Мемлекеттік қызмет – елдің дамуына тікелей ықпал ететін маңызды сала. Сондықтан бұл жүйеге кәсіби білімі жоғары, жаңашыл ойлайтын, жауапкершілігі мол жастарды тарту – мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып қала береді. Осы мақсатта мемлекет тарапынан жастарға қолдау көрсететін жаңа тетіктер енгізіліп келеді.
Осындай маңызды өзгерістердің бірі – Мемлекет басшысы 2026 жылғы 19 мамырда қол қойған «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заң. Аталған Заң
2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне еніп, мемлекеттік қызметке орналасу тәртібін одан әрі жетілдіруге бағытталған бірқатар жаңашылдықтарды енгізді.
Заңдағы ең маңызды жаңалықтардың бірі – жоғары оқу орнын үздік аяқтаған түлектерге мемлекеттік қызметке конкурс өткізілместен орналасу мүмкіндігінің кеңейтілуі.
Жаңа Заңның 28-бабының 6-тармағының 5) тармақшасына сәйкес, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарын GPA көрсеткіші 3,33-тен төмен емес нәтижемен аяқтаған түлектер оқуын аяқтағаннан кейін бір жыл ішінде мемлекеттік әкімшілік қызметтің бірқатар «Б» корпусы лауазымдарына конкурссыз қабылдана алады.
Бұл мүмкіндік аудандық және ауылдық деңгейдегі мемлекеттік органдардың төменгі және басшы емес лауазымдарын қамтиды. Яғни, жас мамандар кәсіби қызмет жолын туған өңірінен бастап, тәжірибе жинақтап, мемлекеттік басқару саласында өз әлеуетін жүзеге асыра алады.
Егер бұрын мұндай мүмкіндік негізінен мемлекеттік білім беру гранты негізінде білім алған үздік түлектерге ғана берілсе, енді ақылы негізде білім алып, оқуын GPA көрсеткіші 3,33-тен жоғары нәтижемен аяқтаған түлектер де конкурс өткізілместен мемлекеттік қызметке орналасуға құқылы.
Аталған өзгеріс мемлекеттік қызметке талантты, білімді әрі бастамашыл жастардың көптеп келуіне жол ашады. Әсіресе, аудандық және ауылдық жерлердегі кадр тапшылығын азайтып, өңірлердің дамуына серпін береді. Сонымен қатар бұл тетік жастардың туған өлкесінде еңбек етіп, ел игілігіне қызмет етуіне жаңа мүмкіндік қалыптастырады.
Бүгінде Түркістан облысында осы мүмкіндік арқылы мемлекеттік қызметке қабылданған 78 жас түлек өздерінің кәсіби қабілеттерін іс жүзінде дәлелдеп келеді. Олар мемлекеттік қызметтің ашықтығын, тиімділігін арттыруға үлес қосып, халыққа сапалы қызмет көрсету ісіне белсенді атсалысуда.
Жастарға берілген бұл мүмкіндік – тек жұмысқа орналасудың жеңілдетілген тәртібі ғана емес. Бұл – мемлекет тарапынан білімді, еңбекқор және өз ісіне адал жастарға көрсетілген сенім. Сондықтан жоғары оқу орнын үздік аяқтаған жас түлектерді Заңда қарастырылған мүмкіндікті тиімді пайдаланып, мемлекеттік қызмет саласына келуге шақырамыз.
Мемлекеттік қызмет – тұрақты мансаптың ғана емес, елдің дамуына үлес қосудың, қоғам игілігі үшін еңбек етудің және кәсіби тұрғыдан шыңдалудың үлкен мектебі.
Қазақстан Республикасы
Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің
Түркістан облысы бойынша
департаменті
Арыс қаласында тұрғындар арасында тазалық мәдениетін қалыптастыру және абаттандыру талаптарының сақталуын қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар жаңа кезеңге көшті. 2026 жылғы 1 шілдеден бастап елімізде абаттандырудың жаңа қағидалары күшіне енуіне байланысты қала аумағында тұрғындарға түсіндіру жұмыстары күшейтілді. Бүгінде Арыстағы 17 сектордың барлығында жаңа талаптарды халыққа жеткізуге бағытталған жұмыстар жүргізілуде. Негізгі мақсат – тұрғындарға заң талаптарын түсіндіріп қана қоймай, тазалық пен ұқыптылықты күнделікті өмір салтына айналдыру.
Осы бағытта қалалық Мәдениет бөліміне бекітілген №3 сектор аумағында да арнайы іс-шара ұйымдастырылды. Қызметкерлер көшелерді аралап, тұрғындармен тікелей кездесіп, жаңа абаттандыру қағидаларының негізгі талаптарын түсіндірді. Әңгімелесу барысында әр азаматтың өз үйі мен оған іргелес аумақтың тазалығына жауапкершілікпен қарауы қажеттігі айтылды.
Түсіндіру жұмыстарымен қатар сектор аумағында сенбілік өткізіліп, көшелер мен ортақ пайдаланылатын орындар тазартылды. Мұндай шаралар қаланың санитарлық жағдайын жақсартумен бірге тұрғындарды қоршаған ортаға жанашырлықпен қарауға ынталандыруды көздейді. Жаңа қағидаларға сәйкес, әрбір үй иесі немесе жалға алушы өз нысанының, қоршауының, сауда немесе қызмет көрсету орнының сыртындағы 5 метр радиуста орналасқан іргелес аумақты таза ұстап, күтіп-баптауға міндетті. Бұл талап жеке сектор тұрғындарына да қатысты.
Сонымен қатар жеке тұрғын үйлер мен қоршаулардың сыртқы келбетіне қойылатын талаптар да назарда болады. Аула маңының ретсіздігі, қоршаулардың ұқыпсыз күйде болуы және іргелес аумақтың қараусыз қалуы қаланың жалпы көркіне әсер ететін фактор ретінде қарастырылады. Жауапты мамандар тұрғындарға жаңа талаптардың басты мақсаты айыппұл салу емес, елді мекендерде тазалық пен тәртіпті қалыптастыру екенін түсіндірді. Сондықтан тұрғындарға белгіленген талаптарды алдын ала орындап, өз аумағын жүйелі түрде күтіп ұстау ұсынылды.
Қағидаларды алғаш рет бұзған жағдайда азаматқа ескерту жасалады. Ал белгіленген талаптар орындалмаған кезде қолданыстағы заңнамаға сәйкес 20 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл қарастырылған. Құқық бұзушылық бір жыл ішінде қайталанса, айыппұл көлемі 30 АЕК-ке дейін ұлғаяды.
Арыста абаттандыру талаптарын түсіндіру жұмыстары алдағы уақытта да жалғасады. Қала тазалығы тек арнайы қызметтердің емес, әр тұрғынның ортақ жауапкершілігі екені ескертіледі. Үй маңын таза ұстау, көшені ластамау және ортақ кеңістікке ұқыпты қарау – жайлы қалалық ортаны қалыптастырудың негізгі шарттарының бірі. Таза аула – көрікті көше, көрікті көше – жайлы қала.
Сайрам аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің «Белсенді ұзақ өмір орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінде «Қариясы бар ел – қазынасы бар ел» тақырыбында дөңгелек үстел ұйымдастырылды.
Іс-шараның негізгі мақсаты – қоғамдағы қариялардың өмірлік тәжірибесі мен даналығын дәріптеу, аға буынға құрмет көрсету мәдениетін қалыптастыру, белсенді ұзақ өмір сүру қағидаттарын насихаттау, ұрпақтар сабақтастығын нығайту және өзара сыйластық пен ынтымақтастық құндылықтарын кеңінен дәріптеу.
Шараға Сайрам ауданы әкімінің орынбасары С. Дүйсебаев, аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы Д. Абылғазиев, «Белсенді ұзақ өмір орталығының» басшысы И. Усипбаева, сала мамандары, ардагерлер, мүмкіндігі шектеулі азаматтар мен қоғам белсенділері қатысты.
Дөңгелек үстел Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұранымен ашылып, орталықтың белсенді апаларынан құралған «Тұмар» тобының ән шашуымен жалғасты.
Іс-шара барысында аудан әкімінің орынбасары С. Дүйсебаев қатысушыларды құттықтап, Сайрам ауданындағы «Белсенді ұзақ өмір орталығының» құрылу тарихы мен оның қоғамдағы маңызына тоқталды. Өз кезегінде бөлім басшысы Д. Абылғазиев бөлімнің және орталықтың қол жеткізген жетістіктері туралы баяндап, егде жастағы азаматтардың белсенді өмір сүруіне жасалып жатқан мүмкіндіктерді атап өтті.
Орталық басшысы И. Усипбаева «Белсенді ұзақ өмір орталығының бүгінгі жетістіктері» тақырыбында баяндама жасап, жүзеге асырылып жатқан жобалар мен қызметтердің нәтижелері жөнінде жан-жақты ақпарат берді.
Дөңгелек үстелдің пікір алмасу бөлімінде қатысушылар орталық қызметін одан әрі жетілдіруге қатысты өз ұсыныстары мен пікірлерін ортаға салып, белсенді ұзақ өмір сүру мәдениетін дамыту, қариялардың қоғамдық өмірге араласуын арттыру және әлеуметтік қолдау тетіктерін жетілдіру мәселелерін талқылады.
Іс-шара соңында қатысушылар аға буынның қоғамдағы орны мен рөлін айқындайтын мұндай кездесулердің маңыздылығын атап өтіп, естелік суретке түсті.
Казахстан второй год подряд остается крупнейшим поставщиком растительных масел на рынок Узбекистана. С сентября 2025 года по май 2026 года объем экспорта казахстанской масложировой продукции в соседнюю страну достиг 553 тыс. тонн. Это на 130,8 тыс. тонн, или на 31%, больше по сравнению с аналогичным периодом предыдущего маркетингового года.
По итогам 2025 года доля Казахстана на рынке растительных масел Узбекистана превысила 90%. Устойчивый рост поставок отмечается на протяжении последних пяти сезонов.
Одновременно увеличиваются общие объемы экспорта продукции масложировой отрасли. За девять месяцев маркетингового года Казахстан поставил за рубеж растительное масло, шрот и жмых на сумму $944 млн.
Экспортная выручка выросла на $331 млн, или на 54%, по сравнению с сентябрем — маем 2024/2025 годов.По прогнозам, к завершению текущего маркетингового года экспорт растительного масла, шрота и жмыха превысит $1,15 млрд.
Рост внешних поставок обеспечивается развитием отечественной переработки. Действующие мощности по переработке масличных культур в Казахстане превышают 5,2 млн тонн в год, включая 4,4 млн тонн мощностей по переработке подсолнечника. Это на 700 тыс. тонн больше совокупных перерабатывающих мощностей Узбекистана.
За счет строительства и запуска новых предприятий к 2028 году мощности казахстанской масложировой отрасли планируется увеличить до 8 млн тонн в год.
Казахстанская продукция поставляется более чем в 20 стран. Страна также полностью покрывает потребности государств Центральной Азии в подсолнечном шроте и занимает шестое место в мире по экспорту подсолнечного масла. В перспективе отрасль планирует войти в тройку крупнейших мировых экспортеров и довести экспортную выручку до $2 млрд.
Түркістан облысының Созақ ауданында уран өндіру саласының маңызды кәсіпорындарының бірі – «АППАК» ЖШС өз жұмысын өндірістік тиімділікпен қатар, еңбек қауіпсіздігіне, қызметкерлердің әлеуметтік жағдайына және жергілікті халықты қолдауға басымдық бере отырып жүргізіп келеді.
Жуырда бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері арнайы кәсіпорынға барып, «Батыс Мыңқұдық» кенішінің жұмысымен танысты. БАҚ өкілдеріне кәсіпорынның өндірістік қуаты, еңбек қауіпсіздігі, қызметкерлерге жасалған жағдай, медициналық қызмет көрсету жүйесі және әлеуметтік бағыттағы жобалары туралы кеңінен ақпарат берілді.
«Батыс Мыңқұдық» кеніші Созақ ауданында орналасқан және «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның еншілес ұйымы болып табылатын «АППАК» ЖШС құрамына кіреді. Кәсіпорынның құрылтайшылары қатарында «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ, жапониялық Sumitomo Corporation және Kansai Electric Power Co., Inc. бар.
Мыңқұдық кен орнында уран өндіруге арналған келісімшарт 2005 жылы жасалып, 2035 жылға дейін қолданылады. Кеніш 2007 жылы іске қосылып, 2011 жылы жобалық қуатына толық шыққан.
2025 жылдың қорытындысы бойынша «Батыс Мыңқұдық» кенішінде жоспарланған 800 тонна уранның орнына 810,7 тонна уран өндірілді. Ал сары кек (ЗОУ) түріндегі дайын өнім көлемі жоспардағы 800 тоннаның орнына 805,1 тоннаны құрады. 2026 жылы 800,1 тонна уран өндіру жоспарланса, 2027 жылға арналған өндірістік жоспар 820,2 тоннаны құрайды.
Кәсіпорын қызметінің маңызды бағытының бірі – еңбек қауіпсіздігі мен қызметкерлердің денсаулығын қорғау. Бүгінде «АППАК» ЖШС-де ауысым алдындағы медициналық тексерулер толық автоматтандырылып, цифрландырылған. Бұл жүйе медициналық бақылаудың сапасы мен объективтілігін арттырып, жұмысқа жіберуге кедергі келтіретін медициналық қарсы көрсетілімдерді дер кезінде анықтауға мүмкіндік береді.
Кәсіпорындағы медициналық қызметтің жоғары деңгейде ұйымдастырылуының нәтижесінде соңғы бес жыл ішінде жұмыс орнында денсаулық жағдайының күрт нашарлауына байланысты бірде-бір өлім жағдайы тіркелмеген. Бұл – өндірістегі қауіпсіздік пен медициналық алдын алу шараларына ерекше көңіл бөлінетінін көрсететін маңызды көрсеткіш.
Сонымен қатар кәсіпорында қауіпті өндіріс қызметкерлерін алғашқы көмек көрсету дағдыларына үйретуге басымдық берілген. Халықаралық деңгейде мойындалған арнайы курстардан өткен екі нұсқаушы-жаттықтырушы дайындалған. Қазіргі таңда қауіпті өндіріс қызметкерлері алғашқы көмек көрсету бойынша қажетті оқудан толық өткен.
«Батыс Мыңқұдық» кенішінде қызметкерлердің салауатты өмір салтын ұстануына да жағдай жасалған. Вахталық кент аумағында спорт залы жұмыс істейді. Мұнда корпоративтік турнирлер, спорттық жарыстар, денсаулық марафондары ұйымдастырылып, аурулардың алдын алу және алғашқы көмек көрсету бағытында дәрістер мен семинарлар өткізіледі. Қызметкерлерге психологиялық қолдау көрсететін корпоративтік психологтың жұмысы да жолға қойылған.
2026 жылғы 30 маусымдағы мәлімет бойынша «АППАК» ЖШС-де 423 адам еңбек етеді. Оның 372-сі тікелей «Батыс Мыңқұдық» кенішінде жұмыс істейді. Қызметкерлердің 66 пайыздан астамы Созақ ауданы мен Түркістан облысының басқа аудандарында тұрады. Бұл кәсіпорынның өңір тұрғындарын тұрақты жұмыспен қамтудағы рөлінің жоғары екенін аңғартады.
Кәсіпорын кадрлардың кәсіби біліктілігін арттыруға да айрықша мән береді. 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында «Батыс Мыңқұдық» кенішінің 207-ден астам қызметкері әртүрлі бағыттар бойынша оқудан өтті. Олардың қатарында еңбек және өнеркәсіптік қауіпсіздік, үнемді өндіріс, қаржылық сауаттылық, жасанды интеллект технологияларын қолдану, уранды бақылау және ядролық материалдарға қатысты арнайы бағыттар бар.
Жас мамандарды дамыту мақсатында «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның «IZBASAR» бағдарламасы аясында тағылымдамалар ұйымдастырылуда. Соңғы үш жылда «АППАК» ЖШС-де атом холдингіне қарасты басқа кәсіпорындардан келген бес жас маман тәжірибеден өткен. Бұл бастама жастардың өндірістік тәжірибе жинақтап, кәсіби құзыреттерін жетілдіруіне мүмкіндік беріп отыр.
Кәсіпорын қызметкерлердің еңбек жағдайын жақсартуға бағытталған жобаларды да тұрақты түрде жүзеге асыруда. Өндірістегі қауіпсіздік талаптарының бұзылуын нақты уақыт режимінде анықтауға мүмкіндік беретін бейнеаналитика жүйесі енгізілген. Сонымен қатар қызметкерге өмірі мен денсаулығына қауіп төнген жағдайда жұмысты тоқтатуға мүмкіндік беретін «ТОҚТА-карталар» жүйесі жұмыс істейді.
Қызметкерлер заманауи жеке қорғаныс құралдарымен және арнайы киіммен қамтамасыз етіледі. Вахталық кентте тамақтану және демалу бөлмелері, санитарлық-тұрмыстық орындар ұйымдастырылған. Ал өндірістік инфрақұрылымды одан әрі дамыту мақсатында вахталық кентті 120 орынға кеңейту жобасы жүзеге асырылуда. Бұдан бөлек, заманауи санитарлық-тұрмыстық корпус пен шамамен 1000 шаршы метр аумақта дене шынықтыру-сауықтыру кешенін салу жоспарланған.
«АППАК» ЖШС үшін өндірістік көрсеткіштермен қатар, жергілікті халықты қолдау да маңызды бағыттардың бірі. Кәсіпорын жұмыс істейтін өңірлерде тұрақты түрде әлеуметтік және қайырымдылық жобалар жүзеге асырылады.
2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында кәсіпорын тарапынан бірқатар әлеуметтік бастама қолға алынды. Халықаралық әйелдер күніне орай еңбек ардагерлері, «Алтын алқа» және «Күміс алқа» иегерлері мен көпбалалы аналар қатарындағы 30 әйелге азық-түлік себеттері табысталды. Наурыз мерекесі кезінде Созақ ауданының Степное, Шолаққорған және Құмкент елді мекендеріндегі мерекелік іс-шараларға демеушілік көрсетілді.
Сондай-ақ соғыс ардагерлері мен тыл еңбеккерлерінің 20-сына материалдық көмек көрсетіліп, Балаларды қорғау күніне орай Құмкент ауылдық округіндегі әлеуметтік осал топтарға жататын 54 балаға арналған мерекелік шара ұйымдастырылды.
Кәсіпорынның әлеуметтік жауапкершілігі білім беру саласын да қамтиды. «АППАК» ЖШС жер қойнауын пайдалану жөніндегі келісімшарттық міндеттемелері аясында Созақ ауданындағы әлеуметтік осал топтардан шыққан студенттердің оқуына тұрақты түрде қолдау көрсетеді. Мәселен, 2025 жылы өңірден 41 студентке білім алуға қаржылай көмек берілген.
Ал 2026 жылдың екінші жартыжылдығында әлеуметтік жағдайы төмен және көпбалалы отбасыларға, жетім балаларға және мүгедектігі бар балаларға қолдау көрсету мақсатында «Мектепке жол» қайырымдылық акциясына қатысу жоспарланып отыр. Бұл бастама аясында 60 отбасыға көмек көрсету көзделген. Сонымен қатар әлеуметтік осал топтарға жататын 50 отбасыны қатты көмірмен қамтамасыз ету және студенттердің оқуына қаржылай қолдау көрсету жоспарланған.
Жалпы, БАҚ өкілдерінің кәсіпорынға арнайы барып, өндіріс барысымен танысуы «АППАК» ЖШС жұмысының негізгі бағыттарын көзбен көруге мүмкіндік берді. Өндірістік көрсеткіштермен қатар, кәсіпорындағы еңбек қауіпсіздігі, қызметкерлердің денсаулығын қорғау, кадрларды дамыту, әлеуметтік қолдау және жергілікті қауымдастықпен өзара байланыс мәселелеріне ерекше назар аударылатыны байқалады.
Бүгінде «АППАК» ЖШС үшін өндіріс көлемін арттырумен қатар, қауіпсіз еңбек ортасын қалыптастыру, адам капиталын дамыту және өзі қызмет ететін өңірлердің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығына үлес қосу маңызды міндеттердің бірі болып отыр. Бұл бағыттағы жүйелі жұмыстар кәсіпорынның корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік пен тұрақты даму қағидаттарына адалдығын көрсетеді.
2026 жылғы 23 тамызда өтетін Құрылтай сайлауы – азаматтардың қоғамдық өмірге белсенді араласуына жол ашатын маңызды саяси оқиға. Бұл сайлау тек өкілдерді анықтау ғана емес, елдің болашағына қатысты маңызды мәселелерді бірге талқылауға мүмкіндік беретін демократиялық үдеріс.
Құрылтайдың басты мақсаты – халықтың пікірін тыңдап, қоғамдағы өзекті мәселелерді ортақ талқылау арқылы тиімді шешімдер қабылдауға ықпал ету. Сондықтан әр азаматтың сайлауға қатысуы – ел дамуына қосылған нақты үлес.
Сайлау барысында ашықтық пен әділдік қағидаттарының сақталуы қоғамның сенімін арттырып, азаматтық жауапкершілікті нығайтады. Белсенділік танытып, өз таңдауыңызды жасау – болашаққа бейжай қарамайтын азаматтың белгісі.
23 тамыз күні өтетін Құрылтай сайлауына қатысу – ел тағдырына бейжай қарамайтын әрбір азаматтың маңызды қадамы. Бірлігіміз бен жауапкершілігіміз ортақ мақсатқа жетелеп, қоғамның тұрақты дамуына негіз болады.
Қазіргі заманда қоғамдық келісім мен жалпыұлттық бірлікті нығайтуда Қазақстан халқы Ассамблеясының да атқарып отырған қызметі маңызды. Ассамблея – еліміздегі этносаралық келісім мен өзара түсіністікті қамтамасыз ететін бірегей қоғамдық институт. Оның қызметі елдегі тұрақтылықты сақтауға, түрлі этнос өкілдерінің ортақ шаңырақ астында татулықта өмір сүруіне, мәдениеттер мен дәстүрлердің өзара сабақтастығына мүмкіндік береді.
Созақ ауданында да Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық келісім мен бірлікті нығайтуға бағытталған бастамаларын ақпараттық сүйемелдеу мен түсіндірудің маңызы зор. Себебі кез келген азамат еліміздегі қоғамдық келісімнің мәнін, оның тарихи негізін және болашақ үшін маңызын түсінуі керек.
Қазақстанның бірлігі – тек этностардың бейбіт қатар өмір сүруімен ғана шектелмейді. Бұл – ортақ Отанға деген сүйіспеншілік, мемлекеттік тілге құрмет, ортақ тарихты қадірлеу, заңды сақтау, бір-біріне қолдау көрсету және ел болашағына деген ортақ жауапкершілік. Әрбір азамат өзін осы елдің толыққанды мүшесі ретінде сезінгенде ғана шынайы қоғамдық келісім қалыптасады.
Созақбай Исаұлының айтуынша, жалпыұлттық бірліктің негізінде ортақ құндылықтар жатыр. Ол – Тәуелсіз Қазақстан, бейбітшілік, туған жер, мемлекеттік тіл, ұлттық мәдениет, отбасы, еңбек және адамгершілік.
«Біздің ортақ үйіміз – Қазақстан. Біз осы елдің болашағына бәріміз бірге жауаптымыз. Қай этносқа жататынымызға қарамастан, бәріміздің Отанымыз бір. Сондықтан бір-біріміздің мәдениетіміз бен дәстүрімізді құрметтей отырып, ортақ құндылықтар төңірегінде топтасуымыз қажет. Елдің жетістігі – әр азаматтың жетістігі. Ал елдің тыныштығы – бәріміздің ортақ аманатымыз. Бұл ойдың астарында үлкен мән бар. Себебі қоғамның бірлігі тек мерекелік іс-шаралармен немесе ресми кездесулермен ғана қалыптаспайды. Бірлік – күнделікті өмірдегі қарым-қатынастан басталады. Көршімен тату болу, өзгенің пікірін құрметтеу, қоғамдық тәртіпті сақтау, қиындыққа тап болған адамға қол ұшын беру – мұның барлығы қоғамдық келісімнің нақты көрінісі. Ал ұлтаралық келісім – Қазақстан қоғамының тұрақты дамуының маңызды негіздерінің бірі. Бірлік бар жерде ғана береке болады. Түрлі этнос өкілдерінің өзара сыйластықта өмір сүруі – еліміздің ең үлкен құндылықтарының бірі. Мұны сақтау үшін қоғамның әр мүшесі өз жауапкершілігін сезінуі тиіс. Әсіресе жастар тәрбиесі бұл бағытта айрықша маңызға ие. Жастар – елдің ертеңі. Олардың бойында отансүйгіштік, еңбекқорлық, білімге құштарлық, үлкенге құрмет, кішіге ізет, ұлттық құндылықтарға адалдық секілді қасиеттер қалыптасуы қажет.», – дейді ол.
Созақбай Исаұлы жастар тәрбиесінде құр сөзден гөрі нақты өнегенің маңызды екенін алға тартады. Оның пікірінше, жас ұрпаққа ақыл айтумен қатар, жақсы іспен үлгі көрсету керек. Өйткені жастар үлкендердің ісіне қарап бой түзейді.
«Жастарға «үлкенді сыйла», «елді құрметте», «бірлік керек» деп айту жеткіліксіз. Мұны өз өмірімізбен көрсетуіміз керек. Үлкендер өзара тату болса, жастар да татулықты үйренеді. Отбасында ата-ана бірлікті дәріптесе, бала да елдің бірлігін қадірлейді. Сондықтан тәрбиенің ең үлкен мектебі – адамның өз ісі. Бұл тұрғыдан алғанда, Созақ ауданындағы аға буынның өнегесі жас ұрпақ үшін үлкен мектеп бола алады. Елдің өткенін білетін, тарихтың талай белесін көрген азаматтардың әңгімесін тыңдау, олардың өмірлік тәжірибесінен сабақ алу – жастардың дүниетанымын кеңейтеді. «Ата мұра – ұрпаққа аманат» деген ұғымның өзі үлкен жауапкершілікті білдіреді. Атадан қалған мұра – тек материалдық дүние емес. Оның ең қымбат бөлігі – тіл, діл, салт-дәстүр, ұлттық тәрбие, туған жерге деген сүйіспеншілік, елдік сана және адамгершілік қасиеттер. Осыларды кейінгі ұрпаққа жеткізу – бүгінгі буынның басты міндеті.
Созақтың тарихы мен тағылымы да осы құндылықтармен тығыз байланысты. Бұл өлкенің әрбір тауы мен тасы, әрбір тарихи орны – ұрпаққа аманат. Сондықтан туған жердің тарихын білу – ел тарихын білу деген сөз. Өзінің туған жерін қадірлеген адам Отанын да құрметтейді. Бүгінгі таңда ұлттық құндылықтарды сақтау – өткенге ғана қарау емес, болашаққа сеніммен қадам басу. Ұлттық дәстүр мен заманауи дамуды сабақтастыра білу – қоғамның рухани тұрақтылығының кепілі. Біз әлемдік өркениетке ұмтылған кезде өз болмысымызды жоғалтпауымыз керек. Ал ұлттық болмыстың негізі – отбасы, тіл, дәстүр, тарих және елдік сана.» – дейді ол.
Созақбай Исаұлының пайымынша, қоғамдық келісімнің берік болуы үшін адамдар арасында сенім болуы қажет. Сенім бар жерде түсіністік болады. Түсіністік бар жерде татулық орнығады. Ал татулық бар жерде елдің іргесі берік болады. Сондықтан қоғамдағы кез келген мәселені шешуде сабыр, парасат және өзара құрмет басты орында тұруы тиіс. Әсіресе әлеуметтік желілер кең тараған қазіргі кезеңде жалған ақпаратқа ермей, арандатушылық сипаттағы пікірлерге бой алдырмай, әрбір ақпаратқа сын көзбен қарау – азаматтық жауапкершіліктің бір көрінісі.
«Дін саласындағы ақпараттық-түсіндіру жұмыстары да қоғамдық келісімнің маңызды бағыттарының бірі. Дін – адамның рухани дүниесіне әсер ететін маңызды құндылық. Сондықтан діни сауаттылықты арттыру, дәстүрлі діни құндылықтарды дұрыс түсіндіру, жастарды түрлі радикалды және теріс ағымдардың ықпалынан қорғау – ортақ міндет. Бұл бағытта қоғамның барлық институты бірлесе жұмыс істеуі қажет. Созақ ауданында дін саласындағы мемлекеттік саясатты түсіндірумен қатар, қоғамдық және ұлтаралық келісімді нығайту, жалпыұлттық бірліктің қазақстандық моделін насихаттау бағытындағы жұмыстардың да өзара сабақтастықта жүргізілуі маңызды. Себебі бейбітшілік пен тұрақтылық – барша азаматқа ортақ құндылық. Біздің мақсатымыз – ел ішінде алауыздыққа жол бермеу, адамдарды бірлікке шақыру. Дін де, дәстүр де, тәрбие де адамды ізгілікке бастауға тиіс. Жастардың діни сауаты дұрыс қалыптасса, олар түрлі жат ағымдарға ермейді. Ал елдің тарихын, дәстүрін, мәдениетін жақсы білген ұрпақ өзінің кім екенін, қандай елдің азаматы екенін терең түсінеді. Сондықтан рухани тәрбие мен қоғамдық келісім қатар жүруі керек», – деген ой білдіреді Созақбай Исаұлы.
Шын мәнінде, ұлттық құндылықтарды сақтау мен қоғамдық келісім бір-бірінен ажырамайтын ұғымдар. Өз мәдениетін құрметтеген адам өзгенің мәдениетін де сыйлай білуі керек. Өзінің тілін қадірлеген адам өзге тілге де құрметпен қарауы тиіс. Өз тарихын білген азамат басқа халықтың тарихын да бағалай алады. Осындай өзара құрмет қана қоғамда тұрақты келісім орнатады. Бүгінгі таңда еліміздің басты байлығы – бейбітшілік пен тұрақтылық. Бұл құндылықтарды сақтау – тек мемлекетке немесе белгілі бір қоғамдық ұйымдарға ғана жүктелетін міндет емес. Ол – барша қазақстандықтың ортақ жауапкершілігі.
Созақбай Исаұлы Әбдіқұловтың өмірлік ұстанымы да осы елдік мұраттармен үндеседі. Аға буын өкілі ретінде ол жастарға бағыт-бағдар беріп, ел ішіндегі ынтымақты нығайтуға, ұлттық құндылықтарды дәріптеуге, ұрпақтар арасындағы байланысты сақтауға ерекше мән береді.
«Созақ ауданының болашағы да ең алдымен оның тұрғындарының ауызбіршілігіне байланысты. Ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуы, жастардың болашағы, ауылдардың өркендеуі, елді мекендердің көркеюі – барлығы да қоғамдағы тұрақтылық пен өзара түсіністікке тікелей қатысты. Сондықтан ел ішінде бірлік пен татулықты сақтау – баршаға ортақ міндет. Әрбір отбасы өз шаңырағында татулықты дәріптесе, әрбір ауылда көршілік сыйластық орнаса, әрбір азамат өзгені құрметтеп, елдің заңын сақтаса, қоғамның іргесі де берік болады. Ата-бабамыздан қалған ең үлкен аманат – елдің тұтастығы. Қазақ халқы талай тарихи қиындықты бірлік пен ынтымақтың арқасында еңсерді. Бүгінгі ұрпақтың міндеті – сол аманатқа адал болу. «Ата мұра – ұрпаққа аманат» деген сөздің мәні де осында. Біз атадан қалған рухани мұраны сақтап қана қоймай, оны заман талабына сай жаңғыртып, келесі ұрпаққа жеткізуіміз керек. Ұлттық құндылықтарды дәріптеу арқылы жастардың бойына елжандылықты сіңіреміз. Ұрпақтар сабақтастығын сақтау арқылы тарихи жадымызды жаңғыртамыз. Ал қоғамдық және ұлтаралық келісімді нығайту арқылы Қазақстанның тұрақты болашағына жол ашамыз.» дейді ел ағасы.
Созақбай Исаұлының сөзімен түйіндесек, елдің ең үлкен күші – оның бірлігінде. Бірлігі жарасқан ел ғана биік мақсаттарға жете алады. Сондықтан әрбір азамат қоғамдағы татулықты сақтауға өз үлесін қосып, елдің болашағына жауапкершілікпен қарауы тиіс.
Созақтың сайын даласында қалыптасқан елдік дәстүр мен ұлттық тәрбие, үлкенге құрмет пен кішіге ізет, ағайын арасындағы сыйластық – бүгінгі ұрпақ үшін баға жетпес мұра. Осы құндылықтарды көздің қарашығындай сақтап, кейінгі буынға жеткізу – баршамыздың ортақ міндетіміз. Өйткені ата мұраны сақтау – өткенді құрметтеу ғана емес, болашаққа жол ашу. Ал елдің бірлігін сақтау – бүгінгі ұрпақтың ең үлкен аманаты.
Түркістан облысы – тарихы терең, мәдениеті бай, салт-дәстүрі мен ұлттық құндылықтары сабақтастық тапқан қасиетті өңір. Осы аймақтағы әрбір ауданның өзіндік орны мен ерекшелігі бар. Солардың бірі – тарихы тағылымға толы, елдік пен ерліктің, дәстүр мен өнегенің алтын бесігі болған Созақ ауданы. Қазақ халқының сан ғасырлық тарихында өзіндік із қалдырған бұл өлке бүгінде де ұлттық құндылықтарды дәріптеу, ұрпақ тәрбиесі, қоғамдық келісім мен жалпыұлттық бірлікті нығайту бағытында маңызды жұмыстар атқарып келеді.
Осындай игі бастамалардың өзегінде аға буынның өмірлік тәжірибесі мен тағылымды сөзі, ел мен жердің тарихын кейінгі ұрпаққа жеткізу міндеті тұр. Өйткені ұлттың ұстыны – оның тарихи жады мен рухани құндылықтарында. Ал атадан балаға жеткен аманатты сақтау – әр азаматтың ортақ парызы.
Осы орайда Түркістан облыстық «Қоғамдық келісім» КММ-нің «Жол-жөнекей» бағдарламасында «Ата мұра – ұрпаққа аманат» тақырыбында Созақ ауданының «Құрметті азаматы», Түркістан облыстық Ақсақалдар кеңесінің төрағасы Созақбай Исаұлы Әбдіқұлов арнайы сұхбат беріп, ұлттық құндылықтар, ұрпақтар сабақтастығы, отбасы тәрбиесі, қоғамдық келісім мен жалпыұлттық бірлік мәселелеріне қатысты өз ойын білдірді. Одан бөлек, ел ағасының ел бірлігіне қатысты жиындарда айтқан пікірлерін қоса отырып, оқырманға ұсынғымыз келеді.
Созақбай Исаұлы Әбдіқұлов 1954 жылдың 12 тамызында Түркістан облысы, Созақ ауданы, Созақ ауылында дүниеге келген. Ғибратты ғұмырын елдің қоғамдық өмірімен байланыстырып, халықтың бірлігі мен ынтымағын, ұлттық құндылықтар мен дәстүр сабақтастығын дәріптеп келе жатқан азамат ретінде аға буын өкілдерінің қатарында өзіндік орны бар.
Оның пайымынша, бүгінгі қоғам үшін ең маңызды құндылықтардың бірі – елдің татулығы мен тұрақтылығы. Себебі кез келген мемлекеттің дамуы ең алдымен оның ішкі бірлігіне байланысты. Қоғамда өзара түсіністік пен сыйластық орныққан кезде ғана елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына, жастардың жарқын болашағына және мемлекеттің тұрақты дамуына берік негіз қаланады.
«Біз үшін елдің бірлігі – ең үлкен құндылық. Қазақ халқы ежелден «Бірлік болмай, тірлік болмас» деп бекер айтпаған. Қандай кезеңде де халықты алға жетелеген күш – ауызбіршілік пен ынтымақ. Бүгінгі Қазақстанның басты жетістіктерінің бірі де – түрлі этнос өкілдерінің бір шаңырақ астында бейбіт өмір сүріп, ортақ мақсат жолында еңбек етіп келе жатқандығы. Бұл – баршамызға ортақ үлкен жетістік әрі оны көздің қарашығындай сақтауымыз керек. Шындығында, қоғамдық келісім мен жалпыұлттық бірлік – бір күнде қалыптасатын құндылық емес. Ол күнделікті қарым-қатынастан, көршіге деген құрметтен, өзара сыйластықтан, әр азаматтың жауапкершілігінен басталады. Мемлекеттің тұтастығы мен қоғамның тұрақтылығы да осындай қарапайым, бірақ маңызы зор құндылықтардан құралады.
Созақ ауданының тұрғындары үшін татулық пен ынтымақтың маңызы айрықша. Кең байтақ даланың төсінде орналасқан аудан – талай тарихи кезеңнің куәсі болған қасиетті мекен. Мұнда ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүр мен ұлттық тәрбие, үлкенді сыйлау мен кішіге қамқор болу секілді адамгершілік қасиеттер ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді. Созақтың әр ауылында елдің ынтымағын сақтауға, қоғамдық келісімді нығайтуға бағытталған жұмыстардың мәні зор. Бүгінде аудан көлемінде дін саласындағы мемлекеттік саясатты түсіндіру, қоғамдық және ұлтаралық келісімді нығайту, жалпыұлттық бірлікті дәріптеу бағытында да түрлі ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізілуде. Бұл жұмыстардың негізгі мақсаты – тұрғындарға елдегі тұрақтылық пен бейбітшіліктің қадірін түсіндіру, қоғамда өзара сыйластық пен толеранттылық мәдениетін қалыптастыру, жастарды теріс діни ағымдардан сақтандыру және ұлттық құндылықтарға негізделген тәрбие беру.» – деген пікірін білдіреді Созақбай Исаұлы.
Созақбай Исаұлының пікірінше, қоғамдағы тұрақтылықты сақтау ісінде тек мемлекеттік органдардың ғана емес, әрбір азаматтың жауапкершілігі бар. Әсіресе, отбасы, білім беру ұйымдары, қоғамдық институттар мен аға буын өкілдерінің өзара байланысы берік болғаны маңызды.
«Қоғамдық келісім ең алдымен отбасындағы тәрбиеден басталады. Үйінде үлкенді сыйлаған, кішіге ізет көрсеткен бала ертең қоғамда да өзгені құрметтей білетін азамат болып қалыптасады. Сондықтан балаға елдің тарихын, туған жердің қадірін, ата-бабаның аманатын түсіндіру – ата-ананың басты міндеттерінің бірі. Ұлттық тәрбие бар жерде ұлттық сана қалыптасады. Ал ұлттық санасы биік азамат елдің тыныштығы мен бірлігін бағалайды.Бұл ретте отбасы институтының қоғамдағы рөлі ерекше. Өйткені бала бойындағы алғашқы түсінік пен алғашқы тәрбие отбасында қалыптасады. Үлкеннің сөзі, ата-ананың өнегесі, әженің тәрбиесі, атаның ақылы – ұрпақтың рухани қалыптасуына әсер ететін үлкен мектеп.
Созақ сияқты тарихы терең, дәстүрі берік өңірде мұндай құндылықтардың маңызы тіпті жоғары. Қазақтың «Үлкенге құрмет, кішіге ізет» қағидасы – қоғамдағы өзара сыйластықтың негізі. Аға буынның өмірлік тәжірибесі мен ақыл-кеңесі жастарға дұрыс бағыт-бағдар берсе, жастардың жаңашылдығы мен ізденісі елдің дамуына серпін береді. Осылайша ұрпақтар арасындағы сабақтастық сақталады.», – дейді ол.
Созақбай Исаұлы Әбдіқұлов өз сөзінде аға буынның қоғамдағы орнына ерекше тоқталады. Оның пайымынша, ақсақалдар – халықтың тарихи жадын сақтаушы, елдің бірлігін ұйыстырушы рухани тірек. Ақсақалдың сөзі – көпке бағыт, жастарға өнеге. Сондықтан аға буын өкілдерінің қоғамдық мәселелерге белсенді араласуы, жастармен пікір алмасуы, өмірлік тәжірибесін бөлісуі – қазіргі қоғам үшін аса қажет.
«Ақсақал деген сөздің өзінде үлкен жауапкершілік жатыр. Ақсақал ел ішіндегі татулыққа дәнекер болып, дау-жанжалды ушықтырмай, адамдарды сабырға, түсіністікке шақыруы керек. Біздің бабаларымыз да ел арасындағы мәселелерді ақылмен, мәмілемен шешкен. Осы дәстүрді бүгінгі ұрпаққа жеткізуіміз қажет. Жастар үлкендердің ақылын тыңдап, ал үлкендер жастардың талабын түсініп, қолдау көрсетуі керек. Сонда ғана ұрпақтар арасында берік байланыс орнайды», – деген ой айтады Созақбай Исаұлы.
Елімізде 2026 жылғы 23 тамызда өтетін Құрылтай сайлауына дайындық жұмыстары жалғасуда. Бұл маңызды саяси науқан азаматтардың қоғамдық өмірге белсенді араласуына және елдің дамуына қатысты өз таңдауын жасауына мүмкіндік береді.
Сайлау – демократиялық қоғамның басты құндылықтарының бірі. Оның ашық, әділ әрі заң талаптарына сәйкес өткізілуі қоғамның мемлекетке деген сенімін нығайтады. Сондықтан сайлау науқаны барысында заң талаптарын сақтау, ресми ақпаратқа сүйену және әрбір азаматтың сайлау мәдениетін қалыптастыру ерекше маңызға ие.
Құрылтай сайлауы аясында сайлаушыларға қажетті ақпарат кеңінен түсіндіріліп, олардың құқықтары мен міндеттері жөнінде ақпараттық жұмыстар жүргізілуде. Бұл өз кезегінде тұрғындардың сайлау үдерісіне саналы әрі жауапкершілікпен қатысуына ықпал етеді.
Әрбір азаматтың таңдауы – елдің ертеңіне қосқан үлесі. Сондықтан алдағы Құрылтай сайлауына белсенді қатысу, заң талаптарын құрметтеу және азаматтық жауапкершілікті жоғары қою – баршамызға ортақ міндет
Арыс қаласында қоршаған ортаның тазалығын сақтау, қала аумағын абаттандыру және тұрғындар арасында тазалық мәдениетін қалыптастыру мақсатында кезекті сенбілік ұйымдастырылды. Игі бастамаға қала тұрғындарымен қатар белсенді жастар да қатысып, туған жердің көркеюіне өз үлестерін қосты. Сенбілік барысында қала аумағындағы арнайы белгіленген орындар, көшелердің бойы, қоғамдық орындарға жақын аумақтар мен қоқыс жиналған жерлер тазартылды. Қатысушылар шашылған қоқыстарды жинап, тұрмыстық қалдықтарды белгіленген орындарға шығарды. Сонымен бірге айналаны ретке келтіру, көркейту және абаттандыру бағытында бірқатар жұмыстар атқарылды. Бұл ретте тазалық жұмыстарында жастардың белсенділігі ерекше байқалды. Қоғамдық жұмыстарға ерікті түрде қатысқан жас буын өкілдері өздерінің туған жерге деген жанашырлығын нақты іспен көрсетті. Олар сенбілік кезінде тек аумақты тазалап қана қоймай, қоршаған ортаны қорғаудың, қоғамдық орындарды таза ұстаудың маңыздылығын түсіндіруге де атсалысты.
Жастар – қоғамның қозғаушы күші. Олардың кез келген игі іске белсенді араласуы өзгелерге де үлгі болады. Әсіресе қоршаған ортаны қорғау, көгалдандыру, тазалық сақтау сияқты қоғамдық маңызы зор бастамаларға жастардың қатысуы өскелең ұрпақтың бойында жауапкершілік сезімін қалыптастыруға ықпал етеді. Сенбілікке қатысқан жастар үшін бұл шара қарапайым тазалық жұмысы ғана емес, туған өлкенің дамуына үлес қосудың бір көрінісі болды. Әрбір жиналған қоқыс, тазартылған аумақ және ретке келтірілген орын – қала тазалығына қосылған нақты үлес. Осындай жұмыстар арқылы жастар қоршаған ортаға ұқыпты қарау, ортақ мүлікті қадірлеу және қоғамдық тәртіпті сақтау құндылықтарын насихаттайды.
Тазалық – бір күндік науқан емес. Ол күнделікті өмір салтына айналуы тиіс. Қала қаншалықты таза әрі көрікті болуы ең алдымен тұрғындардың мәдениеті мен жауапкершілігіне байланысты. Бір адам өзінен кейін қоқыс қалдырмаса, екінші адам сол тазалықты сақтаса, осылайша бүкіл қоғамда оң өзгеріс қалыптасады. Сондықтан тазалық мәселесіне тек коммуналдық қызметтердің міндеті ретінде қарамай, әрбір азаматтың ортақ жауапкершілігі ретінде қабылдаудың маңызы зор. Осы ретте жастардың бастамашылдығы ерекше мәнге ие. Олар қоғамдық ортада тазалық сақтау мәдениетін қалыптастыруға, қоршаған ортаға ұқыпты қарауға шақыратын түрлі шараларға белсенді қатысып келеді. Жастардың мұндай белсенділігі олардың азаматтық ұстанымының қалыптасқанын көрсетеді.
Сенбілік барысында жастар ұйымдарының, еріктілердің және белсенді азаматтардың бірлесіп жұмыс істеуі де ауызбіршіліктің жарқын үлгісіне айналды. Бірі қоқыс жинап, аумақты тазартса, енді бірі көркейту жұмыстарына атсалысты. Нәтижесінде тазалық жұмыстары ұйымшылдықпен жүргізіліп, қала аумағының бірқатар бөлігі ретке келтірілді. Мұндай шаралар жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыруға да мүмкіндік береді. Қоғамға пайдалы іске араласқан жас өз ортасына оң ықпал етіп, азаматтық белсенділігін арттырады. Сонымен қатар ортақ мақсат жолында еңбек ету жастар арасында ынтымақтастық пен өзара қолдауды күшейтеді.
Туған жердің тазалығы – оған деген сүйіспеншіліктің бір белгісі. Өз қаласының көркейіп, таза әрі жайлы болғанын қалайтын әрбір азамат осы іске өзіндік үлесін қоса алады. Ол үшін үлкен бастамаларды күтудің қажеті жоқ. Қоқысты белгіленген жерге тастау, аула мен көшені таза ұстау, ағаштарды қорғау, қоғамдық орындарға ұқыпты қарау сияқты қарапайым әрекеттердің өзі қоршаған ортаны сақтауға бағытталған маңызды қадам.
Арыста ұйымдастырылған сенбілік – осы түсінікті қалыптастыруға бағытталған жұмыстардың бірі. Әсіресе жастардың белсенді қатысуы тазалық мәселесіне бейжай қарамайтын азаматтардың қатары артып келе жатқанын аңғартады. Қоршаған ортаны таза ұстау – бүгінгі күннің ғана емес, келешек ұрпақ алдындағы жауапкершілік. Бүгін тазартылған аумақ, отырғызылған тал, күтіп-бапталған көше – ертеңгі ұрпаққа қалатын игіліктің негізі. Сондықтан тазалыққа әр азамат өз үлесін қосуы қажет. Ал жастардың бұл бағыттағы белсенділігі өзгелерге үлгі болып, қоғамда экологиялық мәдениеттің қалыптасуына серпін беретіні сөзсіз.
Таза қала – тұрғындарға жайлы орта қалыптастырып қана қоймай, оның сыртқы келбетін айқындайтын маңызды фактор. Бірлігі бекем, туған жеріне жанашыр азаматтары көп елді мекеннің болашағы да жарқын болады. Арыстағы сенбілік барысында жастардың белсенділігі осының айқын дәлелі болды. Олар туған жердің тазалығы мен көркеюіне атсалысып, ортақ іске жауапкершілікпен қараудың үлгісін көрсетті.
