Кентау қалалық емханасының Тәлімгерлік және бейімделу орталығында медицина қызметкерлерінің қатысуымен ақпараттық-түсіндіру жұмысы жүргізілді. Кездесудің негізгі мақсаты – медициналық ұйым базасында құрылған Тәлімгерлік және бейімделу орталығының қызметін таныстыру, оның мақсаттары мен міндеттерін түсіндіру, сондай-ақ жас мамандардың кәсіби ортаға бейімделуіне қолдау көрсету тетіктерін кеңінен насихаттау. Медицина саласында білікті маман даярлау тек жоғары оқу орнында алған біліммен шектелмейді. Теориялық білімді тәжірибемен ұштастыру, нақты жұмыс жағдайында шешім қабылдауды үйрену, әріптестермен дұрыс қарым-қатынас орнату және медициналық ұйымның ішкі тәртібіне бейімделу – жас маманның кәсіби қалыптасуындағы маңызды кезеңдер. Осы тұрғыдан алғанда тәлімгерлік жүйесінің маңызы ерекше.

Кездесу барысында Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2024 жылғы 22 қарашадағы Коллегия отырысының хаттамалық шешіміне сәйкес медициналық ұйым базасында құрылған Тәлімгерлік және бейімделу орталығының қызметі туралы жан-жақты түсіндірме берілді. Қатысушыларға орталықтың негізгі бағыттары, атқаратын жұмысы және медицина қызметкерлерінің кәсіби дамуына тигізер ықпалы туралы ақпарат ұсынылды.

Тәлімгерлік және бейімделу орталығының басты міндеттерінің бірі – еңбек жолын жаңадан бастаған мамандарға кәсіби ортаға тез әрі тиімді бейімделуге жағдай жасау. Жас маман жұмысқа орналасқан алғашқы кезеңде көптеген жаңа талаптар мен міндеттерге тап болады. Медициналық құжаттарды дұрыс жүргізу, пациенттермен қарым-қатынас жасау, әріптестермен бірлесіп жұмыс істеу, клиникалық және ұйымдастырушылық мәселелерді шешу, ішкі тәртіп пен еңбек талаптарын сақтау сияқты бағыттарда тәжірибелі маманның көмегі аса қажет.

Осы ретте тәлімгер жас маман үшін тек тәжірибесі мол қызметкер ғана емес, сонымен қатар кәсіби бағыт-бағдар беретін сенімді кеңесші болып табылады. Тәлімгер өз тәжірибесімен бөлісіп, жұмыс барысындағы қиындықтарды жеңуге көмектеседі, жас маманның кәсіби дағдыларын жетілдіруіне ықпал етеді. Мұндай қолдау қызметкердің өзіне деген сенімін арттырып, жаңа ортаға тезірек бейімделуіне мүмкіндік береді. Іс-шара барысында тәлімгерлік жүйесін тиімді ұйымдастыру мәселесіне де ерекше назар аударылды. Тәлімгер мен жас маман арасындағы өзара байланыс жүйелі түрде жүргізілген жағдайда ғана оның нәтижесі жоғары болады. Сондықтан әрбір жас қызметкердің кәсіби қажеттілігі мен жұмыс ерекшелігін ескере отырып, жеке қолдау көрсету маңызды.

Сонымен қатар тәжірибелі медицина қызметкерлерінің жас мамандарға үлгі көрсетуі, практикалық білім беруі және кәсіби мәдениетті қалыптастыруға ықпал етуі талқыланды. Медицинада кәсіби біліммен қатар жауапкершілік, ұқыптылық, пациентке құрметпен қарау, медициналық әдеп пен деонтология қағидаларын сақтау да үлкен рөл атқарады. Бұл қасиеттерді жас маман көбіне күнделікті жұмыс барысында тәжірибелі әріптестерінен үйренеді.

Түсіндіру жұмысы кезінде орталықтың атқарып жатқан жұмыстарының нәтижелері де қарастырылды. Қызметкерлер тарапынан қойылған сұрақтарға жауаптар беріліп, тәлімгерлік пен бейімделу үдерісін одан әрі жетілдіруге бағытталған ұсыныстар айтылды. Қатысушылар жас мамандарды қолдаудың жүйелі тәсілдерін қалыптастыру, тәжірибелі мамандардың тәжірибесін тиімді пайдалану және кәсіби бейімделу кезеңін сапалы ұйымдастырудың маңыздылығын атап өтті. Бүгінде денсаулық сақтау саласының алдында медициналық көмектің сапасын арттырумен қатар, білікті кадрлық әлеуетті қалыптастыру міндеті де тұр. Бұл бағытта жас мамандарға қолайлы кәсіби орта қалыптастыру – маңызды жұмыстардың бірі. Жас қызметкер өзін ұжымның толыққанды мүшесі ретінде сезінген кезде оның еңбекке деген ынтасы да, жауапкершілігі де арта түседі.

Тәлімгерлік жүйесі ұжымдағы тәжірибе сабақтастығын қамтамасыз етудің тиімді жолдарының бірі болып саналады. Бір буынның жинақтаған тәжірибесі екінші буынға беріліп, кәсіби дағдылар мен жұмыс мәдениеті қалыптасады. Бұл өз кезегінде медициналық ұйымның тұрақты дамуына оң әсер етеді.

Кентау қалалық емханасында ұйымдастырылған ақпараттық-түсіндіру жұмысы осы бағыттағы жұмыстардың жүйелі түрде жүргізіліп келе жатқанын көрсетті. Мұндай кездесулер медицина қызметкерлерінің орталық қызметінің маңызын жақсы түсінуіне, тәлімгерлік институтының рөлін арттыруға және жас мамандарға көрсетілетін қолдауды күшейтуге мүмкіндік береді. Жас маманды қолдау – тек оның алғашқы жұмыс күндеріндегі міндет емес. Кәсіби қалыптасу барысында тұрақты кеңес беру, тәжірибе алмасу, кері байланыс орнату және қажетті жағдайда бағыт көрсету маманның біліктілігін арттыруға ықпал етеді. Сондықтан тәлімгерлік жүйесін дамыту медициналық ұйымдардағы кадрлық жұмыстың маңызды құрамдас бөлігі болып қала береді.

Жалпы, Тәлімгерлік және бейімделу орталығының қызметі медицина саласына жаңадан келген мамандар үшін де, тәжірибелі қызметкерлер үшін де маңызды. Жас мамандар жаңа ортада кәсіби қолдауға ие болса, тәжірибелі мамандар өз білімдері мен жинақтаған тәжірибесін кейінгі буынға жеткізуге мүмкіндік алады. Бұл – медицинадағы сабақтастықты сақтаудың және кәсіби ортаны нығайтудың тиімді тетігі.

Кентау қалалық емханасында өткізілген кездесу нәтижесінде медицина қызметкерлеріне тәлімгерлік пен бейімделу жұмыстарының негізгі бағыттары түсіндіріліп, осы саладағы өзекті мәселелер талқыланды. Алдағы уақытта мұндай ақпараттық және практикалық жұмыстарды жалғастыру жас мамандардың кәсіби әлеуетін ашуға, ұжымдық өзара қолдауды күшейтуге және медициналық көмектің сапасын одан әрі арттыруға мүмкіндік береді.

Тәлімгерлік – тәжірибені кейінгі буынға жеткізудің ғана емес, білікті әрі жауапты медицина маманын қалыптастырудың маңызды жолы. Сондықтан жас маманға көрсетілген әрбір қолдау – денсаулық сақтау саласының болашағына жасалған инвестиция.

Мақтаарал ауданында еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету, жұмысшылардың еңбек құқықтарын қорғау және жұмыс берушілердің заң талаптарын сақтауына бақылауды күшейту бағытындағы жұмыстарға басымдық берілуде. Бұл мәселе аудан әкімдігінде өткен аппараттық мәжілісте жан-жақты талқыланды. Аудан әкімі Бақыт Асановтың төрағалығымен өткен жиында еңбек қатынастарының заң талаптарына сай жүргізілуі, қызметкерлердің әлеуметтік құқықтарының сақталуы және өндірістегі қауіпсіздік шараларының қамтамасыз етілуі бойынша атқарылған жұмыстар сараланды.

Ауданның жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы Н.Елшібаевтың мәліметінше, еңбек заңнамасын сақтау бойынша жүргізілген бақылау және түсіндіру жұмыстарының нәтижесінде бірқатар оң өзгеріс бар. Атап айтқанда, шілде айының басында еңбек шарттарын тиісті түрде тіркемеген 130 мекеме анықталған. Жүргізілген түсіндіру жұмыстары мен қабылданған шаралардың нәтижесінде олардың саны 28 мекемеге дейін қысқарған. Осылайша, 102 мекеме еңбек қатынастарын заң талаптарына сәйкестендірген.

Бұл көрсеткіш жұмыс берушілер арасында еңбек шарттарын ресімдеу талаптарын сақтау бағытында жүргізіліп жатқан жұмыстың нәтижесін көрсетеді. Өйткені еңбек шарты – қызметкердің құқықтары мен әлеуметтік кепілдіктерін қамтамасыз ететін негізгі құжаттардың бірі. Ресми еңбек қатынасының болуы жұмысшының еңбекақы алуына ғана емес, оның зейнетақы және әлеуметтік аударымдарының жүргізілуіне, еңбек демалысына шығуына және өндірістегі жазатайым оқиғалардан қорғалуына мүмкіндік береді. Мәжілісте қызметкерлердің зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдарының уақытылы жүргізілуі де назардан тыс қалмады. Баяндамашының айтуынша, аталған бағытта да оң динамика қалыптасқан. Бұған дейін зейнетақы жарналарын аудармаған 405 мекеме анықталса, қазіргі таңда олардың саны 153-ке дейін төмендеген. Ал әлеуметтік аударымдары жүргізілмеген қызметкерлер саны 1428 адамнан 689 адамға дейін азайған.

Бұл бағыттағы көрсеткіштердің төмендеуі жұмыс берушілердің еңбек заңнамасы талаптарын орындауға біртіндеп көшіп жатқанын аңғартады. Дегенмен, қол жеткізілген нәтижелермен шектелуге болмайды. Себебі әрбір қызметкердің еңбек құқығы толық сақталуы үшін жұмыс берушілер тарапынан заң талаптары тұрақты түрде орындалуы қажет. Жиында өндірістегі жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру мәселесіне де ерекше назар аударылды. Қазіргі таңда өндірістегі жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру шартын жасамаған 108 мекеме бар екені айтылды.

Аталған мәселе еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды құрамдас бөлігі саналады. Қызметкердің өндірістегі қауіпсіздігін қамтамасыз ету тек қажетті құрал-жабдықтармен қамтумен немесе қауіпсіздік талаптарын түсіндірумен шектелмейді. Жұмыс беруші заңда белгіленген міндетті сақтандыру талаптарын да орындауы тиіс. Осыған байланысты жиында сақтандыру шарттарын жасамаған мекемелермен түсіндіру жұмыстарын күшейту қажеттігі айтылды. Жауапты бөлімдерге заң талаптарын орындамаған жұмыс берушілермен жұмысты жандандырып, еңбек қатынастары саласындағы кемшіліктерді кезең-кезеңімен жою тапсырылды. Жалпы, ауданда еңбек қауіпсіздігі мен еңбек заңнамасының сақталуы тек тексеру шараларымен ғана емес, алдын алу және түсіндіру жұмыстары арқылы да қамтамасыз етілуде. Мұндай тәсіл жұмыс берушілердің заң талаптарын ерікті түрде орындауына ықпал етіп, еңбек қатынастарын заңдастыруға мүмкіндік береді.

Еңбек қауіпсіздігі – қызметкердің өмірі мен денсаулығын қорғауға бағытталған маңызды бағыт. Сондықтан әрбір мекеме мен кәсіпорында қауіпсіз еңбек жағдайын қалыптастыру, жұмысшылардың әлеуметтік құқықтарын қамтамасыз ету және еңбек заңнамасының талаптарын сақтау тұрақты бақылауда болуы тиіс. Аппараттық мәжілісте еңбек мәселелерімен қатар ауданның санитариялық-эпидемиологиялық ахуалы да қаралды. Жыл басынан бері Конго-Қырым геморрагиялық қызбасына күдікті үш жағдай тіркеліп, оның біреуі зертханалық жолмен расталғаны айтылды. Сондай-ақ кене шағуына байланысты 40 тұрғынның медициналық көмекке жүгінгені хабарланды. Кенеге қарсы ветеринариялық және залалсыздандыру жұмыстарының барысы да талқыланды. Бұдан бөлек, аудандағы қоғамдық-саяси тұрақтылықты сақтау, төтенше жағдайлар туындаған кездегі мемлекеттік органдардың өзара іс-қимылы, қоғамдық резонанс тудыруы мүмкін оқиғалар жөніндегі ақпарат алмасу мәселелері қаралды. Этносаралық келісімді нығайту бағытындағы жұмыстардың барысы да сараланды.

Жиында ауданның 2026 жылғы І жартыжылдықтағы әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері бойынша қызмет тиімділігінің рейтингі де жарияланды. Аудан әкімдігі мен бөлімдер жұмысына қатысты бекітілген 103 индикатордың 86-сы орындалып, 17 көрсеткіш бойынша жоспарлы межеге қол жеткізілмеген. Қорытындысында Мақтаарал ауданы 14,2 ұпай жинап, облыстағы 17 қала мен аудан арасында 5-орынға тұрақтаған. Аппараттық мәжілісті қорытындылаған аудан әкімі Б.Асанов жауапты мемлекеттік органдар мен бөлім басшыларына еңбек заңнамасының сақталуын күшейту, қызметкерлердің әлеуметтік құқықтарын қорғау, өндірістегі қауіпсіздік талаптарының орындалуын қамтамасыз ету, сондай-ақ ауданның әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық-саяси тұрақтылығына қатысты жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыру жөнінде нақты тапсырмалар берді.

Мақтаарал ауданында халықты әлеуметтік қолдау және тұрғын үймен қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда. Соның нақты бір көрінісі – Жаңажол ауылдық округіне қарасты Фирдауси елді мекенінде жаңа баспаналардың әлеуметтік осал топтағы азаматтар мен көпбалалы отбасыларға берілуі.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің №736 қаулысымен бекітілген «Тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымды дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы» аясында елді мекенде 100 тұрғын үйдің құрылысы жүргізіліп, құрылыс-монтаж жұмыстары толық аяқталды. Бүгінде сол баспаналардың алғашқы 52-сі «Отбасы банк» АҚ арқылы тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтарға табысталды. Жаңа қоныс иелерінің қатарында әлеуметтік жағынан осал санаттағы азаматтар мен көпбалалы отбасылар бар. Осылайша, ұзақ уақыт бойы баспана күтудегі отбасылардың әлеуметтік жағдайын жақсартуға мүмкіндік туды.

Пәтер кілттерін табыстау рәсіміне Мақтаарал ауданының әкімі Бақыт Асанов қатысып, жаңа баспана иелерін қуаныштарымен құттықтады. Аудан басшысы тұрғын үйдің әр отбасы үшін маңызды әлеуметтік мәселе екенін атап өтіп, баспаналы болу – азаматтардың тұрмыс сапасын арттыратын маңызды қолдау шараларының бірі екенін жеткізді.

«Баспана – әрбір отбасының бақыты мен берекесінің, тұрақтылығы мен жарқын болашағының негізі. Сондықтан, бүгінгі іс-шара көптеген отбасылар үшін жаңа өмірдің бастауы, көптен күткен арманның орындалған күні деп білемін. Жаңа қонысқа ие болып отырған барлық отбасыларды шын жүректен құттықтаймын! Шаңырақтарыңыз шаттыққа, дастархандарыңыз берекеге толсын! Жаңа үйлеріңізге құт-береке, ырыс пен ынтымақ орнасын! Балаларыңыздың күлкісі үзілмей, әр шаңырақта бақыт пен бақ-дәулет мәңгілік мекен етсін!» – деді, Бақыт Насырханұлы.

Жаңа үйлер тұрғындардың жайлы өмір сүруіне қажетті инженерлік инфрақұрылыммен толық қамтамасыз етілген. Атап айтқанда, тұрғын үйлерге табиғи газ, электр энергиясы, ауыз су және кәріз жүйесі тартылған. Сонымен қатар, аумақты абаттандыру, асфальт-бетон жабындысын төсеу және кірме жолдарды ретке келтіру жұмыстары да аяқталған.

Әр тұрғын үйдің жалпы аумағы 63 шаршы метрді құрайды. Үй ішінде кіреберіс, үш тұрғын бөлме, ас үй және санитарлық торап қарастырылған. Бұған қоса, әр отбасыға 7 сотық жер телімі беріледі. Бұл ауыл тұрғындарына жеке қосалқы шаруашылықпен айналысып, бау-бақша өсіруге және отбасылық табысын арттыруға қосымша мүмкіндік береді.

Жаңа шағын ауданның әлеуметтік инфрақұрылымын дамыту да назардан тыс қалмайды. Алдағы уақытта мұнда спорт және ойын алаңшаларын, сондай-ақ мәдениет үйін салу жоспарланып отыр. Бұл тұрғындардың бос уақытын тиімді ұйымдастырып, елді мекендегі қоғамдық және мәдени ортаны қалыптастыруға жол ашады.

Сонымен қатар, Жаңажол ауылдық округі әкімінің аппараты Ақжол елді мекенінен жаңа тұрғын үйлер орналасқан Фирдауси елді мекеніне көшіріліп, ауыл әкімшілігінің ұжымы жаңа ғимаратқа орналасты. Бұл шешім елді мекеннің әлеуметтік және әкімшілік инфрақұрылымын дамытуға оң ықпал етеді.

Жалпы, Фирдауси елді мекеніндегі тұрғын үйлердің берілуі – халықты әлеуметтік қамтамасыз ету бағытындағы нақты нәтижелердің бірі. Әсіресе баспанаға мұқтаж көпбалалы және әлеуметтік осал отбасылардың тұрғын үй мәселесінің шешілуі олардың тұрмыс сапасын жақсартып қана қоймай, әлеуметтік тұрақтылықты нығайтуға да ықпал етеді.

Мемлекеттік қолдаудың басты мақсаты – азаматтарға лайықты өмір сүруге қажетті жағдай жасау. Осы тұрғыдан алғанда, жаңа баспаналардың берілуі Мақтаарал ауданында халықтың әлеуметтік әл-ауқатын арттыруға бағытталған жұмыстардың нақты жемісін көрсетеді.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өз Жолдауында су ресурстарын тиімді пайдалану мәселесіне ерекше тоқталып, трансшекаралық өзендердің су қорын ұтымды пайдалану және су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу қажеттігін атап өткен болатын.

Су – ауыл шаруашылығының негізгі тірегі. Әсіресе егін шаруашылығы дамыған өңірлер үшін су ресурстарын тиімді пайдалану мен оның ысырабын азайту – бүгінгі күннің маңызды міндеттерінің бірі. Климаттың өзгеруі, су қорының азаюы және егістік алқаптарға түсетін су жүктемесінің артуы шаруаларды су үнемдеу технологияларын кеңінен қолдануға бағыттап отыр.  Осы бағыттағы жұмыстар Арыс қаласында да жүйелі түрде жүргізілуде. Мамандар Арыс қаласы мен ауылдық округтердегі ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің егістік алқаптарына су үнемдеу технологияларын енгізу кезінде 80 пайызға дейін мемлекеттік қолдау қарастырылғанын атап өтті.

Бұл – егін шаруашылығымен айналысатын диқандар үшін маңызды мүмкіндік. Себебі су үнемдеу технологияларын енгізу бір жағынан мемлекет тарапынан көрсетілетін қолдауды пайдалануға мүмкіндік берсе, екінші жағынан шаруашылықтың өндірістік шығындарын азайтып, суды тиімді пайдалануға жағдай жасайды. Қазіргі таңда егін алқаптарын дәстүрлі әдіспен суару кезінде судың белгілі бір бөлігі топыраққа сіңіп, буланып немесе егістікке біркелкі жетпей ысырап болуы мүмкін. Ал заманауи су үнемдеу технологиялары суды қажетті мөлшерде және өсімдіктің тамыр жүйесіне барынша тиімді жеткізуге мүмкіндік береді.  Тамшылатып және басқа да су үнемдеу жүйелерін пайдалану арқылы су шығынын оңтайландыруға, өсімдіктің қажетті ылғалмен қамтамасыз етілуін бақылауға және еңбек шығынын төмендетуге болады. Сонымен қатар мұндай технологиялар егістікті тиімді басқаруға, суару уақытын реттеуге және суды қажетсіз пайдалануды болдырмауға мүмкіндік береді.

Су үнемдеу технологиясының тағы бір маңызды артықшылығы – су ресурсын сақтай отырып, шаруашылықтың тұрақты жұмысын қамтамасыз ету. Бұл әсіресе суармалы егіншілікке тәуелді шаруалар үшін аса өзекті. Сондықтан қазіргі жағдайда су үнемдеу технологиясына көшу тек табиғи ресурсты қорғау шарасы ғана емес, шаруашылықтың экономикалық тиімділігін арттырудың да бір жолы болып табылады. Ауыл шаруашылығы саласында егін шаруашылығын дамытып отырған диқандарға, сондай-ақ егістік алқаптарына су үнемдеу технологияларын енгізуге ниетті ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге мемлекеттік субсидия алу мүмкіндігі қарастырылған. Аталған қолдау «Инвестициялық салымдар кезінде агроөнеркәсіптік кешен субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің міндетін атқарушының 2018 жылғы 23 шілдедегі №317 бұйрығының №11 паспорты негізінде қарастырылады. Мемлекеттік қолдаудың басты мақсаты – ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің заманауи технологияларды енгізуге жұмсаған шығындарының бір бөлігін өтеу арқылы олардың өндірістік мүмкіндігін арттыру және су ресурстарын тиімді пайдалануға ынталандыру.

Бұл бағытта Арыс қаласының ауыл шаруашылығы бөлімі ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, су үнемдеу технологияларын енгізудің маңыздылығын насихаттауда. Шаруалар үшін бұл мүмкіндікті тиімді пайдалану – егістік алқаптарды сумен қамтамасыз етудің тұрақтылығын арттырып қана қоймай, болашақта су тапшылығының алдын алуға да өз үлесін қосады. Су – шектеулі табиғи ресурс. Сондықтан оны тиімді пайдалану тек мемлекетке немесе белгілі бір салаға ғана жүктелетін міндет емес. Бұл – әрбір су пайдаланушының ортақ жауапкершілігі. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің су үнемдеу технологияларына көшуі өңірдегі су ресурстарын ұтымды пайдалануға, ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыруға және егістік алқаптардың тұрақты сумен қамтамасыз етілуіне оң әсер етеді. Бүгінде заманауи технологияны енгізу – уақыт талабына сай шешім. Мемлекет тарапынан көрсетіліп отырған қолдау мүмкіндігін пайдалана отырып, шаруалар өз өндірісін жаңғыртып, суды үнемді жұмсауға және шаруашылықтың экономикалық тиімділігін арттыруға мүмкіндік алады.

Осыған байланысты мамандар Арыс қаласының ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерін су үнемдеу технологияларын енгізу мүмкіндігін тиімді пайдалануға шақырады. Субсидия алу тәртібі, қажетті құжаттар, талаптар, су үнемдеу технологияларының түрлері және мемлекеттік қолдау шаралары бойынша толық ақпаратты Арыс қаласының ауыл шаруашылығы бөлімінен алуға болады.

Мекенжайы: Арыс қаласы, Д.Қонаев көшесі, 9А, 2-қабат.

Байланыс телефоны: 8 (72540) 5-92-19.

Мемлекеттік қызмет – елдің дамуына тікелей ықпал ететін маңызды сала. Сондықтан бұл жүйеге кәсіби білімі жоғары, жаңашыл ойлайтын, жауапкершілігі мол жастарды тарту – мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып қала береді. Осы мақсатта мемлекет тарапынан жастарға қолдау көрсететін жаңа тетіктер енгізіліп келеді.
Осындай маңызды өзгерістердің бірі – Мемлекет басшысы 2026 жылғы 19 мамырда қол қойған «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заң. Аталған Заң
2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне еніп, мемлекеттік қызметке орналасу тәртібін одан әрі жетілдіруге бағытталған бірқатар жаңашылдықтарды енгізді.
Заңдағы ең маңызды жаңалықтардың бірі – жоғары оқу орнын үздік аяқтаған түлектерге мемлекеттік қызметке конкурс өткізілместен орналасу мүмкіндігінің кеңейтілуі.
Жаңа Заңның 28-бабының 6-тармағының 5) тармақшасына сәйкес, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарын GPA көрсеткіші 3,33-тен төмен емес нәтижемен аяқтаған түлектер оқуын аяқтағаннан кейін бір жыл ішінде мемлекеттік әкімшілік қызметтің бірқатар «Б» корпусы лауазымдарына конкурссыз қабылдана алады.
Бұл мүмкіндік аудандық және ауылдық деңгейдегі мемлекеттік органдардың төменгі және басшы емес лауазымдарын қамтиды. Яғни, жас мамандар кәсіби қызмет жолын туған өңірінен бастап, тәжірибе жинақтап, мемлекеттік басқару саласында өз әлеуетін жүзеге асыра алады.
Егер бұрын мұндай мүмкіндік негізінен мемлекеттік білім беру гранты негізінде білім алған үздік түлектерге ғана берілсе, енді ақылы негізде білім алып, оқуын GPA көрсеткіші 3,33-тен жоғары нәтижемен аяқтаған түлектер де конкурс өткізілместен мемлекеттік қызметке орналасуға құқылы.
Аталған өзгеріс мемлекеттік қызметке талантты, білімді әрі бастамашыл жастардың көптеп келуіне жол ашады. Әсіресе, аудандық және ауылдық жерлердегі кадр тапшылығын азайтып, өңірлердің дамуына серпін береді. Сонымен қатар бұл тетік жастардың туған өлкесінде еңбек етіп, ел игілігіне қызмет етуіне жаңа мүмкіндік қалыптастырады.
Бүгінде Түркістан облысында осы мүмкіндік арқылы мемлекеттік қызметке қабылданған 78 жас түлек өздерінің кәсіби қабілеттерін іс жүзінде дәлелдеп келеді. Олар мемлекеттік қызметтің ашықтығын, тиімділігін арттыруға үлес қосып, халыққа сапалы қызмет көрсету ісіне белсенді атсалысуда.
Жастарға берілген бұл мүмкіндік – тек жұмысқа орналасудың жеңілдетілген тәртібі ғана емес. Бұл – мемлекет тарапынан білімді, еңбекқор және өз ісіне адал жастарға көрсетілген сенім. Сондықтан жоғары оқу орнын үздік аяқтаған жас түлектерді Заңда қарастырылған мүмкіндікті тиімді пайдаланып, мемлекеттік қызмет саласына келуге шақырамыз.
Мемлекеттік қызмет – тұрақты мансаптың ғана емес, елдің дамуына үлес қосудың, қоғам игілігі үшін еңбек етудің және кәсіби тұрғыдан шыңдалудың үлкен мектебі.

Қазақстан Республикасы
Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің
Түркістан облысы бойынша
департаменті

Арыс қаласында тұрғындар арасында тазалық мәдениетін қалыптастыру және абаттандыру талаптарының сақталуын қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар жаңа кезеңге көшті. 2026 жылғы 1 шілдеден бастап елімізде абаттандырудың жаңа қағидалары күшіне енуіне байланысты қала аумағында тұрғындарға түсіндіру жұмыстары күшейтілді. Бүгінде Арыстағы 17 сектордың барлығында жаңа талаптарды халыққа жеткізуге бағытталған жұмыстар жүргізілуде. Негізгі мақсат – тұрғындарға заң талаптарын түсіндіріп қана қоймай, тазалық пен ұқыптылықты күнделікті өмір салтына айналдыру.

Осы бағытта қалалық Мәдениет бөліміне бекітілген №3 сектор аумағында да арнайы іс-шара ұйымдастырылды. Қызметкерлер көшелерді аралап, тұрғындармен тікелей кездесіп, жаңа абаттандыру қағидаларының негізгі талаптарын түсіндірді. Әңгімелесу барысында әр азаматтың өз үйі мен оған іргелес аумақтың тазалығына жауапкершілікпен қарауы қажеттігі айтылды.

Түсіндіру жұмыстарымен қатар сектор аумағында сенбілік өткізіліп, көшелер мен ортақ пайдаланылатын орындар тазартылды. Мұндай шаралар қаланың санитарлық жағдайын жақсартумен бірге тұрғындарды қоршаған ортаға жанашырлықпен қарауға ынталандыруды көздейді. Жаңа қағидаларға сәйкес, әрбір үй иесі немесе жалға алушы өз нысанының, қоршауының, сауда немесе қызмет көрсету орнының сыртындағы 5 метр радиуста орналасқан іргелес аумақты таза ұстап, күтіп-баптауға міндетті. Бұл талап жеке сектор тұрғындарына да қатысты.

Сонымен қатар жеке тұрғын үйлер мен қоршаулардың сыртқы келбетіне қойылатын талаптар да назарда болады. Аула маңының ретсіздігі, қоршаулардың ұқыпсыз күйде болуы және іргелес аумақтың қараусыз қалуы қаланың жалпы көркіне әсер ететін фактор ретінде қарастырылады. Жауапты мамандар тұрғындарға жаңа талаптардың басты мақсаты айыппұл салу емес, елді мекендерде тазалық пен тәртіпті қалыптастыру екенін түсіндірді. Сондықтан тұрғындарға белгіленген талаптарды алдын ала орындап, өз аумағын жүйелі түрде күтіп ұстау ұсынылды.

Қағидаларды алғаш рет бұзған жағдайда азаматқа ескерту жасалады. Ал белгіленген талаптар орындалмаған кезде қолданыстағы заңнамаға сәйкес 20 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл қарастырылған. Құқық бұзушылық бір жыл ішінде қайталанса, айыппұл көлемі 30 АЕК-ке дейін ұлғаяды.

Арыста абаттандыру талаптарын түсіндіру жұмыстары алдағы уақытта да жалғасады. Қала тазалығы тек арнайы қызметтердің емес, әр тұрғынның ортақ жауапкершілігі екені ескертіледі. Үй маңын таза ұстау, көшені ластамау және ортақ кеңістікке ұқыпты қарау – жайлы қалалық ортаны қалыптастырудың негізгі шарттарының бірі. Таза аула – көрікті көше, көрікті көше – жайлы қала.

Сайрам аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің «Белсенді ұзақ өмір орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінде «Қариясы бар ел – қазынасы бар ел» тақырыбында дөңгелек үстел ұйымдастырылды.

Іс-шараның негізгі мақсаты – қоғамдағы қариялардың өмірлік тәжірибесі мен даналығын дәріптеу, аға буынға құрмет көрсету мәдениетін қалыптастыру, белсенді ұзақ өмір сүру қағидаттарын насихаттау, ұрпақтар сабақтастығын нығайту және өзара сыйластық пен ынтымақтастық құндылықтарын кеңінен дәріптеу.

Шараға Сайрам ауданы әкімінің орынбасары С. Дүйсебаев, аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы Д. Абылғазиев, «Белсенді ұзақ өмір орталығының» басшысы И. Усипбаева, сала мамандары, ардагерлер, мүмкіндігі шектеулі азаматтар мен қоғам белсенділері қатысты.

Дөңгелек үстел Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұранымен ашылып, орталықтың белсенді апаларынан құралған «Тұмар» тобының ән шашуымен жалғасты.

Іс-шара барысында аудан әкімінің орынбасары С. Дүйсебаев қатысушыларды құттықтап, Сайрам ауданындағы «Белсенді ұзақ өмір орталығының» құрылу тарихы мен оның қоғамдағы маңызына тоқталды. Өз кезегінде бөлім басшысы Д. Абылғазиев бөлімнің және орталықтың қол жеткізген жетістіктері туралы баяндап, егде жастағы азаматтардың белсенді өмір сүруіне жасалып жатқан мүмкіндіктерді атап өтті.

Орталық басшысы И. Усипбаева «Белсенді ұзақ өмір орталығының бүгінгі жетістіктері» тақырыбында баяндама жасап, жүзеге асырылып жатқан жобалар мен қызметтердің нәтижелері жөнінде жан-жақты ақпарат берді.

Дөңгелек үстелдің пікір алмасу бөлімінде қатысушылар орталық қызметін одан әрі жетілдіруге қатысты өз ұсыныстары мен пікірлерін ортаға салып, белсенді ұзақ өмір сүру мәдениетін дамыту, қариялардың қоғамдық өмірге араласуын арттыру және әлеуметтік қолдау тетіктерін жетілдіру мәселелерін талқылады.

Іс-шара соңында қатысушылар аға буынның қоғамдағы орны мен рөлін айқындайтын мұндай кездесулердің маңыздылығын атап өтіп, естелік суретке түсті.

Казахстан второй год подряд остается крупнейшим поставщиком растительных масел на рынок Узбекистана. С сентября 2025 года по май 2026 года объем экспорта казахстанской масложировой продукции в соседнюю страну достиг 553 тыс. тонн. Это на 130,8 тыс. тонн, или на 31%, больше по сравнению с аналогичным периодом предыдущего маркетингового года.

По итогам 2025 года доля Казахстана на рынке растительных масел Узбекистана превысила 90%. Устойчивый рост поставок отмечается на протяжении последних пяти сезонов.

Одновременно увеличиваются общие объемы экспорта продукции масложировой отрасли. За девять месяцев маркетингового года Казахстан поставил за рубеж растительное масло, шрот и жмых на сумму $944 млн.

Экспортная выручка выросла на $331 млн, или на 54%, по сравнению с сентябрем — маем 2024/2025 годов. По прогнозам, к завершению текущего маркетингового года экспорт растительного масла, шрота и жмыха превысит $1,15 млрд.

Рост внешних поставок обеспечивается развитием отечественной переработки. Действующие мощности по переработке масличных культур в Казахстане превышают 5,2 млн тонн в год, включая 4,4 млн тонн мощностей по переработке подсолнечника. Это на 700 тыс. тонн больше совокупных перерабатывающих мощностей Узбекистана.

За счет строительства и запуска новых предприятий к 2028 году мощности казахстанской масложировой отрасли планируется увеличить до 8 млн тонн в год.

Казахстанская продукция поставляется более чем в 20 стран. Страна также полностью покрывает потребности государств Центральной Азии в подсолнечном шроте и занимает шестое место в мире по экспорту подсолнечного масла. В перспективе отрасль планирует войти в тройку крупнейших мировых экспортеров и довести экспортную выручку до $2 млрд.

 

Түркістан облысының Созақ ауданында уран өндіру саласының маңызды кәсіпорындарының бірі – «АППАК» ЖШС өз жұмысын өндірістік тиімділікпен қатар, еңбек қауіпсіздігіне, қызметкерлердің әлеуметтік жағдайына және жергілікті халықты қолдауға басымдық бере отырып жүргізіп келеді.

Жуырда бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері арнайы кәсіпорынға барып, «Батыс Мыңқұдық» кенішінің жұмысымен танысты. БАҚ өкілдеріне кәсіпорынның өндірістік қуаты, еңбек қауіпсіздігі, қызметкерлерге жасалған жағдай, медициналық қызмет көрсету жүйесі және әлеуметтік бағыттағы жобалары туралы кеңінен ақпарат берілді.

«Батыс Мыңқұдық» кеніші Созақ ауданында орналасқан және «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның еншілес ұйымы болып табылатын «АППАК» ЖШС құрамына кіреді. Кәсіпорынның құрылтайшылары қатарында «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ, жапониялық Sumitomo Corporation және Kansai Electric Power Co., Inc. бар.

Мыңқұдық кен орнында уран өндіруге арналған келісімшарт 2005 жылы жасалып, 2035 жылға дейін қолданылады. Кеніш 2007 жылы іске қосылып, 2011 жылы жобалық қуатына толық шыққан.

2025 жылдың қорытындысы бойынша «Батыс Мыңқұдық» кенішінде жоспарланған 800 тонна уранның орнына 810,7 тонна уран өндірілді. Ал сары кек (ЗОУ) түріндегі дайын өнім көлемі жоспардағы 800 тоннаның орнына 805,1 тоннаны құрады. 2026 жылы 800,1 тонна уран өндіру жоспарланса, 2027 жылға арналған өндірістік жоспар 820,2 тоннаны құрайды.

Кәсіпорын қызметінің маңызды бағытының бірі – еңбек қауіпсіздігі мен қызметкерлердің денсаулығын қорғау. Бүгінде «АППАК» ЖШС-де ауысым алдындағы медициналық тексерулер толық автоматтандырылып, цифрландырылған. Бұл жүйе медициналық бақылаудың сапасы мен объективтілігін арттырып, жұмысқа жіберуге кедергі келтіретін медициналық қарсы көрсетілімдерді дер кезінде анықтауға мүмкіндік береді.

Кәсіпорындағы медициналық қызметтің жоғары деңгейде ұйымдастырылуының нәтижесінде соңғы бес жыл ішінде жұмыс орнында денсаулық жағдайының күрт нашарлауына байланысты бірде-бір өлім жағдайы тіркелмеген. Бұл – өндірістегі қауіпсіздік пен медициналық алдын алу шараларына ерекше көңіл бөлінетінін көрсететін маңызды көрсеткіш.

Сонымен қатар кәсіпорында қауіпті өндіріс қызметкерлерін алғашқы көмек көрсету дағдыларына үйретуге басымдық берілген. Халықаралық деңгейде мойындалған арнайы курстардан өткен екі нұсқаушы-жаттықтырушы дайындалған. Қазіргі таңда қауіпті өндіріс қызметкерлері алғашқы көмек көрсету бойынша қажетті оқудан толық өткен.

«Батыс Мыңқұдық» кенішінде қызметкерлердің салауатты өмір салтын ұстануына да жағдай жасалған. Вахталық кент аумағында спорт залы жұмыс істейді. Мұнда корпоративтік турнирлер, спорттық жарыстар, денсаулық марафондары ұйымдастырылып, аурулардың алдын алу және алғашқы көмек көрсету бағытында дәрістер мен семинарлар өткізіледі. Қызметкерлерге психологиялық қолдау көрсететін корпоративтік психологтың жұмысы да жолға қойылған.

2026 жылғы 30 маусымдағы мәлімет бойынша «АППАК» ЖШС-де 423 адам еңбек етеді. Оның 372-сі тікелей «Батыс Мыңқұдық» кенішінде жұмыс істейді. Қызметкерлердің 66 пайыздан астамы Созақ ауданы мен Түркістан облысының басқа аудандарында тұрады. Бұл кәсіпорынның өңір тұрғындарын тұрақты жұмыспен қамтудағы рөлінің жоғары екенін аңғартады.

Кәсіпорын кадрлардың кәсіби біліктілігін арттыруға да айрықша мән береді. 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында «Батыс Мыңқұдық» кенішінің 207-ден астам қызметкері әртүрлі бағыттар бойынша оқудан өтті. Олардың қатарында еңбек және өнеркәсіптік қауіпсіздік, үнемді өндіріс, қаржылық сауаттылық, жасанды интеллект технологияларын қолдану, уранды бақылау және ядролық материалдарға қатысты арнайы бағыттар бар.

Жас мамандарды дамыту мақсатында «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның «IZBASAR» бағдарламасы аясында тағылымдамалар ұйымдастырылуда. Соңғы үш жылда «АППАК» ЖШС-де атом холдингіне қарасты басқа кәсіпорындардан келген бес жас маман тәжірибеден өткен. Бұл бастама жастардың өндірістік тәжірибе жинақтап, кәсіби құзыреттерін жетілдіруіне мүмкіндік беріп отыр.

Кәсіпорын қызметкерлердің еңбек жағдайын жақсартуға бағытталған жобаларды да тұрақты түрде жүзеге асыруда. Өндірістегі қауіпсіздік талаптарының бұзылуын нақты уақыт режимінде анықтауға мүмкіндік беретін бейнеаналитика жүйесі енгізілген. Сонымен қатар қызметкерге өмірі мен денсаулығына қауіп төнген жағдайда жұмысты тоқтатуға мүмкіндік беретін «ТОҚТА-карталар» жүйесі жұмыс істейді.

Қызметкерлер заманауи жеке қорғаныс құралдарымен және арнайы киіммен қамтамасыз етіледі. Вахталық кентте тамақтану және демалу бөлмелері, санитарлық-тұрмыстық орындар ұйымдастырылған. Ал өндірістік инфрақұрылымды одан әрі дамыту мақсатында вахталық кентті 120 орынға кеңейту жобасы жүзеге асырылуда. Бұдан бөлек, заманауи санитарлық-тұрмыстық корпус пен шамамен 1000 шаршы метр аумақта дене шынықтыру-сауықтыру кешенін салу жоспарланған.

«АППАК» ЖШС үшін өндірістік көрсеткіштермен қатар, жергілікті халықты қолдау да маңызды бағыттардың бірі. Кәсіпорын жұмыс істейтін өңірлерде тұрақты түрде әлеуметтік және қайырымдылық жобалар жүзеге асырылады.

2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында кәсіпорын тарапынан бірқатар әлеуметтік бастама қолға алынды. Халықаралық әйелдер күніне орай еңбек ардагерлері, «Алтын алқа» және «Күміс алқа» иегерлері мен көпбалалы аналар қатарындағы 30 әйелге азық-түлік себеттері табысталды. Наурыз мерекесі кезінде Созақ ауданының Степное, Шолаққорған және Құмкент елді мекендеріндегі мерекелік іс-шараларға демеушілік көрсетілді.

Сондай-ақ соғыс ардагерлері мен тыл еңбеккерлерінің 20-сына материалдық көмек көрсетіліп, Балаларды қорғау күніне орай Құмкент ауылдық округіндегі әлеуметтік осал топтарға жататын 54 балаға арналған мерекелік шара ұйымдастырылды.

Кәсіпорынның әлеуметтік жауапкершілігі білім беру саласын да қамтиды. «АППАК» ЖШС жер қойнауын пайдалану жөніндегі келісімшарттық міндеттемелері аясында Созақ ауданындағы әлеуметтік осал топтардан шыққан студенттердің оқуына тұрақты түрде қолдау көрсетеді. Мәселен, 2025 жылы өңірден 41 студентке білім алуға қаржылай көмек берілген.

Ал 2026 жылдың екінші жартыжылдығында әлеуметтік жағдайы төмен және көпбалалы отбасыларға, жетім балаларға және мүгедектігі бар балаларға қолдау көрсету мақсатында «Мектепке жол» қайырымдылық акциясына қатысу жоспарланып отыр. Бұл бастама аясында 60 отбасыға көмек көрсету көзделген. Сонымен қатар әлеуметтік осал топтарға жататын 50 отбасыны қатты көмірмен қамтамасыз ету және студенттердің оқуына қаржылай қолдау көрсету жоспарланған.

Жалпы, БАҚ өкілдерінің кәсіпорынға арнайы барып, өндіріс барысымен танысуы «АППАК» ЖШС жұмысының негізгі бағыттарын көзбен көруге мүмкіндік берді. Өндірістік көрсеткіштермен қатар, кәсіпорындағы еңбек қауіпсіздігі, қызметкерлердің денсаулығын қорғау, кадрларды дамыту, әлеуметтік қолдау және жергілікті қауымдастықпен өзара байланыс мәселелеріне ерекше назар аударылатыны байқалады.

Бүгінде «АППАК» ЖШС үшін өндіріс көлемін арттырумен қатар, қауіпсіз еңбек ортасын қалыптастыру, адам капиталын дамыту және өзі қызмет ететін өңірлердің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығына үлес қосу маңызды міндеттердің бірі болып отыр. Бұл бағыттағы жүйелі жұмыстар кәсіпорынның корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік пен тұрақты даму қағидаттарына адалдығын көрсетеді.