Сайрам ауданында сайлау процесіне қатысатын барлық азаматтардың, оның ішінде ерекше қажеттіліктері бар сайлаушылардың өз конституциялық құқықтарын кедергісіз жүзеге асыруына ерекше көңіл бөлінуде. Осы бағытта аудан аумағындағы сайлау учаскелерінде дауыс беруге келетін азаматтарға қолайлы жағдай жасау бойынша тиісті жұмыстар жүргізілген. Қазіргі таңда Сайрам ауданында 10 690 мүгедектігі бар азамат тіркелген. Оның ішінде 18 жастан асқан және сайлау құқығына ие азаматтардың саны – 8 709 адамды құрайды. Ал дауыс беру кезінде ерекше жағдайды қажет ететін сайлаушылар саны – 1 797.

Атап айтқанда, олардың 439-ы кресло-арба пайдаланатын азаматтар болса, 888 сайлаушы – зағип және көру қабілеті нашар азаматтар. Сонымен қатар, есту қабілеті бұзылған 470 азамат сайлау құқығын жүзеге асыру кезінде қосымша қолдауды қажет етеді.

Осыған байланысты ауданның барлық сайлау учаскелерінде ерекше қажеттіліктері бар азаматтардың дауыс беру процесіне толыққанды қатысуына мүмкіндік беретін жағдайлар қарастырылған. Сайлау учаскелеріне кіріп-шығу кезінде қозғалысы шектеулі азаматтарға қолайлы жағдай жасалып, олардың ғимарат ішінде еркін қозғалуына және дауыс беру рәсімінен өтуіне қажетті мүмкіндіктер қамтамасыз етілген.

Көру қабілеті нашар және зағип азаматтардың да сайлау учаскесінде өз таңдауын жасауына қолайлы жағдай қарастырылып, дауыс беру процесінде қажетті ақпараттық және ұйымдастырушылық қолдау көрсетуге басымдық берілуде. Есту қабілеті бұзылған азаматтардың да сайлау процесіне қатысуына қажетті жағдайлар назардан тыс қалмаған.

Сонымен қатар, қозғалысы шектеулі азаматтардың сайлау учаскесіне өздігінен жету мүмкіндігі болмаған жағдайда, оларды дауыс беретін орынға жеткізу және дауыс бергеннен кейін тұрғылықты жеріне қайта апару мақсатында арнайы әлеуметтік такси қызметі ұйымдастырылған. Аталған қызмет сайлаушылардың өтініштері негізінде жұмыс істеп, олардың сайлау құқығын пайдалануға нақты мүмкіндік беріп отыр.

Бұл жұмыстардың негізгі мақсаты – азаматтардың денсаулық жағдайына немесе қозғалыс мүмкіндігіне қарамастан сайлау процесіне тең дәрежеде қатысуына жағдай жасау. Өйткені сайлау құқығы – әрбір азаматтың маңызды конституциялық құқықтарының бірі. Сондықтан ерекше қажеттіліктері бар азаматтардың дауыс беруіне кедергі келтіретін кез келген жағдайды болдырмау – сайлау процесін ұйымдастырудың маңызды бағыттарының бірі.

Сайрам ауданында сайлау учаскелерінің дайындығы осы талаптарды ескере отырып ұйымдастырылып, сайлаушылардың қауіпсіз әрі қолайлы ортада өз таңдауын жасауына қажетті жағдайлар қамтамасыз етілуде. Сонымен бірге учаскелік сайлау комиссияларының мүшелеріне азаматтардың әр санатына дұрыс қызмет көрсету, дауыс беру кезінде олардың құқықтарын сақтау және қажетті жағдайда көмек көрсету жөнінде тиісті түсіндіру жұмыстары жүргізілуде.

Осы бағыттағы ұйымдастыру шаралары ерекше қажеттіліктері бар азаматтардың сайлау науқанына белсенді қатысуына, өз таңдауын еркін білдіруіне және сайлау құқығын толыққанды пайдалануына мүмкіндік береді. Сайрам ауданында инклюзивті сайлау ортасын қалыптастыруға бағытталған жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады.

В Байдибекском районе выборы в Курылтай продолжились необычным и весёлым событием. На избирательный участок №190 пришли граждане в образах гориллы, медведя и трансформера и приняли участие в голосовании. Необычный внешний вид персонажей привлёк внимание жителей и детей. Приняв участие в выборах в Курылтай, они оживили атмосферу избирательного дня и подарили окружающим хорошее настроение.
Необычные образы стали запоминающимся событием для пришедших на избирательный участок граждан. Появление вместе персонажей в образах гориллы, медведя и трансформера стало одним из ярких моментов этого дня. Такая инициатива позволила разнообразить атмосферу общественно значимого мероприятия и привлечь внимание жителей к избирательному процессу. Главное, что наряду с праздничным настроением граждане приняли участие в голосовании и сделали свой выбор.
Отметим, что в Байдибекском районе работают 50 избирательных участков. Правом голоса обладают 28 745 избирателей.

Құрылтай сайлауы – ел өміріндегі маңызды қоғамдық-саяси оқиға. Осындай жауапты кезеңде Түркістан облысының тұрғындары жоғары белсенділік танытып, өздерінің азаматтық ұстанымдарын білдіруде. Ауыл-аймақтағы ағайыннан бастап, қала тұрғындарына дейін сайлау учаскелеріне келіп, өз таңдауларын жасап жатыр. Бұл – тұрғындардың ел болашағына бейжай қарамайтынын, қоғамдық маңызды мәселелерге жауапкершілікпен қарайтынын көрсетеді.

Түркістан облысы – бірлігі жарасқан, қоғамдық бастамаларға әрдайым белсене атсалысатын өңір. Құрылтай сайлауындағы халықтың жоғары белсенділігі де тұрғындардың азаматтық жауапкершілігі мен ел болашағына деген жанашырлығының айқын көрінісі. Айта кетейік, өңірдегі сайлау учаскелерінің жалпы саны – 952, оның ішінде 26 учаске жабық нысандарда орналасқан. Сондай-ақ, ерекше қажеттілігі бар 14 873 сайлаушы үшін де дауыс беруге қолайлы жағдай қарастырылған. Жалпы Түркістан облысында 1 204 659 азамат дауыс беру құқығына ие. Бұл облыс халқының 56 пайызын құрайды.

НА ВЫБОРАХ КУРЫЛТАЯ ЖИТЕЛИ ТУРКЕСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ ПРОЯВЛЯЮТ ВЫСОКУЮ АКТИВНОСТЬ

Выборы Курылтая — важное общественно-политическое событие в жизни страны. В этот ответственный период жители Туркестанской области проявляют высокую активность и выражают свою гражданскую позицию. От жителей сельской местности до горожан — люди приходят на избирательные участки и делают свой выбор. Это свидетельствует о том, что жители не остаются безучастными к будущему страны и ответственно относятся к общественно значимым вопросам.

Туркестанская область — регион, отличающийся единством и активным участием жителей в общественных инициативах. Высокая активность населения на выборах Курылтая также является ярким проявлением гражданской ответственности жителей и их неравнодушия к будущему страны.

Отметим, что общее количество избирательных участков в регионе составляет 952, из них 26 расположены на закрытых объектах. Также для 14 873 избирателей с особыми потребностями созданы необходимые условия для комфортного голосования.

Всего в Туркестанской области правом голоса обладают 1 204 659 граждан. Это составляет 56 процентов населения области.

Сауран ауданында Құрылтай сайлауына келген азаматтарға ұлттық тағамдар ұсынылып, сайлау күнінің мазмұнын айшықтайтын ерекше атмосфера қалыптасты. Сайлау учаскесіне келген азаматтар дауыс беріп қана қоймай, қазақ халқының дәстүрлі қонақжайлығының көрінісіне куә болды. Дастарханға ұлттық тағамдар қойылып, сайлаушыларға бауырсақ, қымыз-қымыран секілді ұлттық дәмдер ұсынылды.

Бұл бастама ел үшін маңызды күнді ұлттық құндылықтармен сабақтастыра отырып, сайлау учаскесіндегі жағымды көңіл-күйді қалыптастыруға бағытталған. Қазақы дастарханның сәнін келтірген бауырсақ пен қымыз-қымыраннан дәм татқан тұрғындар үшін бұл күннің естен кетпес сәттерінің біріне айналды. Ұлттық тағам ұсыну арқылы халқымыздың ежелден келе жатқан қонақжайлық дәстүрі де дәріптелді.

Айта кетейік, Сауран ауданында 42 сайлау учаскесі жұмыс істейді. Аудан бойынша 53 310 азамат дауыс беру құқығына ие.

КУРЫЛТАЙ: В САУРАНСКОМ РАЙОНЕ ИЗБИРАТЕЛЯМ ПРЕДЛОЖИЛИ НАЦИОНАЛЬНЫЕ БЛЮДА

В Сауранском районе для граждан, пришедших на выборы депутатов Курылтая, были организованы угощения национальными блюдами, благодаря чему в день выборов была создана особая атмосфера. Пришедшие на избирательные участки граждане не только проголосовали, но и стали свидетелями проявления традиционного казахского гостеприимства. На дастархане были представлены национальные блюда, а избирателям предложили баурсаки, кумыс, кымыран и другие традиционные угощения.

Инициатива направлена на то, чтобы связать важный для страны день с национальными ценностями и создать на избирательных участках приятную атмосферу. Для жителей, отведавших баурсаки, кумыс и кымыран за накрытым по-казахски дастарханом, этот день стал одним из запоминающихся событий. Через угощение национальными блюдами также была продемонстрирована и популяризирована многовековая традиция казахского гостеприимства.

Отметим, что в Сауранском районе работают 42 избирательных участка. Правом голоса в районе обладают 53 310 граждан.

▪️Қазақстанда жаңартылатын энергетика секторын жүйелі дамыту жұмыстары жалғасуда. Соңғы алты жылда елдің энергия теңгеріміндегі жаңартылатын энергия көздері (ЖЭК) объектілері өндіретін электр энергиясының үлесі төрт есеге – 2%-дан 8%-ға дейін өсті.

▪️Көрсеткіштің өсуі мемлекеттік саясаттың жүйелі шараларын іске асыру, ЖЭК жобаларын іріктеу бойынша аукциондар өткізу, инвестициялар тарту және жаңа генерациялау қуаттарын іске қосу нәтижесінде қамтамасыз етілді.

▪️Бүгінде елімізде жалпы белгіленген қуаты 3,8 ГВт-тан асатын 172 ЖЭК нысаны жұмыс істейді. Оның ішінде 71 жел электр станциясы және 54 күн электр станциясы бар. Сонымен қатар 44 гидроэлектр станциясы және үш биогаз станциясы жұмыс істеп тұр.

▪️2025 жылдың қорытындысы бойынша ЖЭК нысандары 8,6 млрд кВт·сағ электр энергиясын өндірді. Бір жыл ішінде жалпы қуаты 500 МВт-тан асатын тоғыз жаңа нысан пайдалануға берілді.

▪️Саланы дамыту жұмыстары 2026 жылы да жалғасуда. Биыл жалпы қуаты 245 МВт болатын тағы 10 ЖЭК нысанын іске қосу жоспарланған. Оның ішінде төрт жел электр станциясы, бес күн электр станциясы және бір гидроэлектр станциясы бар. Жыл қорытындысы бойынша жаңартылатын энергия көздерінен өндірілетін электр энергиясының көлемі 8,8 млрд кВт·сағ-қа жетеді деп күтілуде.

▪️Жақын перспективада жалпы қуаты 3,6 ГВт болатын шамамен 100 жобаны іске асыру жоспарлануда. Бұдан бөлек, жалпы қуаты тағы 4 ГВт болатын ірі ЖЭК жобалары пысықталуда.

▪️Салаға TotalEnergies, China Power, Masdar және China Energy сияқты ірі халықаралық инвесторлар тартылды. Олардың қатысуы заманауи технологиялар мен инвестицияларды тартуға, сондай-ақ жаңа генерациялау қуаттарын ұлғайтуға мүмкіндік береді.

▪️Алдағы уақытта бұл шаралар елдің энергия теңгеріміндегі таза энергетиканың үлесін арттыруға, энергетикалық жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз етуге және энергетикалық қауіпсіздікті нығайтуға мүмкіндік береді.

Құрметті отандастар!

Алдағы жексенбі күні елімізде жаңа бірпалаталы Құрылтайдың алғашқы сайлауы өтеді. Бұл – ұлт тағдырына тікелей әсер ететін тарихи оқиға.

Еліміз соңғы жылдары ауқымды реформаларды жүзеге асырып, жарқын болашаққа батыл қадам басып келеді. Біз бірлік пен келісімнің және ынтымақтың арқасында Әділетті Қазақстанды құру ісінде зор жетістікке жеттік. Халық Конституциясы күшіне енді, еліміздің даму бағдары өзгерді. Дегенмен атқаратын жұмыс әлі де көп.

Бұл сайлау халқымыздың игілігіне қызмет ететін тың реформаларға бастау болып, қазіргі Қазақстан жылнамасындағы жаңа кезеңге жол ашады.

Мен партиялардың барлығы дайындық жұмыстарын тиісті деңгейде жүргізуі үшін Құрылтай сайлауы өтетін уақытты ертерек хабарладым.

Сондықтан Құрылтайдың алғашқы сайлау науқаны мазмұнды, ашық, бәсекеге толы әрі өркениетті сипатта өтті. Ел азаматтарының сайлау туралы пікірі осындай болды.

Бұл сайлау ел тарихындағы ең тартысты науқандардың бірі ретінде есте қалатыны анық. Партиялар сайлаушылармен кездесу кезінде, сондай-ақ ақпараттағы үгіт-насихат, жалпыұлттық теледебаттар, әлеуметтік желідегі пікірталастар барысында өз бағдарламаларын кеңінен әрі дәйекті түрде таныстырды.

Бір сөзбен, азаматтарымыз партиялардың ел болашағына қатысты ұстанымын мұқият зерделеуге мүмкіндік алды. Саяси ұйымдардың экономикадан бастап мәдениет саласына дейін қамтыған бастамаларын бағалап-бағамдады.

Сайлауалды науқан еліміздегі қоғамдық күн тәртібі өзгергенін, жасампаздық пен өркендеу идеясы мемлекет саясатының арқауына айналғанын айқын көрсетті. Жұрт алдына жаңа тұлғалар шықты, ұтымды ұсыныстар айтыла бастады. Бұл – түбегейлі саяси жаңғырумен қатар, ұлтымыздың қайта жанданған пассионарлық қуатын танытатын маңызды нышан.

Қоғамдық пікірталасқа жастарымыз, кәсіби қауымдастық өкілдері мен кәсіпкерлер де белсенді қатысты. Мемлекет басшысы ретінде баршаңызға зор ризашылығымды білдіремін.

Жалпы, халқымыздың саяси мәдениеті артып, жұртымыз мемлекеттік басқару ісіне атсалыса бастады. Бұл біз бір ел болып жүргізген реформалардың тікелей нәтижесі екені сөзсіз.

Азаматтарымыз қастерлі Отанымыздың тағдырына шынайы жанашырлық танытып, еліміздің келешегіне жауапты екенін терең сезінуге тиіс. Сонда ғана Қазақстан одан әрі қарыштап дамиды.

Сайлау науқаны отандық және халықаралық байқаушылардың жіті назарында болды. Олар дауыс беру күні де учаскелерде болады.

Біз «Заң мен Тәртіп» қағидаты үстемдік құратын, халық үніне құлақ асатын, саяси және қоғамдық институттары тиімді жұмыс істейтін мемлекет құрып жатырмыз.

Жалпыхалықтық дауыс берудің қорытындысы бойынша Құрылтайға кәсіби мамандар мен отаншыл азаматтар сайланады деп кәміл сенемін.

Құрылтай әралуан көзқарас пен ұлт келешегі жолындағы ұмтылыстар тоғысатын біртұтас алаң болуға тиіс. Осылайша, Құрылтай ел жаңғыруына тың серпін беретін құрылымға айналмақ.

Біз геосаяси шиеленіс ширығып, жаһандық сын-қатерлер күшейе түскен кезеңде бет алған бағытымыздан таймай, тек алға қарай жүруіміз қажет. Қазақстанды әлемдегі нағыз озық мемлекеттердің қатарына қосу үшін ауқымды жұмыс атқаруымыз керек, яғни ұлттық стратегиямызды табысты жүзеге асыруымыз қажет.

Адамдар көп жағдайда қабылданған маңызды шешімдердің шынайы құндылығын жылдар өткен соң ғана түсінеді. Алдағы жексенбі ел тағдыры үшін дәл осындай бетбұрысты сәт болады.

Біз Қазақстан тарихындағы жаңа кезеңге қадам басамыз. Осындай тағдыршешті сәтте әр адамның дауысы маңызды екені сөзсіз.

Құрметті отандастар, еліміздің келешегі әр азаматтың саналы таңдауына байланысты болмақ. Сайлауға қатысу дегеніміз – халықтың өз ықтиярын білдіру, ел тағдырына бей-жай қарамай, азаматтық жауапкершілік таныту, ел игілігі үшін өнегелі іс жасау деген сөз. Дүние жүзінде миллиондаған адам өз сайлау құқы үшін күресуде.

Қазақта «Келісіп пішкен тон келте болмас» деген мақал бар. Азаматтарды, әсіресе, жастарды сайлауға келіп, өз таңдауын жасауға, яғни Қазақстанның табысты дамуына үлес қосуға шақырамын.

Халқымыздың дауысы қастерлі Отанымыздың тұғырын бекемдеуге, нағыз озық ел болуымызға тікелей ықпал етері анық.

Баршаңызға амандық және табыс тілеймін!

Отанымыз – Қазақстан Республикасы жасасын!

Көп жағдайда медициналық тәжірибеде жасалатын кейбір хирургиялық процедуралар «шағын операция» деп аталады. Алайда атауына қарап, мұндай ем-шараны қарапайым немесе аса жауапкершілікті қажет етпейтін жұмыс деп қабылдауға болмайды. Кез келген хирургиялық манипуляция адам денсаулығына тікелей қатысты болғандықтан, оның әр кезеңі мұқият дайындықты, дәлдікті, стерильділікті және дәрігердің кәсіби тәжірибесін талап етеді.

Бұл туралы Кентау қалалық емханасының хирург дәрігері Хабиб Хасанов айтып отыр. Оның айтуынша, хирургтің жұмысы тек операциялық процедураны орындаумен шектелмейді. Пациент дәрігердің қабылдауына келген сәттен бастап оның шағымын тыңдау, жағдайын бағалау, қажетті тексерулерді белгілеу, хирургиялық араласуға көрсеткіш бар-жоғын анықтау және процедурадан кейінгі күтім бойынша кеңес беру – маман жұмысының маңызды бөлігі.

«Шағын операция» деген сөздің өзі хирургиялық процедураның қауіпсіздік талаптары жеңілдейді дегенді білдірмейді. Керісінше, кез келген манипуляция кезінде инфекцияның алдын алу, стерильді жағдайды сақтау, медициналық құралдарды дұрыс пайдалану және пациенттің жағдайын бақылау басты назарда болуы қажет. Кентау қалалық емханасының хирургия кабинетінде пациентке қажетті медициналық көмек көрсету бірнеше кезең бойынша жүзеге асырылады. Ең алдымен дәрігер науқастың жағдайын бағалап, шағымдары мен медициналық көрсеткіштерін ескереді. Қажет болған жағдайда қосымша тексерулер тағайындалып, алдағы процедураның тәртібі түсіндіріледі.

Хирург Хабиб Хасановтың айтуынша, медициналық процедураның сәтті өтуі тек дәрігердің техникалық шеберлігіне ғана емес, пациенттің де дәрігер нұсқауларын дұрыс орындауына байланысты.

– Кез келген хирургиялық манипуляцияға жауапкершілікпен қарау керек. Процедураның көлемі шағын болғанымен, оның қауіпсіздік талаптары үлкен операциялардан бөлек емес. Сондықтан пациенттің жағдайын алдын ала бағалау, стерильділікті сақтау және процедурадан кейінгі күтімге мән беру өте маңызды. Әсіресе пациенттерге өз бетімен ем жасауға, жараны белгісіз тәсілдермен өңдеуге немесе медициналық құралдарды қолдануға болмайтынын үнемі түсіндіреміз, – дейді дәрігер.

Хирургияда дәлдік аса маңызды. Дәрігердің әрбір әрекеті пациенттің денсаулығына әсер етуі мүмкін. Сондықтан хирург мамандығы тек медициналық білімді ғана емес, жинақылықты, ұқыптылықты, сабырлылықты және жоғары жауапкершілікті талап етеді. Хабиб Хасановтың еңбек жолында мұндай жауапкершілік күнделікті тәжірибенің ажырамас бөлігіне айналған. Пациентпен дұрыс қарым-қатынас орнату да хирург еңбегінің маңызды қыры. Өйткені медициналық процедура алдында көптеген адамда қорқыныш немесе алаңдаушылық болуы мүмкін. Мұндай кезде дәрігер пациентке процедураның мәнін, оның қалай жүргізілетінін және кейін не істеу керектігін түсінікті тілмен жеткізуі қажет.

Маманның айтуынша, пациенттің медициналық сауаттылығы да асқынулардың алдын алуда маңызды рөл атқарады. Әсіресе үй жағдайында жараны дұрыс күтпеу, дәрігер ұсынбаған дәрілерді пайдалану, жараны өз бетінше ашу немесе тігісті уақытынан бұрын алуға әрекет жасау сияқты әрекеттер денсаулыққа кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан хирургтің негізгі кеңестерінің бірі – кез келген күмәнді жағдайда өздігінен емделмей, медицина маманына жүгіну.

«Адамдар кейде терідегі кішкентай жараны, іріңдеген жерді немесе басқа да хирургиялық мәселелерді өз бетімен емдеуге тырысады. Бірақ сырттай қарағанда қарапайым болып көрінген мәселенің артында күрделі себеп болуы мүмкін. Сол себепті уақытты жоғалтпай, маманға қаралған дұрыс. Ерте жүгіну емді жеңілдетуге және асқынудың алдын алуға мүмкіндік береді», – дейді Хабиб Хасанов.

Дәрігердің айтуынша, халық арасында медициналық көмекті кейінге қалдыру мәселесі де кездеседі. Кейбір азаматтар ауырсыну күшейгенде немесе жағдайы нашарлағанда ғана емханаға жүгінеді. Ал кей жағдайда аурудың алғашқы белгілерінде маманға қаралу арқылы мәселені әлдеқайда жеңіл жолмен шешуге болады. Хирург жұмысының тағы бір маңызды бағыты – профилактика. Дәрігер пациентке тек бүгінгі процедураға қатысты емес, болашақта денсаулығын сақтау жөнінде де кеңес береді. Жарақаттың алдын алу, жараны дұрыс күту, жеке гигиенаны сақтау, созылмалы мәселелер кезінде дәрігер бақылауында болу – хирургиялық аурулардың алдын алуға ықпал ететін қарапайым, бірақ маңызды шаралар.

Медицинада нәтиже бір ғана процедурамен өлшенбейді. Пациенттің операцияға дейінгі жағдайы, процедураның қауіпсіз орындалуы және одан кейінгі күтімі біртұтас емдеу процесін құрайды. Осы тұрғыдан алғанда, хирургтің еңбегі көрінбейтін көптеген жауапкершіліктен тұрады. Кентау қалалық емханасының хирургия кабинетінде жүргізілетін жұмыстардың негізгі мақсаты да – тұрғындарға сапалы әрі қауіпсіз медициналық көмек көрсету. Ал бұл мақсатқа жетуде дәрігердің кәсіби білімімен қатар, медициналық тәртіп пен санитариялық талаптарды сақтау ерекше маңызға ие.

Хабиб Хасанов тұрғындарға қарапайым қағиданы есте сақтауға кеңес береді: денсаулыққа қатысты мәселе туындағанда оны елемеуге де, өз бетімен емдеуге де болмайды. Әсіресе хирургиялық сипаттағы жарақаттар мен қабыну белгілері байқалған жағдайда медициналық маманға уақытылы жүгіну қажет. Хирург үшін әр пациент – жеке жауапкершілік. Әрбір шағын процедураның артында адамның денсаулығы, сенімі және дәрігерге артқан үміті тұр. Сондықтан «шағын операция» деген атау оның маңызын төмендетпейді. Керісінше, көлемі қандай болса да, кез келген хирургиялық араласу кәсібилік пен ұқыптылықты қажет етеді.

Дәрігер Хабиб Хасановтың күнделікті еңбегі – осы қағиданың нақты көрінісі. Пациенттің жағдайын бағалаудан бастап, процедураны қауіпсіз жүргізу, кейінгі күтімді түсіндіру және қажет жағдайда бақылауға алу – хирург мамандығының үлкен жауапкершілігін көрсетеді. Денсаулық – адам өміріндегі ең басты құндылықтардың бірі. Оны сақтаудың маңызды жолы – аурудың алдын алу, дәрігер кеңесіне құлақ асу және медициналық көмекке уақытылы жүгіну. Ал хирургтің еңбегі – осы жолда пациентке кәсіби әрі қауіпсіз көмек көрсету.

Кентау қалалық емханасының эндоскопия кабинетінің дәрігері Гладышова Ольга ФГДС зерттеуінің маңызы туралы түсіндіреді.

Адам денсаулығында ас қорыту жүйесінің алатын орны ерекше. Өңеш, асқазан және он екі елі ішек қызметінің бұзылуы адамның күнделікті өміріне айтарлықтай әсер етуі мүмкін. Алайда асқазан-ішек жолдарының кейбір аурулары бастапқы кезеңінде анық белгілер бермей, біртіндеп дамиды. Осындай жағдайда ауруды ерте анықтап, дер кезінде ем қабылдау үшін заманауи диагностикалық әдістердің маңызы зор. Солардың бірі – фиброгастродуоденоскопия, яғни ФГДС. Бұл зерттеу арнайы эндоскопиялық құралдың көмегімен өңештің, асқазанның және он екі елі ішектің ішкі қабатын тікелей көруге мүмкіндік береді. Зерттеу барысында дәрігер шырышты қабаттың жағдайын бағалап, қабыну белгілерін, жараларды, эрозияларды, полиптерді және басқа да өзгерістерді анықтай алады.

Кентау қалалық емханасының эндоскопия кабинетінің дәрігері Гладышова Ольга ФГДС-тің асқазан-ішек жолы ауруларын анықтауда маңызды диагностикалық әдістердің бірі екенін атап өтеді.

«Пациенттер кейде қыжыл, іштің жоғарғы бөлігіндегі ауырсыну немесе жайсыздық, жүрек айну сияқты белгілерді уақытша құбылыс деп қабылдап, дәрігерге баруды кейінге қалдырады. Бірақ мұндай шағымдардың себебін нақты анықтау маңызды. Белгілі бір белгілер жиі қайталанса немесе ұзақ уақыт бойы мазаласа, өздігінен ем қабылдамай, маманға қаралған дұрыс», – дейді дәрігер.

ФГДС зерттеуі дәрігердің медициналық көрсетіліміне сәйкес тағайындалады. Атап айтқанда, қыжылдың жиі мазалауы, іштің жоғарғы бөлігіндегі ауырсыну немесе ауырлық сезімі, тамақтан кейінгі жайсыздық, жүрек айну, құсу, ауызға қышқыл дәмнің келуі, тәбеттің өзгеруі, жұтынудың қиындауы сияқты шағымдар болған жағдайда дәрігер эндоскопиялық зерттеуді ұсынуы мүмкін. Сонымен қатар бұрын анықталған асқазан-ішек жолы ауруларының ағымын бақылау, емнің нәтижесін бағалау немесе белгілі бір өзгерістерге қосымша тексеру жүргізу үшін де ФГДС қажет болуы ықтимал. Ең бастысы – диагнозды тек белгілерге қарап анықтауға болмайды. Бірдей шағым әртүрлі ауруға байланысты болуы мүмкін. Сондықтан нақты себепті анықтау үшін дәрігердің тексеруі және қажет болған жағдайда қосымша диагностикалық зерттеулер жүргізіледі.

Эндоскопиялық зерттеу кезінде дәрігер өңештің, асқазанның және он екі елі ішектің шырышты қабатын мұқият қарайды. Қабыну, эрозиялық өзгерістер, ойық жараға тән белгілер, полиптер және басқа да патологиялық өзгерістер байқалса, олардың сипаты бағаланады. ФГДС-тің маңызды ерекшеліктерінің бірі – қажет болған жағдайда биопсия алуға мүмкіндік болуы. Биопсия кезінде шырышты қабаттан өте шағын тін үлгісі алынып, қосымша зертханаға жіберіледі. Бұл дәрігерге анықталған өзгерістердің табиғатын нақтылауға көмектеседі. Биопсия алу туралы ұсыныс жасалса, одан қорқудың қажеті жоқ. Оның қажеттілігін зерттеу барысында дәрігер анықтайды және пациентке түсіндіреді.

ФГДС нәтижесінің сапалы болуы үшін зерттеуге дұрыс дайындалу маңызды. Дайындық тәртібі пациенттің жағдайына, зерттеу мақсатына және дәрігердің ұсынымына байланысты болуы мүмкін. Сондықтан зерттеуге дейін емдеуші дәрігерден немесе эндоскопия кабинетінің маманынан дайындық талаптарын нақтылап алған жөн. Әдетте зерттеудің алдында асқазанның бос болуы талап етіледі. Тамақ пен сұйықтық қабылдау тәртібі туралы медициналық ұйым берген нұсқаулықты қатаң сақтау қажет. Сонымен қатар пациент қабылдап жүрген дәрі-дәрмектері, созылмалы аурулары, аллергиялық реакциялары немесе бұрын жасалған эндоскопиялық зерттеулер туралы дәрігерге алдын ала хабарлауы тиіс. Өз бетінше дәрі қабылдауды тоқтатуға немесе өзгертуге болмайды. Мұндай мәселе тек дәрігермен кеңескеннен кейін шешіледі.

Кейбір адамдар эндоскопиялық зерттеуден қорқып, қажетті тексеруді кейінге қалдырады. Әр адамның зерттеуді қабылдауы әртүрлі болғанымен, қазіргі медицинада пациенттің қауіпсіздігі мен жайлылығына ерекше көңіл бөлінеді. Зерттеу барысында дәрігер пациенттің жағдайын бақылап, процедураны медициналық талаптарға сай жүргізеді. Сондықтан пациенттің дәрігермен ашық сөйлесіп, өзінің қорқынышы немесе жайсыздыққа қатысты алаңдаушылығы болса, алдын ала айтуы маңызды.

ФГДС – тек диагноз қою үшін жасалатын тексеру ғана емес. Кей жағдайда ол аурудың нақты себебін анықтауға, қауіпті өзгерістерді ерте кезеңде байқауға және әрі қарайғы емдеу тактикасын дұрыс таңдауға мүмкіндік береді. Асқазанның қыжылы, іштің ауыруы немесе жүрек айнуы сияқты белгілер күнделікті өмірде жиі кездескенімен, оларды үнемі елемеуге болмайды. Әсіресе шағымдар қайталана берсе, күшейсе немесе жаңа белгілер қосылса, дәрігерге қаралған дұрыс. Ауруды ерте анықтау – емдеудің тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін маңызды қадамдардың бірі. Өз денсаулығына жауапкершілікпен қарау дегеніміз – міндетті түрде ауырған кезде ғана дәрігерге бару емес, ағзадағы өзгерістерді дер кезінде байқап, маманнан кеңес алу.

Кентау қалалық емханасының эндоскопия кабинетінің дәрігері Гладышова Ольганың айтуынша, ФГДС зерттеуіне қатысты ең маңызды қағида – оны өз бетінше жоспарламай, медициналық көрсетілім мен дәрігердің ұсынымына сәйкес жүргізу. Денсаулыққа қатысты шағымдарды елемей, өздігінен диагноз қоюға және ем қабылдауға болмайды. Уақытылы тексерілу – ауруды ерте анықтаудың, асқынудың алдын алудың және денсаулықты сақтаудың маңызды жолы.

2026 жылдың бірінші жартыжылдығында «Кентау қалалық емханасында» тіркелген халық арасында АИТВ-инфекциясының кеш анықталу жағдайларына талдау жүргізілді. Іс-шараның негізгі мақсаты – инфекцияны анықтау мерзімдерін саралау, кеш диагностикалауға алып келетін себептерді зерделеу және АИТВ-ның алдын алу бағытындағы жұмыстарды одан әрі жетілдіру.

Талдау жұмысына «Облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығы» басшысының орынбасары Д.Қ. Рыскелдиев және дәрігер-эпидемиолог Д.З. Абдукадирова қатысты. Мамандар медициналық ұйым қызметкерлерімен бірге АИТВ-инфекциясын ерте анықтаудың маңыздылығын, халық арасында тестілеу мәдениетін қалыптастырудың қажеттілігін және профилактикалық іс-шаралардың тиімділігін талқылады. АИТВ-инфекциясы – адамның иммундық жүйесін зақымдайтын созылмалы инфекция. Оның ерекшелігі – инфекция жұққаннан кейін ұзақ уақыт бойы адамда айқын белгілер байқалмауы мүмкін. Сондықтан адам өзін толық сау сезінгенімен, инфекцияның бар-жоғын тек арнайы зертханалық тексеру арқылы анықтауға болады. Осыған байланысты АИТВ-ны ерте диагностикалау медициналық көмекті дер кезінде бастауға мүмкіндік беретін маңызды қадам болып саналады.

Дәрігер-эпидемиолог Д.З. Абдукадированың айтуынша, АИТВ-инфекциясын ерте анықтау үшін тұрғындардың медициналық тексеруден уақытылы өтуі және өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауы маңызды.

«АИТВ-инфекциясының бастапқы кезеңі кей жағдайда ешқандай ерекше белгілерсіз өтуі мүмкін. Сол себепті адамның өзін жақсы сезінуі инфекция жоқ дегенді білдірмейді. Кеш анықталған жағдайларда адамның медициналық бақылауға алынуы да кешігуі ықтимал. Сондықтан профилактикалық тексерулер мен АИТВ-ға тест тапсырудың маңызы зор», – деді Д.З. Абдукадирова.

Маманның пікірінше, АИТВ-ға қатысты ақпараттандыру жұмыстарында қорқыныш пен стигмаға емес, нақты медициналық мәліметтерге басымдық берілуі қажет. Тұрғындар инфекцияның берілу жолдары, алдын алу шаралары және диагностика мүмкіндіктері туралы дұрыс ақпарат алған жағдайда, өз денсаулығына қатысты шешімдерді саналы түрде қабылдай алады.

Кездесу барысында АИТВ-инфекциясының кеш анықталуына әсер етуі мүмкін факторларға да назар аударылды. Олардың қатарында профилактикалық тексерулерден уақытылы өтпеу, аурудың алғашқы кезеңінде белгілердің байқалмауы, медициналық көмекке кеш жүгіну және инфекцияға байланысты қалыптасқан әлеуметтік стигма бар. Осы факторлардың алдын алу үшін медициналық ұйымдарда түсіндіру жұмыстарын тұрақты түрде жүргізудің маңызы атап өтілді. «Облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығы» басшысының орынбасары Д.Қ. Рыскелдиев медициналық ұйымдардың өзара іс-қимылын күшейту қажеттігін атап өтті. Оның айтуынша, АИТВ-инфекциясын анықтау тек зертханалық диагностикамен шектелмеуі керек. Пациентті тексеруге бағыттау, нәтижелерді уақтылы саралау, қажет болған жағдайда мамандандырылған медициналық көмекке жолдау және пациентті әрі қарай бақылау бірізді жүргізілуі маңызды.

«АИТВ-инфекциясын ерте анықтау – тек бір пациенттің денсаулығына қатысты мәселе емес, қоғамдық денсаулық сақтаудың маңызды бағыты. Инфекция неғұрлым ерте анықталса, адам соғұрлым ерте медициналық бақылауға алынып, қажетті ем қабылдауға мүмкіндік алады. Сонымен қатар өзінің инфекциялық мәртебесін білетін адам алдын алу шараларын сақтап, инфекцияның басқа адамдарға берілу қаупін төмендетуге мүмкіндік алады», – деді Д.Қ. Рыскелдиев.

Мамандар профилактикалық жұмыстарды күшейту барысында бастапқы медициналық-санитариялық көмек ұйымдарының рөлі ерекше екенін атап өтті. Өйткені тұрғындармен тікелей байланыс орнататын медицина қызметкерлері аурудың алдын алу, скринингтік және диагностикалық тексерулерге бағыттау, сондай-ақ денсаулықты сақтау мәселелері бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізе алады. АИТВ-ға қатысты ақпараттық жұмыстар халықтың әртүрлі топтарын қамтуы тиіс. Әсіресе жастар арасында инфекцияның алдын алу, қауіп факторлары және қауіпсіз мінез-құлық туралы түсіндіру жұмыстарын тұрақты жүргізу маңызды. Сонымен бірге медициналық қызметкерлердің кәсіби біліктілігін арттыру, заманауи диагностикалық тәсілдер туралы ақпаратпен қамтамасыз ету және медициналық ұйымдар арасындағы байланысты жетілдіру де оң нәтижеге ықпал етеді.

Кездесу барысында АИТВ-инфекциясына қатысты стигма мен кемсітушіліктің алдын алу мәселесі де көтерілді. АИТВ диагнозы адамның қоғамдағы құқықтарын шектемеуі тиіс. Мұндай жағдай анықталған кезде пациентке медициналық көмекпен қатар психологиялық және ақпараттық қолдау көрсету маңызды. Адамдардың медициналық ұйымға тексерілуге қорықпай жүгінуіне қолайлы жағдай қалыптастыру – ерте анықтаудың негізгі шарттарының бірі.

Мамандардың пікірінше, профилактика – АИТВ-инфекциясының таралуын азайтудың ең тиімді бағыттарының бірі. Ол үшін халыққа инфекцияның алдын алу жолдарын түсіндірумен қатар, медициналық тексерулердің қолжетімділігі мен ақпараттың түсініктілігін қамтамасыз ету қажет. Әрбір азамат өзінің денсаулығына бейжай қарамай, қажет болған жағдайда АИТВ-ға тестілеуден өтуі маңызды.

Кентау қалалық емханасында жүргізілген талдау нәтижелері алдағы уақытта профилактикалық және ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жетілдіруге, АИТВ-инфекциясын ерте анықтауға бағытталған шараларды жүйелеуге және медициналық ұйымдар арасындағы өзара іс-қимылды күшейтуге негіз болады.

АИТВ-инфекциясын ерте анықтау – уақытылы медициналық көмек көрсетудің, пациенттің денсаулығын сақтаудың және инфекцияның таралу қаупін төмендетудің маңызды шарты. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыс тек медицина қызметкерлерінің емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігін талап етеді. Денсаулыққа жауапкершілікпен қарау, профилактикалық тексерулерден уақытылы өту және медициналық ақпаратты дұрыс пайдалану – инфекцияның алдын алудың маңызды қадамдары.

Арыс қаласында тазалық пен абаттандыру талаптарының сақталуын қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Қала аумағында санитарлық тазалықты сақтау, қоғамдық орындардың көркін жақсарту және тұрғындардың қоршаған ортаға деген жауапкершілігін арттыру мақсатында арнайы жұмысшы топ рейдтік іс-шараларды тұрақты ұйымдастырып келеді.

Кезекті рейд барысында мамандар тұрғын үйлерге іргелес аумақтарды аралап, тазалық талаптарының сақталу жағдайын тексерді. Іс-шара кезінде күл-қоқысты, құрылыс материалдарын және өзге де қалдықтарды белгіленбеген орындарға шығару сияқты құқықбұзушылықтар анықталды. Мұндай әрекеттер қаланың санитарлық жағдайына кері әсер етіп қана қоймай, қоршаған ортаның ластануына және тұрғындарға қолайсыздық туындауына себеп болады.

Рейд барысында анықталған құқықбұзушылықтарға байланысты 9 азаматқа ескерту жасалып, заң талаптары түсіндірілді. Мамандар құқықбұзушылықты қайталаған жағдайда қолданыстағы заңнамаға сәйкес әкімшілік жауапкершілік қарастырылатынын ескертті. Қала аумағында тазалық талаптарын бұзған азаматтарға қатысты атқарылған жұмыстардың нәтижесі де назар аударарлық. Жыл басынан бері Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодексінің 434-2-бабы бойынша 118, ал 505-бабы бойынша 215 әкімшілік құқықбұзушылық туралы хаттама толтырылған. Нәтижесінде абаттандыру және тазалық талаптарын бұзуға қатысты барлығы 333 әкімшілік хаттама рәсімделген.

Мамандардың айтуынша, тазалықты сақтау тек жауапты мекемелердің міндеті емес. Бұл – қала тұрғындарының ортақ жауапкершілігі. Әрбір азамат өз үйінің аумағын таза ұстап, тұрмыстық және құрылыс қалдықтарын белгіленбеген жерге шығармауы қажет. Әсіресе құрылыс жұмыстарынан кейін қалған материалдарды көшеге, арықтарға, бос жатқан жерлерге немесе басқа да рұқсат етілмеген орындарға тастауға жол берілмеуі тиіс.

Тазалық талаптарын сақтау – ең алдымен тұрғындардың өзіне қолайлы әрі қауіпсіз орта қалыптастыруға бағытталған. Таза көше, жинақы аула және абаттандырылған қоғамдық кеңістік қаланың жалпы келбетіне оң әсер етеді. Сондықтан мамандар тұрғындарды заң талаптарын сақтауға, тазалыққа немқұрайлы қарамауға және өз аумағына жауапкершілікпен қарауға шақырады.

Жұмысшы топтың рейдтік шаралары алдағы уақытта да жалғасады. Оның негізгі мақсаты тұрғындарды жазалау емес, ең алдымен тазалық мәдениетін қалыптастырып, заң талаптарын сақтаудың маңызын түсіндіру. Мамандар қала тұрғындарын белгіленбеген орындарға қоқыс тастамауға, абаттандыру талаптарын сақтауға және Арыстың тазалығы мен көркеюіне ортақ үлес қосуға үндейді. Қаланың тазалығы – баршаға ортақ міндет, ал оны сақтау әр азаматтың күнделікті мәдениеті мен жауапкершілігінен басталады.