Кентау қаласында медицина қызметкерлерінің кәсіби біліктілігін арттыруға және балаларға көрсетілетін медициналық көмектің сапасын жетілдіруге бағытталған маңызды оқыту семинары ұйымдастырылды. Семинардың негізгі тақырыбы – «Балалық шақтағы ауруларды ықпалдастыра емдеу».

Оқыту семинарына Кентау қаласының медицина қызметкерлері қатысып, балалар арасында жиі кездесетін ауруларды ерте кезеңде анықтау, науқастың жағдайын дұрыс бағалау, аурудың ауырлық дәрежесін айқындау және медициналық көмек көрсетудің тиімді алгоритмдері бойынша білімдерін толықтырды. Іс-шараға Түркістан облысы Денсаулық сақтау басқармасының штаттан тыс маманы, координаторы және ӘПМ мастер-тренері Майра Ербосынқызы қатысып, семинар барысында медициналық қызметкерлерге балалық шақтағы ауруларды ықпалдастыра емдеу қағидаттары бойынша жан-жақты түсіндірме жұмыстарын жүргізді.

Оқу барысында балалар денсаулығына қатысты бірқатар өзекті мәселелер кеңінен талқыланды. Атап айтқанда, медицина қызметкерлері балаларда жиі кездесетін аурулардың алғашқы белгілерін ерте анықтау, баланың жалпы жағдайын кешенді бағалау, қауіпті белгілерді дер кезінде тану және шұғыл медициналық көмекті қажет ететін жағдайларды ажырату бағыттары бойынша тәжірибелік білімдерін жетілдірді. Сонымен қатар, баланың денсаулық жағдайына қарай дұрыс емдеу тактикасын таңдау, медициналық көмекті кезең-кезеңімен ұйымдастыру, ата-аналарға қажетті кеңес беру және емдеу шараларының тиімділігін бақылау мәселелеріне ерекше назар аударылды. Балалар ағзасының ерекшелігіне байланысты аурудың белгілері ересектерге қарағанда өзгеше көрінуі мүмкін. Сондықтан баланың жағдайын алғашқы медициналық-санитариялық көмек деңгейінде дұрыс бағалап, қауіпті белгілерді дер кезінде анықтау – медициналық көмектің нәтижелілігін арттырудағы маңызды факторлардың бірі. Осы тұрғыдан алғанда, медицина мамандарының кәсіби білімі мен практикалық дағдыларын тұрақты түрде жетілдіріп отырудың маңызы зор.

Майра Ербосынқызының айтуынша, балалар денсаулығын сақтау бағытында алғашқы медициналық-санитариялық көмек көрсететін мамандардың білімі мен тәжірибесінің маңызы өте зор. Әсіресе балалық шақта кездесетін ауруларды ерте кезеңде анықтап, қауіпті белгілерді дер кезінде ажырата білу – асқынудың алдын алып, медициналық көмектің тиімділігін арттырудың негізгі шарттарының бірі.

«Балалық шақтағы ауруларды ықпалдастыра емдеу – бала денсаулығына кешенді көзқарасты талап ететін маңызды бағыт. Медицина қызметкері баланың жағдайын дұрыс бағалап қана қоймай, аурудың ауырлық дәрежесін анықтап, қажетті емдеу тактикасын уақытылы таңдауы қажет. Бұл ретте қауіпті белгілерді ерте тану және баланы дер кезінде тиісті медициналық көмекке бағыттау аса маңызды. Бүгінгі семинардың негізгі мақсаты – медицина мамандарының осы бағыттағы теориялық білімін толықтырып, практикалық дағдыларын жетілдіру. Білім мен тәжірибені үнемі жаңартып отыру арқылы ғана балаларға көрсетілетін медициналық көмектің сапасын арттыра аламыз. Сондықтан мұндай оқыту шаралары медицина қызметкерлерінің кәсіби біліктілігін жетілдіруде маңызды рөл атқарады», – деді Майра Ербосынқызы.

Семинар барысында амбулаториялық деңгейде балаларға көрсетілетін медициналық көмектің сапасын арттыруға бағытталған практикалық ұсыныстар да берілді. Медицина қызметкерлері балалардың денсаулығын бақылау, аурудың алдын алу, ерте диагностика жасау және қажет болған жағдайда бейінді мамандарға уақтылы жолдау тәртібі бойынша өзара тәжірибе алмасты. Оқыту барысында теориялық ақпаратпен қатар, тәжірибелік бағытқа да басымдық беріліп, медицина қызметкерлерінің клиникалық ойлау қабілетін жетілдіруге, науқастың жағдайын дұрыс саралауға және медициналық көмек көрсету кезінде нақты әрі тиімді шешім қабылдау дағдыларын нығайтуға бағытталған жұмыстар жүргізілді.

Балалық шақтағы ауруларды ықпалдастыра емдеу тәсілі – балаға медициналық көмекті кешенді түрде ұйымдастыруды көздейтін маңызды бағыттардың бірі. Оның басты мақсаты – ауруды ерте анықтау, асқынудың алдын алу, балаға қажетті емді уақытылы бастау және медициналық көмектің сабақтастығын қамтамасыз ету. Мұндай оқыту семинарлары медицина қызметкерлерінің кәсіби құзыреттілігін арттырып қана қоймай, балаларға көрсетілетін медициналық көмектің сапасын жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік береді. Әсіресе алғашқы медициналық-санитариялық көмек көрсететін мамандар үшін баланың жағдайын дұрыс бағалау және қауіпті белгілерді уақытылы анықтау – емдеу нәтижесіне тікелей әсер ететін маңызды дағды.

Семинар қорытындысында медицина қызметкерлері алған теориялық және практикалық білімдерін күнделікті қызмет барысында тиімді пайдаланудың маңыздылығын атап өтті. Кәсіби оқыту мен тәжірибелік дағдыларды жүйелі түрде жетілдіру арқылы балалардың денсаулығын қорғау, аурулардың алдын алу және медициналық көмектің қолжетімділігі мен сапасын арттыру бағытындағы жұмыстарды одан әрі күшейту көзделіп отыр.

Жалпы, Кентау қаласында ұйымдастырылған бұл семинар – медицина мамандарының білімін жетілдіруге, тәжірибесін арттыруға және балалар денсаулығын сақтау саласындағы медициналық көмектің тиімділігін арттыруға бағытталған маңызды шаралардың бірі болды. Балалардың денсаулығын сақтау – денсаулық сақтау жүйесінің маңызды басымдықтарының бірі. Сондықтан медицина қызметкерлерінің кәсіби біліктілігін арттыруға бағытталған осындай оқыту шараларын тұрақты түрде өткізу балаларға сапалы әрі уақтылы медициналық көмек көрсетудің маңызды кепілі болып қала береді.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев халықтың өмір сүру сапасын арттыруды, өңірлер арасындағы әлеуметтік теңгерімді қамтамасыз етуді және ауылдық елді мекендердің инженерлік инфрақұрылымын жаңғыртуды мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі ретінде айқындап келеді. Президент өз Жолдауларында азаматтардың тұрмыс деңгейін жақсарту ең алдымен сапалы инфрақұрылым қалыптастырумен тікелей байланысты екенін бірнеше мәрте атап өтті.

Президент: «Барлық азамат үшін өмір сүруге қолайлы әрі қауіпсіз орта қалыптастыру – мемлекеттің негізгі міндеті» екенін айта отырып, ауылдарды сапалы ауыз сумен, электр энергиясымен, жолмен және табиғи газбен қамтамасыз ету жұмыстарын қарқынды жүргізуді тапсырған болатын.

Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес елімізде ауылдық елді мекендерді табиғи газбен қамту жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді. Табиғи газ – тұрғындардың тұрмыс сапасын арттырып қана қоймай, өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуына, экологиялық жағдайдың жақсаруына және халықтың әл-ауқатының көтерілуіне ықпал ететін маңызды инфрақұрылымдық жоба. Президенттің осы бастамаларын жүзеге асыру аясында Түркістан облысында да ауқымды жұмыстар атқарылуда. Өңір басшысы Нұралхан Көшеровтің жетекшілігімен халықты табиғи газбен қамтамасыз ету бағытындағы жобалар тұрақты бақылауда болып, жаңа елді мекендерді көгілдір отынға қосу жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде.

Осы жұмыстардың нақты нәтижесі ретінде Сайрам ауданындағы Қызылжар ауылына табиғи газ берілді. Бұл – ауыл тұрғындарының көптен күткен қуанышты жаңалығы әрі Мемлекет басшысының әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту жөніндегі тапсырмасының кезең-кезеңімен орындалып жатқанын көрсететін маңызды көрсеткіш.

Қазіргі таңда Қызылжар елді мекенінде 109 тұрғын үйде 327 адам тұрады. Бұған дейін тұрғындар тұрмыстық қажеттіліктер үшін қатты отын немесе өзге де энергия көздерін пайдаланып келген болса, енді олар табиғи газдың игілігін көруге мүмкіндік алды. Жобаны іске асыру барысында елді мекенді табиғи газбен қамтамасыз ету үшін ұзындығы 15,2 шақырымды құрайтын, диаметрі 250 миллиметр жоғары қысымды газ құбыры тартылды. Сонымен қатар ауыл ішіне жалпы ұзындығы 7,5 шақырым болатын газ тарату желілері салынды. Инженерлік желілер толық аяқталып, қазіргі уақытта газ құбырларына табиғи газ берілді. Ендігі кезеңде тұрғындар белгіленген тәртіпке сәйкес техникалық шарт алып, жеке тұрғын үйлерін газ жүйесіне қосу жұмыстарын жүргізе алады.

Табиғи газдың келуі – ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын жақсартатын маңызды әлеуметтік жоба. Газдандыру нәтижесінде тұрғындардың жылыту шығындары азайып, тұрмыстық жағдайы жеңілдейді, қатты отын пайдаланудан туындайтын қиындықтар қысқарады. Сонымен қатар қоршаған ортаға таралатын зиянды қалдықтардың көлемі төмендеп, экологиялық жағдайдың жақсаруына да оң әсерін тигізеді. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөздерінде инфрақұрылымдық жобалардың басты мақсаты халықтың әл-ауқатын арттыру екенін ерекше атап келеді. Сондықтан табиғи газбен қамту жұмыстары тек инженерлік желілер салумен шектелмей, азаматтардың күнделікті өміріне нақты қолайлылық әкелетін маңызды әлеуметтік бастама болып саналады.

Қызылжар ауылының газдандырылуы өңірдің инвестициялық тартымдылығын арттыруға да мүмкіндік береді. Инженерлік инфрақұрылымы дамыған елді мекендерде кәсіпкерлікті дамытуға, өндіріс орындарын ашуға және жаңа жұмыс орындарын құруға қолайлы жағдай қалыптасады. Бұл өз кезегінде ауыл экономикасының дамуына оң ықпал етеді. Сайрам ауданында соңғы жылдары халықтың тұрмыс сапасын жақсартуға бағытталған жобалар жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Табиғи газбен қамтамасыз ету, ауыз су жүйелерін жаңарту, жол құрылысы, электр желілерін жаңғырту және әлеуметтік нысандар салу бағытындағы жұмыстар ауданның тұрақты дамуына серпін беруде.

Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес ауылдарды дамыту жұмыстары кешенді түрде жүргізілуде. Бұл ретте инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды жаңарту негізгі басымдықтардың бірі болып қала береді. Себебі заманауи инфрақұрылым – тұрғындардың жайлы өмір сүруінің, кәсіпкерліктің дамуының және ауылдардың әлеуметтік әлеуетінің артуының басты кепілі.

Алдағы уақытта Сайрам ауданында ауыл тұрғындарын сапалы инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар кезең-кезеңімен жалғаса береді. Бұл жұмыстар Мемлекет басшысы айқындаған халықтың әл-ауқатын арттыру, өңірлерді теңгерімді дамыту және әрбір ауыл тұрғыны үшін қолайлы өмір сүру ортасын қалыптастыру жөніндегі стратегиялық міндеттердің жүйелі жүзеге асырылып жатқанын айқын көрсетеді.

Қызылжар ауылына табиғи газдың берілуі – тұрғындардың көптен күткен арманының орындалуы ғана емес, Президент тапсырмаларының нақты іске асып жатқанын дәлелдейтін маңызды қадам. Бұл игілікті бастама ауыл халқының өмір сапасын арттырып, өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына жаңа серпін беретіні сөзсіз.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев қоғамның әлеуметтік тұрғыдан әділетті болуына, азаматтардың өмір сапасын жақсартуға және отбасы институтын нығайтуға бағытталған міндеттерді үнемі алға қойып келеді. Бұл бастамалардың мәні – әрбір азаматтың әл-ауқатын арттырумен қатар, қоғамның тұрақты дамуына негіз болатын құндылықтарды сақтау. Қазақстанда бұл мәселелер мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының қатарында.

Қоғамның әл-ауқатын тек экономикалық көрсеткіштермен өлшеу жеткіліксіз. Елдің шынайы қуаты оның адам капиталымен, отбасының тұрақтылығымен және өскелең ұрпақтың тәрбиесімен тығыз байланысты. Осы тұрғыдан алғанда ана мен баланы қолдау, отбасылық құндылықтарды дәріптеу және демографиялық өсімді қамтамасыз ету – мемлекеттің ұзақ мерзімді дамуындағы маңызды бағыттардың бірі. Сайрам ауданында өткен көпбалалы аналарды мемлекеттік наградалармен марапаттау рәсімі осы саясаттың өңірдегі нақты көріністерінің бірі болды.

Мемлекет басшысының Жарлығына сәйкес ұйымдастырылған салтанатты шарада 22 көпбалалы анаға мемлекеттік наградалар табысталды. Оның ішінде 4 ана «Алтын алқа» иеленсе, 18 ана «Күміс алқа» наградасына ие болды. Жиын барысында аудан әкімінің орынбасары Сержан Дауылбайұлы аналарды құттықтап, мемлекеттік наградаларды салтанатты түрде табыстады.

Алайда бұл жерде назар аударатын мәселе – тек марапат саны емес. Әрбір награданың артында бірнеше баланың тағдыры, ата-ананың жауапкершілігі, отбасының күнделікті тіршілігі және жылдар бойы атқарылған көзге көріне бермейтін еңбек жатыр. Көпбалалы ана үшін бала тәрбиесі – белгілі бір уақыт аралығында атқарылатын міндет емес. Бұл – күн сайын жалғасатын үлкен жауапкершілік. Баланың денсаулығы, білімі, тәрбиесі, мінезінің қалыптасуы, болашаққа деген көзқарасы отбасыдағы ортаға тікелей байланысты. Сондықтан ана еңбегін бағалау – белгілі бір әлеуметтік санатқа көрсетілген құрметпен ғана шектелмейді. Ол қоғамның бала тәрбиесіне, ұрпақ сабақтастығына және отбасы құндылықтарына деген көзқарасын білдіреді.

Сайрам ауданындағы көрсеткіштер бұл мәселенің ауқымын анық көрсетеді. Қазіргі таңда ауданда 12 978 көпбалалы ана бар. Олардың арасында 129 «Батыр ана», 3 863 «Алтын алқа», 5 026 «Күміс алқа» иегері бар. Сонымен бірге 355 ана І және ІІ дәрежелі «Ана даңқы» орденімен марапатталған. Бұл – бір аудан үшін ауқымды көрсеткіш. Оның өзі Сайрамдағы отбасы институтының қоғамдық өмірдегі орнын аңғартады.

Мемлекет тарапынан көпбалалы отбасыларға көрсетілетін қолдау бірнеше бағытты қамтиды. Әлеуметтік төлемдер мен жәрдемақылардан бөлек, балалардың білім алуы, медициналық қызметке қолжетімділігі, жұмыспен қамту, тұрғын үй жағдайын жақсарту және әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту мәселелері де маңызды. Мұндай міндеттер бір ғана мемлекеттік органның жұмысы арқылы шешілмейді. Парламенттің заңнамалық қызметі, Үкіметтің әлеуметтік бағдарламалары, орталық мемлекеттік органдардың шешімдері және жергілікті атқарушы органдардың нақты жұмысы өзара сабақтас болғанда ғана нәтижелі саясат қалыптасады. Бұл жерде жергілікті деңгейдегі жұмыстың маңызы ерекше. Себебі мемлекеттік бағдарламалардың нақты нәтижесі тұрғынның күнделікті өмірінен көрінеді. Отбасына қажетті жағдай жасалғаны, баланың мектепке немесе балабақшаға қолжетімділігі, медициналық қызметтің сапасы, ана үшін жұмыс істеуге мүмкіндік болуы – әлеуметтік саясаттың халыққа қаншалықты жақын екенін көрсететін өлшемдер. Сайрам ауданындағы көпбалалы аналар саны да осы бағыттағы жұмыстың жүйелі жүргізілуін қажет етеді.

Отбасы мәселесіне келгенде тек материалдық қолдауға басымдық беру жеткіліксіз. Қазіргі қоғамда ата-аналардың жұмысы мен бала тәрбиесін қатар алып жүруі, жас отбасылардың әлеуметтік ортаға бейімделуі, балалардың қауіпсіздігі мен сапалы білім алуы сияқты мәселелер де маңызды. Осы себепті отбасы саясатының басты мақсаты – азаматтарды белгілі бір әлеуметтік көмекке тәуелді ету емес, олардың тұрақты өмір сүруіне мүмкіндік беретін орта қалыптастыру.

Мемлекет басшысының әлеуметтік саясатқа қатысты бастамаларында да осы ұстанымның маңызы айқын сезіледі. Халықтың табысын арттыру, әлеуметтік әділеттілікті қамтамасыз ету, азаматтардың мүмкіндіктерін кеңейту мәселелері отбасының жағдайымен тікелей байланысты. Өйткені отбасының экономикалық тұрақтылығы – баланың болашағына әсер ететін негізгі факторлардың бірі. Тұрмысы тұрақты отбасы баланың біліміне, денсаулығына және дамуына көбірек мүмкіндік жасай алады. Ал бұл өз кезегінде мемлекеттің адами капиталына айналады. Сондықтан көпбалалы отбасыларды қолдау мәселесін демографиялық саясаттан бөлек қарастыруға болмайды.

Елдегі демографиялық ахуал туралы сөз болғанда, көбіне бала саны мен халық өсімі жөніндегі статистикаға назар аударылады. Бірақ демография – тек сан емес. Оның артында баланың өмір сүру сапасы, отбасының тұрақтылығы, ана мен баланың денсаулығы, білім беру мүмкіндіктері және әлеуметтік орта сияқты көптеген фактор бар. Осы тұрғыдан алғанда Сайрам ауданында көпбалалы аналарға көрсетілген құрметтің тәрбиелік мәні де ерекше.

Мемлекеттік награда алған аналар – жас ұрпаққа үлгі болатын жандар. Олардың өмір жолы отбасылық жауапкершіліктің, сабырдың және еңбектің маңызын көрсетеді. Мұндай азаматтарды қоғам алдында құрметтеу арқылы кейінгі буынға да маңызды құндылықтар жеткізіледі. «Алтын алқа» мен «Күміс алқа» – сыртқы формасы шағын болғанымен, мағынасы терең мемлекеттік марапаттар. Себебі оның астарында ана мәртебесі, бала тәрбиесі және отбасының қадірі жатыр. Сайрамдағы марапаттау рәсімі осы тұрғыдан қарағанда тек салтанатты жиын емес, қоғамдағы маңызды құндылықтарды насихаттайтын шара болды.

Мұндай іс-шаралар арқылы көпбалалы аналардың қоғамдағы белсенді рөлі де айқындала түседі. Себебі ана болу – қоғамдық өмірден шет қалу деген сөз емес. Керісінше, қазіргі таңда көптеген көпбалалы әйелдер кәсіби қызметін жалғастырып, қоғамдық жұмыстарға араласып, кәсіппен айналысып, өз балаларына ғана емес, қоғамға да үлес қосып келеді. Бұл – отбасы мен әйелдің қоғамдағы рөлін жаңа қырынан қарастыруды талап ететін кезең. Бала тәрбиесі тек ананың міндеті деген түсінік те біртіндеп өзгеруі керек. Отбасындағы тәрбиеге әке де, ана да, мектеп те, қоғам да жауапты. Баланың қалыптасуына қоршаған ортаның ықпалы зор. Сондықтан отбасы құндылықтарын нығайту – бүкіл қоғамға ортақ міндет.

Мемлекеттік саясаттың да осы бағытта кешенді болуы маңызды. Анаға құрмет көрсету мен мемлекеттік марапат табыстау – соның бір бөлігі. Одан бөлек, әйелдердің еңбек етуіне жағдай жасау, балаларға қолайлы орта қалыптастыру, жастарды отбасылық өмірге дайындау және ата-аналардың жауапкершілігін арттыру бағытындағы жұмыстар да қатар жүруі қажет.

Сайрам ауданындағы 12 978 көпбалалы ана – бұл үлкен әлеуметтік топ. Олардың әрқайсысының өзіндік мәселесі, қажеттілігі мен өмірлік жағдайы бар. Сондықтан жергілікті деңгейде әлеуметтік саясатты жүзеге асыру кезінде халықтың нақты сұранысын ескеру маңызды. Мұндай жағдайда мемлекеттік органдар мен азаматтардың өзара байланысы шешуші рөл атқарады. Халықтың ұсынысын тыңдау, мәселесін зерделеу, заң аясында шешім қабылдау – мемлекеттік басқарудың басты қағидаларының бірі.

Мемлекет басшысы да мемлекеттік аппараттың халыққа жақын болуына, азаматтардың мәселесін тыңдап, нақты нәтиже көрсетуіне ерекше мән беріп келеді. Бұл ұстаным отбасы мәселелеріне де тікелей қатысты. Себебі әлеуметтік саясаттың шынайы нәтижесі есептегі көрсеткішпен ғана емес, қарапайым отбасының өмірінен байқалуы тиіс.

Сайрамда 22 ананың мемлекеттік марапатқа ие болуы – бір күндік шара болғанымен, оның қоғамдық маңызы әлдеқайда кең. Бұл – ананың еңбегін мойындау, отбасының беделін көтеру және ұрпақ тәрбиесінің маңызын тағы бір мәрте көрсету. Мемлекеттік награда алған әрбір ана – өз отбасындағы үлкен еңбектің иесі. Оның жетістігі балаларымен бірге өлшенеді. Ал сол балалардың ертеңгі күні елдің әр саласында еңбек етіп, қоғамның дамуына үлес қосуы – бүгінгі ата-ананың еңбегінің жалғасы. Сондықтан анаға жасалған құрметті ұрпаққа жасалған инвестиция деп бағалауға болады. Отбасы берік болса, қоғам да орнықты болады. Ал қоғамның тұрақтылығы мемлекеттің ұзақ мерзімді дамуына тікелей ықпал етеді. Осы себепті отбасы институтын қолдау, көпбалалы аналардың мәртебесін көтеру және балалардың болашағына жағдай жасау – әлеуметтік саясаттың ғана емес, жалпыұлттық міндеттің бірі.

Сайрам ауданында «Алтын алқа» және «Күміс алқа» иегерлерінің марапатталуы осы үлкен мақсаттың жергілікті деңгейдегі көрінісі болды. Бұл марапаттар – аналарға берілген құрметпен бірге қоғамға жолданған маңызды ойдың белгісі: ұрпақ тәрбиесі бағалануға тиіс, отбасы қолдауға лайық, ал ана еңбегі мемлекеттің назарынан тыс қалмауы керек. Бүгін марапатталған аналардың қуанышы – бір отбасының ғана қуанышы емес. Бұл – бала тәрбиесін өмірінің басты құндылығы еткен мыңдаған ананың еңбегіне көрсетілген ортақ құрмет. Ал мұндай құрметтің мәні уақыт өткен сайын арта береді. Өйткені бүгінгі отбасы – ертеңгі қоғамның негізі.

Төлеби ауданында қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, кәмелетке толмағандардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу бағытындағы профилактикалық жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл ретте құқық қорғау органдарының негізгі міндеттерінің бірі – заң бұзушылық орын алғаннан кейін ғана әрекет ету емес, оның алдын алып, қоғам мүшелеріне заң талаптарын түсіндіру және құқықтық мәдениетті қалыптастыру. Осы бағытта Төлеби аудандық полиция бөлімі Қоғамдық қауіпсіздік бөлімшесінің Ювеналды полиция тобы аудан аумағындағы демалыс орындарында профилактикалық рейдтік іс-шара өткізді. Аталған жұмыстар әсіресе жаз мезгілінде тұрғындар мен қонақтар көп шоғырланатын демалыс аймақтарындағы қоғамдық тәртіпті сақтау, жасөспірімдердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және олардың түнгі уақытта заңды өкілдерінің қарауынсыз жүруінің алдын алуға бағытталды.

Профилактикалық рейд барысында ауданның демалыс аймақтарының бірі – Біркөлік ауылында орналасқан коттедждер мен демалыс орындары қамтылды. Құқық қорғау қызметкерлері жасөспірімдердің түнгі уақытта заңды өкілдерінің еріп жүруінсіз демалуына және жұмыс істеуіне қатысты жағдайларды анықтап, қолданыстағы заңнама талаптарының сақталуына бақылау жүргізді. Іс-шара барысында кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігіне қатысты бірқатар құқық бұзушылық деректері анықталды. Заң талаптарын бұзған жасөспірімдердің заңды өкілдеріне Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес тиісті әкімшілік шаралар қолданылды.

Атап айтқанда, Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 442-бабы бойынша кәмелетке толмағандардың заңды өкілдерінің еріп жүруінсіз түнгі уақытта ойын-сауық мекемелерінде немесе тұрғынжайдан тыс жерде болуы бойынша 15 құқық бұзушылық анықталды. Сонымен қатар кәмелетке толмағандардың түнгі уақытта ойын-сауық мекемелерінде болуына жол берген жағдайлар бойынша 3 құқық бұзушылық тіркелді. Бұл көрсеткіштер профилактикалық жұмыстардың қажеттілігін тағы бір мәрте көрсетеді. Өйткені жасөспірімнің қауіпсіздігі – ең алдымен отбасы, қоғам және мемлекет үшін ортақ жауапкершілік. Кәмелетке толмағандардың түнгі уақытта бақылаусыз жүруі олардың түрлі келеңсіз жағдайларға тап болу қаупін арттырады. Мұндай ортада жасөспірімдер құқық бұзушылықтың құрбанына айналуы немесе өздері заң талаптарын бұзуы мүмкін.

Сондықтан «Қауіпсіз қоғам» ұғымын қалыптастыру тек полиция қызметкерлерінің міндеті емес. Бұл – ата-ана, білім беру ұйымдары, жергілікті атқарушы органдар, кәсіпкерлер және жалпы қоғам болып атқаратын ортақ жұмыс. Әсіресе бала тәрбиесінде ата-ананың жауапкершілігі айрықша маңызды. Заң талаптарын білу және оны сақтау – әрбір ата-ананың баласының қауіпсіздігіне деген жауапкершілігінің бір көрінісі. «Заң және тәртіп» қағидатының негізгі мәні де осында. Заң барлық азаматқа ортақ және оның талаптары жасына, әлеуметтік жағдайына немесе басқа да ерекшеліктеріне қарамастан сақталуы тиіс. Қоғамда құқықтық тәртіп қалыптасуы үшін әрбір адам заңды құрметтеуі қажет. Бұл ретте құқық бұзушылыққа «нөлдік төзімділік» саясаты ұсақ болып көрінетін заң бұзушылықтарға да немқұрайды қарамауға үндейді.

Қоғамдық тәртіптің тұрақтылығы көбіне осындай күнделікті профилактикалық шаралардан басталады. Егер заң бұзушылықтың алғашқы белгілеріне дер кезінде назар аударылса, оның соңы күрделі мәселелерге ұласпауы мүмкін. Сондықтан полиция қызметкерлерінің рейдтік іс-шаралары тек әкімшілік жауапкершілікке тартумен шектелмей, құқық бұзушылықтың алдын алу, түсіндіру және ескерту жұмыстарымен қатар жүреді.

Біркөлік ауылындағы демалыс орындарында жүргізілген рейд те осы мақсатты көздеді. Полиция қызметкерлері кәмелетке толмағандардың құқықтары мен қауіпсіздігін қорғаумен қатар, олардың заңды өкілдеріне қолданыстағы заң талаптарын түсіндірді. Мұндай профилактикалық жұмыстар ата-аналардың жауапкершілігін арттырып, жасөспірімдердің бос уақытын қауіпсіз ұйымдастыруға ықпал етеді. Бүгінде Төлеби ауданында қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесіне ерекше мән берілуде. Аудан аумағындағы демалыс орындары мен халық көп шоғырланатын нысандарда тәртіпті сақтау – осы бағыттағы маңызды міндеттердің бірі. Себебі демалыс орындарындағы қауіпсіздік тек қоғамдық тәртіппен ғана өлшенбейді. Мұнда кәмелетке толмағандардың өмірі мен денсаулығы, олардың құқықтары мен заңды мүдделері де басты назарда болуы тиіс.

Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу үшін полиция мен қоғам арасындағы өзара байланыс та маңызды. Құқық қорғау органдарының жұмысы тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталса, азаматтардың заң талаптарын сақтауы және құқық бұзушылыққа бейжай қарамауы – ортақ қауіпсіздіктің негізі. Осы тұрғыдан алғанда, профилактикалық рейдтер полиция қызметкерлерінің халықпен тікелей байланысын күшейтіп, құқық қорғау органдарына деген сенімді арттыруға да мүмкіндік береді. Құқық қорғау органдарына деген сенім ең алдымен олардың заңды және әділ қызметімен қалыптасады. Ал заңның үстемдігі – қоғамдағы тұрақтылық пен әділеттіліктің басты негізі. Полиция қызметкерлерінің әрбір профилактикалық іс-шарасы азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, заң талаптарының орындалуын бақылауға және құқық бұзушылықтың алдын алуға бағытталуы тиіс.

Бұл ретте ата-аналарға да үлкен жауапкершілік жүктеледі. Баланың қайда жүргенін, кіммен араласатынын, бос уақытын қалай өткізетінін бақылау – ата-ананың тікелей міндеті. Әсіресе жазғы демалыс кезеңінде жасөспірімдердің қауіпсіздігіне ерекше көңіл бөлген жөн. Баланы қараусыз қалдырмау, түнгі уақытта заңды өкілінің еріп жүруін қамтамасыз ету және оның қауіпсіз ортада болуын қадағалау – құқық бұзушылықтың алдын алудың ең тиімді жолдарының бірі. Сонымен қатар демалыс орындарының иелері мен кәсіпкерлер де заң талаптарын сақтауға міндетті. Кәмелетке толмағандардың түнгі уақытта ойын-сауық орындарында болуына жол бермеу – тек полицияның бақылауындағы талап емес, әрбір нысан иесінің заң алдындағы жауапкершілігі. Кәсіпкерлік қызмет пен қоғамдық қауіпсіздік талаптары өзара сабақтас ұғымдар болуы керек.

Төлеби ауданында жүргізіліп жатқан мұндай профилактикалық жұмыстардың түпкі мақсаты – азаматтарды жазалау емес, құқық бұзушылыққа жол бермеу. Әрбір анықталған құқық бұзушылық – қоғам үшін сабақ, ал әрбір алдын алынған құқық бұзушылық – қауіпсіздік жолындағы маңызды нәтиже. «Қауіпсіз қоғам» жобасы аясындағы жұмыстардың мәні де осында. Қауіпсіздік – тек полиция қызметінің нәтижесі емес, ол бүкіл қоғамның ортақ құндылығы. Заңды құрметтеу, тәртіпті сақтау, құқық бұзушылыққа немқұрайды қарамау және өзгенің құқығына құрметпен қарау арқылы ғана әділетті әрі қауіпсіз қоғам қалыптастыруға болады.

Төлеби ауданында қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету және құқық бұзушылықтың алдын алу бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады. Профилактикалық рейдтер, түсіндіру шаралары және құқықтық сауаттылықты арттыру жұмыстарының барлығы бір мақсатқа – тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған. Заңға құрмет – тәртіптің бастауы. Ал тәртіп бар жерде қауіпсіздік пен тұрақтылық орнығады. Сондықтан әрбір азамат, әсіресе ата-ана, өз жауапкершілігін терең сезініп, заң талаптарын сақтауға үлес қосуы қажет. Өйткені қауіпсіз қоғамды қалыптастыру – бір ғана мекеменің емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті.

Сауран ауданында қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, мал ұрлығының алдын алу және тұрғындардың құқықтық сауаттылығын арттыру бағытындағы профилактикалық жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда. Осы мақсатта Шорнақ ауылдық округінде төрт түлік малды ұстау тәртібін сақтау, малдың қараусыз жайылуына жол бермеу және мал ұрлығының алдын алу бойынша тұрғындар арасында кең көлемді ақпараттық-түсіндіру іс-шарасы ұйымдастырылды. Іс-шараға Сауран ауданы әкімдігінің ішкі саясат бөлімі, аудан әкімі аппаратының заң бөлімі, аудандық ветеринариялық қызмет мекемесінің мамандары, учаскелік полиция инспекторлары және Шорнақ ауылдық округі әкімдігі аппаратының қызметкерлері қатысты. Мамандар тұрғындармен кездесіп, күнделікті тұрмыста жиі кездесетін қауіптердің алдын алу жолдарын түсіндіріп, мал иелерінің жауапкершілігіне ерекше назар аударды.

Кездесу барысында мал ұрлығының алдын алу тек құқық қорғау органдарының міндеті емес, бұл бағытта әрбір мал иесінің де сақтық шараларын қамтамасыз етуі маңызды екені айтылды. Мамандар тұрғындарға төрт түлікті қараусыз қалдырмау, малды арнайы белгіленген орындарда ұстау және жайылымға шығарған кезде оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету қажеттігін түсіндірді. Атап айтқанда, малды міндетті түрде сырғалау немесе таңбалау арқылы есепке қоюдың маңызы түсіндірілді. Мұндай шаралар жоғалған немесе ұрланған малды анықтауға, оның иесін белгілеуге және құқық қорғау органдарының іздестіру жұмыстарын тиімді жүргізуіне мүмкіндік береді. Сонымен қатар, тұрғындарға малды бақташы арқылы жаю, кешкі уақытта төрт түлікті қораға қамап, қора-жайлардың есік-терезелері мен қоршауларының беріктігін қамтамасыз ету жөнінде нақты ұсыныстар берілді.

Мал ұрлығы көбіне малдың қараусыз қалуы, жайылымда бақылаудың болмауы немесе қора-жайлардың тиісті деңгейде қорғалмауы сияқты жағдайларды пайдалану арқылы жасалатыны атап өтілді. Сондықтан мамандар тұрғындарды мал басына тұрақты бақылау жүргізуге, жайылым мен қора маңын қараусыз қалдырмауға және бейтаныс адамдардың әрекетіне сақтықпен қарауға шақырды. Түсіндіру барысында қараусыз жайылған малдың ұрлыққа ұшырау қаупінен бөлек, басқа да келеңсіз жағдайларға себеп болуы мүмкін екені айтылды. Атап айтқанда, малдың автомобиль жолдарына шығып кетуі жол-көлік оқиғаларына әкелуі ықтимал. Сондай-ақ қараусыз жүрген төрт түлік егістік алқаптарына кіріп, ауыл шаруашылығы дақылдарына залал келтіруі мүмкін. Мұндай жағдайлар тұрғындар арасында дау туғызып, материалдық шығынға және өзге де құқық бұзушылықтарға себеп болуы ықтимал.

Осыған байланысты тұрғындарға қолданыстағы заңнама талаптары түсіндіріліп, малды қараусыз қалдырған жағдайда заңда көзделген жауапкершілік шаралары қолданылатыны ескертілді. Әсіресе мал иелеріне өздеріне тиесілі төрт түліктің қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарау қажеттігі айтылды.

Учаскелік полиция инспекторлары өз кезегінде ауыл тұрғындарына күмәнді жағдайлар байқалған кезде мәселені өз бетінше шешуге тырыспай, құқық қорғау органдарына уақытылы хабарласудың маңызын түсіндірді. Малдың жоғалғаны немесе ұрланғаны анықталған жағдайда бұл туралы полицияға неғұрлым ертерек хабарлау іздестіру жұмыстарын жедел ұйымдастыруға мүмкіндік беретіні атап өтілді.

Ветеринариялық қызмет мамандары да малды сәйкестендіру, тіркеу және ветеринариялық талаптарды сақтау мәселелеріне тоқталды. Төрт түлікті белгіленген тәртіппен есепке қою малдың қозғалысын бақылауға ғана емес, ауыл шаруашылығы саласындағы ветеринариялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге де ықпал ететіні түсіндірілді.

Іс-шара барысында тұрғындарға мал ұрлығының алдын алу бойынша арнайы ақпараттық жадынамалар таратылды. Жадынамаларда мал иелерінің күнделікті сақтық шаралары, малды қараусыз қалдырмау, қора-жай қауіпсіздігін күшейту, малды сәйкестендіру және күмәнді жағдайлар кезінде тиісті органдарға хабарласу жөніндегі қажетті ақпараттар қамтылды. Мамандар тұрғындарды ауыл ішіндегі қоғамдық тәртіпті сақтауға, көршілермен өзара байланыс орнатып, ауылдағы қауіпсіздік мәселелеріне бейжай қарамауға шақырды. Себебі мал ұрлығының алдын алуда тұрғындардың қырағылығы мен өзара ақпарат алмасуының да маңызы зор.

Шорнақ ауылдық округіндегі бұл түсіндіру жұмыстары тұрғындардың құқықтық мәдениетін арттырумен қатар, мал иелерінің өз мүлкіне деген жауапкершілігін күшейтуге бағытталды. Мұндай профилактикалық шаралар алдағы уақытта да жалғасып, ауыл тұрғындарына құқық бұзушылықтың алдын алу, қоғамдық тәртіпті сақтау және мал қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша қажетті түсіндіру жұмыстары жүргізіле бермек. Қоғамдық қауіпсіздік – ортақ жауапкершілік. Сондықтан әрбір тұрғын өз мүлкінің сақталуына мұқият қарап, заң талаптарын сақтаған жағдайда ғана ауылдағы тыныштық пен қауіпсіздікті қамтамасыз етуге өз үлесін қоса алады.

Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енген Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын сапалы жүзеге асыру жөніндегі шаралар қаралды.

Аталған жиынға Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров бейнебайланыс арқылы қатысты.

Олжас Бектенов жаңа Конституция елдің ұзақмерзімді даму бағытын айқындайтын негізгі құжат екенін айтып, оның Мемлекет басшысы жүргізіп отырған реформалардың берік негізін қалыптастыратынын атап өтті. Сондай-ақ мемлекеттік институттарды жаңғырту, қоғамдағы тұрақтылықты нығайту, азаматтардың әл-ауқатын арттыру және «Заң мен Тәртіп» қағидатын орнықтыру жұмыстары жалғасатынын жеткізді.

Айта кетейік, Түркістан облысының тұрғындары Жаңа Конституцияны қабылдау жөніндегі республикалық референдумға белсенді қатысып, оны қолдады.

Өңірде Ата Заңның басымдықтарын түсіндіру және елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына бағытталған жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда.

Төлеби ауданында бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлерінің кәсіби мерекесіне орай салтанатты іс-шара ұйымдастырылды. Жиын барысында қоғамның ақпараттық кеңістігін қалыптастырып, елдегі маңызды жаңалықтарды халыққа жедел әрі объективті жеткізіп жүрген журналистер мен ақпарат саласының ардагерлеріне құрмет көрсетілді. Кәсіби мерекеге арналған басқосуда бұқаралық ақпарат құралдарының қоғам өміріндегі орны мен журналистер еңбегінің маңыздылығы кеңінен сөз болды.

Салтанатты іс-шараға аудан әкімінің орынбасары Бағдатбек Жанғазиев, аудандық мәслихаттың төрағасы Нұрлан Қойбағаров, ақпарат саласының ардагерлері, журналистер, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері және сала мамандары қатысты.

Жиында сөз алған аудан әкімінің орынбасары Бағдатбек Пердебайұлы ақпарат саласының қызметкерлерін кәсіби мерекесімен құттықтап, журналистердің қоғамдағы жауапты миссиясына тоқталды. Оның айтуынша, қазіргі таңда ақпараттың халыққа жылдам әрі сапалы жетуі елдің қоғамдық-саяси өмірінде айрықша маңызға ие. Осы орайда журналистердің кәсіби білімі, жауапкершілігі мен шынайылыққа деген ұстанымы қоғамның ақпаратқа деген сенімін қалыптастыруда үлкен рөл атқарады.

– Журналист – қоғамның үні, елдің шынайы шежіресін жазатын тұлға. Сіздер Мемлекет басшысының реформаларын халыққа жан-жақты түсіндіріп, қоғам мен билік арасындағы алтын көпірге айналып келесіздер. Жағымды жаңалықтар арқылы елдің еңсесін көтеріп, орынды сын-пікірлеріңізбен қоғамдағы өзекті мәселелердің шешімін табуына ықпал етіп жүрсіздер. Бұл – үлкен жауапкершілік пен кәсібилікті талап ететін абыройлы қызмет. Баршаңызды кәсіби мерекелеріңізбен шын жүректен құттықтаймын! Дендеріңізге саулық, шығармашылық шабыт, толайым табыс және отбасыларыңызға амандық тілеймін, – деді Бағдатбек Пердебайұлы.

Бүгінде бұқаралық ақпарат құралдары тек жаңалық таратушы ғана емес, қоғамдағы өзекті мәселелерді көтеріп, халықтың ұсыныс-пікірін билікке жеткізетін маңызды қоғамдық институт ретінде қалыптасып отыр. Журналистер елді мекендердегі әлеуметтік мәселелерді, экономиканың, білім мен денсаулық сақтау, мәдениет пен спорт салаларының жетістіктерін тұрақты түрде ақпарат кеңістігіне шығарып, тұрғындардың хабардар болуына мүмкіндік береді. Сонымен бірге, мемлекеттік бағдарламалар мен реформалардың мән-маңызын түсіндіруде де ақпарат құралдарының атқаратын қызметі айрықша.

Өз кезегінде аудандық мәслихаттың төрағасы Нұрлан Қойбағаров та ақпарат саласы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтап, журналистердің еңбегіне жоғары баға берді. Ол бұқаралық ақпарат құралдарының қоғамдағы орны мен жауапкершілігіне ерекше тоқталып, журналистердің адал әрі табанды еңбегі халықтың сенімін нығайтуға, ашықтық пен өзара түсіністікті қалыптастыруға ықпал ететінін атап өтті.

Ақпарат саласында қызмет ету – үлкен ізденісті, ұқыптылықты және жоғары жауапкершілікті талап ететін мамандық. Журналист күнделікті болып жатқан оқиғаларды саралап, оның маңызын халыққа түсінікті тілде жеткізуге ұмтылады. Әрбір жарияланған материалдың артында нақты дерек жинау, кейіпкерлермен сұхбаттасу, мәселенің мән-жайын зерделеу және ақпараттың ақиқаттығын тексеру секілді ауқымды еңбек жатыр. Сондықтан журналистің қоғам алдындағы жауапкершілігі де жоғары.

Салтанатты жиында ауданның қоғамдық-саяси өмірін кеңінен насихаттап, елді мекендердегі әлеуметтік-экономикалық өзгерістерді тұрақты түрде ақпараттандырып, ақпарат саласының дамуына сүбелі үлес қосып жүрген бірқатар журналистер мен сала ардагерлері марапатталды. Оларға Төлеби ауданы әкімдігі мен аудандық мәслихатының Грамоталары және Алғыс хаттары табысталды.

Марапат иелеріне көрсетілген құрмет – олардың ақпарат саласындағы еселі еңбегіне берілген лайықты баға. Сала ардагерлері өздерінің мол тәжірибесімен кейінгі буын журналистеріне бағыт-бағдар беріп келсе, жас мамандар жаңа медианың мүмкіндіктерін тиімді пайдаланып, ақпарат таратудың заманауи тәсілдерін меңгеруде.

Жиын соңында кәсіби мереке иелеріне шығармашылық табыс, жаңа жетістіктер, тың идеялар мен толағай еңбек жолы тілектер айтылды. Сондай-ақ журналистердің қоғамдағы маңызды міндетін абыроймен атқарып, халық пен билік арасындағы байланысты одан әрі нығайта берулеріне тілектестік білдірілді.

Төлеби ауданында өткен бұл мерекелік басқосу – ақпарат саласының өкілдеріне көрсетілген құрметтің ғана емес, журналистика мамандығының қоғам өміріндегі маңызын айшықтаған тағылымды шара болды. Себебі елдің тыныс-тіршілігін халыққа жеткізіп, жетістікті насихаттап, өзекті мәселелерді көтеріп жүрген журналистердің еңбегі қашанда жоғары бағалауға лайық.