Еліміздің тек Оңтүстігінде өсетін аса құнды — «сасық кеурек» (Ferula L.),«мия» және «дермене» өсімдіктерінің жойылып кету қаупі төніп тұр. Бұл өзекті мәселені ҚР Парламенті мәжілісінің депутаты Қайрат Балабиев Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары Р.В. Склярға жолдаған сауалында айтты.
» Экожүйеміздің негізі болып табылатын дәрілік өсімдіктерді қорғау және отандық фармацевтикада қолдану мәселесі қашанда өзекті. Мәселен, тек Оңтүстікте өсетін «сасық кеуректің» 10-нан аса түрі бар, оның барлығы да «Қызыл кітапқа» енген. Соған қарамастан, оның майын шет мемлекеттерге заңсыз шығару тиылмай тұр. Сасық кеурек Қытай, Үндістан, Пәкістан, Иран, Ауғанстан сынды елдерде үлкен сұранысқа ие және бұл елдерде өнімнің бір келісі 100-150 долларға бағаланады. Түркістан облысында сасық кеуректің майын дайындау үшін өндірушілер шетелден мыңдаған жұмыс күшін заңсыз тартып, шикі өнімді жаппай сыртқа шығаруда. Бұл көрсеткіш 2016 жылы 14 тоннадан асып түскен. Болашақта аса бағалы бұл дәрілік өсімдік азайып қана қоймай, мүлдем жойылмасына кепіл жоқ. Себебі сасық кеурек 10 жыл ғана өмір сүреді және монокарпик, яғни 5-6 жылда бір рет қана гүлдейді. Ал, оның өнімін 8 жылдан кейін пайдалануға болады. Сасық кеурек тек құм және шөлді аймақтарда өседі. Оны түп-тамырымен құрту жердің тозуына, құмның көшуіне, табиғи экожүйенің күйреуіне әкеп соғады,» — деп мәлімдеді Қайрат Рахымұлы.
Сондай-ақ, «AMANAT» партиясы фракциясының депутаты Қ. Балабиев қызыл мия өсімдігін де осы санатқа қосуға болатынын жеткізді. Қызыл мияның тамыры медицина, косметология және тамақ өнеркәсібінде кеңінен қолданылады екен. Оның тамырында гликозид, сахароза, эфир майы, органик, қышқылдар, минерал тұздар бар. Сондықтан аталған өсімдікке Қытай, Корея және АҚШ-та сұраныс қызып тұр дейді Қайрат Балабиев.
«Бұл күндері арзан табысты көздегендер мияны түп-тамырымен қопарып жұлып, заңсыз саудалауға көшті. Ал, оның тамырын қазып алған соң, қызылмия қайтып шықпайды. 2016-2021 жылдары Оңтүстік Қазақстаннан 70 мың тонна мия тамыры шетел асырылған. Бұл болашақта отандық фармацевтика өндірісін шикізатпен қамтамасыз ету тапшылығына тап қылады деген сөз.
Тіпті қызыл мия құнды өсімдік ретінде «Қызыл кітапқа» да енбеген.
Дәрілік дермене жусаны да сирек кездесетін шипалық қасиеттері мол өсімдік. Ол да тек Түркістан өлкесінде өседі. Оның құрамында сантонин, майлар, ащы заттар, эфир майлары бар. Дәрілік шикізат ретінде тамырымен есепсіз жұлынғандықтан, бүгінде қатары қатты сиреген.
Дәрілік өсімдіктер шикізатын заңсыз жинап экспортқа шығарушылар бюджетті айналып өтіп, «көлеңкелі экономикаға» тікелей жұмыс істеп жүр.
ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі бұл мәселеге бейжай қарайды. Осы күнге дейін заң бұзушыларға қарсы бірде-бір шара көрмеген.
Сондықтан, жоғарыда көрсетілген өсімдік түрлерінің жойылып кетуіне жол бермеу мақсатымен төменгі ұсыныстардың қаралуын сұраймын:
1. Мия өсімдігін Үкіметтің 2006 жылғы 31 қазандағы №1034 қаулысымен бекітілген сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген өсімдіктер мен жануарлар түрлерінің тізбесіне кіргізіп, «Қызыл кітапқа» енгізу мәселесін қарастыруды.
2. Сасық кеурек, дермене және мияның қорлары мен рұқсат етілген өндіріс көлемін анықтайтын зерттеу жүргізіп, қазіргі кезде өсімдіктердің қалған санына байланысты оларды жинауға, өңдеуге немесе өндіруге мүмкіндіктің бар жоғын анықтауды.
3. Осы зерттеу жүргізу барысында аталған дәрі өсімдіктерін жинауға, өндіруге және шикізатын экспортқа шығаруға уақытша тыйым салуды.
4. Өсімдік түрлерінің жойылу қаупі анықталған жағдайда, оларды жинауға толықтай шектеу қойып, жедел турде популяциясын көбейтуге бағытталған шараларды ұйымдастыруды.
5. Еліміздің Оңтүстік өңірлерінде фармацевтикалық өндірісте пайдалану үшін сасық кеурек және мия, дермене өсімдіктерін өсіретін арнайы плантацияларды салу мүмкіндігін ойластыруды.
Сауалға заңнамада көрсетілген мерзімде жауап беруін сұраймын» — делінген, «AMANAT» партиясы фракциясының депутаты Қ. Балабиев депутаттық сауалында.
Мемлекет басшысы Қазақстанның қалыпты дамуында қоғамда қордаланған әлеуметтік, тұрмыстық мәселелер билік пен халық диалогы арқылы, қоғамдық келісім аясында шешілгені абзал екенін атап көрсеткен болатын. Ұшқыр уақыт, замана желі – әлемдегі геосаяси ахуалды жыл сайын емес, күн сайын өзгертіп жатыр. Бұлжымастай көрінген халықаралық қатынастар, қоғамдық құндылықтар, әлеуметтік, адами байланыстар түбегейлі сынға түсуде. Осы тұста, Президенттің жолдауы шынайы саяси жаңғыру мен кешенді реформаларға бастау боларлық тарихи маңызға ие. Бұл жолдауда қазақстандық қоғамды толғандырып жүрген өзекті мәселелердің нақты шешімі табылғаны, көкейкесті сұрақтарға жүйелі жауаптар берілгені, халықтың талап-тілектері барынша ескерілгені анық байқалып тұр. Жалпы алғанда, Президенттің жолдауындағы саяси жаңғыру мен реформалауға бағытталған жаңа ұсыныстар мен бастамаларды жүзеге асыру үшін ел Конституциясына 30-ға жуық өзгерістер енгізілуі тиіс екен. Әсіресе мемлекеттік-әкімшілік басқару жүйесін реформалау, ашық және мөлдір сайлау жүйесін құру, партиялық құрылысты демократиялық жолмен жетілдіруге бағытталған Президенттің саяси шешімдері баршаның көңілінен шығып, жалпықоғамдық қолдауға ие болуда.
Қазақстанда бұрын орын алған суперпрезиденттік басқаруды тарихтың еншісіне қалдырып, жаңа кезеңде күшті Парламентке сүйенетін президенттік басқаруға өту – халықтың үніне құлақ асатын мемлекет құрудың сара жолы. Бүкіл биліктің президенттің қолына шоғырлануы – қауқарсыз парламент, дәрменсіз үкімет пен солқылдақ сотты туындатып, биліктің үш тармағының Президенттің аузына қарап, шарасыз отыруына әкеліп соққаны белгілі. Мемлекет басшысы алдағы уақытта мұндай келеңсіздік жойылатынын, әр билік тармағы өзінің құзыретіне сай қызмет жасауы қажет екенін қадап айтты. Сонымен қатар, Президенттің туыс-тумаларының мемлекеттік саяси лауазымды қызмет пен квазимемлекеттік сектордағы жоғары лауазымдардан шеттету отбасылық-кландық сыбайлас жемқорлыққа жол бермеудің кепілі болмақ.
Президенттің мемлекеттік басқару жүйесін қағазбастылық бюрократиядан арылтуға бағытталған арнайы жарлығы жедел саяси шешімдер қабылдауға, тиімді әрі нәтижелі мемлекеттік басқаруға жол ашпақ. Ал Президенттің, Орталық сайлау комиссиясы, Есеп комитеті мен Конституциялық сот төрағаларының, облыс әкімдері мен олардың орынбасарларының ешбір партияның қызметіне араласпауы, партияларды ресми тіркеу талаптарының жеңілдетілуі саяси бәсекелестікке арқау болары сөзсіз. Мұның барлығы қоғамда көптен бері көтеріліп жүрген, бірақ шешімі табылмай келе жатқан саяси мәселелердің алдыңғы қатарында еді. Президент ұсынысымен Парламент Мәжілісінің үштен бір бөлігінің мажоритарлық сайлау жүйесі бойынша сайлануы азаматтардың бәсең сайлау құқығын жүзеге асыруға жол ашып, сайланбалы органдарға өзін-өзі ұсынуына кең мүмкіндіктер ашады.
«Ұлт пен мемлекеттің тұтастығын сақтап қалу менің міндетім деп білемін», – деді Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев. Жалпы, Президенттің жолдауында ақиқат пен әділдікке сүйенбей, жаңа Қазақстан құру мүмкін емес екенін байқадық. Ендеше ең алдымен билік басындағы шенділерден бастап, қарапайым ел тұрғындарына дейін әділеттің ақ жолына түсіп, мемлекеттік жүйе мен құрылымдардың барлығы сыбайлас жемқорлықтан арылып, ел тәуелсіздігін мәңгі сақтап, байтақ еліміз бен жеріміздің бейбітшілік пен бақыттың мекеніне айналса деген тілегі көкейімізге үлкен сенім ұялатты.
«AMANAT» партиясы Сарыағаш аудандық филиалының қоғамдық қабылдау бөлмесінде облыстық мәслихат депутаты, фракция мүшесі Салимов Алмас Алтайұлы тұрғындардың арыз – өтініштері бойынша қабылдау жүргізді.
Қабылдауға аудандық мәслихаттың депутаты, фракция мүшесі С.Нарбаев қатысты.
Қабылдауға Дербісек, Атамекен елді мекенінің тұрғындары келді. Тұрғындардың негізгі өтініштері жол, бағаналарды ауыстыру, жер, табиғи газ мәселесі жайлы болды.
Барлық мәселе бойынша қабылдау үстінде Алмас Алтайұлы жауапты бөлім басшыларымен хабарласып нақты жауаптарды берді. Сондай-ақ аудан көлемінде атқарылатын жұмыстардың оң шешілуін С.Нарбаевтан ықпал жасауын сұрады.
Қабылдауға келген азаматтар халық қалаулысына алғыстарын білдірді.
Арыс қаласындағы Төлеген Тәжібаев атындағы отбасы үлгісіндегі балалар ауылында 1-маусым Халықаралық балаларды қорғау күні мерекесі қарсаңында «AMANAT» партиясы Орталық Аппаратының ұйымдастыруымен салтанатты іс-шара өтті.
Тағдырдың сынына мойымай, асқақ арманға қанат қаққан қаршадай балаларға арналған қуанышты шараға «AMANAT» партиясы Арыс қалалық филиалының төрағасы Бақтығали Ділдәбеков және қалалық мәслихат депутаты Ерғазы Медетбеков арнайы қатысып, бүлдіршіндерді мерекелерімен құттықтап, сый-құрмет көрсетті.
Мерекелік шарада сөз алған филиал төрағасы баланың қуанғанынан артық әлемде бақыт жоқ екендігін жеткізіп, бүлдіршіндерге ақ тілегін арнады.
Бұдан кейін балалар ауылындағы бүлдіршіндерге демеушілер тарапынан тәтті балмұздақтар тарту етіліп, оларды шексіз қуанышқа бөледі. Балғындардың кіршіксіз көңілдеріне қуаныш сыйлаған шараның жалғасы концерттік бағдарламаға ұласты. Әрмен қарай мерекелік дастархан жайылып, мереке иелеріне тәттілер таратылды. Іс-шараның соңында мекеме ұжымы мен тәрбиеленушілер игі шараны ұйымдастырушыларға алғыстарын білдірді.
Бала – бауыр етіміз. Болашағымыз. Өміріміздің жалғасы. Балдырғандарымыздың риясыз күлкісіне бөлене берейік. Мереке құтты болсын!
«AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалы Саяси кеңес Бюросының отырысы өтті. Онда 5 жылға арналған облысты дамытудың Жол картасы талқыланып, бекітілді.
Саяси Кеңес мүшелері, облыстық мәслихат депутаттары, «Жастар Рухы» жастар қанаты мен партияластар қатысқан мәжілістe «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалының 2023-2027 жылдарға арналған «Халықпен бірге!» атты Сайлауалды бағдарламасын іске асыру бойынша Жол картасы бекітілді.
Жалпы Жол картаның 4 бағыты бойынша 136 іс-шара қарастырылған. Жол картасы – бұл сайлауалды бағдарламаның әрбір тармағы бойынша көрсеткіштерді, мерзімін және орындаушылары көрсетілген нақты іс-қимыл жоспары.
Бағдарламада облысты дамытудағы өзекті мәселелердің шешілу жолдары белгіленіп, бірнеше бағытқа топтастырылған. Оны іс жүзінде тиімді іске асыру үшін арнайы Жол картасы әзірленіп, 136 іс-шарадан тұратын құжатта Сайлауалды бағдарламада аталған барлық іс-шаралар мен көрсеткіштер ескерілген және әр жылға бөлінген. Аталған Жол картасы барлық мемлекеттік органдармен келісілген, халықтың талап – тілегі ескерілген.
Жиында Жол картасын іске асыру жөнінде алда бірлесе атқарылатын жұмыстар айқындалып, күн тәртібінде қаралған мәселелерге қатысты нақты қаулылар қабылданды.
«AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалының баспасөз қызметі
«AMANAT» партиясы мен Halyk Bank қолға алған «Қарызсыз қоғам» қаржылық сауаттылықты арттыру жобасы Қазығұрт ауданы, Шарбұлақ ауыл округінде өтті.
Аталған шара барысында аудандық пария филиалының төрағасы жобаға қатысушы ауыл тұрғындарына сарапшы Р.Мамытбековты таныстырып, дәл қазіргі уақыттағы қарыздар санын азайтудың қандай жолдары бар екенін, несиелік тәртіп мәселелерін шешу жолдарын сарапшы түсіндіріп беретінін айтып өтті. Шарбұлақта өткен шараға 70 тен аса ауыл тұрғындары қатысты.
Айта кетейік, жобаның негізгі мақсаты – азаматтардың әсіресе, берешегі бар қарыз алушылардың (жеке тұлғалар) қаржылық сауатын арттыру. Оқыту жұмысы жыл соңына дейін жалғасады.
Жобаға қатысушылар, өз қаражатын тиімді басқаруды және шығынды оңтайландыруды үйренеді. Олар қаржыға қатысты мәселелер қалай пайда болатынын, несиелік қарыздар санын азайтудың қандай жолдары барын, алаяқтық әрекеттерді қалай анықтау қажет екенін білетін болады.
Қаржы мамандарының дәрісінен бөлек, қосымша оқу процесіне қатысушыларға заңгер көмегі көрсетіледі. Олар әр қарыз алушының несие тарихын жеке-жеке зерттеп, қарыз жүктемесін жеңілдету бойынша тәжірибелік кеңес береді және бизнес жоспар жасауға көмектер көрсетеді.
Оқуға құжаттар мен өтінімдер жергілікті жерлердегі «AMANAT» партиясы филиалдарының ғимаратында қабылданады.
Сауран ауданы, Қарашық ауылдық округінде “Қарызсыз қоғам” атты қаржылық сауаттылықты арттыру бойынша өткен оқу семинары өз мәресіне жетті. Пилоттық жобаға 70-ке жуық ауыл тұрғындары қатысты. Оқу семинарын сәтті аяқтаған тұрғындарға “AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалының төрағасы, облыстық мәслихат депутаты Алтынсары Дүйсенбекұлы Үмбеталиев арнайы келіп, сертификат табыс етті.
-“Бүгінде 6,3 миллионға жуық қазақстандықтың банктік несиелері өтелмеген. Сонымен қатар 1,2 миллион қазақстандық микроқаржы ұйымдарынан несие алған. Бұл азаматтардың әлеуметтік әл-ауқатына әсер етеді. Қолжетімді несиелер, қаржы ұйымдарының жоғары пайыздық мөлшерлемелері, ең бастысы, қаржылық сауаттылықтың төмендігі – жыл сайын халықтың қарызының өсуін арттырады.
Халықтың қарыз ауыртпалық мәселесі жүйелі шешімді қажет етеді. Қазіргі уақытта 1 миллионнан астам адам кем дегенде бір несиесін кешіктіріп отыр.
Оқыту курсының негізгі мақсаты – елімізде болашақта ел экономикасын қалыптастыратын халықтың, жас ұрпақтың қаржылық сауаттылық деңгейін арттыруға бағытталған қаржылық білім беру жүйесін құру” — деді филиал төрағасы.
Түркістан облыстық мәслихатының депутаты, Шорнақ бастауыш партия ұйымының төрағасы Сүлейменов Баймахан Тоймаханұлы курсқа қатысып, өз білімін жетілдірген тұрғындарға алдағы уақытта ұрпаққа үлгі боларлықтай сауатымызды арттырып, қарызсыз қоғамды қалыптастыруды үйрену керектігін айтты.
Бұл семинар қатысушыларға қаржылық сауаттылықты арттыру, өз қаражатын тиімді басқаруды үйрену, қаржыға қатысты мәселелер қалай пайда болатынын және алаяқтық әрекеттерді қалай анықтау қажет екендігін үйретті. Курсқа қатысуға ниет білдіріп келген ауыл тұрғындары айтылған мәселелермен толық танысып, қаражатты қалай жұмсау туралы толыққанды ақпараттарын қаржы сарапшысы Жандос Әзімбайдан алды. Жоба мамыр айында басталып, қараша айына дейін жалғасады. Кез – келген оқуға ниет білдірушінің жобаға қатысуға мүмкіндігі бар. Ол үшін тұрғылықты жерде орналасқан «AMANAT» партиясының аудандық филиалына хабарласып, тіркелуі қажет.
«AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалының баспасөз қызметі
«Ауыл Аманаты» жобасы халықты тұрақты жұмыспен қамтамасыз ету, ауыл әлеуетін тиімді пайдалану арқылы ауыл экономикасын және халықтың өмір сүру деңгейін көтеруге үлкен мүмкіндіктер беретін жоба.
Осы мақсатта бүгін, «АMANAT» партиясы Арыс қалалық филиалының ұйымдастыруымен «Ауыл Аманаты» жобасы аясында ашылған ақпараттық қолдау орталығында «Ашық есік» күні өтті.
Аталған шараға «AMANAT» партиясы Арыс қалалық филиалының төрағасы Бақтығали Ділдәбеков, қалалық ауыл шаруашылығы бөлімінің сектор меңгерушісі Айдос Сазанов, «Ырыс» МҚҰ ЖШС-нің Арыс қаласы бойынша аймақтық менеджері Бәкен Сартаев және Ақдала, Дермене ауылдық округ әкімі аппараттарының жауапты мамандары қатысты.
Ашық есік күнінде қалаға қарасты Ақдала және Дермене ауылдық округтерінің тұрғындарына өз ісін ашуға мүмкіндік бере отырып, халықтың табысын ұлғайтуға ықпал ететін «Ауыл Аманаты» жобасы кеңінен таныстырылып, ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізілді.
«AMANAT» партиясының қалалық филиалы атқарушы органдармен бірлесіп ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын тұрақты негізде жүргізетін болады.
1-маусым «Балаларды қорғау күні» мерекесі қарсаңында «АMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалы қалалық ардагерлер кеңесінің ұсынысымен, осал топтағы аз қамтамасыз етілген 30 отбасыға азық-түлік таратты. Қайрымдылық іс шараға Түркістан облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы Жарылқасын Әзіретбергенов бастаған бір топ елағалары, облыстың бас имамы Ержан Сматұлы Түлепов қатысып, әруақтарға арнап құран бағыштап, Түркістан облыстық «АMANAT» партиясының төрағасы А.Үмбеталиев бастаған ұжымға алғыстарын жеткізді.
Шараға қатысқан партия филиалының төрағасы Алтынсары Үмбетәлиев, бүгінгі күні «АMANAT» партиясының бастамасымен біршама әлеуметтік жобалар жүзеге асырылып отырғандығын айтты.
Бұл жобалардың басты мақсаты – еліміздегі әлеуметтік жағынан, осал топтағы азаматтарға демеу болып, олардың тұрмыстық жағдайын мейілінше жақсартуға көмек беру болып табылады.
Сондықтан да, Облыстағы кәсіпкерлер мен белсенді партия мүшелері бірігіп, облыстағы тұрмысы төмен отбасыларға көмек қолын созып келеді.
— Дана халқымыз «Кісіні кейде таршылық сынайды, кейде баршылық сынайды» демекші, өкінішке орай, тағдырдың тәлкегінен әлі де болса, тұрмысы төмен отбасылардың саны азаймауда. Біз бұл бағыттағы жұмыстарымызды жалғастыра беретін боламыз, — деді А.Үмбетәлиев.
Сонымен қатар, партия төрағасы ардагерлер кеңесінің төрағасы Жарылқасын Әзіретбергенов ақсақал бастаған бір топ елағаларына алғысын білдірді.
«AMANAT” партиясы Түркістан облыстық филиалының баспасөз қызметі
Бүгін, «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалының Төрағасы, облыстық мәслихат депутаты Алтынсары Дүйсенбекұлы Үмбеталиев қоғамдық қабылдау бөлмесінде азаматтарға жеке қоғамдық қабылдау өткізді.
Қоғамдық қабылдауға Қазығұрт ауданы, Қ.Абдалиев ауылдық округіне қарасты Еңбекші елді мекенінің бір топ тұрғындары ауыл маңындағы жайылым жерлердің заңдылығын анықтап, бұлақ басын ашып беру қажеттігі жөнінде өтініштерін білдірді. Өтініштері бойынша «Жер Аманаты» жобасы аясында заңдылығын анықтап, партия тарапынан тиісті жұмыстары жүргізетінін мәлімдеді.
Сонымен қатар, Еңбекші елді мекенге ФАП салу қажеттігін алға тартты. Өтініші бойынша жазбаша өтініші қабылданып, бақылауға алынды.
Қабылдауға келгендер партия Төрағасына ризашылығын айтып, алдағы жұмысына сәттілік тіледі.