғана емес, толық өндірістік циклді қамтитын, заманауи әрі бәсекеге қабілетті етті мал шаруашылығы жүйесін қалыптастыру міндеті тұр. Біз инвестициялық жобаларды жүйелі түрде жүзеге асырып, жемшөп базасын нығайтып, озық технологияларды енгізіп, асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытып, өңдеу қуаттарын кеңейтіп келеміз. Мемлекет басшысының қолдауының арқасында мал шаруашылығы отандық агроөнеркәсіп кешенінің негізгі өсім нүктелерінің біріне айналып келеді. Мемлекет инвестиция тартуға және саланың одан әрі дамуына қолайлы жағдай жасауды жалғастырады», – деді министр.
Арыс қаласының аумағындағы тұңғыш заманауи ірі қара мал бордақылау кешені малды өнеркәсіптік әдіспен бордақылап, ет өңдеу кәсіпорындарын сапалы шикізатпен тұрақты қамтамасыз етеді. Мемлекет тарапынан бұл бағытта субсидия бөлу, жем-шөп базасын дамыту үшін суармалы жерлерді игеру және жеңілдетілген несие беру жұмыстары жүйелі жүріп жатыр.
Жұмыс сапары аясында министр «KAZ ECO MEAT» ЖШС-нің ет өңдеу комбинатын да аралады. Кәсіпорынның өндірістік қуаты жылына 30 мың тонна ет өңдеуге жетеді. Бір ауысымда 500 бас ірі қара мен 600 бас ұсақ малды өңдеуге мүмкіндік бар. Өндірілген өнімнің 50%-ға дейіні экспортқа жөнелтіледі.
Кәсіпорындарды аралау қорытындысы бойынша Айдарбек Сапаров Түркістан облысында өндіріс, бордақылау, өңдеу және экспортты өзара ұштастыратын заманауи ет кластері кезең-кезеңімен қалыптасып келе жатқанын атап өтті.
Су – тіршіліктің негізгі көзі ғана емес, ауыл шаруашылығы үшін аса маңызды стратегиялық ресурс. Әсіресе егін және мал шаруашылығы қатар дамыған өңірлерде суды тиімді пайдалану, оны ысырапсыз жеткізу және суару жүйелерін жаңғырту мәселесінің маңызы жыл өткен сайын артып келеді. Климаттың өзгеруі, су тапшылығы және ауыл шаруашылығы өндірісіне түсетін жүктеменің көбеюі су ресурстарына деген жауапкершілікті күшейтуді талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда, су үнемдеу технологияларын енгізу мен ирригациялық жүйелерді жаңарту – бүгінгі күннің маңызды міндеттерінің бірі. Суды тиімді жеткізу және оны дұрыс пайдалану бойынша жергілікті мекемелерге, шаруаларға және су пайдаланушыларға артылатын жауапкершілік те жоғары.
Арыс қаласында бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Қазіргі таңда қала аумағындағы ирригациялық каналдарды жөндеу және реконструкциялау жұмыстары қарқынды жүзеге асырылып жатыр. Биылдың өзінде өңірдегі бес негізгі каналды бетондау және лоток орнату жұмыстары басталды. Атап айтқанда, Жиделі мен Байырқұм ауылдық округтері және олармен іргелес елді мекендерді ағын сумен қамтамасыз ететін БК-1, БК-1А, 3-К-1, 3-К-2 және 3-К-3 каналдары жаңғыртылуда. Аталған каналдардың барлығы өткен ғасырдың 80-жылдары пайдалануға берілген. Бірнеше онжылдық бойы ел игілігіне қызмет еткен су арналары бүгінде тозып, күрделі жөндеуді қажет ететін деңгейге жеткен.
Каналдардың тозуы су ресурстарын тиімді пайдалануға кері әсер етеді. Ашық арналар арқылы су жеткізу барысында оның белгілі бір бөлігі топыраққа сіңіп немесе буланып, шаруашылықтарға қажетті көлем толық жетпеуі мүмкін. Мұндай жағдайда су тапшылығының әсері күшейіп, егістік алқаптарын уақытылы суару қиындайды. Сондықтан суару жүйелерін жаңарту – тек инфрақұрылымдық жоба емес, ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына тікелей ықпал ететін маңызды қадам. Жоба аясында ұзындығы 25 шақырымды құрайтын негізгі каналдарды бетондау жоспарланған. Сонымен бірге жалпы ұзындығы 117,7 шақырым болатын тармақтардағы ескі лотоктар жаңасына алмастырылады. Бұл жұмыстар каналдардың өткізу қабілетін арттырып қана қоймай, судың шаруаларға тиімді әрі тұрақты жеткізілуіне мүмкіндік береді.
Жаңғырту жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылып, 2027 жылға дейін жалғасады. Жобаның толықтай Ислам даму банкі арқылы қаржыландырылуы оның ауқымдылығын және су шаруашылығы инфрақұрылымын дамытуға бағытталған маңызды инвестициялық жоба екенін көрсетеді. Мамандардың пікірінше, жөндеу және реконструкциялау жұмыстары толық аяқталғаннан кейін Арыс өңіріндегі ағын су мәселесі едәуір жақсарады. Ең бастысы – ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің егістік алқаптарына қажетті суды уақтылы жеткізу мүмкіндігі артады. Бұл өз кезегінде ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігіне, шаруалардың шығынын азайтуға және өндірістің тұрақтылығын қамтамасыз етуге оң әсерін тигізеді. Дегенмен су инфрақұрылымын жаңарту жұмыстарының нәтижесі тек каналдардың жағдайына байланысты емес. Су ресурстарын үнемдеу мәдениетін қалыптастыру да аса маңызды. Жаңа жүйелер іске қосылғаннан кейін шаруалар суды белгіленген тәртіппен пайдаланып, оның ысырап болуына жол бермеуі қажет. Әсіресе суару кезінде тиімді технологияларды қолдану, су беру уақытын дұрыс жоспарлау және егістіктің қажеттілігіне қарай су мөлшерін реттеу маңызды.
Су үнемдеу технологияларының қатарына тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелері, каналдарды бетондау, заманауи су өлшеу құралдарын орнату және суару процестерін автоматтандыру сияқты тәсілдер жатады. Мұндай технологиялар суды аз жұмсай отырып, ауыл шаруашылығы дақылдарына қажетті ылғалды тиімді жеткізуге мүмкіндік береді. Бүгінде су мәселесі тек шаруалардың емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігін талап етеді. Мемлекет тарапынан су инфрақұрылымын жаңғыртуға жағдай жасалса, жергілікті атқарушы органдар оның тиімді іске асырылуын қамтамасыз етуі тиіс. Ал ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері берілген мүмкіндікті ұтымды пайдаланып, суды ысырап етпеуге мүдделі болуы керек.
Арыстағы каналдарды жаңғырту жұмыстары – осы бағыттағы нақты шаралардың бірі. Бірнеше онжылдық бойы пайдаланылған су арналары жаңартылып, заманауи талаптарға бейімделуде. Бұл жұмыстардың түпкі мақсаты – суды тиімді жеткізу, ысырапты азайту және ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына қажетті жағдай қалыптастыру. Су – шексіз ресурс емес. Сондықтан оны бүгін тиімді пайдалану – ертеңгі күннің азық-түлік қауіпсіздігі мен ауыл шаруашылығының болашағын қамтамасыз етудің маңызды шарты. Арыста жүзеге асып жатқан ирригациялық жүйелерді жаңғырту жұмыстары осы жауапкершілікті арттыруға және су ресурстарын тиімді басқарудың жаңа кезеңіне жол ашады.
Мақтаарал ауданы Жастар ресурстық орталығында «LOVOL» компаниясының ресми дилерінің қатысуымен ауыл шаруашылығы саласына арналған заманауи озық ауыл шаруашылық техникаларының таныстырылымы өтті. Іс-шара барысында шаруалар мен сала мамандары жаңа үлгідегі тракторлар мен ауыл шаруашылық техникаларының мүмкіндіктерімен танысып, олардың өнімділікті арттырудағы маңызына ерекше назар аударды. Сондай-ақ техникалардың үнемділігі, сапасы және заманауи технологиялық ерекшеліктері кеңінен түсіндірілді. Кездесу еркін пікір алмасу алаңына айналып, қатысушылар өздерін толғандырған сұрақтарға жауап алып, тәжірибелік кеңестермен бөлісті. Ауыл шаруашылығын дамыту – ел экономикасының берік тірегі. Осындай игі бастамалар өңірдегі аграрлық саланың дамуына тың серпін беретіні сөзсіз. Ауыл шаруашылығы – кез келген мемлекеттің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ететін, экономиканың маңызды салаларының бірі. Халық санының артуы, азық-түлікке деген сұраныстың көбеюі және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану қажеттілігі аграрлық саланы жаңа деңгейге көтеруді талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда, ауыл шаруашылығын техникалық тұрғыдан жарақтандырудың маңызы ерекше. Заманауи техника мен технологиялар еңбек өнімділігін арттырып қана қоймай, уақытты үнемдеуге, өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және шаруалардың табысын көбейтуге мүмкіндік береді.
Бұрын ауыл шаруашылығындағы көптеген жұмыстар қол күші мен қарапайым құралдардың көмегімен атқарылатын. Егін егу, жер жырту, шөп шабу, астық жинау сияқты жұмыстар көп уақытты және мол күшті қажет ететін. Қазіргі кезде тракторлар, комбайндар, сепкіштер, жер өңдеу агрегаттары, суару құрылғылары және басқа да техникалардың көмегімен бұл жұмыстар әлдеқайда жылдам әрі сапалы орындалады. Бірнеше адамның апталап атқаратын жұмысын қуатты техника қысқа мерзім ішінде жүзеге асыра алады. Әсіресе егін шаруашылығында техниканың рөлі зор. Жерді сапалы дайындау, тұқымды белгіленген мерзімде себу, тыңайтқыш енгізу, зиянкестерге қарсы өңдеу және өнімді ысырапсыз жинап алу – мол өнім алудың негізгі шарттарының бірі. Егер ауыл шаруашылығы техникасы жеткілікті әрі жарамды болса, агротехникалық жұмыстар дер кезінде жүргізіледі. Ал жұмыстардың кешігуі өнім көлемінің азаюына, шаруашылықтың шығынының артуына алып келуі мүмкін. Заманауи комбайндар мен егін жинау техникалары өнімді қысқа мерзімде жинап, шығынды азайтуға ықпал етеді. Бұл әсіресе ауа райы құбылмалы өңірлер үшін маңызды. Егін піскен кезде оны уақытында жинап алу – шаруашылық табысының басты кепілі. Техниканың қуаты мен тиімділігі жоғары болған сайын, еңбек өнімділігі де арта түседі. Мал шаруашылығында да техниканың маңызы жылдан-жылға артып келеді. Мал азығын дайындау, жем-шөпті тасымалдау, қора-жайларды тазалау, сүт сауу, малды суару және басқа да жұмыстарды механикаландыру шаруалардың жұмысын жеңілдетеді. Ірі қара мал шаруашылығында автоматтандырылған сауу жүйелерін қолдану өнім сапасын бақылауға және еңбек шығынын азайтуға мүмкіндік береді. Ал жем-шөп дайындайтын техникалар малдың қысқы азығын жеткілікті көлемде әзірлеуге жағдай жасайды. Ауыл шаруашылығы техникасы еңбек өнімділігін арттырумен қатар, ауылдық жерлердегі жұмыс күшін тиімді пайдалануға ықпал етеді. Бұрын ауыр дене еңбегін қажет ететін жұмыстар техниканың көмегімен жеңілдейді. Нәтижесінде адам ресурстары басқару, бақылау, өнімді өңдеу, маркетинг және басқа да маңызды бағыттарға жұмсалады. Бұл ауыл шаруашылығының жалпы тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда ауыл шаруашылығында цифрлық технологиялармен жабдықталған «ақылды» техникалардың қолданысы кеңейіп келеді. GPS жүйелері арқылы тракторлар мен басқа да техникалардың қозғалысын дәл басқаруға, жердің жағдайын бақылауға және тұқымды белгіленген норма бойынша себуге болады. Дрондар арқылы егістік алқаптарының жағдайын бақылап, өсімдіктердің ауруын немесе су тапшылығын ерте анықтауға мүмкіндік бар. Мұндай технологиялар ресурстарды үнемдеп, шығынды азайтуға және өнімділікті арттыруға жол ашады. Су ресурстарын тиімді пайдалану мәселесінде де техниканың орны ерекше. Әсіресе су тапшылығы сезілетін өңірлерде заманауи суару технологияларын енгізу аса маңызды. Тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелері суды үнемдеуге, егістікті қажетті мөлшерде ылғалмен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл технологиялар ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етіп, табиғи ресурстарды ұқыпты пайдалануға ықпал етеді. Техниканы жаңарту ауыл шаруашылығы өнімінің бәсекеге қабілеттілігін де арттырады. Ескі техниканың жиі бұзылуы, жанар-жағармайды көп тұтынуы және жұмыс өнімділігінің төмендігі шаруашылыққа қосымша шығын әкеледі. Ал жаңа техника отынды үнемдеп, жұмысты жылдам әрі сапалы орындауға бейімделген. Сондықтан техникалық паркті жаңарту – аграрлық кәсіпорындар мен шаруа қожалықтарының дамуындағы маңызды бағыттардың бірі. Дегенмен заманауи техниканы сатып алу барлық шаруашылық үшін оңай емес. Ауыл шаруашылығы техникасының құны жоғары болғандықтан, шаруаларға қаржылық қолдау, жеңілдетілген несие, лизингтік бағдарламалар мен субсидиялау тетіктерінің маңызы зор. Мемлекеттік қолдау шаралары арқылы фермерлер жаңа техника алуға мүмкіндік алып, өндіріс көлемін арттыра алады. Бұл өз кезегінде ауылдық жерлердің экономикалық дамуына және халықтың әл-ауқатының жақсаруына ықпал етеді. Техниканы тиімді пайдалану үшін білікті мамандардың болуы да аса маңызды. Қазіргі ауыл шаруашылығы техникасы күрделі электрондық және цифрлық жүйелермен жабдықталған. Сондықтан механизаторлар, инженерлер мен агрономдар заманауи техниканың мүмкіндіктерін толық меңгеруі қажет. Осы бағытта ауыл шаруашылығы мамандарын даярлау, олардың біліктілігін арттыру және жаңа технологияларға бейімдеу маңызды міндеттердің бірі болып қала береді. Ауыл шаруашылығы техникасының маңызын тек өнім көлемін арттырумен ғана шектеуге болмайды. Ол ауыл шаруашылығы өндірісінің мәдениетін өзгертеді, еңбек жағдайын жақсартады және табиғи ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Техника арқылы шаруашылықтағы әрбір жұмыс кезеңін жоспарлауға, бақылауға және нақты есеп жүргізуге болады. Бұл ауыл шаруашылығын дәстүрлі тәсілден заманауи, технологиялық және бәсекеге қабілетті салаға айналдырудың негізі. Ауыл шаруашылығын дамытуда техниканың атқаратын рөлі айрықша. Заманауи техника – еңбек өнімділігін арттырудың, өнім сапасын жақсартудың, шығынды азайтудың және шаруашылықтың табысын көбейтудің маңызды құралы. Сондықтан аграрлық секторды техникалық жаңғырту, заманауи технологияларды енгізу және ауыл еңбеккерлерінің техникалық мүмкіндіктерін кеңейту – елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің және ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына қол жеткізудің басты шарттарының бірі. Техникасы қуатты, технологиясы дамыған ауыл шаруашылығы ғана заман талабына сай өнім өндіріп, ішкі нарықты сапалы азық-түлікпен қамтамасыз ете алады.
