Арыс қаласында тұрғындар арасында тазалық мәдениетін қалыптастыру және абаттандыру талаптарының сақталуын қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар жаңа кезеңге көшті. 2026 жылғы 1 шілдеден бастап елімізде абаттандырудың жаңа қағидалары күшіне енуіне байланысты қала аумағында тұрғындарға түсіндіру жұмыстары күшейтілді. Бүгінде Арыстағы 17 сектордың барлығында жаңа талаптарды халыққа жеткізуге бағытталған жұмыстар жүргізілуде. Негізгі мақсат – тұрғындарға заң талаптарын түсіндіріп қана қоймай, тазалық пен ұқыптылықты күнделікті өмір салтына айналдыру.

Осы бағытта қалалық Мәдениет бөліміне бекітілген №3 сектор аумағында да арнайы іс-шара ұйымдастырылды. Қызметкерлер көшелерді аралап, тұрғындармен тікелей кездесіп, жаңа абаттандыру қағидаларының негізгі талаптарын түсіндірді. Әңгімелесу барысында әр азаматтың өз үйі мен оған іргелес аумақтың тазалығына жауапкершілікпен қарауы қажеттігі айтылды.

Түсіндіру жұмыстарымен қатар сектор аумағында сенбілік өткізіліп, көшелер мен ортақ пайдаланылатын орындар тазартылды. Мұндай шаралар қаланың санитарлық жағдайын жақсартумен бірге тұрғындарды қоршаған ортаға жанашырлықпен қарауға ынталандыруды көздейді. Жаңа қағидаларға сәйкес, әрбір үй иесі немесе жалға алушы өз нысанының, қоршауының, сауда немесе қызмет көрсету орнының сыртындағы 5 метр радиуста орналасқан іргелес аумақты таза ұстап, күтіп-баптауға міндетті. Бұл талап жеке сектор тұрғындарына да қатысты.

Сонымен қатар жеке тұрғын үйлер мен қоршаулардың сыртқы келбетіне қойылатын талаптар да назарда болады. Аула маңының ретсіздігі, қоршаулардың ұқыпсыз күйде болуы және іргелес аумақтың қараусыз қалуы қаланың жалпы көркіне әсер ететін фактор ретінде қарастырылады. Жауапты мамандар тұрғындарға жаңа талаптардың басты мақсаты айыппұл салу емес, елді мекендерде тазалық пен тәртіпті қалыптастыру екенін түсіндірді. Сондықтан тұрғындарға белгіленген талаптарды алдын ала орындап, өз аумағын жүйелі түрде күтіп ұстау ұсынылды.

Қағидаларды алғаш рет бұзған жағдайда азаматқа ескерту жасалады. Ал белгіленген талаптар орындалмаған кезде қолданыстағы заңнамаға сәйкес 20 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл қарастырылған. Құқық бұзушылық бір жыл ішінде қайталанса, айыппұл көлемі 30 АЕК-ке дейін ұлғаяды.

Арыста абаттандыру талаптарын түсіндіру жұмыстары алдағы уақытта да жалғасады. Қала тазалығы тек арнайы қызметтердің емес, әр тұрғынның ортақ жауапкершілігі екені ескертіледі. Үй маңын таза ұстау, көшені ластамау және ортақ кеңістікке ұқыпты қарау – жайлы қалалық ортаны қалыптастырудың негізгі шарттарының бірі. Таза аула – көрікті көше, көрікті көше – жайлы қала.

Сайрам аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің «Белсенді ұзақ өмір орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінде «Қариясы бар ел – қазынасы бар ел» тақырыбында дөңгелек үстел ұйымдастырылды.

Іс-шараның негізгі мақсаты – қоғамдағы қариялардың өмірлік тәжірибесі мен даналығын дәріптеу, аға буынға құрмет көрсету мәдениетін қалыптастыру, белсенді ұзақ өмір сүру қағидаттарын насихаттау, ұрпақтар сабақтастығын нығайту және өзара сыйластық пен ынтымақтастық құндылықтарын кеңінен дәріптеу.

Шараға Сайрам ауданы әкімінің орынбасары С. Дүйсебаев, аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы Д. Абылғазиев, «Белсенді ұзақ өмір орталығының» басшысы И. Усипбаева, сала мамандары, ардагерлер, мүмкіндігі шектеулі азаматтар мен қоғам белсенділері қатысты.

Дөңгелек үстел Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұранымен ашылып, орталықтың белсенді апаларынан құралған «Тұмар» тобының ән шашуымен жалғасты.

Іс-шара барысында аудан әкімінің орынбасары С. Дүйсебаев қатысушыларды құттықтап, Сайрам ауданындағы «Белсенді ұзақ өмір орталығының» құрылу тарихы мен оның қоғамдағы маңызына тоқталды. Өз кезегінде бөлім басшысы Д. Абылғазиев бөлімнің және орталықтың қол жеткізген жетістіктері туралы баяндап, егде жастағы азаматтардың белсенді өмір сүруіне жасалып жатқан мүмкіндіктерді атап өтті.

Орталық басшысы И. Усипбаева «Белсенді ұзақ өмір орталығының бүгінгі жетістіктері» тақырыбында баяндама жасап, жүзеге асырылып жатқан жобалар мен қызметтердің нәтижелері жөнінде жан-жақты ақпарат берді.

Дөңгелек үстелдің пікір алмасу бөлімінде қатысушылар орталық қызметін одан әрі жетілдіруге қатысты өз ұсыныстары мен пікірлерін ортаға салып, белсенді ұзақ өмір сүру мәдениетін дамыту, қариялардың қоғамдық өмірге араласуын арттыру және әлеуметтік қолдау тетіктерін жетілдіру мәселелерін талқылады.

Іс-шара соңында қатысушылар аға буынның қоғамдағы орны мен рөлін айқындайтын мұндай кездесулердің маңыздылығын атап өтіп, естелік суретке түсті.

Казахстан второй год подряд остается крупнейшим поставщиком растительных масел на рынок Узбекистана. С сентября 2025 года по май 2026 года объем экспорта казахстанской масложировой продукции в соседнюю страну достиг 553 тыс. тонн. Это на 130,8 тыс. тонн, или на 31%, больше по сравнению с аналогичным периодом предыдущего маркетингового года.

По итогам 2025 года доля Казахстана на рынке растительных масел Узбекистана превысила 90%. Устойчивый рост поставок отмечается на протяжении последних пяти сезонов.

Одновременно увеличиваются общие объемы экспорта продукции масложировой отрасли. За девять месяцев маркетингового года Казахстан поставил за рубеж растительное масло, шрот и жмых на сумму $944 млн.

Экспортная выручка выросла на $331 млн, или на 54%, по сравнению с сентябрем — маем 2024/2025 годов. По прогнозам, к завершению текущего маркетингового года экспорт растительного масла, шрота и жмыха превысит $1,15 млрд.

Рост внешних поставок обеспечивается развитием отечественной переработки. Действующие мощности по переработке масличных культур в Казахстане превышают 5,2 млн тонн в год, включая 4,4 млн тонн мощностей по переработке подсолнечника. Это на 700 тыс. тонн больше совокупных перерабатывающих мощностей Узбекистана.

За счет строительства и запуска новых предприятий к 2028 году мощности казахстанской масложировой отрасли планируется увеличить до 8 млн тонн в год.

Казахстанская продукция поставляется более чем в 20 стран. Страна также полностью покрывает потребности государств Центральной Азии в подсолнечном шроте и занимает шестое место в мире по экспорту подсолнечного масла. В перспективе отрасль планирует войти в тройку крупнейших мировых экспортеров и довести экспортную выручку до $2 млрд.

 

Түркістан облысының Созақ ауданында уран өндіру саласының маңызды кәсіпорындарының бірі – «АППАК» ЖШС өз жұмысын өндірістік тиімділікпен қатар, еңбек қауіпсіздігіне, қызметкерлердің әлеуметтік жағдайына және жергілікті халықты қолдауға басымдық бере отырып жүргізіп келеді.

Жуырда бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері арнайы кәсіпорынға барып, «Батыс Мыңқұдық» кенішінің жұмысымен танысты. БАҚ өкілдеріне кәсіпорынның өндірістік қуаты, еңбек қауіпсіздігі, қызметкерлерге жасалған жағдай, медициналық қызмет көрсету жүйесі және әлеуметтік бағыттағы жобалары туралы кеңінен ақпарат берілді.

«Батыс Мыңқұдық» кеніші Созақ ауданында орналасқан және «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның еншілес ұйымы болып табылатын «АППАК» ЖШС құрамына кіреді. Кәсіпорынның құрылтайшылары қатарында «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ, жапониялық Sumitomo Corporation және Kansai Electric Power Co., Inc. бар.

Мыңқұдық кен орнында уран өндіруге арналған келісімшарт 2005 жылы жасалып, 2035 жылға дейін қолданылады. Кеніш 2007 жылы іске қосылып, 2011 жылы жобалық қуатына толық шыққан.

2025 жылдың қорытындысы бойынша «Батыс Мыңқұдық» кенішінде жоспарланған 800 тонна уранның орнына 810,7 тонна уран өндірілді. Ал сары кек (ЗОУ) түріндегі дайын өнім көлемі жоспардағы 800 тоннаның орнына 805,1 тоннаны құрады. 2026 жылы 800,1 тонна уран өндіру жоспарланса, 2027 жылға арналған өндірістік жоспар 820,2 тоннаны құрайды.

Кәсіпорын қызметінің маңызды бағытының бірі – еңбек қауіпсіздігі мен қызметкерлердің денсаулығын қорғау. Бүгінде «АППАК» ЖШС-де ауысым алдындағы медициналық тексерулер толық автоматтандырылып, цифрландырылған. Бұл жүйе медициналық бақылаудың сапасы мен объективтілігін арттырып, жұмысқа жіберуге кедергі келтіретін медициналық қарсы көрсетілімдерді дер кезінде анықтауға мүмкіндік береді.

Кәсіпорындағы медициналық қызметтің жоғары деңгейде ұйымдастырылуының нәтижесінде соңғы бес жыл ішінде жұмыс орнында денсаулық жағдайының күрт нашарлауына байланысты бірде-бір өлім жағдайы тіркелмеген. Бұл – өндірістегі қауіпсіздік пен медициналық алдын алу шараларына ерекше көңіл бөлінетінін көрсететін маңызды көрсеткіш.

Сонымен қатар кәсіпорында қауіпті өндіріс қызметкерлерін алғашқы көмек көрсету дағдыларына үйретуге басымдық берілген. Халықаралық деңгейде мойындалған арнайы курстардан өткен екі нұсқаушы-жаттықтырушы дайындалған. Қазіргі таңда қауіпті өндіріс қызметкерлері алғашқы көмек көрсету бойынша қажетті оқудан толық өткен.

«Батыс Мыңқұдық» кенішінде қызметкерлердің салауатты өмір салтын ұстануына да жағдай жасалған. Вахталық кент аумағында спорт залы жұмыс істейді. Мұнда корпоративтік турнирлер, спорттық жарыстар, денсаулық марафондары ұйымдастырылып, аурулардың алдын алу және алғашқы көмек көрсету бағытында дәрістер мен семинарлар өткізіледі. Қызметкерлерге психологиялық қолдау көрсететін корпоративтік психологтың жұмысы да жолға қойылған.

2026 жылғы 30 маусымдағы мәлімет бойынша «АППАК» ЖШС-де 423 адам еңбек етеді. Оның 372-сі тікелей «Батыс Мыңқұдық» кенішінде жұмыс істейді. Қызметкерлердің 66 пайыздан астамы Созақ ауданы мен Түркістан облысының басқа аудандарында тұрады. Бұл кәсіпорынның өңір тұрғындарын тұрақты жұмыспен қамтудағы рөлінің жоғары екенін аңғартады.

Кәсіпорын кадрлардың кәсіби біліктілігін арттыруға да айрықша мән береді. 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында «Батыс Мыңқұдық» кенішінің 207-ден астам қызметкері әртүрлі бағыттар бойынша оқудан өтті. Олардың қатарында еңбек және өнеркәсіптік қауіпсіздік, үнемді өндіріс, қаржылық сауаттылық, жасанды интеллект технологияларын қолдану, уранды бақылау және ядролық материалдарға қатысты арнайы бағыттар бар.

Жас мамандарды дамыту мақсатында «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның «IZBASAR» бағдарламасы аясында тағылымдамалар ұйымдастырылуда. Соңғы үш жылда «АППАК» ЖШС-де атом холдингіне қарасты басқа кәсіпорындардан келген бес жас маман тәжірибеден өткен. Бұл бастама жастардың өндірістік тәжірибе жинақтап, кәсіби құзыреттерін жетілдіруіне мүмкіндік беріп отыр.

Кәсіпорын қызметкерлердің еңбек жағдайын жақсартуға бағытталған жобаларды да тұрақты түрде жүзеге асыруда. Өндірістегі қауіпсіздік талаптарының бұзылуын нақты уақыт режимінде анықтауға мүмкіндік беретін бейнеаналитика жүйесі енгізілген. Сонымен қатар қызметкерге өмірі мен денсаулығына қауіп төнген жағдайда жұмысты тоқтатуға мүмкіндік беретін «ТОҚТА-карталар» жүйесі жұмыс істейді.

Қызметкерлер заманауи жеке қорғаныс құралдарымен және арнайы киіммен қамтамасыз етіледі. Вахталық кентте тамақтану және демалу бөлмелері, санитарлық-тұрмыстық орындар ұйымдастырылған. Ал өндірістік инфрақұрылымды одан әрі дамыту мақсатында вахталық кентті 120 орынға кеңейту жобасы жүзеге асырылуда. Бұдан бөлек, заманауи санитарлық-тұрмыстық корпус пен шамамен 1000 шаршы метр аумақта дене шынықтыру-сауықтыру кешенін салу жоспарланған.

«АППАК» ЖШС үшін өндірістік көрсеткіштермен қатар, жергілікті халықты қолдау да маңызды бағыттардың бірі. Кәсіпорын жұмыс істейтін өңірлерде тұрақты түрде әлеуметтік және қайырымдылық жобалар жүзеге асырылады.

2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында кәсіпорын тарапынан бірқатар әлеуметтік бастама қолға алынды. Халықаралық әйелдер күніне орай еңбек ардагерлері, «Алтын алқа» және «Күміс алқа» иегерлері мен көпбалалы аналар қатарындағы 30 әйелге азық-түлік себеттері табысталды. Наурыз мерекесі кезінде Созақ ауданының Степное, Шолаққорған және Құмкент елді мекендеріндегі мерекелік іс-шараларға демеушілік көрсетілді.

Сондай-ақ соғыс ардагерлері мен тыл еңбеккерлерінің 20-сына материалдық көмек көрсетіліп, Балаларды қорғау күніне орай Құмкент ауылдық округіндегі әлеуметтік осал топтарға жататын 54 балаға арналған мерекелік шара ұйымдастырылды.

Кәсіпорынның әлеуметтік жауапкершілігі білім беру саласын да қамтиды. «АППАК» ЖШС жер қойнауын пайдалану жөніндегі келісімшарттық міндеттемелері аясында Созақ ауданындағы әлеуметтік осал топтардан шыққан студенттердің оқуына тұрақты түрде қолдау көрсетеді. Мәселен, 2025 жылы өңірден 41 студентке білім алуға қаржылай көмек берілген.

Ал 2026 жылдың екінші жартыжылдығында әлеуметтік жағдайы төмен және көпбалалы отбасыларға, жетім балаларға және мүгедектігі бар балаларға қолдау көрсету мақсатында «Мектепке жол» қайырымдылық акциясына қатысу жоспарланып отыр. Бұл бастама аясында 60 отбасыға көмек көрсету көзделген. Сонымен қатар әлеуметтік осал топтарға жататын 50 отбасыны қатты көмірмен қамтамасыз ету және студенттердің оқуына қаржылай қолдау көрсету жоспарланған.

Жалпы, БАҚ өкілдерінің кәсіпорынға арнайы барып, өндіріс барысымен танысуы «АППАК» ЖШС жұмысының негізгі бағыттарын көзбен көруге мүмкіндік берді. Өндірістік көрсеткіштермен қатар, кәсіпорындағы еңбек қауіпсіздігі, қызметкерлердің денсаулығын қорғау, кадрларды дамыту, әлеуметтік қолдау және жергілікті қауымдастықпен өзара байланыс мәселелеріне ерекше назар аударылатыны байқалады.

Бүгінде «АППАК» ЖШС үшін өндіріс көлемін арттырумен қатар, қауіпсіз еңбек ортасын қалыптастыру, адам капиталын дамыту және өзі қызмет ететін өңірлердің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығына үлес қосу маңызды міндеттердің бірі болып отыр. Бұл бағыттағы жүйелі жұмыстар кәсіпорынның корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік пен тұрақты даму қағидаттарына адалдығын көрсетеді.