Мақтаарал ауданында мақта шикізатын терең өңдеуге бағытталған жаңа өндіріс орны бой көтеруде. Аудан әкімі Бақыт Асанов Мақтаарал ауылдық округі, Игілік елді мекенінде орналасқан «Хамро ата» ЖШС-нің мақта майын өңдеу зауытының құрылыс барысымен танысты. Жаңа кәсіпорынның құрылысы бүгінде қарқынды жүргізілуде. Жоба бойынша құрылыс-монтаж жұмыстарының 80 пайызы аяқталған. Нысанға қажетті құрал-жабдықтар жеткізіліп, өндірістік желілерді монтаждау жұмыстары жүргізілуде. Жоспарға сәйкес, кәсіпорынды 2026 жылдың III тоқсанында іске қосу көзделіп отыр.
Жобаның жалпы құны 1 млрд теңгені құрайды. Кәсіпорынның негізгі бағыты – жергілікті жерде өндірілетін мақта шикізатын қайта өңдеп, одан жоғары қосылған құны бар өнім шығару. Зауыт толық қуатына шыққан кезде жылына 50 мың тоннаға дейін мақта майын өңдеуге мүмкіндік береді. Өндіріс нәтижесінде нарыққа мақта майы ұсынылады. Бұл, ең алдымен, ауданда өсірілетін мақта өнімін тек шикізат күйінде өткізбей, оны терең өңдеу арқылы қосымша экономикалық құн қалыптастыруға жол ашады.Жоба аясында 36 жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланған. Осылайша жаңа өндіріс жергілікті тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтуға, кәсіпкерліктің дамуына және ауданның өндірістік әлеуетін арттыруға ықпал етпек.
Зауытты іске қосу үшін қажетті инфрақұрылым мәселелері де кезең-кезеңімен шешілуде. Нысанға газ және ауыз су желілері тартылған, жер учаскесі қажетті мақсатқа пайдалануға дайындалған. Кәсіпорынның электр қуатына қажеттілігі 1500 кВт көлемінде қарастырылған.Өндірістік кешеннің құрылысында заманауи технологиялық шешімдерге басымдық берілген. Қазіргі таңда зауыт аумағында өндірістік ғимараттар, технологиялық желілер мен қажетті инженерлік нысандар бой көтеріп, жабдықтарды іске қосуға дайындық жұмыстары жүргізілуде.
«Мақтаарал – мақта шаруашылығы жақсы дамыған өңірлердің бірі. Сондықтан, мақта шикізатын терең өңдейтін кәсіпорындардың көбеюі аудан экономикасы үшін айрықша маңызды. Мұндай жобалар ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу үлесін арттырып қана қоймай, жергілікті шаруалардың өнімін өткізу нарығын кеңейтуге, жаңа жұмыс орындарын ашуға және өндірістік тізбекті қалыптастыруға мүмкіндік береді» – деді, аудан әкімі.
Кәсіпорын басшысы Боев Абдужалилдің айтуынша, қазіргі негізгі міндет – қалған құрылыс жұмыстарын сапалы аяқтап, технологиялық жабдықтарды толық орнатып, өндірісті белгіленген мерзімде іске қосу.
Аким Туркестанской области Нуралхан Кушеров в ходе рабочей поездки в Сайрамский район принял участие в церемонии закладки капсулы под строительство скотной биржи по австралийской технологии в селе Аксу Аксукентского сельского округа и отметил важность проекта для экономики региона.
– Сегодня мы являемся свидетелями еще одного важного события на исторической земле Сайрама – церемонии закладки капсулы проекта скотной биржи компании «RED GOLD» в селе Аксу. Глава государства отмечал, что привлечение инвестиций, развитие сельского хозяйства и создание новых рабочих мест являются важным направлением повышения экономического потенциала регионов. Сегодняшний проект – яркое свидетельство практической реализации этих поручений. Скотная биржа «RED GOLD» – это масштабный и важный проект, не имеющий аналогов в нашей стране. Этот проект – одна из значимых инициатив, направленных на повышение инвестиционного потенциала Туркестанской области, вывод сферы сельского хозяйства на новый уровень и диверсификацию региональной экономики.
Мы всегда поддерживаем инициативы, создающие благоприятные условия для инвесторов и повышающие экономический потенциал региона. Выражаю благодарность инвесторам и гражданам, внесшим свой вклад в реализацию этого благого начинания. Уверен, что строительство объекта будет успешно завершено и послужит на благо народа! – сказал глава региона.
Проект реализуется ТОО «RED GOLD». На сегодняшний день в рамках проекта получены коммерческие предложения от австралийских компаний, ведутся соответствующие работы. Изготовление каркасов из металлоконструкций осуществляется турецкой компанией «Agro Fine».
Общая стоимость проекта составляет 5,2 млрд тенге. Из них 4,7 млрд тенге – льготный кредит, а 500 млн тенге финансируются за счет собственных средств инвестора. Площадь земельного участка – 24 гектара. Планируется, что 30% строительных материалов будут доставлены из Австралии, а 70% – из Турции.
Строительно-монтажные работы на скотной бирже начались в мае текущего года, в настоящее время на строительной площадке ведутся работы. На сегодня со стороны инвестора начаты подготовка строительной площадки и работы по закладке фундамента объекта. Реализацию данного масштабного проекта планируется завершить в 2026-2027 годах. После полного ввода предприятия в эксплуатацию оно сможет единовременно принимать 5000 голов крупного рогатого скота, 4000 лошадей и 10 тысяч голов мелкого рогатого скота. Кроме того, в рамках проекта будет создано более 20 новых рабочих мест, а средняя заработная плата сотрудников ожидается на уровне 300 тысяч тенге.
Проект окажет огромное влияние на организацию торговли скотом в регионе в соответствии с международными требованиями, расширение рынков сбыта сельскохозяйственной продукции и повышение экспортного потенциала.
Мақтаарал ауданында кәсіпкерлік пен өндірісті дамыту мәселелерімен қатар, еңбек нарығына қажетті білікті кадрларды даярлау бағытындағы жұмыстарды жүйелеуге ерекше мән берілуде. Өйткені жаңа өндіріс орындарының ашылуы мен кәсіпкерлік жобалардың көбеюі ең алдымен білікті мамандарға деген сұранысты арттырады. Осы ретте ауданда жұмыспен қамтуды арттыру мен әртүрлі салалар бойынша кадрларды даярлаудың жаңа моделін қалыптастыру өзекті міндеттердің біріне айналып отыр.
Осы бағыттағы жұмыстарды талқылау мақсатында Мақтаарал ауданының әкімі Бақыт Асанов өңірдегі белсенді кәсіпкерлермен және шаруалармен ашық форматта кездесу өткізді. Жиында кәсіпкерлікті дамыту, өндіріс орындарын көбейту, инвестициялық жобаларды жүзеге асырумен бірге, сол жобаларға қажетті еңбек ресурстарын қалыптастыру мәселелері де маңызды бағыт ретінде қарастырылды.
Аудан басшысы Бақыт Насырханұлы кәсіпкерліктің аудан экономикасындағы маңызына тоқталып, бизнестің дамуы жаңа жұмыс орындарын ашумен тікелей байланысты екенін атап өтті. Сондықтан кәсіпкерлік субъектілерін қолдау тек қаржыландыру немесе инфрақұрылыммен қамтамасыз етумен шектелмей, олардың тұрақты жұмыс істеуіне қажетті мамандарды даярлау ісімен қатар жүруі қажет.
Бүгінде Мақтаарал ауданы ауыл шаруашылығы саласында өзіндік орны бар өңірлердің бірі. Сонымен бірге ауданның өңдеу өнеркәсібін, логистиканы, сауда-саттықты және басқа да өндірістік бағыттарды дамытуға әлеуеті жоғары. Географиялық орналасуы мен көлік-логистикалық мүмкіндіктерінің кеңеюі алдағы уақытта кәсіпкерлік субъектілерінің санын арттырып, жаңа жобалардың іске қосылуына ықпал етуі мүмкін.
Аудан аумағында жүргізіліп жатқан теміржол құрылысы да экономикалық белсенділікті арттыруға қосымша мүмкіндік беретін маңызды фактор ретінде қарастырылуда. Көлік инфрақұрылымының дамуы тауар айналымын жандандырып қана қоймай, логистика, қойма шаруашылығы, қызмет көрсету және өндірістің түрлі бағыттарына жаңа мүмкіндіктер ашады. Ал мұндай өзгерістер еңбек нарығында жаңа мамандықтарға сұраныстың қалыптасуына әкеледі.
Кездесу барысында ауданның кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімінің басшысы Баязит Әлімқұл ауданның кәсіпкерлік саласындағы мүмкіндіктерін таныстырып, экономикалық аймақ пен өндірістік парктегі нысандарды тиімді пайдалану мәселесіне тоқталды. Кәсіп ашуға ниетті азаматтарға көрсетілетін мемлекеттік қолдау шаралары, жеңілдетілген несие тетіктері және өндірістік жобаларды іске асыру мүмкіндіктері түсіндірілді.
Өндірістік нысандардың көбеюі өз кезегінде мамандарға деген қажеттілікті арттырады. Мәселен, өңдеу өнеркәсібінде техникалық мамандарға, ауыл шаруашылығында аграрлық бағыттағы кадрларға, логистика саласында тиісті білікті қызметкерлерге сұраныс қалыптасуы мүмкін. Сондықтан кәсіпкерлік жобаларды жоспарлау кезінде кадр мәселесін қатар қарастыру – жұмыспен қамтудың тиімді тетіктерінің бірі. Жиында аудан әкімінің орынбасары Нұрбол Саттаров кәсіпкерлердің ортақ жобаларды бірлесіп жүзеге асыруының тиімділігіне тоқталды. Бір бағытта жұмыс істейтін бірнеше кәсіпкердің күш біріктіруі өндіріс көлемін ұлғайтып, жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді. Ал жаңа жұмыс орындарының ашылуы жергілікті тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтып, кадр даярлау жүйесіне қойылатын талаптарды күшейте түседі.
Сонымен қатар аудан әкімінің орынбасары Бижан Анарбеков коммерциялық мақсаттағы жер учаскелері мен ғимараттарды пайдалану мәселелеріне қатысты заңнамалық талаптарды түсіндірді. Кәсіпкерлік нысандарын заң талаптарына сәйкес орналастыру, қажетті құжаттарды рәсімдеу және жерді мақсатты пайдалану мәселелеріне назар аударылды. Бұл бағыттағы жұмыстардың барлығы бір-бірімен өзара байланысты. Кәсіпкерлік дамыса – өндіріс ашылады, өндіріс ашылса – жаңа жұмыс орындары пайда болады, ал жаңа жұмыс орындарына сай білікті кадр қажет. Сондықтан Мақтааралда жұмыспен қамтуды арттырудың жаңа моделін қалыптастыруда кәсіпкерлердің нақты сұранысын ескеру маңызды.
Осы ретте аудан кәсіпкерлерімен тұрақты түрде ашық кездесулер өткізу – тек мәселелерді тыңдау алаңы емес, сонымен қатар болашақтағы еңбек нарығын қалыптастырудың тиімді құралы бола алады. Кәсіпкерлер өздеріне қажетті мамандардың санын, кәсіби біліктілігін және нақты талаптарын ұсынса, кадр даярлау бағыты да соған сәйкес ұйымдастырылады. Мұндай жүйе жастардың сұранысқа ие мамандықтарды таңдауына, жұмыссыз азаматтардың қайта даярлау курстарынан өтіп, жаңа кәсіп меңгеруіне мүмкіндік береді. Сонымен бірге жергілікті еңбек ресурстарының аудан аумағында қалыптасуына жағдай жасалып, сырттан маман тартуға деген қажеттілік те азаюы ықтимал.
Кездесу соңында кәсіпкерлер өз жобаларын жүзеге асыру, өндірісті кеңейту, қаржыландыру, жер телімдерін пайдалану және мемлекеттік қолдау шараларына қатысты ұсыныстарын білдірді. Әр мәселе бойынша жауапты бөлімдер тарапынан түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, тиісті тапсырмалар берілді.
Мақтаарал ауданында кәсіпкерлікті қолдау, жаңа өндірістерді іске қосу және сол өндірістерге қажетті кадрларды даярлау бағыттарының өзара сабақтастығын күшейту алдағы кезеңдегі жұмыспен қамту саясатының маңызды бағыты болмақ. Бұл өз кезегінде аудан экономикасының тұрақты дамуына, жаңа жұмыс орындарының көбеюіне және тұрғындардың табысын арттыруға негіз болады.
Мақтаарал ауданында инвестиция тарту жұмыстарының басты нәтижелерінің бірі – жаңа өндірістердің ашылып, тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамту мүмкіндігінің артуы. Бүгінде ауданда жүзеге асырылып жатқан ірі жобалар өндірістік әлеуетті күшейтумен қатар, жергілікті халық үшін жаңа жұмыс орындарын қалыптастыруға бағытталып отыр. Әсіресе 2026–2028 жылдарға жоспарланған инвестициялық жобалардың әлеуметтік-экономикалық маңызы жоғары. Осы кезеңде аудан аумағында жалпы құны 110,5 млрд теңгені құрайтын 19 инвестициялық жобаны іске асыру көзделген. Жобалар толық жүзеге асқан кезде 1207 жаңа жұмыс орны ашылады. Бұл – аудан тұрғындарын тұрақты жұмыспен қамтуға және халықтың табысын арттыруға ықпал ететін маңызды көрсеткіш.
Жаңа жұмыс орындарының ашылуы аудандағы еңбек нарығына да оң әсер етпек. Себебі инвестициялық жобалардың басым бөлігі өңдеу өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы, тамақ, тоқыма және құрылыс салаларымен байланысты. Яғни жаңа кәсіпорындардың іске қосылуы түрлі бағыттағы мамандарға сұранысты арттырып, тұрғындардың өз ауданында еңбек етуіне мүмкіндік береді. Бұл бағыттағы жұмыс өткен жылдан-ақ нақты нәтижесін көрсетті. 2025 жылы ауданда 8 инвестициялық жоба толық іске қосылып, 153 тұрақты жұмыс орны ашылды. Сол жылы ауданға 56,4 млрд теңге инвестиция тартылып, жоспар 110 пайызға орындалған болатын. Бұл инвестиция тартудың тек қаржылық көрсеткіш емес, нақты экономикалық және әлеуметтік нәтиже беретінін аңғартады.
2026 жылы да инвестициялық белсенділік жоғары деңгейде қалыптасып отыр. Ауданға жыл қорытындысымен 60 млрд теңге инвестиция тарту жоспарланған. Жылдың алғашқы алты айында бұл бағытта 23,4 млрд теңге инвестиция тартылған. Алдағы жобалардың толық қуатына шығуы жаңа жұмыс орындарының санын одан әрі арттыруға мүмкіндік береді. Жергілікті кәсіпкерлер жүзеге асырып жатқан жобаларда да жұмыспен қамту мәселесіне ерекше мән берілген. Жалпы құны 3,9 млрд теңгені құрайтын 4 жобаның нәтижесінде 236 адамды тұрақты жұмыспен қамту жоспарланып отыр. Солардың бірі – «Мырза» ЖШС-нің ет өнімдерін терең өңдеу цехы. Жобаның құны 350 млн теңгені құрайды. Қазіргі таңда кәсіпорында жартылай дайын өнімдер бөлімі жұмыс істеп тұр. Биыл төртінші тоқсанда ет өңдеу бағытын толық іске қосу жоспарланған. Өндірістің кеңеюі жаңа жұмыс орындарын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Ал «Халық» ЖШС жалпы құны 2 млрд теңге болатын тігін өндірісін іске асыруда. Кәсіпорынға қажетті құрал-жабдықтар толық жеткізіліп, монтаждау жұмыстары аяқталған. Қазір мамандарды даярлау және тапсырыстар қабылдау кезеңі жүріп жатыр. Бұл жоба әсіресе өндірістік мамандықтарды игерген тұрғындар үшін еңбек етуге жаңа мүмкіндік қалыптастырады. Ауданда ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу саласында да жаңа жұмыс орындарын ашуға бағытталған жобалар жүзеге асуда. «Хамро Ата» ЖШС 1,5 млрд теңге инвестиция салып, мақта майын өндіретін зауыт салуда. Қазіргі таңда құрылыс жұмыстарының 80 пайызы орындалған, құрал-жабдықтарды орнату толық аяқталған. Кәсіпорынды биыл үшінші тоқсанда іске қосу жоспарланып отыр. Ал «Тамила» шаруа қожалығы 500 млн теңге инвестиция есебінен мал бордақылау кешенін салуда. Жыл соңына дейін 2000 басқа арналған кешенді пайдалануға беру жоспарланса, 2027 жылы оның қуаты 5000 басқа дейін ұлғайтылады. Өндіріс көлемінің артуы ауылдық жерлердегі жұмыспен қамту мүмкіндіктерін де кеңейтеді.
Мақтааралдағы индустриялық аймақтың дамуы да еңбекпен қамтуға тікелей ықпал ететін маңызды бағыттардың бірі. 2014 жылы құрылған аумағы 24 гектар индустриялық аймақ бүгінде толық игерілуге жақын. Қазіргі таңда мұнда небәрі 1 гектар бос жер қалған. Биыл индустриялық аймақта жалпы құны 3,5 млрд теңгені құрайтын 6 жоба жүзеге асырылып, 91 жаңа тұрақты жұмыс орны ашылады деп жоспарланған. Мұнда мата, темір-бетон өнімдері, асфальт-бетон, мақта талшығы мен мақта майын өндіру, сондай-ақ пластикалық өнімдерді қайта өңдеу бағытындағы кәсіпорындар іске қосылуда. Аталған өндірістердің іске қосылуы Мақтааралдағы жұмыс орындарының санын ғана арттырып қоймай, еңбек нарығының құрылымын да кеңейтеді. Тұрғындарға өндірістік, техникалық және басқа да мамандықтар бойынша еңбек етуге мүмкіндік пайда болады.
Аудандағы жұмыспен қамтудың тағы бір ірі резерві – арнайы экономикалық аймақта жүзеге асырылып жатқан жобалар. Қазіргі таңда мұнда жалпы құны 104,2 млрд теңгені құрайтын 5 ірі инвестициялық жоба іске асырылуда. Жобалар толық қуатына шыққан кезде 845 адам тұрақты және маусымдық жұмыспен қамтылады. Бұл көрсеткіш Мақтааралдағы инвестициялық жобалардың ауқымын ғана емес, олардың аудан тұрғындарының әл-ауқатына ықпалын да көрсетеді. Өндірістік нысандардың көбеюі жаңа жұмыс орындарының ашылуына, жергілікті кадрларға сұраныстың артуына және тұрғындардың тұрақты табыс көзін қалыптастыруына жағдай жасайды.
Арнайы экономикалық аймақта «БНК групп» ЖШС кәсіпкерлерге өндірістік алаңдарды жалға беру мақсатында 8 броунфилдтің құрылысын аяқтаған. Сонымен қатар «HanYa Holdings» ЖШС, «Мақтаарал Xing Feng» ЖШС және «Каз Про Темир» ЖШС өндірістік нысандарының құрылысы жүргізілуде. Бұл кәсіпорындардың 2026–2028 жылдары толық пайдалануға берілуі жоспарланған. Шағын және орта бизнесті қолдау арқылы да жаңа жұмыспен қамту мүмкіндіктері қалыптасуда. Мақтарал ауылдық округінен 2 гектар жер бөлініп, әрқайсысының аумағы 450 шаршы метр болатын 5 өндірістік ғимараттың құрылысы аяқталған. Қазіргі таңда жалпы құны 540 млн теңгені құрайтын жобаларды іске асыратын 5 кәсіпкермен меморандум жасалған.
Өндірістік ғимараттарды жалға алу немесе сатып алу арқылы кәсіпкерлер өз жобаларын іске қосып, жаңа жұмыс орындарын қалыптастырады. Сонымен бірге осы нысандарда жұмысын бастайтын екі кәсіпкерді «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы жеңілдетілген несиеге қол жеткізумен қамтамасыз ету бойынша құжаттандыру жұмыстары жүргізілуде. Осылайша, Мақтааралдағы инвестициялық саясаттың негізгі нәтижесі тек аудан экономикасына қаржы тартумен шектелмейді. Оның маңызды көрсеткіші – адамдарды жұмыспен қамту, тұрақты табыс көздерін қалыптастыру және жергілікті еңбек нарығын дамыту.
Бүгінде 2026–2028 жылдарға жоспарланған 19 инвестициялық жобаның нәтижесінде 1207 жаңа жұмыс орнының ашылуы көзделіп отыр. Ал 2025 жылы іске қосылған жобалар арқылы 153 тұрақты жұмыс орны құрылды. Алдағы жылдары инвестициялық жобалардың толық қуатына шығуы бұл көрсеткішті одан әрі арттырып, Мақтаарал тұрғындары үшін жаңа еңбек мүмкіндіктерін қалыптастырады. Бұл – инвестицияның аудан экономикасына ғана емес, әр отбасының әлеуметтік жағдайына әсер ететінін көрсететін нақты нәтиже. Өйткені жаңа кәсіпорын – жаңа өндіріс қана емес, ең алдымен жаңа жұмыс орны, тұрақты табыс және халықтың болашағына деген сенім.
Түркістан облысының Созақ ауданында уран өндіру саласының маңызды кәсіпорындарының бірі – «АППАК» ЖШС өз жұмысын өндірістік тиімділікпен қатар, еңбек қауіпсіздігіне, қызметкерлердің әлеуметтік жағдайына және жергілікті халықты қолдауға басымдық бере отырып жүргізіп келеді.
Жуырда бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері арнайы кәсіпорынға барып, «Батыс Мыңқұдық» кенішінің жұмысымен танысты. БАҚ өкілдеріне кәсіпорынның өндірістік қуаты, еңбек қауіпсіздігі, қызметкерлерге жасалған жағдай, медициналық қызмет көрсету жүйесі және әлеуметтік бағыттағы жобалары туралы кеңінен ақпарат берілді.
«Батыс Мыңқұдық» кеніші Созақ ауданында орналасқан және «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның еншілес ұйымы болып табылатын «АППАК» ЖШС құрамына кіреді. Кәсіпорынның құрылтайшылары қатарында «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ, жапониялық Sumitomo Corporation және Kansai Electric Power Co., Inc. бар.
Мыңқұдық кен орнында уран өндіруге арналған келісімшарт 2005 жылы жасалып, 2035 жылға дейін қолданылады. Кеніш 2007 жылы іске қосылып, 2011 жылы жобалық қуатына толық шыққан.
2025 жылдың қорытындысы бойынша «Батыс Мыңқұдық» кенішінде жоспарланған 800 тонна уранның орнына 810,7 тонна уран өндірілді. Ал сары кек (ЗОУ) түріндегі дайын өнім көлемі жоспардағы 800 тоннаның орнына 805,1 тоннаны құрады. 2026 жылы 800,1 тонна уран өндіру жоспарланса, 2027 жылға арналған өндірістік жоспар 820,2 тоннаны құрайды.
Кәсіпорын қызметінің маңызды бағытының бірі – еңбек қауіпсіздігі мен қызметкерлердің денсаулығын қорғау. Бүгінде «АППАК» ЖШС-де ауысым алдындағы медициналық тексерулер толық автоматтандырылып, цифрландырылған. Бұл жүйе медициналық бақылаудың сапасы мен объективтілігін арттырып, жұмысқа жіберуге кедергі келтіретін медициналық қарсы көрсетілімдерді дер кезінде анықтауға мүмкіндік береді.
Кәсіпорындағы медициналық қызметтің жоғары деңгейде ұйымдастырылуының нәтижесінде соңғы бес жыл ішінде жұмыс орнында денсаулық жағдайының күрт нашарлауына байланысты бірде-бір өлім жағдайы тіркелмеген. Бұл – өндірістегі қауіпсіздік пен медициналық алдын алу шараларына ерекше көңіл бөлінетінін көрсететін маңызды көрсеткіш.
Сонымен қатар кәсіпорында қауіпті өндіріс қызметкерлерін алғашқы көмек көрсету дағдыларына үйретуге басымдық берілген. Халықаралық деңгейде мойындалған арнайы курстардан өткен екі нұсқаушы-жаттықтырушы дайындалған. Қазіргі таңда қауіпті өндіріс қызметкерлері алғашқы көмек көрсету бойынша қажетті оқудан толық өткен.
«Батыс Мыңқұдық» кенішінде қызметкерлердің салауатты өмір салтын ұстануына да жағдай жасалған. Вахталық кент аумағында спорт залы жұмыс істейді. Мұнда корпоративтік турнирлер, спорттық жарыстар, денсаулық марафондары ұйымдастырылып, аурулардың алдын алу және алғашқы көмек көрсету бағытында дәрістер мен семинарлар өткізіледі. Қызметкерлерге психологиялық қолдау көрсететін корпоративтік психологтың жұмысы да жолға қойылған.
2026 жылғы 30 маусымдағы мәлімет бойынша «АППАК» ЖШС-де 423 адам еңбек етеді. Оның 372-сі тікелей «Батыс Мыңқұдық» кенішінде жұмыс істейді. Қызметкерлердің 66 пайыздан астамы Созақ ауданы мен Түркістан облысының басқа аудандарында тұрады. Бұл кәсіпорынның өңір тұрғындарын тұрақты жұмыспен қамтудағы рөлінің жоғары екенін аңғартады.
Кәсіпорын кадрлардың кәсіби біліктілігін арттыруға да айрықша мән береді. 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында «Батыс Мыңқұдық» кенішінің 207-ден астам қызметкері әртүрлі бағыттар бойынша оқудан өтті. Олардың қатарында еңбек және өнеркәсіптік қауіпсіздік, үнемді өндіріс, қаржылық сауаттылық, жасанды интеллект технологияларын қолдану, уранды бақылау және ядролық материалдарға қатысты арнайы бағыттар бар.
Жас мамандарды дамыту мақсатында «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның «IZBASAR» бағдарламасы аясында тағылымдамалар ұйымдастырылуда. Соңғы үш жылда «АППАК» ЖШС-де атом холдингіне қарасты басқа кәсіпорындардан келген бес жас маман тәжірибеден өткен. Бұл бастама жастардың өндірістік тәжірибе жинақтап, кәсіби құзыреттерін жетілдіруіне мүмкіндік беріп отыр.
Кәсіпорын қызметкерлердің еңбек жағдайын жақсартуға бағытталған жобаларды да тұрақты түрде жүзеге асыруда. Өндірістегі қауіпсіздік талаптарының бұзылуын нақты уақыт режимінде анықтауға мүмкіндік беретін бейнеаналитика жүйесі енгізілген. Сонымен қатар қызметкерге өмірі мен денсаулығына қауіп төнген жағдайда жұмысты тоқтатуға мүмкіндік беретін «ТОҚТА-карталар» жүйесі жұмыс істейді.
Қызметкерлер заманауи жеке қорғаныс құралдарымен және арнайы киіммен қамтамасыз етіледі. Вахталық кентте тамақтану және демалу бөлмелері, санитарлық-тұрмыстық орындар ұйымдастырылған. Ал өндірістік инфрақұрылымды одан әрі дамыту мақсатында вахталық кентті 120 орынға кеңейту жобасы жүзеге асырылуда. Бұдан бөлек, заманауи санитарлық-тұрмыстық корпус пен шамамен 1000 шаршы метр аумақта дене шынықтыру-сауықтыру кешенін салу жоспарланған.
«АППАК» ЖШС үшін өндірістік көрсеткіштермен қатар, жергілікті халықты қолдау да маңызды бағыттардың бірі. Кәсіпорын жұмыс істейтін өңірлерде тұрақты түрде әлеуметтік және қайырымдылық жобалар жүзеге асырылады.
2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында кәсіпорын тарапынан бірқатар әлеуметтік бастама қолға алынды. Халықаралық әйелдер күніне орай еңбек ардагерлері, «Алтын алқа» және «Күміс алқа» иегерлері мен көпбалалы аналар қатарындағы 30 әйелге азық-түлік себеттері табысталды. Наурыз мерекесі кезінде Созақ ауданының Степное, Шолаққорған және Құмкент елді мекендеріндегі мерекелік іс-шараларға демеушілік көрсетілді.
Сондай-ақ соғыс ардагерлері мен тыл еңбеккерлерінің 20-сына материалдық көмек көрсетіліп, Балаларды қорғау күніне орай Құмкент ауылдық округіндегі әлеуметтік осал топтарға жататын 54 балаға арналған мерекелік шара ұйымдастырылды.
Кәсіпорынның әлеуметтік жауапкершілігі білім беру саласын да қамтиды. «АППАК» ЖШС жер қойнауын пайдалану жөніндегі келісімшарттық міндеттемелері аясында Созақ ауданындағы әлеуметтік осал топтардан шыққан студенттердің оқуына тұрақты түрде қолдау көрсетеді. Мәселен, 2025 жылы өңірден 41 студентке білім алуға қаржылай көмек берілген.
Ал 2026 жылдың екінші жартыжылдығында әлеуметтік жағдайы төмен және көпбалалы отбасыларға, жетім балаларға және мүгедектігі бар балаларға қолдау көрсету мақсатында «Мектепке жол» қайырымдылық акциясына қатысу жоспарланып отыр. Бұл бастама аясында 60 отбасыға көмек көрсету көзделген. Сонымен қатар әлеуметтік осал топтарға жататын 50 отбасыны қатты көмірмен қамтамасыз ету және студенттердің оқуына қаржылай қолдау көрсету жоспарланған.
Жалпы, БАҚ өкілдерінің кәсіпорынға арнайы барып, өндіріс барысымен танысуы «АППАК» ЖШС жұмысының негізгі бағыттарын көзбен көруге мүмкіндік берді. Өндірістік көрсеткіштермен қатар, кәсіпорындағы еңбек қауіпсіздігі, қызметкерлердің денсаулығын қорғау, кадрларды дамыту, әлеуметтік қолдау және жергілікті қауымдастықпен өзара байланыс мәселелеріне ерекше назар аударылатыны байқалады.
Бүгінде «АППАК» ЖШС үшін өндіріс көлемін арттырумен қатар, қауіпсіз еңбек ортасын қалыптастыру, адам капиталын дамыту және өзі қызмет ететін өңірлердің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығына үлес қосу маңызды міндеттердің бірі болып отыр. Бұл бағыттағы жүйелі жұмыстар кәсіпорынның корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік пен тұрақты даму қағидаттарына адалдығын көрсетеді.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев еліміздің ауыл шаруашылығы саласын дамыту, өндірісті жаңғырту, өнімді терең өңдеу және экспорттық әлеуетті арттыру мәселелеріне айрықша мән беріп келеді. Бұл бағыттағы тапсырмалар мен бастамалар Түркістан облысында, оның ішінде ауыл шаруашылығы әлеуеті жоғары Сайрам ауданында нақты жобалар арқылы жүзеге асуда.
Осы бағыттағы жұмыстардың барысын зерделеу мақсатында Түркістан облысына жұмыс сапарымен келген Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров облыс әкімі Нұралхан Көшеровпен бірге Сайрам ауданындағы бірқатар өндірістік нысандарды аралады. Жұмыс сапары барысында Манкент елді мекенінде орналасқан «KAZ ECO MEAT» ЖШС ет комбинатының өндірістік мүмкіндіктері таныстырылды.
Аталған кәсіпорын – Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу үлесін арттыру және шикізатты дайын өнімге айналдыру жөніндегі саясатының өңірдегі нақты көріністерінің бірі. Заманауи технологиялармен жабдықталған өндіріс орнында жылқы, ірі қара және ұсақ мал еттері терең өңдеуден өткізіледі.
Кәсіпорынның жылдық өндірістік қуаты 30-40 мың тонна ет өндіруге мүмкіндік береді. 460 гектар аумақта орналасқан өндірістік кешеннің құрылысы өткен жылы аяқталған. Бір ауысымда мұнда 500 бас ірі қара мен 600 бас ұсақ малды өңдеуге жағдай жасалған.
Өндіріс орнының тағы бір ерекшелігі – өнімнің ішкі нарықпен қатар сыртқы нарыққа бағытталуы. Кәсіпорында өндірілген өнімнің шамамен 50 пайызы экспортқа жөнелтіледі. Бұл Түркістан облысының ет өндірісіндегі әлеуетінің жоғары екенін көрсетіп қана қоймай, отандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.
Мемлекет басшысы отандық өндірісті дамытуда тек өнім көлемін ұлғайтумен шектелмей, оның сапасын арттыруға, заманауи технологияларды енгізуге және қосылған құны жоғары өнім шығаруға басымдық беріп келеді. Осы тұрғыдан алғанда, Сайрам ауданындағы ет комбинатының қызметі ауыл шаруашылығы мен өңдеу өнеркәсібін өзара байланыстыруға бағытталған маңызды жобалардың бірі.
Жұмыс сапары кезінде министр мен облыс әкімі өндіріс барысын қарап, кәсіпорын ұжымымен және шаруалармен кездесті. Кездесуде мал шаруашылығын дамыту, ет өндірісін ұлғайту, өнім сапасын арттыру және экспорт көлемін көбейту мәселелері талқыланды.
Айдарбек Сапаров жауапты сала мамандарына өндірістік жобаларды сапалы іске асырумен қатар, кәсіпорындардың экспорттық мүмкіндіктерін кеңейту қажеттігін атап өтті. Бұл – ауыл шаруашылығын экономиканың тұрақты әрі жоғары өнімді саласына айналдыруға бағытталған мемлекеттік саясаттың маңызды бөлігі.
Бүгінде Сайрам ауданында ауыл шаруашылығы мен кәсіпкерлікті дамытуға қолайлы жағдай қалыптасқан. Ауданда мал шаруашылығы, егін шаруашылығы және қайта өңдеу бағытындағы кәсіпорындар жұмыс істейді. Ірі өндіріс орындарының дамуы жергілікті шаруалар үшін өнім өткізудің тұрақты арнасын қалыптастырып, ауылдағы кәсіпкерлік белсенділікті арттыруға ықпал етеді.
«KAZ ECO MEAT» ЖШС-де қазіргі таңда 70 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Қызметкерлердің орташа жалақысы 200 мың теңгені құрайды. Өндірістің әрі қарай кеңеюі жаңа жұмыс орындарының ашылуына және ауыл тұрғындарының тұрақты табыс көзімен қамтамасыз етілуіне мүмкіндік береді.
Түркістан облысы жалпы республика көлемінде мал шаруашылығы мен ет өндірісіндегі жетекші өңірлердің бірі. Облыста мал бордақылау алаңдары мен заманауи ет комбинаттарының саны артып, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру, өңдеу және экспортқа шығару арасындағы байланыс нығая түсуде.
Бұл ретте Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығын жаңа технологиялық деңгейге көтеру, инвестиция тарту, өңдеу өнеркәсібін дамыту және экспорттық әлеуетті арттыру жөніндегі бастамаларының маңызы зор. Мемлекеттік саясаттың өңірде нақты жобалармен сабақтасуы ауыл шаруашылығы саласының тұрақты дамуына негіз қалыптастырады.
Сайрам ауданындағы «KAZ ECO MEAT» кәсіпорнының жұмысы – осы бағыттағы нақты нәтижелердің бірі. Өндірістік қуатты тиімді пайдалану, өнім сапасын арттыру және сыртқы нарықтағы үлесті кеңейту арқылы кәсіпорын өңірдің агроөнеркәсіптік әлеуетін арттыруға үлес қосып келеді.
Алдағы уақытта ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуге, заманауи технологияларды енгізуге және экспорт көлемін ұлғайтуға бағытталған жұмыстар жалғаса береді. Бұл – Мемлекет басшысы айқындаған міндеттердің Сайрам ауданында нақты істермен жүзеге асып жатқанын көрсетеді.
Сайрам ауданында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың бастамалары мен тапсырмалары аясында инвестиция тарту, кәсіпкерлікті қолдау, жаңа жұмыс орындарын ашу және тұрғындарға қолайлы жағдай жасау бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда.
Экономиканы әртараптандыру, жеке инвестиция көлемін арттыру және жергілікті жерлердің әлеуметтік-экономикалық әлеуетін тиімді пайдалану – аудан дамуының негізгі бағыттарының бірі. Бұл ретте ірі инвестициялық жобаларды жүзеге асырумен қатар, олардың нақты экономикалық және әлеуметтік нәтижесіне баса мән берілуде. Осы бағыттағы жұмыстардың бірі – Қарабұлақ ауылында бой көтеріп жатқан заманауи сауда орталығының құрылысы.
Аудан әкімі Мадияр Оразалиев Қарабұлақ ауылына барып, Ахунбабаев көшесінде салынып жатқан сауда орталығының құрылыс барысымен танысты. Жауапты мамандар мен жобаға қатысушылардан нысанда атқарылып жатқан жұмыстар, құрылыс қарқыны және алдағы жоспарлар туралы ақпарат алды. Жалпы инвестициялық құны 2 млрд теңгені құрайтын жобаның құрылыс жұмыстары 2025 жылы басталған. Нысанды 2026 жылдың соңына дейін пайдалануға беру жоспарланып отыр.
Жалпы сауда алаңы 6 мың шаршы метрді құрайтын орталық тәулігіне 2 мыңға дейін келушіге қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. Заманауи талаптарға сай бой көтеріп жатқан нысан ауыл тұрғындарының күнделікті қажеттіліктерін өтеуге қолайлы жағдай жасап, сауда және қызмет көрсету саласының дамуына серпін бермек.
Аудан әкімі нысандағы құрылыс жұмыстарының сапасы мен белгіленген мерзімдердің сақталуына назар аударды. Сонымен қатар жобаның елді мекеннің әлеуметтік-экономикалық дамуына ықпалына тоқталып, инвестициялық жобаларды сапалы әрі уақтылы жүзеге асырудың маңыздылығын атап өтті.
Жобаның басты әлеуметтік тиімділігінің бірі – жаңа жұмыс орындарының ашылуы. Сауда орталығы толық іске қосылғаннан кейін 220–240 жаңа жұмыс орны құрылады деп жоспарлануда. Бұл жергілікті тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтуға, олардың табысын арттыруға және ауылдағы экономикалық белсенділікті күшейтуге мүмкіндік береді. Жаңа нысанның іске қосылуы Қарабұлақ ауылының сауда-сервистік инфрақұрылымын дамытуға да оң әсер етеді. Сауда орталығының айналасында қоғамдық тамақтану, қызмет көрсету, логистика және басқа да шағын кәсіпкерлік бағыттарының дамуына мүмкіндік артады. Осылайша бір инвестициялық жобаның өзі ауыл экономикасының бірнеше саласына мультипликативті әсер етуі мүмкін.
Мемлекет басшысы еліміздің экономикалық дамуының жаңа моделін қалыптастыруда инвестиция тартуға, кәсіпкерлікті дамытуға және экономиканың нақты секторын күшейтуге ерекше мән беріп келеді. Бұл міндеттер жергілікті деңгейде де нақты жобалар арқылы жүзеге асуы қажет.
Сайрам ауданында осы бағыттағы жұмыстар кезең-кезеңімен жүргізілуде. Кәсіпкерлердің бастамаларына қолдау көрсету, инвестициялық жобаларды сүйемелдеу, инфрақұрылымдық мәселелерді шешу және жаңа өндіріс пен қызмет көрсету орындарын ашу арқылы ауданның экономикалық әлеуетін арттыру көзделуде. Қарабұлақ ауылындағы сауда орталығы – осы жұмыстардың нақты мысалы. Жобаға тартылған 2 млрд теңге көлеміндегі инвестиция аудан экономикасына қосымша серпін беріп қана қоймай, жергілікті тұрғындар үшін жаңа мүмкіндіктер қалыптастырады.
Аудан әкімі Мадияр Оразалиев жұмыс барысымен танысу барысында инвестициялық жобалардың аудан үшін маңыздылығын атап өтіп, олардың елді мекендердің экономикалық әлеуетін арттыруға бағытталуы керектігіне назар аударды.
Мұндай жобалардың нәтижесінде ауыл тұрғындарына өз елді мекенінде жұмыс істеуге мүмкіндік көбейеді. Тұрақты жұмыс орындарының ашылуы халықтың табысын арттыруға, әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етуге және ауылдағы еңбек ресурстарын тиімді пайдалануға ықпал етеді.
Сонымен қатар заманауи сауда орталығы тұрғындардың тұрмыс сапасын жақсартуға бағытталған инфрақұрылымдық жобалардың бірі болмақ. Бір жерде бірнеше қызмет түрінің қолжетімді болуы тұрғындардың уақытын үнемдеп, қажетті тауарлар мен қызметтерді сапалы түрде алуға мүмкіндік береді. Ауданның инвестициялық тартымдылығын арттыру – бір ғана нысанның құрылысымен шектелмейді. Бұл бағытта кәсіпкерлер үшін қолайлы орта қалыптастыру, жергілікті инфрақұрылымды дамыту, инвестициялық жобаларды сүйемелдеу және бизнестің тұрақты жұмыс істеуіне қажетті жағдай жасау маңызды.
Осы ретте аудан әкімдігі тарапынан қолға алынған жобалардың уақытылы жүзеге асырылуына, олардың экономикалық тиімділігіне және тұрғындарға беретін нақты пайдасына басымдық берілуде. Қарабұлақ ауылындағы сауда орталығы пайдалануға берілген кезде ауыл тұрғындары үшін жаңа сауда және қызмет көрсету мүмкіндіктері қалыптасып, елді мекеннің экономикалық белсенділігі арта түспек. Сонымен қатар 220–240 адамның тұрақты жұмыспен қамтылуы жобаның әлеуметтік маңызын айқындай түседі.
Инвестиция тарту арқылы жаңа нысандардың бой көтеруі – ауданның бүгінгі ғана емес, келешектегі дамуына да негіз қалайды. Себебі әрбір жаңа кәсіпкерлік нысан – қосымша жұмыс орны, салық түсімі, жаңа қызмет түрлері және жергілікті экономиканың өсуіне қосылған үлес.
Сондықтан Мемлекет басшысының инвестициялық саясатты күшейту және кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі бастамаларын жергілікті жерде тиімді іске асыру аудан үшін маңызды міндет болып қала береді.
Аудан әкімінің жұмыс сапары барысында да осы мәселелерге басымдық беріліп, Қарабұлақ ауылындағы жобаның белгіленген мерзімде аяқталуы мен сапалы іске қосылуының маңыздылығы атап өтілді. Алдағы уақытта ауданда инвестициялық жобаларды тарту, кәсіпкерлік бастамаларды қолдау және тұрғындарға қолайлы жағдай қалыптастыру бағытындағы жұмыстар жалғаса береді.
Басты мақсат – инвестиция көлемін арттырумен қатар, оның нәтижесін тұрғындар нақты сезінетіндей жағдай қалыптастыру. Яғни жаңа инвестиция жаңа жұмыс орнына, жаңа нысан сапалы қызметке, ал кәсіпкерлік белсенділік аудан тұрғындарының әл-ауқатын арттыруға қызмет етуі тиіс. Қарабұлақ ауылында салынып жатқан заманауи сауда орталығы осы ұстанымның нақты көрінісі. Көлемді инвестицияның игерілуі, жаңа жұмыс орындарының ашылуы және заманауи сауда инфрақұрылымының қалыптасуы ауылдың әлеуметтік-экономикалық дамуына жаңа серпін береді.
Мемлекет басшысының бастамаларын аудан көлемінде нақты істермен сабақтастыра отырып, инвестиция тарту мен кәсіпкерлікті қолдау жұмыстары алдағы кезеңде де жүйелі түрде жалғасатын болады.
Мақтаарал ауданы Жастар ресурстық орталығында «LOVOL» компаниясының ресми дилерінің қатысуымен ауыл шаруашылығы саласына арналған заманауи озық ауыл шаруашылық техникаларының таныстырылымы өтті. Іс-шара барысында шаруалар мен сала мамандары жаңа үлгідегі тракторлар мен ауыл шаруашылық техникаларының мүмкіндіктерімен танысып, олардың өнімділікті арттырудағы маңызына ерекше назар аударды. Сондай-ақ техникалардың үнемділігі, сапасы және заманауи технологиялық ерекшеліктері кеңінен түсіндірілді. Кездесу еркін пікір алмасу алаңына айналып, қатысушылар өздерін толғандырған сұрақтарға жауап алып, тәжірибелік кеңестермен бөлісті. Ауыл шаруашылығын дамыту – ел экономикасының берік тірегі. Осындай игі бастамалар өңірдегі аграрлық саланың дамуына тың серпін беретіні сөзсіз. Ауыл шаруашылығы – кез келген мемлекеттің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ететін, экономиканың маңызды салаларының бірі. Халық санының артуы, азық-түлікке деген сұраныстың көбеюі және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану қажеттілігі аграрлық саланы жаңа деңгейге көтеруді талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда, ауыл шаруашылығын техникалық тұрғыдан жарақтандырудың маңызы ерекше. Заманауи техника мен технологиялар еңбек өнімділігін арттырып қана қоймай, уақытты үнемдеуге, өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және шаруалардың табысын көбейтуге мүмкіндік береді.
Бұрын ауыл шаруашылығындағы көптеген жұмыстар қол күші мен қарапайым құралдардың көмегімен атқарылатын. Егін егу, жер жырту, шөп шабу, астық жинау сияқты жұмыстар көп уақытты және мол күшті қажет ететін. Қазіргі кезде тракторлар, комбайндар, сепкіштер, жер өңдеу агрегаттары, суару құрылғылары және басқа да техникалардың көмегімен бұл жұмыстар әлдеқайда жылдам әрі сапалы орындалады. Бірнеше адамның апталап атқаратын жұмысын қуатты техника қысқа мерзім ішінде жүзеге асыра алады. Әсіресе егін шаруашылығында техниканың рөлі зор. Жерді сапалы дайындау, тұқымды белгіленген мерзімде себу, тыңайтқыш енгізу, зиянкестерге қарсы өңдеу және өнімді ысырапсыз жинап алу – мол өнім алудың негізгі шарттарының бірі. Егер ауыл шаруашылығы техникасы жеткілікті әрі жарамды болса, агротехникалық жұмыстар дер кезінде жүргізіледі. Ал жұмыстардың кешігуі өнім көлемінің азаюына, шаруашылықтың шығынының артуына алып келуі мүмкін. Заманауи комбайндар мен егін жинау техникалары өнімді қысқа мерзімде жинап, шығынды азайтуға ықпал етеді. Бұл әсіресе ауа райы құбылмалы өңірлер үшін маңызды. Егін піскен кезде оны уақытында жинап алу – шаруашылық табысының басты кепілі. Техниканың қуаты мен тиімділігі жоғары болған сайын, еңбек өнімділігі де арта түседі. Мал шаруашылығында да техниканың маңызы жылдан-жылға артып келеді. Мал азығын дайындау, жем-шөпті тасымалдау, қора-жайларды тазалау, сүт сауу, малды суару және басқа да жұмыстарды механикаландыру шаруалардың жұмысын жеңілдетеді. Ірі қара мал шаруашылығында автоматтандырылған сауу жүйелерін қолдану өнім сапасын бақылауға және еңбек шығынын азайтуға мүмкіндік береді. Ал жем-шөп дайындайтын техникалар малдың қысқы азығын жеткілікті көлемде әзірлеуге жағдай жасайды. Ауыл шаруашылығы техникасы еңбек өнімділігін арттырумен қатар, ауылдық жерлердегі жұмыс күшін тиімді пайдалануға ықпал етеді. Бұрын ауыр дене еңбегін қажет ететін жұмыстар техниканың көмегімен жеңілдейді. Нәтижесінде адам ресурстары басқару, бақылау, өнімді өңдеу, маркетинг және басқа да маңызды бағыттарға жұмсалады. Бұл ауыл шаруашылығының жалпы тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда ауыл шаруашылығында цифрлық технологиялармен жабдықталған «ақылды» техникалардың қолданысы кеңейіп келеді. GPS жүйелері арқылы тракторлар мен басқа да техникалардың қозғалысын дәл басқаруға, жердің жағдайын бақылауға және тұқымды белгіленген норма бойынша себуге болады. Дрондар арқылы егістік алқаптарының жағдайын бақылап, өсімдіктердің ауруын немесе су тапшылығын ерте анықтауға мүмкіндік бар. Мұндай технологиялар ресурстарды үнемдеп, шығынды азайтуға және өнімділікті арттыруға жол ашады. Су ресурстарын тиімді пайдалану мәселесінде де техниканың орны ерекше. Әсіресе су тапшылығы сезілетін өңірлерде заманауи суару технологияларын енгізу аса маңызды. Тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелері суды үнемдеуге, егістікті қажетті мөлшерде ылғалмен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл технологиялар ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етіп, табиғи ресурстарды ұқыпты пайдалануға ықпал етеді. Техниканы жаңарту ауыл шаруашылығы өнімінің бәсекеге қабілеттілігін де арттырады. Ескі техниканың жиі бұзылуы, жанар-жағармайды көп тұтынуы және жұмыс өнімділігінің төмендігі шаруашылыққа қосымша шығын әкеледі. Ал жаңа техника отынды үнемдеп, жұмысты жылдам әрі сапалы орындауға бейімделген. Сондықтан техникалық паркті жаңарту – аграрлық кәсіпорындар мен шаруа қожалықтарының дамуындағы маңызды бағыттардың бірі. Дегенмен заманауи техниканы сатып алу барлық шаруашылық үшін оңай емес. Ауыл шаруашылығы техникасының құны жоғары болғандықтан, шаруаларға қаржылық қолдау, жеңілдетілген несие, лизингтік бағдарламалар мен субсидиялау тетіктерінің маңызы зор. Мемлекеттік қолдау шаралары арқылы фермерлер жаңа техника алуға мүмкіндік алып, өндіріс көлемін арттыра алады. Бұл өз кезегінде ауылдық жерлердің экономикалық дамуына және халықтың әл-ауқатының жақсаруына ықпал етеді. Техниканы тиімді пайдалану үшін білікті мамандардың болуы да аса маңызды. Қазіргі ауыл шаруашылығы техникасы күрделі электрондық және цифрлық жүйелермен жабдықталған. Сондықтан механизаторлар, инженерлер мен агрономдар заманауи техниканың мүмкіндіктерін толық меңгеруі қажет. Осы бағытта ауыл шаруашылығы мамандарын даярлау, олардың біліктілігін арттыру және жаңа технологияларға бейімдеу маңызды міндеттердің бірі болып қала береді. Ауыл шаруашылығы техникасының маңызын тек өнім көлемін арттырумен ғана шектеуге болмайды. Ол ауыл шаруашылығы өндірісінің мәдениетін өзгертеді, еңбек жағдайын жақсартады және табиғи ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Техника арқылы шаруашылықтағы әрбір жұмыс кезеңін жоспарлауға, бақылауға және нақты есеп жүргізуге болады. Бұл ауыл шаруашылығын дәстүрлі тәсілден заманауи, технологиялық және бәсекеге қабілетті салаға айналдырудың негізі. Ауыл шаруашылығын дамытуда техниканың атқаратын рөлі айрықша. Заманауи техника – еңбек өнімділігін арттырудың, өнім сапасын жақсартудың, шығынды азайтудың және шаруашылықтың табысын көбейтудің маңызды құралы. Сондықтан аграрлық секторды техникалық жаңғырту, заманауи технологияларды енгізу және ауыл еңбеккерлерінің техникалық мүмкіндіктерін кеңейту – елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің және ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына қол жеткізудің басты шарттарының бірі. Техникасы қуатты, технологиясы дамыған ауыл шаруашылығы ғана заман талабына сай өнім өндіріп, ішкі нарықты сапалы азық-түлікпен қамтамасыз ете алады.
«Turkistan Invest» өңірлік инвестицияларды тарту және экспортты дамыту агенттігінің» ұйымдастыруымен Қытай Халық Республикасына жүзеге асырылған іссапар нақты нәтижесін беруде. Іскерлік келіссөздердің жалғасы ретінде Қытайдың Wuhan Xiangyu Dingsheng Construction Engineering Co., Ltd. компаниясының өкілі Луань Бинь Түркістан облысына ресми сапармен келіп, «Түркістан» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ басқарма төрағасы Бекжан Бисенбаевпен кездесті.
Кездесу барысында тараптар Түркістан облысында гүлдер мен сәндік ағаштарды өсіруге арналған заманауи жылыжай кешенін салу жобасын іске асыру мәселелерін талқылады. Нәтижесінде «Түркістан» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ мен Wuhan Xiangyu Dingsheng Construction Engineering Co., Ltd. арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.
Меморандум аясында компания Түркістан облысында заманауи жылыжай кешенін салу жобасын жүзеге асыруға ниетті. Жобаның болжамды инвестиция көлемі 13 млрд теңгені құрайды. Жоспар бойынша 50 гектар аумақта көшет өсіру кешені салынып, 100-ге жуық жаңа жұмыс орны ашылады. Жобаны іске асыру мерзімі 2026-2027 жылдарға жоспарланған.
Сонымен қатар, жоба аясында гүл өсіру кешені, көшеттер көрмесі, сауда аймағы, өндірістік кешен және автокөліктерге арналған экологиялық талаптарға сай автотұрақ салу көзделген.
Айта кетейік, Wuhan Xiangyu Dingsheng Construction Engineering Co., Ltd. – құрылыс, инженерлік инфрақұрылым, металл конструкциялары, экологиялық инжиниринг және өндірістік нысандар саласында халықаралық тәжірибесі бар компания.
Аталған инвестициялық жобаны жүзеге асыру Түркістан облысының инвестициялық тартымдылығын арттырып, өңірде жаңа өндірістердің ашылуына, жұмыс орындарының құрылуына және әлеуметтік-экономикалық дамуына оң серпін береді.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2024 жылғы 2 қыркүйекте Қазақстан халқына арнаған «Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм» атты Жолдауында еліміздің экономикалық дамуына, инвестициялық ахуалды жақсартуға және өндіріс көлемін арттыруға айрықша мән берді. Президент өз Жолдауында экономиканы әртараптандыру, өңдеу өнеркәсібін дамыту, инвестиция тарту және жаңа өндірістер ашу арқылы халықтың әл-ауқатын арттыру қажеттігін атап өтті. Бұл міндеттер елдің әрбір өңірі мен ауданында нақты жобалар арқылы жүзеге асуы тиіс.
Бүгінде Сайрам ауданында Мемлекет басшысының экономикалық саясаттағы басым бағыттарымен үндесетін бірқатар инвестициялық жобалар іске асырылып келеді. Аудан аумағында жаңа өндіріс орындарының ашылуы, кәсіпкерлік нысандардың көбеюі және инвестициялық жобалардың жүзеге асуы жергілікті экономиканың әлеуетін арттырып қана қоймай, тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтуға, өндірістік қуатты ұлғайтуға және отандық өнім көлемін арттыруға мүмкіндік беріп отыр. Осы бағыттағы маңызды жұмыстардың бірі – Қазақстан Республикасы Бас прокурорының бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Invest Caravan» жобасы аясында инвесторлармен және өндірістік кәсіпорын өкілдерімен кездесу өткізу. Аталған жоба инвесторлардың құқықтық сауатын арттыруға, олардың қызметіне кедергі келтіруі мүмкін мәселелердің алдын алуға және туындаған түйткілдерді ашық диалог арқылы шешуге бағытталған.
Сайрам ауданында өткен кездесуге аудан әкімі Мадияр Мұхтарұлы мен аудан прокуроры Бақытжан Тастемірұлы қатысып, бірқатар өндірістік кәсіпорындардың жұмысымен танысты. Кездесу барысында кәсіпорындардың қазіргі өндірістік ахуалы, инвестициялық жобалардың іске асу барысы, жаңа жұмыс орындарын ашу, өнім көлемін ұлғайту және өндірісті одан әрі дамыту мәселелері талқыланды.
Алдымен арнайы автокөлік техникасын құрастыратын «TOKESH TECH TURKESTAN» ЖШС-ның жұмысы таныстырылды. Инвестициялық құны 3,2 млрд теңгені құрайтын кәсіпорында бүгінде 35 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Өндіріс орны жылына 500 дана арнайы техникалық көлік шығаруға қауқарлы. Бұл кәсіпорынның жұмысы отандық өндірістің дамуына, арнайы техникаларға деген ішкі сұранысты қамтамасыз етуге және жаңа технологияларды өндірістік үдеріске енгізуге мүмкіндік береді.
Президент Жолдауында еліміздің экономикалық қуатын арттыру үшін өндірістің жаңа бағыттарын дамыту, жоғары қосылған құны бар өнім шығаруға басымдық беру қажеттігіне назар аударды. Бұл ретте арнайы техника құрастыратын кәсіпорындардың дамуы экономиканы әртараптандыруға және отандық өндірістің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді. Мұндай өндірістердің көбеюі ішкі нарықтағы қажеттілікті өтеумен қатар, болашақта өнімді сыртқы нарықтарға шығаруға да мүмкіндік береді.
Келесі нысан – «KAZ ECO MEAT» ЖШС ет өңдеу комбинаты. Инвестициялық құны 4,5 млрд теңгені құрайтын кәсіпорында 70 адам еңбек етеді. Өндіріс орны жылына 30 мың тоннаға дейін ет өнімдерін өңдеуге мүмкіндік береді. Кәсіпорын өнімінің 50 пайызы ішкі нарыққа бағытталса, қалған бөлігі экспортқа шығарылады.
Аталған жоба Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу және агроөнеркәсіптік кешеннің экспорттық әлеуетін арттыру жөніндегі міндеттерімен тікелей сабақтас. Себебі ауыл шаруашылығы саласының тиімділігі тек шикізат өндіру көлемімен өлшенбейді. Өнімді терең өңдеп, дайын тауар шығару арқылы ғана қосылған құнды арттыруға, жаңа жұмыс орындарын құруға және экспорттық нарықтағы бәсекеге қабілеттілікті күшейтуге болады.
Сайрам ауданында осы бағытта жүзеге асырылып жатқан жобалардың бірі – Манкент ауылындағы «NURYM GROUP» ЖШС құрама жем өндіру зауыты. Инвестициялық құны 2 млрд теңгені құрайтын өндіріс орнында 12 адам жұмыспен қамтылған. Зауыт сағатына 20 тоннаға дейін құрама жем өндіруге мүмкіндік береді. Бұл кәсіпорынның жұмысы агроөнеркәсіптік кешеннің өзара байланысты салаларын дамыту тұрғысынан маңызды. Құрама жем өндірісінің жолға қойылуы мал шаруашылығы мен құс шаруашылығын дамытуға қажетті жағдай қалыптастырады. Яғни, бір өндіріс орнының іске қосылуы ауыл шаруашылығының басқа бағыттарына да оң әсер етіп, жергілікті кәсіпкерлер үшін жаңа мүмкіндіктер ашады.
Жалпы, аталған үш кәсіпорынға салынған инвестиция көлемі 9,7 млрд теңгені құрайды. Өндіріс орындарында 117 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Бұл көрсеткіштер инвестициялық жобалардың аудан экономикасындағы маңызын айқын көрсетеді. Инвестиция – белгілі бір кәсіпорынға салынған қаржы ғана емес. Оның артында жаңа жұмыс орындары, өндірістің өсуі, салық түсімдері, жергілікті кәсіпкерліктің дамуы және халықтың тұрмыс сапасын жақсартуға бағытталған нақты экономикалық нәтиже тұр.
Мемлекет басшысы өз Жолдауында инвестиция тарту мәселесіне ерекше тоқталып, ел экономикасына жаңа капитал мен озық технологияларды тартудың маңызын атап өтті. Президенттің айтуынша, инвестициялық жобаларды тиімді жүзеге асыру үшін мемлекеттік органдар мен бизнес арасында өзара түсіністік пен жауапкершілікке негізделген тұрақты байланыс болуы қажет. Осы тұрғыдан алғанда, «Invest Caravan» жобасы инвесторлармен тікелей жұмыс істеудің тиімді тетіктерінің бірі ретінде көрінеді.
Жобаның ерекшелігі – инвесторлардың мәселесін тек қағаз жүзінде қараумен шектелмей, өндіріс орындарына барып, нақты жағдайды зерделеуге мүмкіндік беруінде. Бұл тәсіл мемлекеттік органдар мен кәсіпкерлер арасындағы өзара байланысты күшейтіп, инвестициялық жобалардың іске асу барысын жедел бағалауға жол ашады. Кәсіпкерлер өздерін алаңдатқан мәселелерді ашық жеткізсе, жауапты органдар оларды заң аясында шешудің нақты жолдарын қарастырады. Сайрам ауданындағы кездесу барысында да өндіріс орындарының тұрақты жұмысын қамтамасыз ету, кәсіпкерлерге қолдау көрсету және аудан экономикасының дамуына серпін беретін инвестициялық жобаларды жан-жақты сүйемелдеу бағытындағы міндеттер нақтыланды.
Бүгінде инвестиция тарту тек ірі қалалардың немесе өнеркәсіптік орталықтардың еншісінде қалмауы керек. Ауылдық аудандардың да инвестициялық әлеуетін тиімді пайдалану маңызды. Сайрам ауданы бұл тұрғыда ауыл шаруашылығы, тамақ өнеркәсібі, өндіріс, логистика және басқа да салалар бойынша жаңа жобаларды іске асыруға мүмкіндігі мол аумақтардың бірі.
Ауданның экономикалық әлеуетін арттыруда өндірісті жергілікті шикізатпен байланыстырудың да маңызы зор. Мәселен, ет өңдеу кәсіпорны ауыл шаруашылығы саласымен тікелей байланысты болса, құрама жем өндірісі мал және құс шаруашылығының дамуына ықпал етеді. Ал арнайы техника құрастыру саласы өнеркәсіптік өндірістің әлеуетін күшейтеді. Осылайша, әртүрлі бағыттағы инвестициялық жобалардың қатар дамуы аудан экономикасының ішкі байланысын нығайтып, жаңа өндірістік тізбектер қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Президенттің экономикалық саясатындағы маңызды міндеттердің бірі – өңірлердің өзіндік экономикалық ерекшелігін ескере отырып, жаңа өсу нүктелерін қалыптастыру. Сайрам ауданында жүзеге асырылып жатқан инвестициялық жобалар осы міндеттің жергілікті деңгейдегі нақты көрінісі деуге болады. Себебі мұнда инвестиция нақты өндіріс орындарына бағытталып, оның нәтижесінде өнім шығарылып, жұмыс орындары құрылып отыр. Сонымен қатар, инвестициялық жобалардың табысты жүзеге асуы үшін кәсіпкерлердің заңды құқықтары мен мүдделерін қорғау, әкімшілік кедергілерді азайту және мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігін арттыру маңызды. Бұл ретте мемлекеттік органдардың міндеті – инвесторға қолайлы жағдай жасау және жобаны іске асырудың әр кезеңінде туындауы мүмкін мәселелерді уақытылы шешуге ықпал ету.
«Invest Caravan» жобасы аясындағы кездесу осы мақсатқа бағытталған өзара іс-қимылдың нақты үлгісі болды. Мұнда басты назар инвестиция көлемін ғана көрсетуге емес, оның нақты экономикалық нәтижесіне аударылды. Яғни, қанша жұмыс орны ашылды, қандай өнім өндіріледі, оның қанша бөлігі ішкі нарыққа бағытталады, экспорттық әлеуеті қандай және кәсіпорынның болашақтағы даму мүмкіндігі қандай деген мәселелер маңызды орын алды. Алдағы уақытта Сайрам ауданында инвестициялық жобаларды іске асыру, жаңа өндіріс орындарын ашу және қолданыстағы кәсіпорындардың өндірістік қуатын арттыру жұмыстары жалғаса береді. Бұл бағыттағы жүйелі жұмыстар аудан экономикасын әртараптандыруға, кәсіпкерлік белсенділікті арттыруға және тұрғындардың тұрақты жұмыспен қамтылуын қамтамасыз етуге ықпал етеді.
Мемлекет басшысының Жолдауында белгіленген экономикалық міндеттердің түпкі мақсаты – елдің орнықты дамуына жағдай жасау және халықтың әл-ауқатын арттыру. Ал бұл мақсатқа жетудің негізгі жолдарының бірі – нақты өндіріс орындарын көбейту, инвестиция тарту және жаңа жұмыс орындарын ашу.
Сайрам ауданындағы «TOKESH TECH TURKESTAN», «KAZ ECO MEAT» және «NURYM GROUP» кәсіпорындары – осы бағыттағы нақты жобалардың бірі. Жалпы құны 9,7 млрд теңгені құрайтын бұл үш жоба 117 адамды тұрақты жұмыспен қамтып отыр. Ең бастысы, кәсіпорындар аудан экономикасының түрлі салаларын қамтып, өндірістік әлеуеттің артуына өз үлесін қосуда.
Сондықтан инвестиция тарту мен инвесторларға қолайлы жағдай жасау – ауданның бүгінгі экономикалық дамуы ғана емес, оның ертеңгі стратегиялық әлеуетін айқындайтын маңызды фактор. Мемлекет басшысы айқындаған экономикалық басымдықтарды жергілікті жерде жүйелі түрде жүзеге асыру арқылы Сайрам ауданы жаңа өндірістер мен жаңа жұмыс орындарының, кәсіпкерлік бастамалар мен инвестициялық жобалардың маңызды орталығына айнала алады. Бұл өз кезегінде аудан экономикасының тұрақты өсуіне, өндірістің жаңғыруына және халықтың әл-ауқатының артуына берік негіз қалыптастырады.