Бұл бағытта Мемлекеттік бағдарламалар аясында жасалып жатқан қолдаулардың тиімділігі айқын көрініс табады. Кәсіпкер алдағы уақытта балық асырау бассейндерінің аумағын ұлғайтып, мемлекеттен жеңілдетілген несие алуға ниетті екенін жеткізді. Айта кетейік, бүгінде Жетісай ауданда балық өсіруді кәсіп еткендердің саны 10-ға жеткен.

Сондай-ақ, аталған аудандағы Мақталы ауылдық округіне қарасты Шолпанқұдық деп аталатын шағын ғана ауылда орналасқан «Димаш» шаруа қожалығының төрағасы Сүндет Аблаев жеке қаржысы есебінен 20 млн теңге инвестиция салып, дөңмаңдай (толстолоб), амур, сазан сынды балық түрлерінің 1 млн 300 мың дана шабағын алып келген. Бүгінде ұзындығы 250 метр, ені 180 метрден 3 су бассейнінде өндіріп, өсіріріліп жатқан балықтардың орташа салмағы 1,5 келі. Балықтарға қажетті жемді Польша елінен алдырады екен. Шекара асып келетін жемнің құрамында балықты түрлі ауру-сырқаудан сақтайтын және өсіп-жетілуіне қажетті барлық минералдар бар дейді мамандар. Сонымен қатар, су бассейндерінде үйректердің де бірнеше түрі өсірілуде.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы ауыл шаруашылығын дамытпай бәсекеге қабілетті экономика құру мүмкін еместігін атап өтіп, оның ішінде балық шаруашылығына да ерекше мән беруді тапсырған болатын. Нәтижесінде, мемлекет тарапынан акваөсіруге пайдаланылатын азықты сатып алуға жұмсалатын шығындарды субсидиялау бағдарламасы балық шаруашылығын дамытуға оңды ықпалын тигізіп келеді. Нәтижесі де көңіл қуантарлық. Мемлекеттік қолдаудан қалыс қалмаған өңірдің балық тауарын өндірушілері өнімдерін Әзербайжан, Грузия, Израиль, Ресей, Қытай және Өзбекстан елдеріне экспорттап, табыстарын арттырып келеді.

Жалпы, Түркістан облысында балық шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерлердің саны жыл санап артып келеді. Өңір жасанды көлдерде балық өсіру бойынша көш бастап тұр. Түркістан облысында жергілікті маңызы бар 104 су айдыны бар. Оның ішінде 82-сі жергілікті маңызды су айдыны балық шаруашылығы мақсатында табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілген. Тауарлы балық өсірумен 231 кәсіпкерлік субъектісі айналысады.

Облыс әкімі Нұралхан Көшеровтің тапсырмасына сәйкес, облыста балық шаруашылығын дамыту мақсатында арнайы жұмысшы топ та құрылған болатын. Осы ретте жұмысшы топ өкілдері Отырар, Ордабасы, Созақ, Бәйдібек, Сайрам, Түлкібас аудандарына арнайы барып, балық шаруашылығымен айналысатын және айналысуға ниетті кәсіпкерлермен кездесіп, шаруаларға мемлекет тарапынан бөлінетін субсидиялар мен жеңілдіктер бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізген. Түркістан облысында балық шаруашылығын дамыту саласының әлеуеті жоғары. Акваөсіру бойынша өткен жылы жергілікті бюджеттен 500,0 млн теңге бөлініп, 31 шаруашылыққа субсидия беріліп, толығымен игерілді. Биыл акваөсіру бойынша 500,0 млн теңге, инвестициялық салымдарды субсидиялауға 120,5 млн теңге қарастырылып, тиісті жұмыстар атқарылуда.

Өзіндік табиғатымен ерекшеленетін Қазығұрт ауданында да балық өсіру кәсібі өркендеп келеді. Аталған аймақта, Сарапхана ауылдық округінде орналасқан жеке кәсіпкер Мықтыбек Меңлібековтың 1 гектар жерді қамтитын балық өсіру шаруашылығы бар. Мұнда майшабақ, сазан, алабұға, бекіре, жайын, табан, жалпақ, тұқы, шортан және көксерке сияқты балық түрлері өсірілуде. Жобаның жалпы құны — 10 млн теңге. Қазіргі таңда мұнда 1 адам жұмыс істейді. Жылдық өндіріс қуаттылығы — 1 тонна.

Одан бөлек, Қарабау ауыл округіндегі 3 гектар аумақта орналасқан, жалпы құны 50 млн теңге болатын “Ақсылбат-Құс” ЖШС-нің балық өсіру жобасы жұмысын атқарып жатыр. Болашақта бұл шаруашылық қосымша 5 гектар аумақты игеруді көздеп отыр. Кәсіпорын жылына 100 тоннаға дейін балық өсіруді жоспарлауда. Сонымен қатар, Қызылқия ауыл округіндегі ең ірі жобалардың бірі — “KAZYQURT BALYQ” ЖШС. Жалпы құны 250 млн теңге болатын бұл жоба толық іске қосылғанда 15 адам тұрақты жұмыспен қамтылады. Өндіріс орнының жылдық қуаттылығы — 1000 тонна балық өндіруге қауқарлы. Сондай-ақ, балық өнімдерін қайта өңдеу бағыты да қолға алынбақ. Қазіргі таңда инфрақұрылымдық жұмыстар жүргізіліп, сазан балығының шабақтарын алу бойынша келіссөздер жүргізілуде. Сондай-ақ, «Ағанай» балық шаруашылығы қазіргі таңда балық өсіру ісін дамыту бағытында бірқатар жұмыстар жүргізіп жатыр.

Балық шаруашылығы – Қазығұрт аудан үшін де экономикалық тұрғыдан тиімді сала болып саналады. Себебі ол тек қана сапалы өнім өндірумен шектелмейді, қазіргі таңда бұл шаруашылық жергілікті тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтып отыр. Сондықтан жергілікті билік өңір кәсіпкерлеріне балық шаруашылығын одан әрі дамыту қажеттігін айтып, бұл бағыттағы мемлекеттік қолдау тетіктерін тиімді пайдалануға шақырып келеді. Сондай-ақ, шаруашылық басшылықтарына өнім түрлерін көбейту, нарыққа шығару әлеуетін арттыру және экспортқа бейімделу бойынша нақты ұсыныстар берілген. Сонымен бірге, жергілікті кәсіпкерлікті дамытуға және ауыл шаруашылығы саласында жаңа жобаларды іске асыруға аудан әкімдігі тарапынан әрқашан қолдау көрсетіледі.

Балық шаруашылығы – ауыл шаруашылығының ерекше мәні бар салаларының бірі. Ол тек халықты сапалы азық-түлікпен қамтамасыз етіп қана қоймай, жаңа жұмыс орындарын ашуға, кәсіпкерлікті дамытуға, экспорттық мүмкіндіктерді кеңейтуге үлкен үлес қосады. Сол себепті өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз етуде балық шаруашылығын жүйелі түрде дамыту – уақыт талабы.

Балық шаруашылығының дамуы өңір үшін маңызы бағыттардың бірі. Біріншіден, балық шаруашылығы – экономикалық табыс көзі. Өзен-көлдер мен жасанды тоғандарды тиімді пайдалану арқылы жергілікті бюджетке түсетін кіріс көлемін арттыруға болады. Сонымен қатар, бұл сала жаңа жұмыс орындарын ашып, ауыл халқының табысын көбейтуге мүмкіндік береді. Көптеген ауылды жерлер үшін балық өсіру шаруашылығы тұрақты табыс көзіне айнала алады. Балық өнімдері – денсаулыққа пайдалы, сұранысы жоғары тағам түрі. Демек, ішкі нарықты сапалы өніммен қамтамасыз етумен қатар, экспорт әлеуетін арттыруға да жол ашылады.

Бұл бағытта Түркістан облысында көптеген жобалар іске асырылып, балық шаруашылығына ден қойған кәсіпкерлердің саны артып келеді. Өңірдің аудан-қалаларында аталған кәсіп түрі қарқын алды. Солардың бірі Төлеби ауданы Киелітас ауылдық округінде орналасқан «Fish House» ЖШС. Жеке кәсіпкер Нұртас Шағыров балық шабақтары жіберілген арнайы бассейндерінде балықтың сазан және форель түрлерін уылдырық арқылы көбейтіп, арнайы жасалған тоғандарда бекіре балығын өсіруді қолға алған. Шаруашылыққа тартылған инвестиция құны – 500 млн теңге. Арнайы жасалған бассейндерге 15 тонна сазан шабағы, 60 тонна форель, 3 тонна бекіре тұқымдас балықтар жіберілген.

Мұнда бүгінде 50-ге жуық ауыл тұрғыны уақытша жұмыспен қамтылған. Алдағы уақытта 30 адамды тұрақты жұмыспен қамту көзделуде. Сонымен қатар қожалық иесінің жеке қаржысы есебінен жол бойына заманауи балалар ойын алаңшасын салып, халыққа пайдалануға берілген. Кәсіпкердің айтуынша, форель балығы салқын кезде арнайы орында өсіріліп, күз мезгілінде ашық бассейнге жіберіледі. Сондай-ақ, ол ауданға келуші туристерге балықтың бірнеше түрін ұсынып, этно стильде дәмхана ғимаратының құрылысын жүргізетінін жеткізді. Бүгінде тоған айналасына ерекше жеміс ағаштарын егіп, абаттандыру жұмыстары да қолға алынған.

Жалпы, Төлебиліктер көбіне форель шаруашылығын дамытуды қолға алып отыр. Бүгінгі таңда, аудан аумағында осы кәсіпті қолға алған кәсіпкерлер саны 16-ға жетті. Мәселен, былтыр 4 кәсіпкер өз қаржысымен балық шаруашылығын ашып, кәсіптерін дөңгелетіп отыр. Солардың бірі – «Сарсенов Сакен» ЖШС. Киелітас ауылдық округінде 0,14 га жерде балық ұстауға арналған бассейн жасап, 1500 дана сазан, 500 дана ақ амур және 5000 дана дөңмаңдай балықтарын өсіруде. Кәсіпкер балық шаруашылығынан бөлек демалыс аймағының құрылысын аяқтап, пайдалануға ұсынды. Сонымен қатар жеке кәсіпкер Исмаил Абдуллаев иелігіндегі 0,20 га жерге арнайы тоған жасап, 4000 дана сазан және 6000 дана тұқы балығын өндіруде.

Таулы аймақ кәсіпкерлері де балықтың суық суға төзімді форель түрін өсіруді қолға алды. Жеке кәсіпкерлер Жұмағали Қияқов, Олжас Сұлтанқұлов Қаратөбе ауылдық округіндегі жерлеріне 3000 дана және 10 мың дана форель балықтарын өсіріп жатыр. Қызыл балық тұқымдастарға жататын оның бәсі биік, нарықта сұраныс жоғары. Кәсіпкерлер форель шабағын алдырып, арнайы қоректендіреді. Шаруашылық басшылары форельмен алғаш рет айналысып отырса да, әзірге ұсақ шабақтарды өсіруде күрделі мәселе туындамағанын айтады. Одан бөлек, «Шымкентбалық» ЖШС Бірінші Мамыр ауылдық округінде орналасқан 2 га жерде жерде балық ұстауға арналған бассейн жасап, форель балықтарын өсіріп, жылына 300 тонна өнім алуды жоспарлап отыр.

Жетісай ауданында да тауарлы балық шаруашылығымен айналысуға қызығушылық білдірушілердің саны артып келеді. Соның бірі – Атамекен ауылдық округінің тұрғыны Айман Базарова. Жеке кәсіпкер биылғы жылдың мамыр айында өз қаржысына балықтың дөңмаңдай, амур, сазан сынды түрлерінің 30 мың дана шабағын Шардара ауданынан алып келген. Бүгінде аумағы 3 гектар, тереңдігі 2 метрді құрайтын тоғандарда өсіріліп жатқан балықтардың орташа салмағы 6 айда 1 келіге жеткен. Саудаға шығарылуы жоспарланған балықтарға қазірдің өзінде Алматы, Астана және Шымкент қалаларынан сұраныс бар.

« — Мемлекет тарапынан біз секілді ауыл тұрғындарына үлкен қолдау болып жатыр. Несие алып, өз кәсібімді бастауға мүмкіндік туды. Қазір жылыжай толық іске қосылды. Алдағы уақытта өнім көлемін арттырып, жаңа жұмыс орындарын ашуды көздеп отырмын. Өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуы оның тұрғындарына да қолдау болары анық. Қазір Түркістан облысы өркендеп келеді. Шағын және орта бизнеске, ауыл шаруашылығы саласына да қолдау ерекше», — дейді Өтеген Сағындықов.

Жылыжайда заманауи тамшылатып суару жүйесі орнатылған. Бұл тәсіл суды үнемдеп, өнім сапасы мен көлемін арттыруға септігін тигізеді. Сонымен бірге жылыжайдағы климаттық жағдай арнайы құрылғылармен бақыланады. Өтеген Сағындықовтың үлгісі ауылда да табысқа жетуге, ауыл шаруашылығын жаңа деңгейге көтеруге болатынының айқын дәлелі. Жоба арқылы қолдау тапқан әр азамат ауыл экономикасын дамытуға, отбасылық табысын арттыруға мүмкіндігі бар.

Ал, Түлкібас ауданында ауылдарды дамыту мақсатында «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша несиелендіру 6 бағытта жүзеге асырылып, өсімдік, мал, құс, балық шаруашылықтары және кооперативтерді жабдықтау мен тұрғындардың өз кәсібін ашуға мүмкіндік жасалған. Бағдарлама былтыр Мичурин, Балықты, Рысқұлов, Шақпақ ауылдық округтерінде іске асырылып, 1 млрд 396 млн. теңгеге 209 жоба қаржыландырылды. Сонымен қатар, 2024-2026 жылдары ауыл шаруашылық саласы бойынша 9,8 млрд. теңгені құрайтын 11 инвестициялық жобаны іске асыру жоспар тізіміне енген. Нәтижесінде 200-ге тарта жаңа жұмыс орны ашылған болатын. Өткен жылы аудандағы жалпы ауылшаруашылық өнім көлемі – 61 млрд 266 млн. теңгені құраса, ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуын арттыру мақсатында 4 орта, 22 шағын, 6 қосалқы кәсіпорын, барлығы 32 кәсіпорын жұмыс жасауда. Ауданда өнеркәсіп кәсіпорындарын дамыту мақсатында 2024-2026 жылдары өнеркәсіп саласы бойынша 447 млрд. теңгені құрайтын 11 жобаны сүйемелдеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұдан бөлек, аудан экономикасының дамуының маңызды бір бағыты туризм саласы. Бүгінде ауданда 36 туристік нысан бар. Жыл сайын ауданның керемет аймақтарына мыңдаған туристе келеді. Жалпы туризм саласы бойынша алдағы 3 жылда жалпы құны 12,4 млрд. теңгені құрайтын 8 жобаны сүйемелдеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Сонымен қатар, туризм саласын дамыту мақсатында аудан аумағынан 80 га жерге емдік-сауықтыру рекреациялық аймақ құру бойынша жұмыстар жүргізілуде. Мемлекеттік бағдарламалардың шеңберінде осы бағыттағы кәсіпті дамытуға ниетті азаматтар да жетерлік. Бұл кәсіп арқылы туризмді өркендетуге де мүмкіндік бермек.

Сонымен қатар, Түлкібастықтар ауыл шаруашылығын экономикамыздың стратегиялық мәні айрықша саласы деп біледі. Бұл саланың қарқынды дамуы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың ерекше назарында. Қазақстан аграрлық мемлекет ретінде терең өңделген өнім шығаруға басымдық беріп келеді. Осы орайда, мемлекеттік бағдарламалар ауыл кәсіпкерлігін қолдауға, өңірлік өндірістің нақты өсіміне серпін беру бағытындағы жұмыстарды жүйелендіруге мүмкіндік беріп отыр. Түркістан облысының негізгі экономикалық қуатын ауыл шаруашылығы құрайтыны белгілі. Облыс көлемінде ауыл шаруашылығы мен қайта өңдеу саласындағы өндірістік қуат артып, жаңа кәсіпорындар іске қосылып келеді.

Осындай кәсіпкерлік нысанның бірі – «Майтөбе–Сүт» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативі. Кооперативтің өндіріс желісі, өнім сапасы және маусымдық қабылдау көлеміне тоқталар болсақ, жаз айларында тәулігіне 5 мың тонна, қыста 3 мың тоннаға дейін сүт қабылдайтын кәсіпорын бүгінде 13 адамды тұрақты жұмыспен қамтып отыр. Бұл – ауылдағы еңбек нарығын қолдаудың маңызды көрсеткіші.

Келесі нысан – «Түлкібас жеміс-жидектері» ауыл шаруашылығы кооперативі. Заманауи қондырғылармен жабдықталған кәсіпорын жылына 5000 тонна жеміс-жидекті қайта өңдеуді жоспарлап отыр. Мұнда 20 азамат тұрақты жұмыспен қамтылған және бұл жоба өңірдегі қайта өңдеу саласының әлеуетін арттыруға жұмыс жүргізетін болады. Алдағы уақытта өндіріс технологиясының тиімділігі мен өнім өткізу нарығын кеңейту бойынша жергілікті билік нақты іс-шаралар жоспарын да назарға алған.

Сонымен қатар, Түлкібас ауданында «Тау Форель» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативінің жұмысы да қарқын алған. Жылына 8–10 тонна ханбалық өндіретін кәсіпорын бүгінде өнімін Шымкент, Алматы және Астана қалаларына жөнелтуде. Алдағы уақытта мұнда форельмен қатар сазан және бекіре балық тұқымдарын өсіру жоспарланған. Жоба құрлытайшылары өндіріс ауқымының ұлғаюуы тұтастай аудан экономикасын әртараптандыруға мүмкіндік беретінін айтады. Агроөнеркәсіп кешенінің басты бағыттары бойынша инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға басымдық беріліп жатыр. Бұл саладағы өнімдердің экспортын ұлғайту – отандық кәсіпкерлер үшін стратегиялық мақсат болып белгіленген.

Әрбір ауылда кем дегенде бірнеше табысты шағын кәсіп қалыптасса, ауылдың әлеуеті артып, өмір сапасы жақсарып, болашаққа деген сенім нығая түсері сөзсіз.

Осы бағытта Ордабасы ауданындағы  Шұбар ауылдық округі, Тоқсансай ауылының тұрғыны жеке кәсіпкер Алпейс Арысбек Пернеханұлы 2023 жылы «Ниет» атты жобасын іске қосып, ауылдық жердегі шағын кәсіпкерлікті дамытуға өз үлесін қосуда. Кәсіпкер «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында 6,8 млн теңге көлемінде несие, сондай-ақ 1,2 млн теңге жеке қаражат есебінен 0,5 гектар аумақта тұрмыстық қажеттіліктерге арналған ағаш бұйымдары мен өзге де өнімдерді өндіру ісін қолға алған. Өндіріс барысында ағаш өңдеудің арнайы технологиялары қолданылып, өнім сапасының талапқа сай болуына ерекше назар аударған. Шаруашылықтың жалпы шығыны 8 млн теңгені құраса, қазіргі уақытқа дейін кәсіпкерлік қызметтен 12 млн теңге көлемінде таза пайда алынған. Алпейс Арысбектің бастамасы елді мекендегі шағын кәсіптің нақты көрсеткіші.

Сонымен қатар аталған бағдарлама аясында жылқы шаруашылығын дамыту мақсатында 7 200 000 теңге несие алған Ұялыжар ауылының тұрғыны жеке кәсіпкер Есболова Фарида несие қаражатын тиімді пайдалана отырып, жылқы басын көбейту бағытында бірқатар нәтижеге қол жеткізді. Қазіргі уақытта оның қожалығында 12 бас жылқы, соның ішінде 11 аналық жылқы және 1 құлын бар. Мал басының артуы шаруашылықтың тұрақты дамуына және табыстың өсуіне ықпал етіп отыр. Жем-шөп қоры толықтай кәсіпкердің өз қаражаты есебінен. Жалпы малдың қыс айына дайындығы уақтылы жүргізілген. Жеке кәсіпкердің жылдық табысы бүгінде 1 500 000 теңгені құрайды. Бағдарлама аясында қаржылай қолдау алған азаматтар арасындағы мұндай мысалдар ауылдық кәсіпкерлікті ынталандырып, өңір экономикасының дамуына оң әсерін тигізуде. Есболова Фарида өз ісін әрі қарай кеңейту бағытында жұмыстар жүргізіп, алдағы уақытта жылқы басын тағы да көбейтуді жоспарлап отыр.

Өз мамандығымен мемлекеттік қолдаудың арқасында алға мақсат қойған кәсібін дамытып отырған азаматтар да бар. Солардың бірі – аудан орталығы Темірланда табысты еңбек етіп отырған, «Елнұр-Айдар» өндірістік кооперативі.Агроном мамандығын игерген Елнұр Сайдазимов субсидияланатын жұмыс орындарының арқасында ауыл тұрғындарын жұмыспен қамтып, жылыжай шаруашылығын дамытып отыр. Заманауи технологиялар мен табиғи тыңайтқыштарды пайдалану арқылы лимон, мандарин, құлпынай, алма өсіріп, сапасы жоғары, экологиялық таза ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруде. Елнұр Сайдазимовтің бұл табысы – еңбекқорлық пен жаңашылдықтың, мемлекеттік қолдауды тиімді пайдаланудың жемісі.

Аталған бағдарлама отбасылық шағын кәсіпке де нақты қолдау болып отыр. Мемлекеттік қолдаудың арқасында еңбеккерлер ауыл шаруашылығы саласын жаңа деңгейге көтеріп, тұрақты табыс көзіне айналдырып келеді. Бұл – көптеген шаруашылық иелерінің мысалында айқын көрініс тапты. Солардың бірі ауданымызға қарасты Шұбар елді мекенінің тұрғыны Пірәлі Берік. Ол 7 200 000 теңге көлемінде жеңілдетілген несие алып, жылқы бордақылау ісін бастады. Осы қаражат есебінен 18 бас жылқы сатып алған. 18 тонна шөп пен арпа қорын толықтырған. Қора-жайды жөндеп, қажетті құрал-жабдықтарға 1,3 млн теңге жұмсаған.

Бүгінде шаруашылық ай сайын табыс әкелуде. Жылқы бордақылаудың орташа айналымы 90–120 күн аралығында. Осы кезеңде әр малдан 70–90 мың теңге пайда түседі.Беріктің айтуынша, кәсіп басталғалы отбасының тұрмысы жақсарып, табыс тұрақты арнаға түскен. Кәсіптің тиімді тұсы еңбекті еселеп, табысты көбейте беру мүмкіндігінде. Алдағы жоспар ретінде Берік Пірәлі мал басын 50 басқа дейін көбейтуді, шағын жемшөп қоймасын салуды, қосымша бірнеше адамды жұмыспен қамтуды көздеп отыр.

Жалпы айтқанда мемлекеттік бағдарламалар ауылға сенім, еңбекқор азаматтарға мүмкіндік. Осындай еңбекқор кәсіпкердің бірі – Ордабасы ауданының тұрғын Өтеген Сағындықов. Ол төмен пайызбен несие алып, 60 соттық жерге жылыжай салып, табысты кәсіптің жолын бастады. Жобаның арқасында салынған жылыжайдың 50 соттығына қызанақ, ал 10 соттығына қияр егілген. Қазір Өтеген Сағындықов өнімді күтіп-баптау, сапасын арттыру және нарыққа шығару бағытында жүйелі жұмыс жүргізуде. Жылыжай шаруашылығы оның айтуынша маусымға тәуелсіз табыс көзі және ауылдағы тұрақты жұмыспен қамту мүмкіндігі.

Бүгінде ауылдың әлеуетін арттыру, халықтың тұрмыс-тіршілігін жақсарту ең өзекті міндеттердің бірі. Осы мақсатқа жетуде ең сенімді құрал – шағын және орта кәсіпкерлік. Себебі шағын кәсіп ауыл экономикасына серпін беріп қана қоймай, жұмыс орындарын көбейтіп, тұрғындардың табысын арттыруға мүмкіндік туғызады. Ең алдымен, шағын кәсіп – ауылдағы жұмыссыздықты азайтудың тиімді жолы. Шаруашылық, мал және егін өнімдерін өңдеу, сүт, ет, нан өнімдерін өндіру, шағын шеберханалар ашу, қызмет көрсету саласын дамыту – мұның бәрі жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтып, тұрақты табыс көзін қалыптастырады. Жастардың ауылдан көшуін тежеп, туған жерде еңбек етуге ынталандырады. Екіншіден, шағын кәсіп ауыл экономикасын әртараптандырады. Бұрын тек мал немесе егінге ғана тәуелді болған ауыл шаруашылығы бүгінде туризм, қолөнер, агроөңдеу, логистика, сервистік қызметтер арқылы кеңейіп келеді. Бұл ауылға жаңа технология, жаңа мәдениет, жаңаша ойлау әкеледі. Сонымен қатар, шағын кәсіптің дамуы инфрақұрылымның жақсаруына, жол, байланыс, қызмет сапасының артуына ықпал етеді.

Мемлекет тарапынан да қолдау бар: жеңілдетілген несиелер, гранттар, оқыту бағдарламалары, инфрақұрылымдық қолдау – мұның бәрі ауыл кәсіпкерлеріне үлкен мүмкіндік береді. Ең бастысы – тұрғындардың ынтасы, еңбекке деген ниеті және жаңашылдыққа ұмтылысы.

Бұл бағытта Ордабасы ауданында мемлекеттік қолдауды тиімді пайдаланған көптеген ауыл азаматтары өз кәсібін ашып, тұрмыстарын жақсартып келеді. Солардың бірі – Шұбар ауыл округінің тұрғыны Серік Манапұлы. Ол «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында 2,5% мөлшерлемемен 4 400 000 теңге жеңілдетілген несие алып, өз үйінде шағын тігін цехын ашқан. Кәсіпкер қазіргі уақытта ауыл тұрғындарына қажетті түрлі тұрмыстық тапсырыспен тігін өнімдерін дайындауда. Жобаның іске асуы отбасылық табысты арттырып, ауыл ішінде шағын кәсіпкерліктің дамуына үлес қосуда. Серік Манапұлы алдағы уақытта цехты кеңейтіп, қосымша тігін машиналарын алып, кәсіп ауқымын ұлғайтуды жоспарлап отыр. Ауыл тұрғындары үшін мұндай бастамалар шабыт беріп, кәсіп ашуға деген сенімін арттыра түсетіні айқын.

Ордабасы ауданында соңғы жылдары жылыжай шаруашылығында да жаңа серпін қалыптасты. Соның жарқын мысалының бірі ауданға қарасты Шұбарсу елді мекеніндегі – «Алан-Нұр» жылыжай кешені.  Шаруашылықтың  төрағасы Нұрлан Алимханов жылыжай ісіне 2017 жылы кіріскен. Алғашқыда 1 гектар аумақта тәуекелге толы тірлік бастады. Дұрыс жоспарлау мен үздіксіз жұмыстың арқасында шаруашылық жыл сайын кеңейіп, 2025 жылға қарай жер көлемі 4 гектарға жетіп, ірі өндірістік жылыжайға айналды. Бүгінде аумақтың аграрлық әлеуетіне елеулі үлес қосып отыр.

Бұл жолда мемлекет қолдауы да маңызды рөл атқарды. Кәсіпкер өз қаржысына қосымша «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында 29,8 млн теңге көлемінде қолдау алып, кәсібіне инвестиция салды. Нәтижесінде заманауи технологиямен жабдықталған тұрақты өндіріс орны құрылды. Жылыжайда негізінен қияр мен қызанақ өсіріледі. Заманауи тамшылатып суару технологиясы еңбек өнімділігін айтарлықтай арттырып, бір гектардан 90 тоннаға дейін өнім алуға мүмкіндік береді. Жалпы 4 гектардан жыл сайын 360 тоннаға жуық сапалы көкөніс нарыққа шығарылады. Өндіріс көлемінің артуы жаңа жұмыс орындарын ашуға жол ашты. Бүгінде жылыжайда 30 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Бұл бірегей кәсіптің өркендеуі- табанды еңбектің, батыл қадамның жемісі. «Алан-Нұр» жылыжайының жетістігі – жас кәсіпкерлерге үлгі. Қиындықты еңсеріп, заманға сай технологиямен жұмыс істеп, ауылда да табысты бизнес қалыптастыруға болатынын дәлелдейтін нақты мысал.

Биыл Түркістан облысында «Ауыл аманаты» жобасы аясында 62 ауылдық округте 749 жобаны қаржыландыру жоспарланып отыр. Нәтижесінде 1185 тұрақты жұмыс орны ашылып, 100-ге жуық отбасы атаулы әлеуметтік көмекке мұқтаждықтан арылады деп күтілуде. Яғни, шағын бизнестің дамуы – әлеуметтік тұрақтылықтың кепілі. Отбасының табысы артса, білім мен денсаулыққа көңіл көбейеді, ауылда мәдениет пен қоғамдық белсенділік жанданады. Шағын кәсіп иелері – ауылдың белсенді тобы, олар демеушілік жасап, әлеуметтік жобаларды қолдап, қоғамның дамуына үлес қосады.

Жыл ішінде «Ауыл аманаты» жобасымен өсімдік шаруашылығын дамыту бойынша – 195, мал шаруашылығын дамыту бойынша – 175, құс шаруашылығын дамыту бойынша – 108, балық шаруашылығын дамыту бойынша – 71, кооперативтерді құрал-жабдықтармен жабдықтау бойынша – 62, өз кәсібін ашу бойынша 138 жобаны іске асыру көзделуде. Мұндай жобалар ауыл дамуының берік тірегі, экономиканың қозғаушы күші болып табылады. Оны дамыту – тек экономикалық емес, әлеуметтік әрі стратегиялық маңызды міндет.