Арыс қаласында қоршаған ортаның тазалығын сақтау, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету және тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл бағыттағы іс-шаралар Мемлекет басшысының тапсырмаларына сәйкес жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық бағдарламасы мен «Заң және тәртіп» қағидатын іске асыру аясында ұйымдастырылуда. Қаланың тазалығы мен көріктілігі – тек коммуналдық қызметтердің немесе жергілікті атқарушы органдардың ғана емес, барлық тұрғындардың ортақ жауапкершілігі. Осыған байланысты Арыс қаласында қоғамдық орындардағы санитарлық тазалықты сақтау, абаттандыру талаптарының орындалуын бақылау, қоршаған ортаны ластауға жол бермеу және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше көңіл бөлінуде.

Аталған бағыттағы жұмыстарды тиімді ұйымдастыру мақсатында қала аумағында мобильді топ құрылып, оның мүшелері тұрақты түрде рейдтік және профилактикалық іс-шаралар жүргізіп келеді. Мобильді топ құрамындағы жауапты мамандар мен тиісті сала өкілдері қоғамдық орындарды аралап, тазалық талаптарының сақталуын бақылауда. Сонымен қатар тұрғындар мен қала қонақтарына заң талаптарын түсіндіру, құқық бұзушылықтың алдын алу және қоршаған ортаға ұқыпты қарау қажеттігі жөнінде профилактикалық жұмыстар жүргізілуде.

Рейдтік іс-шаралар қаладағы халық көп шоғырланатын аумақтарды қамтиды. Атап айтқанда, саябақтар, скверлер, жағалау аймақтары, демалыс орындары, базарлар және басқа да қоғамдық орындар тұрақты бақылауға алынған. Мұндай аумақтарда тазалықтың сақталуы ғана емес, қоғамдық тәртіптің бұзылмауы да назарда. Аралау барысында белгіленбеген орындарға қоқыс тастау, абаттандыру талаптарын бұзу, қоғамдық орындарды ластау және басқа да әкімшілік құқық бұзушылық фактілері анықталуда. Әрбір анықталған құқық бұзушылық қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес қаралып, тиісті шаралар қабылданады.

Жүргізілген рейдтік жұмыстардың нәтижесінде Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 434-2-бабы бойынша 98 құқық бұзушылық фактісі анықталған. Сонымен қатар Кодекстің 505-бабы бойынша 137 әкімшілік хаттама толтырылып, құқық бұзушыларға жалпы сомасы 3 миллион теңгеден астам әкімшілік айыппұл салынған. Бұл көрсеткіштер қоғамдық орындарда тазалық талаптарын сақтау мен заң талаптарын орындаудың маңыздылығын көрсетеді. Әкімшілік шара қолдану – ең алдымен құқық бұзушылықтың алдын алуға және азаматтардың жауапкершілігін арттыруға бағытталған.

«Таза Қазақстан» бағдарламасының негізгі мақсаты – қоршаған ортаны қорғау, елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту, қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру және халық арасында экологиялық жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру. Бұл міндеттерді жүзеге асыру тек сенбіліктер мен тазалық акцияларын өткізумен шектелмейді. Оның маңызды бөлігі – күнделікті тәртіпті сақтау, қоқысты белгіленген орынға тастау, қоғамдық мүлікке зиян келтірмеу және айналаға жанашырлықпен қарау. Осы ретте Арыс қаласында рейдтік жұмыстармен қатар түсіндіру шараларына да басымдық берілуде. Мобильді топ мүшелері тұрғындарға қоғамдық орындарда тазалық сақтау талаптарын түсіндіріп, қоршаған ортаны ластау мен абаттандыру ережелерін бұзудың салдары туралы ақпарат беруде. Тазалық мәдениеті адамның күнделікті әрекетінен басталады. Қоқысты арнайы жәшікке салу, демалыс орындарынан кейін айналаны жинақтап кету, жасыл желектерді бүлдірмеу, қоғамдық орындардағы мүлікке ұқыпты қарау – қарапайым болғанымен, қала келбетіне тікелей әсер ететін маңызды әрекеттер.

Әсіресе саябақтар мен скверлер, балалардың ойын алаңдары, жағалау аймақтары және тұрғындардың демалысына арналған орындарда тазалық сақтау ерекше маңызды. Мұндай қоғамдық кеңістіктер қала тұрғындарының күнделікті тынығуы мен бос уақытын өткізуіне арналған. Сондықтан олардың тазалығы мен қауіпсіздігіне әр азамат жауапкершілікпен қарауы қажет.

Қоғамдық тәртіпті сақтау мәселесі де назардан тыс қалмайды. «Заң және тәртіп» қағидаты аясында әр азаматтың құқықтары мен міндеттерін сақтау, белгіленген талаптарды орындау және өзге адамдардың тыныштығына кедергі келтірмеу маңызды. Қоғамдық тәртіпке құрметпен қарау – құқықтық мәдениеттің негізгі көрсеткіштерінің бірі. Қала тазалығы мәселесінде тұрғындардың белсенділігі айрықша рөл атқарады. Мемлекеттік мекемелер тарапынан бақылау мен түсіндіру жұмыстары жүргізілгенімен, тұрақты нәтиже әрбір азаматтың жауапкершілігі қалыптасқан жағдайда ғана қамтамасыз етіледі. Бір адамның қоршаған ортаға немқұрайлы қарауы жалпы аумақтың санитарлық жағдайына әсер етуі мүмкін. Сол себепті тазалыққа деген жауапкершілік ортақ құндылыққа айналуы тиіс.

Арыс қаласы – тұрғындар үшін жайлы әрі қолайлы орта қалыптастыруды қажет ететін ортақ мекен. Қаланың көшелері, саябақтары, демалыс орындары мен қоғамдық кеңістіктері таза болған сайын тұрғындардың да өмір сүру сапасы арта түседі. Сондықтан қала тазалығын сақтау тек сыртқы көріністі жақсарту емес, азаматтардың жайлы өмір сүруіне жағдай жасау, қоршаған ортаны қорғау және кейінгі ұрпаққа таза мекен қалдыру міндетімен тікелей байланысты.

«Таза Қазақстан» бағдарламасы аясындағы жұмыстардың тағы бір маңызды бағыты – тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру. Экологиялық мәдениет бір күнде қалыптаспайды. Ол отбасында, мектепте, еңбек ұжымдарында және қоғамдық ортада біртіндеп орнығады. Балаларға кішкентай кезінен табиғатты қорғау, қоқысты сұрыптау немесе белгіленген орынға тастау, ағаштар мен өсімдіктерге зиян келтірмеу сияқты қарапайым қағидаларды үйретудің маңызы зор.

Бұл ретте қоғамдық бақылау мен профилактикалық жұмыстардың да мәні жоғары. Тұрғындарға заң талаптарын түсіндіру арқылы құқық бұзушылықтың алдын алуға болады. Ал заң талаптарын қасақана бұзған жағдайда қолданыстағы заңнамаға сәйкес әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Арыстағы мобильді топтың рейдтік іс-шаралары осы міндеттерді кешенді түрде жүзеге асыруға бағытталған. Бір жағынан, құқық бұзушылықтар анықталып, заң шеңберінде шаралар қабылданса, екінші жағынан тұрғындарға түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, тазалық пен тәртіпті сақтаудың маңызы жеткізілуде.

Қала тұрғындарының қоғамдық орындарды таза ұстауы – айналадағы адамдарға деген құрметтің де белгісі. Өйткені саябақтағы орындық, балалар алаңы, көше, жағалау немесе демалыс аумағы – белгілі бір адамның ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ игілігі. Ортақ мүлікке ұқыпты қарау арқылы азаматтар өз қаласының дамуына тікелей үлес қоса алады. Осыған байланысты қала тұрғындарына тазалық талаптарын сақтап, қоқысты белгіленбеген жерге тастамау, қоғамдық орындарда белгіленген тәртіпті бұзбау және абаттандыру нысандарына ұқыпты қарау жөнінде үндеу жасалды.

2026 жылғы 3 шілдеде Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясының кезекті отырысы өтті. Жиын барысында Қазақстан Республикасы Президентінің 2026 жылғы 1 шілдедегі №1338 Жарлығына сәйкес 23 тамызға белгіленген Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының сайлауына дайындық және оны ұйымдастыруға қатысты бірқатар маңызды мәселелер қаралды. Отырыста алдағы саяси науқанды ұйымдастыру барысында сайлау комиссияларына жүктелетін міндеттер мен атқарылатын жұмыстардың маңыздылығы атап өтілді. Сайлау науқаны ресми түрде тағайындалған күннен бастап сайлау комиссиялары өз құзыреті шеңберінде тиісті ұйымдастыру жұмыстарын бастап, белгіленген мерзімдерге сәйкес қажетті шараларды кезең-кезеңімен жүзеге асырып жатқаны айтылды.

Жиын барысында сайлауды сапалы әрі жүйелі өткізу үшін барлық ұйымдастыру жұмыстары Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы бекіткен күнтізбелік жоспарға сәйкес жүргізілетініне назар аударылды. Атап айтқанда, сайлау процесіне қатысушыларды ақпараттандыру, сайлау учаскелерінің дайындығын қамтамасыз ету, комиссия мүшелерінің жұмысын үйлестіру және сайлау заңнамасының талаптарын сақтау мәселелері басты назарда болатыны жеткізілді. Сайлау процесін ұйымдастыруда заңдылық, ашықтық, жариялылық және бейтараптық қағидаттарын сақтау ерекше маңызға ие. Осыған байланысты комиссия мүшелеріне өз міндеттерін жауапкершілікпен орындап, сайлау науқанының әрбір кезеңін қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес жүргізу қажеттігі түсіндірілді.

Сонымен қатар, сайлау кезінде туындауы мүмкін ұйымдастырушылық мәселелерді алдын ала зерделеп, олардың шешілу жолдарын нақтылау, сайлау процесіне қатысушылардың құқықтары мен міндеттері жөніндегі ақпаратты уақытылы жеткізу қажеттігі сөз болды. Комиссия жұмысының үйлесімділігі мен кәсіби деңгейде ұйымдастырылуы сайлаушылардың конституциялық құқықтарын жүзеге асыруына қолайлы жағдай қалыптастырудың маңызды тетігі екені атап өтілді. Отырыс барысында Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы С. Реметов комиссия мүшелерінің кәсіби біліктілігі, жауапкершілігі және өзара үйлесімді жұмысы сайлау науқанын жоғары деңгейде өткізудің негізгі факторларының бірі екенін атап өтті. Ол әрбір комиссия мүшесі өзіне жүктелген міндеттерді мұқият орындап, сайлау заңнамасының нормаларын жетік білуі және белгіленген талаптарды қатаң сақтауы қажет екенін айтты.

С. Реметов сондай-ақ сайлау процесіне қатысатын барлық тараптың заң талаптарын сақтауына ерекше мән берілетінін жеткізді. Сайлау барысындағы кез келген іс-шара белгіленген тәртіп пен мерзімдер шеңберінде жүзеге асырылып, азаматтардың сайлау құқықтарының толық қамтамасыз етілуі тиіс екеніне назар аударды. Жиын қорытындысы бойынша комиссия мүшелеріне алдағы сайлау науқанына дайындық жұмыстарын сапалы ұйымдастыру, бекітілген күнтізбелік жоспардағы міндеттердің уақытылы орындалуын қамтамасыз ету, сайлау заңнамасының талаптарын бұлжытпай сақтау және сайлау процесінің ашықтығы мен жариялылығын қамтамасыз ету жөнінде тиісті тапсырмалар берілді.

Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясы алдағы саяси науқанды ұйымдастыру барысында заңдылық пен жауапкершілік қағидаттарын басшылыққа алып, сайлаушылардың өз таңдауын еркін әрі заң талаптарына сәйкес жүзеге асыруына қажетті жағдай жасау бағытындағы жұмыстарды жалғастырады.

Сауран ауданында қоршаған ортаның тазалығын сақтау, қоғамдық орындарда тәртіпті қамтамасыз ету және тұрғындар арасында құқықтық мәдениетті қалыптастыру бағытындағы жұмыстар тұрақты түрде жүргізілуде. Бұл бағыттағы іс-шаралар Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасы мен қоғамда заң талаптарын сақтау мәдениетін орнықтыруға бағытталған «Заң және тәртіп» қағидаты аясында ұйымдастырылуда. Осы мақсатта ауданда құрылған мобильді топтың қатысуымен кезекті рейдтік іс-шаралар өткізілді. Негізгі міндет – қоғамдық орындардың санитарлық жағдайын бақылау, тазалық талаптарының сақталуын қамтамасыз ету, абаттандыру ережелерінің бұзылуына жол бермеу және тұрғындарға қоршаған ортаға жауапкершілікпен қараудың маңыздылығын түсіндіру.

Рейд барысында мобильді топ мүшелері аудан аумағындағы саябақтар мен скверлерді, өзен жағалауларын, демалыс орындарын, сондай-ақ тұрғындар көп шоғырланатын өзге де қоғамдық орындарды аралады. Аталған аумақтарда тазалықтың сақталуы, тұрмыстық қалдықтардың белгіленбеген орындарға тасталмауы, қоғамдық тәртіптің бұзылмауы және қолданыстағы заң талаптарының орындалуы назарға алынды.

Мұндай бақылау шаралары тек құқық бұзушылықтарды анықтаумен шектелмейді. Рейд барысында тұрғындармен профилактикалық және түсіндіру жұмыстары да жүргізіледі. Азаматтарға қоғамдық орындарды ластау қоршаған ортаға кері әсер етумен қатар, белгіленген әкімшілік талаптарды бұзуға әкеп соғатыны түсіндірілді. Сонымен бірге әр тұрғынның өз аумағының тазалығына жауапкершілікпен қарауы елді мекендердің көркеюіне және санитарлық жағдайдың жақсаруына тікелей ықпал ететіні айтылды.

Кезекті рейдтік іс-шаралардың нәтижесінде тазалық қағидаларын бұзудың 53 дерегі анықталды. Анықталған фактілер бойынша заңнамада көзделген тиісті шаралар қабылданды. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 505-бабына сәйкес 38 азаматқа ескерту жасалса, 15 азаматқа қатысты әкімшілік хаттама толтырылды. Нәтижесінде құқық бұзушыларға жалпы сомасы 648 750 теңге көлемінде әкімшілік айыппұл салынды. Бұл көрсеткіш қоғамдық орындардағы тазалық пен тәртіп мәселесіне немқұрайлы қарауға болмайтынын көрсетеді. Әкімшілік жауапкершілікке тартудың негізгі мақсаты – азаматтарды жазалау ғана емес, құқық бұзушылықтың алдын алу, заң талаптарын сақтауға шақыру және қоғамдық жауапкершілікті арттыру.

Қазіргі таңда елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту – жергілікті атқарушы органдармен қатар, әрбір тұрғынға ортақ міндет. Қоғамдық орындардың тазалығы тұрғындардың күнделікті мәдениеті мен қоршаған ортаға деген көзқарасына тікелей байланысты. Осы ретте қоқысты белгіленбеген жерге тастамау, демалыс орындарында тазалық сақтау, табиғи аумақтарды ластамау және ортақ пайдаланылатын нысандарға ұқыпты қарау маңызды. Әсіресе өзен жағалаулары мен демалыс аймақтарында тазалықты сақтау мәселесіне ерекше мән берілуде. Мұндай орындарға тұрғындар мен қонақтар жиі баратындықтан, табиғи ортаны ластамау және тұрмыстық қалдықтарды арнайы белгіленген орындарға тастау қажеттігі үнемі түсіндіріліп келеді. Табиғат аясында демалған әр азамат өзінен кейін қоқыс қалдырмай, қоршаған ортаны таза ұстауға үлес қосуы тиіс.

«Таза Қазақстан» бағдарламасының басты мәні де – тазалықты бір реттік акция немесе науқан ретінде емес, күнделікті өмір салтына айналдыру. Ал «Заң және тәртіп» қағидаты осы мәдениетті құқықтық жауапкершілікпен ұштастырады. Яғни қоғамдағы тазалық пен тәртіп бір-бірінен бөлек ұғым емес. Қоғамдық кеңістікті таза ұстау, белгіленген талаптарды орындау және ортақ мүлікке ұқыпты қарау – азаматтық жауапкершіліктің көрінісі.

Сауран ауданында осы бағыттағы рейдтік және профилактикалық жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады. Мобильді топтың жұмысы барысында қоғамдық орындардың жағдайы тұрақты бақылауда болып, анықталған заң бұзушылықтарға қолданыстағы заңнамаға сәйкес тиісті шаралар қабылданады. Сонымен қатар тұрғындар арасында түсіндіру жұмыстары жүйелі түрде жүргізіліп, азаматтарға тазалық сақтау мен қоғамдық тәртіпті бұзбаудың маңызы жеткізілуде. Бұл жұмыстардың негізгі мақсаты – құқық бұзушылық орын алғаннан кейін шара қолдану емес, оның алдын алу және тұрғындардың жауапкершілігін күшейту.

Тазалық – ортақ тәртіптің негізі. Сондықтан ауданның көркеюі мен қоршаған ортаның сақталуына әр азамат өз үлесін қосуы қажет. Қоғамдық орындарды таза ұстау, табиғатты қорғау және заң талаптарын сақтау – баршаға ортақ міндет. Сауран ауданында бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да тұрақты түрде жалғасып, тұрғындарға қолайлы әрі таза орта қалыптастыруға бағытталады.

Жүрек – адам ағзасындағы ең маңызды мүшелердің бірі. Ол тәулік бойы тынымсыз жұмыс істеп, бүкіл ағзаны қанмен және оттегімен қамтамасыз етеді. Алайда жүрек-қан тамырлары жүйесіне қатысты мәселелер бірден байқала бермейді. Кейбір аурулар ұзақ уақыт бойы ешқандай айқын белгісіз дамып, адам өзін дені сау сезінуі мүмкін. Осыған байланысты жүрек ауруларының алдын алу, алғашқы белгілерін дер кезінде анықтау және уақытылы медициналық тексеруден өту – әр адамның денсаулығына жауапкершілікпен қарауының маңызды көрсеткіші.

Кентау қаласының кардиолог дәрігері Мырзахмет Мәуленов тұрғындарға жүрек денсаулығына ерекше көңіл бөліп, аурудың алдын алуға шақырады.

«Жүрек ауырмай тұрса, ол толық сау деген сөз емес. Көптеген жүрек-қан тамырлары аурулары белгілі бір уақытқа дейін білінбей өтуі мүмкін. Сондықтан адам өзін жақсы сезінсе де, профилактикалық тексеруден өтіп, қан қысымын, қандағы холестерин мен қант деңгейін бақылап отырғаны дұрыс. Ауруды ерте анықтау – оның асқынуының алдын алудың ең тиімді жолы», – дейді кардиолог дәрігер Мырзахмет Мәуленов.

Жүрек-қан тамырлары ауруларының негізгі қауіп факторларының бірі – артериялық қан қысымының жоғары болуы. Қан қысымы ұзақ уақыт бойы жоғары деңгейде сақталса, жүрекке, миға, бүйрекке және қан тамырларына қосымша салмақ түседі. Кей жағдайда адам қан қысымының жоғары екенін сезбеуі де мүмкін. Сондықтан гипертонияны «үнсіз қауіп» деп атайды. Қан қысымын тұрақты өлшеп, оның көрсеткіштерін бақылау – жүрек денсаулығын сақтаудың қарапайым әрі тиімді тәсілдерінің бірі. Егер қан қысымы жиі көтерілсе, өздігінен дәрі қабылдамай, міндетті түрде дәрігерге қаралу қажет. Дәрігер тексеру нәтижесіне қарай қажетті емді тағайындап, өмір салтына қатысты ұсыныстар береді.

Жүрек денсаулығын сақтауда дұрыс тамақтанудың маңызы зор. Майлы, қуырылған және тұзы көп тағамдарды шамадан тыс тұтыну қан қысымының жоғарылауына және қандағы холестерин деңгейінің артуына әсер етуі мүмкін. Сондықтан күнделікті тамақтану рационында көкөніс пен жемістерді, дәнді дақылдарды, пайдалы ақуыз көздерін көбірек пайдаланған жөн. Тұзды және қантты шамадан тыс қолдануды шектеу де маңызды. Артық салмақ жүрекке түсетін жүктемені арттырады. Сол себепті дене салмағын қалыпты деңгейде ұстау – жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алудың маңызды шараларының бірі. Қозғалыс аздығы да жүрекке кері әсер ететін факторлардың бірі. Күнделікті өмірде мүмкіндігінше белсенді болуға тырысу қажет. Жаяу жүру, жеңіл дене жаттығулары және адамның жасына әрі денсаулық жағдайына сәйкес физикалық белсенділік жүрек жұмысына оң ықпал етеді. Алайда бұрын спортпен тұрақты айналыспаған немесе созылмалы аурулары бар адамдар физикалық жүктемені бірден көбейтпей, дәрігермен кеңескені дұрыс.

Сондай-ақ, темекі шегу қан тамырларына кері әсер етіп, жүрек-қан тамырлары ауруларының даму қаупін арттырады. Сондықтан темекіден бас тарту – жүрек денсаулығын жақсартуға жасалған маңызды қадам.Жүрекке күтім жасау тек дәрі-дәрмек қабылдаумен шектелмейді. Дұрыс тамақтану, тұрақты қозғалыс, жеткілікті ұйқы, күйзелісті азайту және зиянды әдеттерден бас тарту – жүрек саулығын сақтаудың негізгі құрамдас бөліктері. Кейбір адамдар қан қысымы көтерілгенде немесе жүрек соғысы жиілегенде таныстарының кеңесімен дәрі қабылдауға тырысады. Бұл – дұрыс емес. Әр адамның ағзасы әртүрлі. Бір адамға тиімді болған дәрі екінші адамға кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан дәрі-дәрмекті тек дәрігердің кеңесімен қабылдау қажет. Әсіресе қан қысымына арналған препараттарды өз бетінше тоқтатуға немесе дозасын өзгертуге болмайды.

Жүрек тұсында қатты немесе қысатын ауырсыну пайда болып, ауырсыну сол қолға, иыққа, арқаға немесе жақ аймағына тараса, сонымен қатар ентігу, суық тер басу, қатты әлсіздік, жүрек айну сияқты белгілер байқалса, медициналық көмекке дереу жүгіну қажет. Мұндай жағдайда уақыт жоғалтпай, жедел медициналық көмек шақырған дұрыс. Жүрек-қан тамырлары ауруларында алғашқы минуттар мен сағаттардың маңызы өте зор.

Кардиолог дәрігер Мырзахмет Мәуленов тұрғындарды денсаулығына жауапкершілікпен қарауға және аурудың алдын алуға шақырады.

«Денсаулық – адамға берілген ең үлкен байлық. Жүрек ауруларының алдын алу үшін міндетті түрде аурудың белгісін күтудің қажеті жоқ. Өз денсаулығыңызды бүгіннен бастап бақылаңыз. Қан қысымыңызды өлшеп, қажетті медициналық тексерулерден өтіп, дұрыс тамақтанып, белсенді өмір салтын ұстаныңыз. Ең бастысы – өзіңізді тыңдап, денсаулығыңызда өзгеріс байқалса, дәрігерге уақытылы жүгініңіз. Алдын алу – ауруды емдеуден әлдеқайда тиімді. Жүрек денсаулығы – адамның жалпы өмір сапасының маңызды бөлігі. Сондықтан жүрегіңізге қамқорлық жасауды кейінге қалдырмай, бүгіннен бастаңыз. Жүрек ауырмаса да, оны тексеруді ұмытпаңыз.Денсаулықты сақтау – әр адамның өз қолында.Жүрегіңізді қорғаңыз – ол сізге өмір бойы қызмет етеді!» – дейді Кардиолог дәрігер Мырзахмет Мәуленов.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев ауылдық елді мекендерді дамытуға, халықтың тұрмыс сапасын арттыруға және азаматтарға қолайлы орта қалыптастыруға ерекше мән беріп келеді. Бұл бағыттағы бастамалар Сайрам ауданында да нақты жобалар мен жүйелі жұмыстар арқылы жүзеге асырылуда.

Біздің басты міндетіміз – мемлекеттік деңгейде белгіленген басымдықтарды аудан тұрғындарының күнделікті қажеттілігімен ұштастырып, халықтың ұсынысы мен өтінішіне нақты жауап беру. Сондықтан тұрғындармен тұрақты байланыста болып, елді мекендердегі өзекті мәселелерді жергілікті жерде зерделеуге ерекше көңіл бөліп келеміз.

Бүгін М.Оразалиев ауылына арнайы барып, тұрғындармен кездестім. Бұл елді мекен тұрғындарымен алғашқы кездесуіміз емес. Бұған дейін ауыл азаматтары жеке қабылдауыма келіп, елді мекенге балалар ойын алаңшасын және спорт алаңшаларын салу жөнінде ұсыныстарын жеткізген болатын. Тұрғындардың бұл өтінішін маңызды деп санаймын. Өйткені ауылдың дамуы тек жол, жарық немесе инженерлік инфрақұрылыммен шектелмейді. Балалар мен жастардың бос уақытын тиімді өткізуіне жағдай жасау, спортпен айналысуға мүмкіндік беру, қауіпсіз әрі жайлы қоғамдық орта қалыптастыру да – елді мекеннің әлеуметтік дамуының маңызды бөлігі.

Қазіргі таңда аталған аумақта демеушілердің қолдауымен бірқатар әлеуметтік нысан салу жоспарланып отыр. Атап айтқанда, балалар ойын алаңшасы, спорт алаңшасы және шағын футбол алаңы бой көтермек. Сонымен қатар, ауыл тұрғындары үшін аса қажетті нысандардың бірі – балабақша салу мәселесі де қарастырылуда. Бұл жобалардың әрқайсысының өзіндік маңызы бар. Балалар ойын алаңшасы бүлдіршіндердің қауіпсіз ортада ойнауына мүмкіндік берсе, спорттық алаңдар ауыл жастарының бұқаралық спортқа белсенді араласуына жол ашады. Ал шағын футбол алаңы жастардың бос уақытын тиімді өткізіп, салауатты өмір салтын қалыптастыруына ықпал етеді.

Балабақша құрылысы да ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған маңызды қадам болмақ. Мектепке дейінгі тәрбие мен білім беру нысанының ауылдың өзінде болуы ата-аналар үшін үлкен қолайлылық туғызады. Сондықтан бұл мәселені де кезең-кезеңімен жүзеге асыруды көздеп отырмыз. Осыған байланысты жауапты мамандарға аталған жобалар бойынша қажетті жұмыстарды жүргізіп, тиісті жобалық құжаттаманы әзірлеу жөнінде нақты тапсырма бердім. Ең бастысы – нысандардың орналасу орны ауыл тұрғындарының пікірін ескере отырып анықталуы тиіс.

Менің ұстанымым – тұрғындардың ұсынысын тыңдап қана қоймай, оны нақты жұмысқа айналдыру. Себебі елді мекеннің тыныс-тіршілігін, күнделікті қажеттілігін сол жерде тұратын халықтан артық ешкім білмейді. Сондықтан әрбір әлеуметтік нысанның орналасуы, оның тұрғындарға қолжетімділігі және пайдалануға ыңғайлылығы халықпен ақылдаса отырып шешілуі қажет. Кездесу барысында ауылдың инфрақұрылымына қатысты өзге де мәселелерді тұрғындармен бірге талқыладық. Азаматтар өздерін толғандырған мәселелерін ашық айтып, бірқатар ұсыныстарын жеткізді. Әрбір мәселені жауапты сала басшылары мен мамандарға нақты тапсырмалар беру арқылы шешу жолдарын қарастырдық. Мен жауапты мамандарға тұрғындар көтерген мәселелерді назарға алып, олардың орындалуын қамтамасыз ету жөнінде тапсырма бердім. Әрбір мәселенің шешімі нақты жұмыс пен бақылауды қажет етеді. Сондықтан тиісті жұмыстардың орындалу барысы да назарда болады.

Мемлекет басшысы ауыл халқының әл-ауқатын арттыруды, ауылдық аумақтардың әлеуетін тиімді пайдалануды және елді мекендердегі инфрақұрылымды жаңғыртуды тұрақты түрде күн тәртібіне қойып келеді. Біз бұл міндеттерді Сайрам ауданында кезең-кезеңімен жүзеге асыруға тиіспіз. Ауданымызда халық санының өсуі, елді мекендердің әлеуметтік қажеттіліктерінің артуы жаңа міндеттер жүктейді. Сондықтан әрбір ауылдың жағдайын жеке зерделеп, тұрғындардың нақты сұранысына сәйкес жұмыс жүргізу – біздің басты бағыттарымыздың бірі. М.Оразалиев ауылындағы жоспарланған жобалар да осы мақсатқа бағытталған. Бұл бастамалар іске асқан жағдайда ауыл тұрғындары үшін жаңа әлеуметтік мүмкіндік қалыптасып, балалар мен жастарға арналған инфрақұрылым кеңейе түседі.

Мемлекет басшысының бастамаларының негізгі мәні де – халықтың өмір сүру сапасын арттыру, азаматтарға қолайлы жағдай жасау және өңірлердің тұрақты дамуына жол ашу. Осы бағыттағы жұмыстар Сайрам ауданында алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғаса береді. Біз үшін кез келген жобаның ең басты өлшемі – оның халыққа пайдасы. Сондықтан тұрғындармен кері байланысты күшейтіп, олардың ұсыныс-пікірлерін ескере отырып жұмыс істей береміз. Ел игілігіне бағытталған әрбір бастама өз деңгейінде қолдау тауып, нақты нәтижеге айналуы тиіс.

Сайрам ауданындағы барлық елді мекеннің дамуы, тұрғындардың тұрмыс сапасының жақсаруы және ауылдарда қолайлы әлеуметтік орта қалыптастыру – ортақ міндетіміз. Бұл бағыттағы жұмыстарды Мемлекет басшысы айқындаған басымдықтарға сәйкес әрі қарай да жүйелі түрде жалғастырамыз.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық акциясы ел көлемінде қоршаған ортаны қорғау, елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту және халықтың экологиялық мәдениетін қалыптастыруға бағытталған маңызды бастамаға айналды. Бұл игі үрдіс Сайрам ауданында да жүйелі түрде жалғасып, тазалық пен абаттандыру жұмыстары тұрақты жүргізілуде. Бүгінде аудан аумағында ұйымдастырылып жатқан әрбір тазалық шарасының басты мақсаты – көшелер мен қоғамдық орындарды ғана ретке келтіру емес, табиғатты қорғауға деген ортақ жауапкершілікті арттыру. Осы бағыттағы кезекті ауқымды жұмыс Қарамұрт ауылдық округінде ұйымдастырылды.

Тазалық шарасы облыстық маңызы бар автомобиль жолының бойында өткізіліп, жол жиегіндегі аумақ толықтай санитарлық тазалаудан өткізілді. Жұмысқа Түркістан облысы әкімінің бірінші орынбасары Зұлпыхар Сансызбайұлы, Сайрам ауданының әкімі Мадияр Мұхтарұлы, ауыл ақсақалдары, аудан әкімдігі қызметкерлері және ауыл тұрғындары қатысты. Тазалық жұмыстарына барлығы 420 адам жұмылдырылып, 12 арнайы техника тартылды. Сенбілік барысында жол бойындағы қураған ағаштар мен бұталар ретке келтіріліп, қоршаған ортаға көрік бермей тұрған өсімдіктер тазартылды. Сонымен қатар 2,2 шақырым аумақтағы тікенекті және арам шөптер орылып, жол бойының санитарлық жағдайы жақсартылды. Ауқымды жұмыстың нәтижесінде 3,3 тонна тұрмыстық қатты қалдық жиналып, белгіленген тәртіппен арнайы полигонға шығарылды. Бұл – бір күндік сенбіліктің ғана емес, тұрғындар мен мемлекеттік қызметшілердің ортақ іске жұмылғанының нақты нәтижесі.

Жол бойындағы тазалықтың сақталуы әсіресе маңызды. Себебі автомобиль жолдары – ауданға келетін қонақтар мен тұрғындар ең алдымен көретін аумақтардың бірі. Сондықтан елді мекендердің кіреберістері мен негізгі бағыттарындағы тазалық пен абаттандыру жұмыстары ауданның жалпы келбетіне тікелей әсер етеді. «Таза Қазақстан» акциясының мәні де осында. Экологиялық тазалықты қамтамасыз ету тек арнайы техниканың немесе коммуналдық қызметтердің міндеті емес. Бұл – баршаға ортақ іс. Әр азамат өзі тұратын аумақтың тазалығына үлес қосып, табиғатқа ұқыпты қараса, қоршаған ортаны қорғау мәдениеті де қалыптасады.

Сайрам ауданында бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады. Елді мекендерді көгалдандыру, абаттандыру, санитарлық тазалықты сақтау және қоғамдық орындардың жағдайын жақсарту бойынша нақты шаралар тұрақты түрде жүргізілмек. Тазалық – бір күндік науқан емес, күнделікті мәдениет. Табиғатты аялау, қоршаған ортаны ластамау, айналаны таза ұстау – келер ұрпақ алдындағы жауапкершілігіміз. Сондықтан «Таза Қазақстан» акциясы аясындағы әрбір іс-шараны ортақ игілікке бағытталған маңызды қадам деп қабылдауымыз қажет.

Сайрам ауданында қолға алынған осындай бастамалар тұрғындардың белсенділігін арттырып, елді мекендердің көркеюіне және қоршаған ортаның тазалығын сақтауға өз үлесін қосады. Таза аудан – жайлы өмірдің, көрікті елді мекен – тұрғындардың ортақ еңбегінің нәтижесі.

Кентау қаласында медицина қызметкерлерінің кәсіби біліктілігін арттыруға және балаларға көрсетілетін медициналық көмектің сапасын жетілдіруге бағытталған маңызды оқыту семинары ұйымдастырылды. Семинардың негізгі тақырыбы – «Балалық шақтағы ауруларды ықпалдастыра емдеу».

Оқыту семинарына Кентау қаласының медицина қызметкерлері қатысып, балалар арасында жиі кездесетін ауруларды ерте кезеңде анықтау, науқастың жағдайын дұрыс бағалау, аурудың ауырлық дәрежесін айқындау және медициналық көмек көрсетудің тиімді алгоритмдері бойынша білімдерін толықтырды. Іс-шараға Түркістан облысы Денсаулық сақтау басқармасының штаттан тыс маманы, координаторы және ӘПМ мастер-тренері Майра Ербосынқызы қатысып, семинар барысында медициналық қызметкерлерге балалық шақтағы ауруларды ықпалдастыра емдеу қағидаттары бойынша жан-жақты түсіндірме жұмыстарын жүргізді.

Оқу барысында балалар денсаулығына қатысты бірқатар өзекті мәселелер кеңінен талқыланды. Атап айтқанда, медицина қызметкерлері балаларда жиі кездесетін аурулардың алғашқы белгілерін ерте анықтау, баланың жалпы жағдайын кешенді бағалау, қауіпті белгілерді дер кезінде тану және шұғыл медициналық көмекті қажет ететін жағдайларды ажырату бағыттары бойынша тәжірибелік білімдерін жетілдірді. Сонымен қатар, баланың денсаулық жағдайына қарай дұрыс емдеу тактикасын таңдау, медициналық көмекті кезең-кезеңімен ұйымдастыру, ата-аналарға қажетті кеңес беру және емдеу шараларының тиімділігін бақылау мәселелеріне ерекше назар аударылды. Балалар ағзасының ерекшелігіне байланысты аурудың белгілері ересектерге қарағанда өзгеше көрінуі мүмкін. Сондықтан баланың жағдайын алғашқы медициналық-санитариялық көмек деңгейінде дұрыс бағалап, қауіпті белгілерді дер кезінде анықтау – медициналық көмектің нәтижелілігін арттырудағы маңызды факторлардың бірі. Осы тұрғыдан алғанда, медицина мамандарының кәсіби білімі мен практикалық дағдыларын тұрақты түрде жетілдіріп отырудың маңызы зор.

Майра Ербосынқызының айтуынша, балалар денсаулығын сақтау бағытында алғашқы медициналық-санитариялық көмек көрсететін мамандардың білімі мен тәжірибесінің маңызы өте зор. Әсіресе балалық шақта кездесетін ауруларды ерте кезеңде анықтап, қауіпті белгілерді дер кезінде ажырата білу – асқынудың алдын алып, медициналық көмектің тиімділігін арттырудың негізгі шарттарының бірі.

«Балалық шақтағы ауруларды ықпалдастыра емдеу – бала денсаулығына кешенді көзқарасты талап ететін маңызды бағыт. Медицина қызметкері баланың жағдайын дұрыс бағалап қана қоймай, аурудың ауырлық дәрежесін анықтап, қажетті емдеу тактикасын уақытылы таңдауы қажет. Бұл ретте қауіпті белгілерді ерте тану және баланы дер кезінде тиісті медициналық көмекке бағыттау аса маңызды. Бүгінгі семинардың негізгі мақсаты – медицина мамандарының осы бағыттағы теориялық білімін толықтырып, практикалық дағдыларын жетілдіру. Білім мен тәжірибені үнемі жаңартып отыру арқылы ғана балаларға көрсетілетін медициналық көмектің сапасын арттыра аламыз. Сондықтан мұндай оқыту шаралары медицина қызметкерлерінің кәсіби біліктілігін жетілдіруде маңызды рөл атқарады», – деді Майра Ербосынқызы.

Семинар барысында амбулаториялық деңгейде балаларға көрсетілетін медициналық көмектің сапасын арттыруға бағытталған практикалық ұсыныстар да берілді. Медицина қызметкерлері балалардың денсаулығын бақылау, аурудың алдын алу, ерте диагностика жасау және қажет болған жағдайда бейінді мамандарға уақтылы жолдау тәртібі бойынша өзара тәжірибе алмасты. Оқыту барысында теориялық ақпаратпен қатар, тәжірибелік бағытқа да басымдық беріліп, медицина қызметкерлерінің клиникалық ойлау қабілетін жетілдіруге, науқастың жағдайын дұрыс саралауға және медициналық көмек көрсету кезінде нақты әрі тиімді шешім қабылдау дағдыларын нығайтуға бағытталған жұмыстар жүргізілді.

Балалық шақтағы ауруларды ықпалдастыра емдеу тәсілі – балаға медициналық көмекті кешенді түрде ұйымдастыруды көздейтін маңызды бағыттардың бірі. Оның басты мақсаты – ауруды ерте анықтау, асқынудың алдын алу, балаға қажетті емді уақытылы бастау және медициналық көмектің сабақтастығын қамтамасыз ету. Мұндай оқыту семинарлары медицина қызметкерлерінің кәсіби құзыреттілігін арттырып қана қоймай, балаларға көрсетілетін медициналық көмектің сапасын жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік береді. Әсіресе алғашқы медициналық-санитариялық көмек көрсететін мамандар үшін баланың жағдайын дұрыс бағалау және қауіпті белгілерді уақытылы анықтау – емдеу нәтижесіне тікелей әсер ететін маңызды дағды.

Семинар қорытындысында медицина қызметкерлері алған теориялық және практикалық білімдерін күнделікті қызмет барысында тиімді пайдаланудың маңыздылығын атап өтті. Кәсіби оқыту мен тәжірибелік дағдыларды жүйелі түрде жетілдіру арқылы балалардың денсаулығын қорғау, аурулардың алдын алу және медициналық көмектің қолжетімділігі мен сапасын арттыру бағытындағы жұмыстарды одан әрі күшейту көзделіп отыр.

Жалпы, Кентау қаласында ұйымдастырылған бұл семинар – медицина мамандарының білімін жетілдіруге, тәжірибесін арттыруға және балалар денсаулығын сақтау саласындағы медициналық көмектің тиімділігін арттыруға бағытталған маңызды шаралардың бірі болды. Балалардың денсаулығын сақтау – денсаулық сақтау жүйесінің маңызды басымдықтарының бірі. Сондықтан медицина қызметкерлерінің кәсіби біліктілігін арттыруға бағытталған осындай оқыту шараларын тұрақты түрде өткізу балаларға сапалы әрі уақтылы медициналық көмек көрсетудің маңызды кепілі болып қала береді.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев халықтың өмір сүру сапасын арттыруды, өңірлер арасындағы әлеуметтік теңгерімді қамтамасыз етуді және ауылдық елді мекендердің инженерлік инфрақұрылымын жаңғыртуды мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі ретінде айқындап келеді. Президент өз Жолдауларында азаматтардың тұрмыс деңгейін жақсарту ең алдымен сапалы инфрақұрылым қалыптастырумен тікелей байланысты екенін бірнеше мәрте атап өтті.

Президент: «Барлық азамат үшін өмір сүруге қолайлы әрі қауіпсіз орта қалыптастыру – мемлекеттің негізгі міндеті» екенін айта отырып, ауылдарды сапалы ауыз сумен, электр энергиясымен, жолмен және табиғи газбен қамтамасыз ету жұмыстарын қарқынды жүргізуді тапсырған болатын.

Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес елімізде ауылдық елді мекендерді табиғи газбен қамту жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді. Табиғи газ – тұрғындардың тұрмыс сапасын арттырып қана қоймай, өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуына, экологиялық жағдайдың жақсаруына және халықтың әл-ауқатының көтерілуіне ықпал ететін маңызды инфрақұрылымдық жоба. Президенттің осы бастамаларын жүзеге асыру аясында Түркістан облысында да ауқымды жұмыстар атқарылуда. Өңір басшысы Нұралхан Көшеровтің жетекшілігімен халықты табиғи газбен қамтамасыз ету бағытындағы жобалар тұрақты бақылауда болып, жаңа елді мекендерді көгілдір отынға қосу жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде.

Осы жұмыстардың нақты нәтижесі ретінде Сайрам ауданындағы Қызылжар ауылына табиғи газ берілді. Бұл – ауыл тұрғындарының көптен күткен қуанышты жаңалығы әрі Мемлекет басшысының әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту жөніндегі тапсырмасының кезең-кезеңімен орындалып жатқанын көрсететін маңызды көрсеткіш.

Қазіргі таңда Қызылжар елді мекенінде 109 тұрғын үйде 327 адам тұрады. Бұған дейін тұрғындар тұрмыстық қажеттіліктер үшін қатты отын немесе өзге де энергия көздерін пайдаланып келген болса, енді олар табиғи газдың игілігін көруге мүмкіндік алды. Жобаны іске асыру барысында елді мекенді табиғи газбен қамтамасыз ету үшін ұзындығы 15,2 шақырымды құрайтын, диаметрі 250 миллиметр жоғары қысымды газ құбыры тартылды. Сонымен қатар ауыл ішіне жалпы ұзындығы 7,5 шақырым болатын газ тарату желілері салынды. Инженерлік желілер толық аяқталып, қазіргі уақытта газ құбырларына табиғи газ берілді. Ендігі кезеңде тұрғындар белгіленген тәртіпке сәйкес техникалық шарт алып, жеке тұрғын үйлерін газ жүйесіне қосу жұмыстарын жүргізе алады.

Табиғи газдың келуі – ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын жақсартатын маңызды әлеуметтік жоба. Газдандыру нәтижесінде тұрғындардың жылыту шығындары азайып, тұрмыстық жағдайы жеңілдейді, қатты отын пайдаланудан туындайтын қиындықтар қысқарады. Сонымен қатар қоршаған ортаға таралатын зиянды қалдықтардың көлемі төмендеп, экологиялық жағдайдың жақсаруына да оң әсерін тигізеді. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөздерінде инфрақұрылымдық жобалардың басты мақсаты халықтың әл-ауқатын арттыру екенін ерекше атап келеді. Сондықтан табиғи газбен қамту жұмыстары тек инженерлік желілер салумен шектелмей, азаматтардың күнделікті өміріне нақты қолайлылық әкелетін маңызды әлеуметтік бастама болып саналады.

Қызылжар ауылының газдандырылуы өңірдің инвестициялық тартымдылығын арттыруға да мүмкіндік береді. Инженерлік инфрақұрылымы дамыған елді мекендерде кәсіпкерлікті дамытуға, өндіріс орындарын ашуға және жаңа жұмыс орындарын құруға қолайлы жағдай қалыптасады. Бұл өз кезегінде ауыл экономикасының дамуына оң ықпал етеді. Сайрам ауданында соңғы жылдары халықтың тұрмыс сапасын жақсартуға бағытталған жобалар жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Табиғи газбен қамтамасыз ету, ауыз су жүйелерін жаңарту, жол құрылысы, электр желілерін жаңғырту және әлеуметтік нысандар салу бағытындағы жұмыстар ауданның тұрақты дамуына серпін беруде.

Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес ауылдарды дамыту жұмыстары кешенді түрде жүргізілуде. Бұл ретте инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды жаңарту негізгі басымдықтардың бірі болып қала береді. Себебі заманауи инфрақұрылым – тұрғындардың жайлы өмір сүруінің, кәсіпкерліктің дамуының және ауылдардың әлеуметтік әлеуетінің артуының басты кепілі.

Алдағы уақытта Сайрам ауданында ауыл тұрғындарын сапалы инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар кезең-кезеңімен жалғаса береді. Бұл жұмыстар Мемлекет басшысы айқындаған халықтың әл-ауқатын арттыру, өңірлерді теңгерімді дамыту және әрбір ауыл тұрғыны үшін қолайлы өмір сүру ортасын қалыптастыру жөніндегі стратегиялық міндеттердің жүйелі жүзеге асырылып жатқанын айқын көрсетеді.

Қызылжар ауылына табиғи газдың берілуі – тұрғындардың көптен күткен арманының орындалуы ғана емес, Президент тапсырмаларының нақты іске асып жатқанын дәлелдейтін маңызды қадам. Бұл игілікті бастама ауыл халқының өмір сапасын арттырып, өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына жаңа серпін беретіні сөзсіз.