Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Түркістан» газетіне берген сұхбатында мал шаруашылығын дамытудың стратегиялық маңызын атап өтіп, 2035 жылға қарай әлемде ет тұтыну көлемі 233 миллион тоннаға, ал ет импорты 27 миллион тоннаға дейін артатынын мәлімдеген болатын. Осы орайда Президент Қазақстанның, әсіресе Азия нарығына сапалы ет экспорттайтын ірі елге айналуына толық әлеуеті бар екенін атап өтті. Бұл міндет ауыл шаруашылығын сапалық тұрғыдан дамытуға бағытталған нақты жобалар арқылы кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда.

Аталған тапсырма аясында Келес ауданына қарасты Ақтөбе ауылдық округі аумағында 20 мың басқа арналған заманауи ірі мал бордақылау алаңын салу жоспарланып отыр. Жоба жеке инвестордың бастамасымен жүзеге аспақ. Кәсіпкер 20 гектар жерге 8 млрд теңге инвестиция құйып, заманауи технологиялармен жабдықталған өндірістік кешен салуды көздейді. Жобада қоршаған ортаға зиян келтірмейтін, жағымсыз иіс пен қалдықтардың таралуын болдырмайтын экологиялық қауіпсіз шешімдер қарастырылған.

Жергілікті тұрғындардың алаңдаушылығы да назардан тыс қалған жоқ. Осыған байланысты Келес ауданының әкімі Жәнібек Ағыбаев жоспарланған нысан аумағында болып, ауыл тұрғындарымен кездесу өткізді. Кездесу барысында аудан басшысы жобаның әлеуметтік-экономикалық маңызын түсіндіріп, тұрғындар тарапынан қойылған сұрақтарға нақты әрі жан-жақты жауап берді.

Кездесу кезінде тұрғындар ауылішілік инфрақұрылымды жаңарту, мектеп пен мәдениет үйін салу жөнінде ұсыныстарын жеткізді. Бұл мәселеге қатысты аудан әкімі:

– Ауылда кәсіпкерлік дамыса, салық түсімі артады. Салық көлемінің өсуі – ауыл бюджетінің ұлғаюына тікелей әсер етеді. Соның нәтижесінде жол салынып, мектеп пен мәдениет нысандары бой көтереді. Сондықтан біз кәсіпкерлікті қолдауға мүдделіміз. Мұндай жобалар ауылдың дамуына нақты серпін береді, – деп атап өтті.

Сондай-ақ жайылымдық жерлер мәселесі де көтерілді. Аудан әкімі жайылымдық жерлер кәсіпкерге берілмейтінін, тек жобаның бастапқы кезеңінде 5 гектар жер уақытша пайдалануға ұсынылатынын түсіндірді. Сонымен қатар кәсіп бастауды көздеген жергілікті тұрғындарға мемлекеттік қолдау шаралары көрсетілетіні айтылды.

Инвестор өз кезегінде бордақылау алаңының санитарлық-қорғау аймағы, экологиялық қауіпсіздігі, қалдықтарды өңдеу жүйесі және иіс шығармайтын заманауи технологиялардың қолданылуы жөнінде толық ақпарат берді. Жоба іске асқан жағдайда 200 адам тұрақты жұмыспен қамтылады деп жоспарлануда.

Жалпы, бұл инвестициялық жоба Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығын дамыту жөніндегі тапсырмаларын орындауға, аудан экономикасын нығайтуға және ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған маңызды бастама болып табылады.

Ақ күріштің отаны саналған Қызылорданың төрінде өткен Құрылтайда бұған дейін өткен төрт Құрылтайдағы айтылған ұсыныстардың орындалу нәтижелеріне Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бір шолу жасап барып, негізгі бағдарларға тоқталды.

Қызылордадағы Құрылтайдан жұртшылық көп жаңалық күтті. Ең бастысы Конституцияға енетін өзгерістерді білгіміз келетінімізді жасыра алмаймыз, оның ішінде бір палаталы Парламент мәселесі әрине асыға күттік. 2022 жылғы Бүкілхалықтық референдумда Конституциямыздың 33 бабы жаңарды,оған дауыс бердік. Енді уақыт бір орында тұрмайды, әлемде геосаяси жағдай тұрақсыз, сондықтан елдің қарқындап дамып, тәуелсіздігімізге нұқсан келмей, нығайа түсуі үшін заң шығарушы биліктегі депутаттарымыздың саяси жігерлілігі, жан-жақты мықтылығы, біліктілігі, тәжірибелі болуы қажет екеніне көз жетті

Ата заңға енетін өзгерістердің ауқымы кеңдігін ескере отырып Мемлекет басшысы Конституциялық комиссия, Халықтық кеңес құру туралы Жарлық шығаратынын мәлімдеді. Мемлекет басшысы комиссия жұмысының қорытындысы бойынша бүкілхалықтық референдум өту уақытын белгілейтінін айтты. Тиімді өзгерістер әркезде дамудың кілті. Саяси жүйенің жаңғыруы, мемлекет мүддесін қорғайтын, халықтың қамын ойлайтын әділ билік, баршаға бірдей тең көзқарас қашанда тұрақтылықтың арқауы.

Мемлекет басшысының Құрылтайда Конституциямызға Әділетті Қазақстанды ең жоғары мақсат тұтып оған жетуді енгізу туралы акцент беруі шынайы патриотизмнің көрінісі .Халық бағзы заманнан-ақ ащы да болса шындықты етіне жақын санайды. Парламенттегі Президент квотасының алынып тастау ұсынысы бұл Президенттің айқын әділ ұстанымы,өзіне сенімділігі, кәсіби Парламенттің жасақталуына берілген жаңа мүмкіндік.

Мемлекет басшысының сөзінің бірден-бір өзіме ой салған тұсы патриотизм мәселесі болды. Патриотизм туралы көп айтуға болады, оның тірелер тұсы қані? Кешегі кеңес дәуірінде ұрандатқан жалаң патриотизм болды бәріміз мойындаймыз. Ол кезде де отаншылдық, елжандылық ,мәдени ортаға, туған жерге сүйіспеншілік терминдері болды, бірақ олар интернационализммен астарласып жатты, еңбек адамын қадірлеу де болды, еңбек адамдары Жоғары Кеңесте де отырды, бірақ одан пайда шамалы болды. Маманның аты маман,”тауық сойса да қасапшы сойсын “деген.Патриотизм бүгінде жаңа сипатқа ие болуда, адамгершілік, патриоттық сананы қалыптастыру, бойыңдағы ақыл мен білімді ел игілігіне жұмсау. Бүгінде патриотизм психологиялық саяси-әлеуметтік ортада қалыптасатын құбылыс- терең сана. Сондықтан өскен ортасы қандай екен деп сұрап жататыны қазақтың жәй емес. Әсіресе жасанды интеллект дамыған дәуірде әрбір қазақстандықтың жүрек дүрсілінің Отан деп соғуы алынбайтын қамал, көшпейтін бақ. Қазақстандық бірлік пен межелі тірліктің үндестік табуы патриоттық иммунитеттің мықтылығында. Ал, Мемлекет басшысының Құрылтайда Парламентті Құрылтай деп атауды ұсынуы руханиятқа деген құрметтің биігі, елжандылықтың сұлтаны болды.

“AMANAT “ партиясы филиалы Атқарушы хатшысының орынбасары,облыстық мәслихат депутаты,облыстық Әйелдер қанатының жетекшісі

Тұрғындары көп шоғырланған Кентау қаласына қарасты Қарнақ ауылын электрмен жабдықтау жүйесінің сенімділігін арттыру мақсатында ПС «Атабай» 35/10 кВ қосалқы станциясына қуаттылығы 6300 кВА болатын жаңа трансформатор орнатылды. Аталған қосалқы станция арқылы 3765 абонент электр энергиясымен қамтамасыз етіледі. Оның ішінде 295 кәсіпкерлік нысан бар. Жаңа трансформатордың іске қосылуы электр желісіне түсетін жүктемені азайтып, қуат тапшылығының алдын алуға және электрмен қамтудың тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Айта кетейік, бұған дейін Кентау қаласына қарасты Қарнақ елді мекенінің тұрғындары облыс әкімінің бірінші орынбасары Зұлпыхар Жолдасовтың жеке қабылдауында болып, ауыл іргесіндегі жаңадан салынған аумақта 4 көшеге жол салып беруді, газ жеткізуді және электр қуатының сапасын арттыруды сұраған болатын. Қаралып жатқан мәселе бойынша Кентау қаласының әкімдігі аталған аумақты табиғи газбен қамту бойынша жұмыстар басталғанын айтып, қажетті коммуникация жүйелері тартылғаннан кейін барып, «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы бойынша жол салуға ұсыныс берілетінін мәлімдеді.

Ал, Түркістан облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы басшысының орынбасары Роза Сариева, елді мекен тұрғындары электр жарығын өз бетінше тартып алғанын, ондағы трансформатор қабылданған нормативтерге сай болмағандықтан, электр жарығымен қамтушы ұйымның балансына алынбағанын жеткізген еді. Аумақтағы 40-тан астам тұрғын үй осы трансформатордан энергия алып отырғандықтан, одан тарайтын қуат сапасы төмен боп жатқаны айтылған болатын.

Аталған мәселеге байланысты Зұлпыхар Сансызбайұлы газбен қамту және жол салу мәселелері кезең-кезеңімен шешілуі жоспарланғанын айтып және тиісті мемлекеттік органдардың өкілдеріне, ауыл тұрғындарына қажетті трансформатор орнату, демеушілер есебінен ауылдың ішкі көшелеріне тас төсеу жұмыстарын атқаруды тапсырған.

Осылайша берілген тапсырма Кентау қаласы әкімдігі тарапынан өз мерзімінде орындалып, шешімін тауып отыр. Атап айтқанда, бұл қосалқы станциядан Қарнақ ауылы мен Құсшы ата елді мекені электр қуатын алады. Жаңғырту жұмыстары тұрғындардың тұрмыстық жағдайын жақсартып қана қоймай, кәсіпкерлік нысандардың үздіксіз жұмыс істеуіне де оң ықпалын тигізеді. Алдағы уақытта да электр желілерін жаңарту бағытындағы жұмыстар кезең-кезеңімен жалғасатын болады.

Түркістан облысында ауыл шаруашылығын дамыту басым бағыттардың бірі ретінде белгіленген. Осы ретте Созақ ауданында етті бағыттағы мал басын арттыру бағытында ауқымды жұмыс жүргізілуде. «KAZ PLEMZAVOD» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі арқылы ауданға 1 474 бас «Калмық» асыл тұқымды мүйізді ірі қара мал әкелінді. Оның ішінде 1 245 басы аналық, 229 басы – өткен жылғы төлдер.

Шаруа қожалығы әкелінген мал басын ауданның арнайы жер қорындағы Бетпақдала аумағынан бөлінген 5 000 гектар жайылым жерге орналастыруда. Бұдан бөлек орман қоры жерінен 9000 гектар жайылым жерге келісім-шартқа отырған. Қазіргі таңда барлық мал ауданға тіркеліп, ветеринариялық есепке алынды.

Аталған ЖШС 2020 жылы Түркістан облысы Арыс қаласында құрылған. Серіктестік ауданның жайылымдық әлеуетіне байланысты Бетпақдала аумағына қоныс аударып, асыл тұқымды мал шаруашылығын қарқынды дамытуды қолға алған. «Калмық» тұқымды мүйізді ірі қара – етті бағыттағы, шөл және шөлейт аймақтарға және суыққа төзімді, жоғары өнімді мал түрі. Алдағы жоспарларымен бөліскен серіктестік төрағасы Мамытхан Әлімханұлы асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытудағы бастамаларын да айтып берді.

« – Мал шаруашылығы – қазақ халқының ежелден келе жатқан негізгі кәсібінің бірі. Соның ішінде ет бағытындағы ірі қара тұқымдарын өсіру ауыл шаруашылығының маңызды саласы болып табылады. Осындай кең таралған әрі шаруашылыққа тиімді мал тұқымдарының бірі – «Калмық» тұқымды мүйізді ірі қара. Калмық тұқымы XVII ғасырда ойрат-қалмық тайпаларының көшпелі өмір салты барысында қалыптасқан. Бұл тұқым ұзақ уақыт бойы Еуразияның қуаң далалы аймақтарында өсіріліп, табиғи сұрыпталу нәтижесінде қатал климатқа төзімді болып қалыптасты. Кейіннен Ресей мен Қазақстан аумағына кеңінен таралып, жергілікті табиғи жағдайларға жақсы бейімделді. Калмық ірі қарасы дене бітімі мығым, сүйегі берік, бұлшық еттері жақсы дамыған мал болып саналады. Бұл тұқымның сиырлары орта есеппен 420–500 келі, ал бұқалары 700–800 келіге дейін салмақ тартады. Бұл кәсіпті 2020 жылдан бастап қолға алдық. Қазіргі таңда әкелінген мал толықтай ауданға тіркелді. Биыл мал басын тағы 1 500 басқа арттыруды жоспарлап отырмыз. Асыл тұқымды малдар Ресей Федерациясының Бурятия Республикасынан жеткізілді. Аналық бастарын көбейтіп, аталық малды 4 жастан бастап экспортқа бағыттауды көздеп отырмыз. Биыл жыл басынан бастап ішкі нарық қажеттілігін өтеу мақсатында 10 365 келі ет өнімдерін өткіздік,» – дейді «KAZ PLEMZAVOD» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің төрағасы Мамытхан Әлімханұлы.

Калмық тұқымы – ет бағытындағы мал. Оның басты артықшылығы – төмен сапалы азықпен де тез салмақ қосуы. Бұзаулары өміршең, ауруға төзімді болып келеді. Жас мал 16–18 айлығында етке өткізуге жарамды салмаққа жетеді. Етінің сапасы жоғары, дәмді әрі нәрлі, шығымы 55–60 пайызды құрайды. Бұл тұқым Қазақстанның қуаң, шөлейт және далалы аймақтарына өте жақсы бейімделген. Калмық ірі қарасы ыстық жаз бен суық қысты оңай көтереді, жайылымда бағуға қолайлы және жем-шөп талғамайды. Сондықтан ол ұзақ жайылымдық кезеңі бар өңірлер үшін аса тиімді.

Бүгінде калмық тұқымды ірі қара Түркістан, Жамбыл және басқа да оңтүстік өңірлерде кеңінен өсіріледі. Бұл тұқым шаруалар үшін шығыны аз, пайдасы мол мал саналады. Сонымен қатар асылдандыру жұмыстары арқылы оның еттік өнімділігін арттыру бағытында ғылыми зерттеулер де жүргізілуде. «Калмық» тұқымды мүйізді ірі қара – төзімділігімен, қарапайым күтімімен және жоғары ет өнімділігімен ерекшеленетін құнды тұқым. Ол табиғи жайылымды тиімді пайдаланып, сапалы ет өндіруге мүмкіндік береді. Сондықтан бұл тұқым Қазақстанның мал шаруашылығын дамытуда маңызды рөл атқарады. Аталған жобаның іске асырылуы Түркістан облысының және  ауданның мал шаруашылығын дамытып, ет өндірісін ұлғайтуға мүмкіндік беріп отыр.

Қазіргі таңда энергия ресурстарын үнемді пайдалану – ел дамуының стратегиялық басым бағыттарының бірі. Электр энергетикасы саласында энергия тиімділігін арттыруда қосалқы электр станцияларының  рөлі ерекше. Олар электр энергиясын тасымалдау мен тарату барысында болатын шығындарды азайтып, тұтынушыларды сапалы әрі тұрақты электр қуатымен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Энергия тиімді қосалқы станцияларды салу мен жаңғырту экономикалық тұрғыдан да тиімді. Электр желілеріндегі шығындардың азаюы бюджет қаражатын үнемдеуге, ал тұтынушылар үшін электр энергиясының сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен бірге өндіріс орындары мен ауыл шаруашылығы нысандары тұрақты электр қуатына қол жеткізіп, өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін береді.

Аталған бағыттағы жұмыстар Төлеби ауданында жүйелі түрде атқарылып келеді. Қазіргі таңда «Алатау» электр қосалқы станциясының құрылысы толық аяқталып, пайдалануға берілген. Сонымен қатар Ленгір қаласындағы Қазығұрт, Самал және Алатау шағынаудандарын жаңа электр жүйесіне қосу жұмыстары кезең-кезеңімен жүргізілуде. Атқарылған жұмыстарды бақылау мақсатында Төлеби ауданының әкімі Еркеғали Әлімқұлов аудан аумағындағы бірқатар маңызды құрылыс және инфрақұрылым нысандарын аралады. Іссапар барысында Ленгір қаласындағы Қазығұрт, Самал және Алатау шағынаудандарында жүргізіліп жатқан инженерлік желілердің құрылыс жұмыстары, сондай-ақ «Алатау» электр қосалқы станциясының жай-күйі тексерілді.

Айта кетейік, «Алатау» электр қосалқы станциясын іске қосу және Алатау, Самал, Қазығұрт шағынаудандарын тұрақты электр энергиясымен қамтамасыз ету мәселелері тұрғындар тарапынан аудан әкімі Еркеғали Амантайұлының жеке қабылдауында көтерілген болатын. Бұл мәселе бүгінде өз шешімін тауып отыр. Мамандардың айтуынша, заманауи жабдықтар арқылы энергия шығынын 20–30 пайызға дейін азайтуға болады.

« – Қосалқы электр станциясының негізгі міндеті – жоғары кернеулі электр энергиясын төмен кернеуге түрлендіріп, оны қауіпсіз әрі тиімді түрде жеткізу. Заманауи ҚЭС-терде қолданылатын жаңа буын трансформаторлары энергия жоғалуын едәуір қысқартады. Бұл өз кезегінде электр энергиясының өзіндік құнын төмендетіп, энергетикалық жүйенің жалпы тиімділігін арттырады. Энергия тиімділік саясатына сай қосалқы станцияларда автоматтандырылған басқару жүйелері кеңінен енгізілуде.Цифрлық бақылау жүйелері электр жүктемесін нақты уақыт режимінде бақылап, тұтыну көлемін оңтайландыруға мүмкіндік береді. Мұндай жүйелер апаттық жағдайлардың алдын алып, артық энергия ысырабын болдырмайды. Нәтижесінде желінің сенімділігі артып, энергия тиімділігі қамтамасыз етіледі.Қосалқы электр станциялары энергия тиімділік саясатына толықтай сай келетін стратегиялық инфрақұрылым нысаны болып табылады. Заманауи технологиялармен жабдықталған, автоматтандырылған және экологиялық талаптарға сай келеді.» – дейді мамандар.

Сондай-ақ аудан әкімі Ленгір қаласындағы кәріз тазалау ғимаратының құрылыс барысына да назар аударды. Қазіргі таңда қаладағы өзекті мәселелердің бірі – кәріз жүйесінің қуаттылығы. Жаңадан салынып, кәріз жүйесіне қосылған тұрғын үйлер санының артуына байланысты қолданыстағы жүйе қажеттілікті толық қамтамасыз ете алмай отыр.

Аталған мәселені шешу мақсатында Ленгір қаласында «3-кәріздік тазарту қондырғысының» (КОС-3) құрылыс жұмыстарын жалғастыру үшін Ұлттық қор есебінен қаржы қарастырылған. Жобаның жалпы құны – 2,6 млрд теңге. Қондырғының тәуліктік қуаттылығы – 3 500 текше метр су өңдеуге есептелген. Сонымен қатар Ленгір қаласындағы №1 және №2 кәріз тазалау ғимараттарын күрделі жөндеуден өткізу үшін жобалау-сметалық құжаттама әзірлеу мәселесі де қарастырылуда.

Түркістан облысы – агроөнеркәсіп кешенін дамытуға қолайлы, табиғи-климаттық жағдайы мен еңбек ресурсы мол өңірлердің бірі. Соңғы жылдары аймақта ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеуге, соның ішінде күнбағыс майын өндіру саласына инвестиция тарту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізіліп келеді. Бұл сала ішкі нарықты сапалы өніммен қамтамасыз етіп қана қоймай, экспорттық әлеуетті арттыруда да маңызды рөл атқарады. Өңірде майлы дақылдардың егіс көлемі жыл сайын артып келеді. Күнбағыс өсіруге қолайлы аудандарда заманауи агротехнологиялар енгізіліп, өнімділік көрсеткіші жақсарып отыр. Бұл өз кезегінде өңдеу кәсіпорындарын тұрақты шикізатпен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Инвесторлар үшін басты артықшылықтардың бірі – шикізат көзінің жақындығы мен тұрақтылығы.

Аталған бағытта, Сарыағаш ауданы Дарбаза ауылдық округінде орналасқан индустриялық аймақта «Альбарака 077» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің күнбағыс майын өндіру цехының құрылысы жүріп жатыр. Бұл өндіріс Қазақстанда майлы дақылдарды қайта өңдеу көлемінің өсуіне және өңірдің экономикалық дамуына серпін беруі жоспарланып отыр.

Жобаның жалпы инвестициялық құны 800,0 млн теңгені құрайды. Кәсіпорын толық іске қосылғанда, 20 адам тұрақты жұмыспен қамтылады. Индустриялық аймақ аумағынан кәсіпорынға 3 гектар жер телімі бөлінген.

Сарыағаш ауданының әкімі Арман Абдуллаев күнбағыс майын өндіру цехының құрылыс алаңында болып, құрылыс барысы мен іске қосуға дайындық жұмыстарымен танысты. Нысанның белгіленген мерзімде іске қосылуын қамтамасыз ету қажеттігін айтып, сала мамандарына тиісті тапсырмалар жүктеді.

« – Күнбағыс майын өндіруге салынған инвестиция тек кәсіпкер үшін ғана емес, өңір үшін де тиімді. Жаңа зауыттардың іске қосылуы жаңа жұмыс орындарының ашылуына, ауыл тұрғындарының табысын арттыруға, шағын және орта бизнестің дамуына, өңірдің жалпы экономикалық өсіміне ықпал етеді.Түркістан облысында күнбағыс майын өндіру саласына инвестиция салу – экономикалық тұрғыдан тиімді әрі стратегиялық маңызды бағыт. Бай шикізат қоры, мемлекеттік қолдау, дайын инфрақұрылым және экспорттық мүмкіндіктер бұл саланы инвесторлар үшін тартымды етеді. Күнбағыс майы – ішкі нарықта да, сыртқы нарықта да сұранысқа ие өнім. Түркістан облысында өндірілген өнімді Қазақстанның өзге өңірлеріне, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан сияқты көршілес елдерге, алдағы уақытта Қытай және Таяу Шығыс нарықтарына экспорттауға мүмкіндік бар.» – деді аудан әкімі.

Жалпы, Қазақстанда күнбағыс майының өндірісі соңғы жылдары өсіп келеді: елімізде жалпы өсімдік май өндірісі артты, оның ішінде күнбағыс майы да едәуір өскен. Бұл өсім алдыңғы жылдарға қарағанда 20–25%-ға дейін жыл сайын ұлғайып, ал экспорт көлемдері де кеңейіп келеді. Күнбағыс майын өндіру жобалары мемлекет тарапынан жан-жақты қолдауға ие. Атап айтқанда, ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіруге және өңдеуге арналған субсидиялар, өндірістік жабдықтар сатып алуға берілетін инвестициялық жеңілдіктер, инфрақұрылыммен қамтамасыз етілген индустриялық аймақтарда жер телімдерін ұсыну, корпоративтік табыс салығы мен мүлік салығы бойынша жеңілдіктер қарастырылған. Бұл қолдау шаралары инвесторлардың бастапқы шығындарын азайтып, жобаның өзін-өзі ақтау мерзімін қысқартуға мүмкіндік береді.

Облыс аумағында құрылған индустриялық аймақтарда электр энергиясы, газ, су, жол сияқты негізгі инфрақұрылымдар дайын. Мұндай аймақтарда күнбағыс майын өндіретін зауыт салу уақыт пен қаржы үнемдеуге жол ашады. Сонымен қатар логистикалық тұрғыдан облыстың Орталық Азия нарықтарына жақын орналасуы өнімді тасымалдауды жеңілдетеді.

Қазіргі таңда Сарыағаш ауданындағы аталған цехтың негізгі ғимаратының құрылыс жұмыстары толық аяқталған. Күнбағыс майын өндіруге арналған заманауи технологиялық құрал-жабдықтарды орнату және іске қосу-баптау жұмыстары қарқынды жүргізілуде. Жобаны 2026 жылдың І тоқсанында толық іске қосу жоспарланып отыр.

Түркістан облысы Бәйдібек ауданы Ағыбет ауылдық округіне қарасты Жұлдыз елді мекеніне табиғи газ берілді. Салтанатты шараға аудан әкімінің міндетін атқарушы Нұрпеис Ақбаев қатысып, тұрғындардың қуанышын бөлісті. Ізгі тілегін жеткізіп, бұл жұмыстар Мемлекет басшысының халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған саясатының жарқын көрінісі екенін атап өтті.

Сонымен қатар салтанатты шараға Түркістан облысының Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы басшысының орынбасары Роза Сариева, аудан әкімдігінің өкілдері, жергілікті тұрғындар, жобаны жүзеге асырған мердігер мекеме өкілдері мен «QazaqGaz Aimaq» АҚ Түркістан өңірлік филиалының мамандары қатысып, тұрғындарды құттықтады.

« – Құрметті аудан тұрғындары! Сіздерді ел игілігі жолындағы үлкен жетістік – елді мекендеріміздің табиғи газға қосылуымен шын жүректен құттықтаймыз! Бұл қуанышты жаңалық әр отбасының тұрмыс сапасын арттырып, үйдің жылуын, тіршіліктің жайлылығын қамтамасыз ететіні сөзсіз. Көгілдір отынның келуі – әлеуметтік жағдайдың жақсаруына, экологиялық ахуалдың оңалуына және ауданымыздың экономикалық дамуына серпін береді. Бұл – мемлекетіміздің халық қамын ойлаған нақты істерінің нәтижесі. Әр шаңыраққа береке, молшылық, амандық тілейміз! Үйлеріңіз әрдайым жылы, өмірлеріңіз шуақты болсын!» – деді, аудан әкімінің міндетін атқарушы Нұрпеис Ақбаев

Жобаны жүзеге асырған – «KazBuildCo» ЖШС. Газ құбырының ұзындығы – 10,700 шақырым. Нәтижесінде аудандағы жалпы 50 елді мекеннің 39 елді мекені (78%), 48 221 халықтың 43 778-і (90,8%) табиғи газбен қамтылды. Бұдан бөлек, биыл 8 елді мекенді (Ақжар, Қаратас, Тұрақты, Алмалы, Қошқарата, Кеңсай, Ақтас, Шұқыршақ) газдандыру құрылысы жүргізілуде. Бұл жобалар толық іске асқан жағдайда, Бәйдібек ауданы 100 пайыз табиғи газбен қамтылады.

Айта кетейік, бұған дейін аудандағы Жыланды, Жоғарғы Боралдай, О. Тайманов, Теректі елді мекендері табиғи газға қосылған болатын. Бұл ауылдарға газ беру салтанатты түрде іске қосылды және жергілікті тұрғындар үшін көгілдір отын қолжетімді болды. Ал, Қазата елді мекеніне газ тарту жұмыстары 2025 жылдың көктемінде арнайы мердігер «Birlik Stroy1» ЖШС арқылы жүзеге асырылды. Бұл жерде 10,335 км газ құбыры жүргізіліп, 173 абонентке газ берілді. Бұл газдандыру жобалары тұрғындардың тұрмыс сапасын жақсартады, жылыту шығындарын азайтады және әлеуметтік-экономикалық жағдайды нығайтуға ықпал етеді.

Түркістан облысына Израиль мемлекетінің «Mekorot» су компаниясының делегациясы жұмыс сапарымен келді. Делегацияны Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров қабылдады. Кездесу барысында тараптар су ресурстарын қорғау мен тиімді басқару және су шаруашылығын дамыту бағытындағы өзекті мәселелерді талқылады. Сонымен қатар өңірдегі су инфрақұрылымын жетілдіру, тәжірибе алмасу және екіжақты ынтымақтастықты нығайту мәселелеріне ерекше назар аударылды.

Облыс басшысы екіжақты ынтымақтастыққа ашық екенін жеткізіп, жаңа жобаларды жүзеге асыруға дайын екенін айтты.

– Түркістан облысы үшін су ресурстарын тиімді басқару – стратегиялық маңызы бар мәселе. Ауыз су қызметтерін цифрландыру да өзекті мәселе. Алдағы уақытта облыс көлеміндегі 351 660 абонентті цифрландыру жұмыстарын «Энергетика және коммуналдық секторды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында іске асыру жоспарлануда. Заманауи технологиялар мен басқару тәсілдерін енгізу өңірдің су шаруашылығын дамытуға тың серпін береді деп сенеміз, – деді Нұралхан Көшеров.

«Mekorot» компаниясының президенті Даниэль Соффер компанияның негізгі қызмет бағыттары туралы кеңінен ақпарат беріп, Қазақстан аумағында қолға алынған жобаларға тоқталды. Кездесу қорытындысы бойынша тараптар су шаруашылығы саласындағы өзара әріптестікті дамытуға мүдделі екендерін білдіріп, бірлескен жобаларды жүзеге асыру мүмкіндіктерін қарастыруға уағдаласты.

«Mekorot» 1937 жылы құрылған Израильдің мемлекеттік ұлттық су компаниясы. Елдегі су ресурстарын басқару және ұлттық су қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласында біртұтас ұлттық оператор функциясын атқарады. Компанияның тәжірибесі халықаралық ұйымдар тарапынан су тапшылығы мен климаттық тәуекелдер жағдайында су ресурстарын басқарудың ең тиімді үлгілерінің бірі ретінде мойындалған.

Айта кетейік, облыс аумағында 801 елді мекен (7 қала, 794 ауылдық елді мекен) 2025 жылдың қорытындысымен 100 пайыз ауыз сумен қамтылды. Сонымен қатар бүгінгі таңда облыс көлемінде 430 мыңнан астам халқы бар 155 елді мекенге ауыз су кестемен берілуде. Мәселені шешу мақсатында, 2025-2028 жылдарға арналған іс-шара жоспары бекітілді. Жоспарға сәйкес, 2025 жылы 37 елді мекендегі 100 мың халық тәулік бойы ауыз сумен қамтылды. Биыл 39 елді мекендегі мәселені шешу қарастырылған.

Түркістан облысы еліміздегі агроөнеркәсіп саласында көш бастап тұрған өңір. Республика бойынша жалпы өндірілетін өнімнің 13 пайызы облысқа тиесілі. 2025 жылдың қорытындысымен 1 трлн 226 млрд теңгенің өнімі өндірілген. Сондай-ақ, облыс – экспортқа шығарылатын ірі қара мал етінің 80 пайызын, қой етінің 75 пайызын қамтып отыр. Бүгінде ет кластерін одан әрі дамыту бағытында құны 49 млрд теңгені құрайтын 7 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Бұл жұмыстар толық аяқталған соң қосымша 35 мың тонна ет өндіріліп, экспорт көлемі 2 есеге ұлғаймақ. Бұл жайында Түркістан облысының ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары Әлібек Плалов брифингте мәлімдеді.

«2025 жылы ауыл шаруашылығы дақылдары 907 мың гектарға егіліп, өткен жылға қарағанда 34 мың гектарға артты. Ал, көкөніс және бақша алқаптары 117,5 мың гектарға егілді. Нәтижесінде 695 мың тонна дәнді дақыл, 54 мың тонна майлы дақыл, 1,5 млн тонна көкөніс пен картоп, 1,7 миллион тонна бақша өнімі, 5 миллион тонна мал азықтық дақыл және 428 мың тонна мақта жиналды. Сондай-ақ, облыстағы су үнемдеу технологияларын қолданатын алқап саны 59 мың гектарға артып, жалпы көлемі 114 мың гектарға жетті. Нәтижесінде ағын су 30-50 пайызға үнемделіп, өнділік 20-30 пайызға артты»- деді спикер.

Биыл өңірде мақта өнімін жинау бойынша соңғы 18 жылдағы рекордтық көрсеткішке қол жеткізілді. Орташа өнімділік гектарына 30 центнерді құрап, жалпы 428 мың тонна шитті мақта жиналған. Сонымен қатар, мақта өніміне экспорттық тәуелділікті жою, дайын өнім секторына кешенді өту бағытында өңірде мақта тоқыма кластерін құру жобасы басталды. Бұл бағытта құны 201 млрд. теңгені құрайтын 5 жоба іске асырылады. Нәтижесінде 7 мыңнан астам жұмыс орнын құру көзделіп отыр.

Сонымен қатар, Әлібек Әбдіхалықұлы өңірдегі жылыжайлар көлемінің артқанын да тілге тиек етті. Өткен жылы жалпы көлем 75 гектарға өсіп, 1 715 гектарды құраған. Бұл жұмыстар өңірдің аталған саладағы үлесін 76 пайызға жеткізіп отыр. Айта кетейік, 2025 жылы жылыжайлардан 150 мың тоннадан астам көкөніс өнімі, 550 тонна банан, 3,2 мың тонна лимон мен 13 мың тонна құлпынай өндірілген. Облыстың ауыл шаруашылығы саласына инвестиция тарту бойынша да республикада көш бастап тұр. 2025 жылы салаға 246 млрд теңге қаржы тартылған. Ал, «Ауыл аманаты» жобасы аясында 7,4 млрд теңге бөлініп, 3,5 млрд теңгеге 401 жоба қаржыландырылған.

Түркістан облысы – республика аумағында аграрлық саласы қарқынды дамып келе жатқан жетекші өңірлердің бірі. Аймақтағы суармалы егістік жерлердің жалпы аумағы 575 мың гектарды құрайды. Бұл көрсеткіш елдегі барлық суармалы алқаптардың шамамен төрттен біріне тең. Сондықтан өңірді суармалы сумен үздіксіз әрі тиімді қамтамасыз ету мәселесі аса маңызды саналады.

Трансшекаралық су ресурстары аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуы мен ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етудегі маңызды факторлардың бірі болып табылады.

Бұл тұрғыда «Достық» магистральдық каналы айрықша маңызға ие. Аталған су арнасы арқылы Түркістан облысының оңтүстік бөлігіндегі аудандарда 140 мың гектардан астам ауыл шаруашылығы алқабы сумен қамтамасыз етіледі. Вегетациялық кезең кезінде каналдар арқылы судың қажетті көлемде дер кезінде жеткізілуі өңірдің егін шаруашылығы үшін басты шарттардың бірі болып табылады.

Міне, осы мәселелер Түркістан қаласында өткен Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы су қатынастарына арналған жиында Өзбекстан Республикасы Су шаруашылығы министрі Шавкат Хамраев, Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов пен Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің қатысуымен жан-жақты талқыланды.
Кездесу барысында екі ел арасындағы су және су-энергетикалық ынтымақтастықты нығайту, трансшекаралық су көздерін тиімді пайдалану және «Достық» магистральдық каналын тазалау мен жөндеу мәселелері қаралды.

Тараптар сондай-ақ су үнемдеу технологияларын енгізу және пайдалану саласында тәжірибе алмасуға келісті.
Бұл бағыттағы жұмыстар халық қалаулыларының назарынан да тыс қалмаған. Мәслихат депутаттары Жетісай мен Мақтаарал аудандарында сала мамандарының, шаруалардың қатысуымен кездесулер өткізіп, каналдардың жай-күйімен танысты.

Мақсат – жазғы су тапшылығының алдын алу, каналдардың жай-күйін бақылау және сор шаю жұмыстарын уақытылы ұйымдастыру.

Атап айтқанда, Жетісай ауданында аудандық мәслихат төрағасы Медет Қасымов «Достық» мемлекетаралық магистральдық каналынан тарайтын К-21 және К-21-4 каналдарының жағдайымен танысып, тиісті түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Бұл каналдар арқылы Жаңа ауыл және Жылы су ауылдық округтеріндегі егістік алқаптар суарылады. Қазіргі таңда «Достық» каналында жеткілікті көлемде су болғанымен, қысқы сор шаю мақсатында шаруалар тарапынан сұраныстың төмен екені байқалған.
Осыған байланысты шаруаларға «Достық» каналы арқылы келетін суды тиімді пайдалану, «ҚазСушар» РМК-мен келісім-шарттарды дер кезінде рәсімдеу және сор шаю жұмыстарын жандандыру қажеттігі түсіндірілді.

Сонымен қатар, К-21-4 каналына насос орнату, коллекторларды механикалық тазалау мәселелері де назарға алынды.
Дәл осындай кездесуді Мақтаарал ауданында облыстық мәслихат депутаты Жарқынбек Қанаев өткізді. Жиында су тапшылығының алдын алу, шаруалардың суға деген сұранысын толық қамтамасыз ету жолдары талқыланды. Сонымен қатар, каналдарды жүйелі тазалау және сор шаю жұмыстарын тиімді ұйымдастыру бойынша нақты ұсыныстар берілді.

Қазіргі таңда «ҚазСушар» РМК-ның Түркістан филиалы Жетісай ауданында 57,3 мың гектар, ал Мақтаарал ауданында 43,5 мың гектар суармалы алқапта сор шаю жұмыстарын белсенді жүргізіп жатыр. Жоспарға сәйкес, жұмыстар наурыз айының алғашқы онкүндігінде аяқталуы тиіс. Мамандардың айтуынша, сор шаю – жердің тұздануына қарсы күрестегі ең тиімді әдістердің бірі.

Жалпы, Түркістан облысында су қауіпсіздігін қамтамасыз ету, «Достық» магистральдық каналының әлеуетін тиімді пайдалану және шаруаларды су үнемдеуге бағыттау жұмыстары депутаттардың тікелей қатысуымен кешенді түрде жүзеге асырылуда. Бұл қадамдар өңірдің аграрлық әлеуетін сақтап қана қоймай, оның болашақтағы тұрақты дамуына берік негіз қалайды.

Түркістан облыстық мәслихатының төрағасы Н.Әбішов