Түркістан облысында Мемлекет басшысының бастамасымен қолға алынған «Таза Қазақстан» экологиялық шарасы аясында Қарашық өзенінің бойында 50 гектар аумақты қамтитын «Түркістан» экобағы ашылды. Жаңа демалыс аймағының ашылу салтанатына орай «Жаңа Конституция – халықтың құқықтық мәдениеті» атты ауқымды іс-шара өтті. Салтанатты жиынға қатысқан Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров қала тұрғындарын жаңа нысанның ашылуымен құттықтады.
– Санаулы күндерден кейін бүкіл ел болып қолдап, дауыс берген Жаңа Конституция күшіне енеді. Осы Ата Заңымызды қолдау мақсатында халықтың ұсынысымен барлық аудан, қалада түрлі іс-шаралар өткізілді. Соның қорытындысы ретінде бүгін барлығымыз ауқымды акцияға жиналып отырмыз. Түркістан жұртшылығы референдумға қатысу бойынша елімізде көшбасшылар қатарында болып, бірлік пен отаншылдықтың үлгісін көрсетті. Осы орайда, Мемлекет басшысы референдумға қолдау білдірген Түркістан халқына шынайы ризашылығын жеткізді. Президентіміз күні кеше ел болып қабылдаған жаңа Конституция туралы «Жалпыұлттық референдум кезінде халқымыз мемлекеттің келешегін айқындайтын тарихи таңдауын жасады. Конституция еліміздің саяси және идеологиялық арқауы ретінде ұзақ жыл бойы халық игілігіне қызмет етеріне сенемін» деген болатын. «Заң мен тәртіп» тұжырымдамасы Жаңа Конституцияның негізгі қағидаттарының бірі болып орнықты. Бұл тарихи қадамды еліміздің саналы қоғамы мен білімді жастары зор ықыласпен қолдауда. Мемлекет басшысының тапсырмасымен ашылған жаңа экопарк жай ғана демалыс орны емес, бүкіл Түркістан жұртшылығы мен қонақтары бас қосып, спортпен шұғылданып, бос уақытын тиімді өткізетін заманауи демалыс орны. Жаңа Конституция – біздің болашағымыздың берік іргетасы. Ата Заңымыз еліміздің айбынын асырып, Қазақстанымыз мәңгілік жасай берсін! – деді Нұралхан Көшеров.
Түркістан облысының құрылғанына 8 жыл толды. Осы кезеңде Мемлекет басшысы мен Үкіметтің қолдауымен өңір қарқынды дамыды. 1991–2017 жылдары 8,7 млн ш.м тұрғын үй, 616 мектеп, 386 денсаулық, 21 мәдениет және 23 спорт нысаны салынса, соңғы 8 жылда оның елеулі бөлігі жүзеге асты: тұрғын үйдің 77%-ы (6,7 млн ш.м), мектептердің 35%-ы (214), денсаулық нысандарының 57%-ы (219) бой көтерді. Сонымен қатар 801 елді мекен 100% ауыз сумен қамтылып, халықтың 90%-ы газға қосылды. Өңірлік өнім көлемі 8 жылда 3 есеге артты.
Салтанатты шараға Түркістан облысы бойынша Экономикалық тергеп-тексеру департаментінің басшысы Сабырғали Балғалиев және жастарға қолдау көрсетіп жүрген қоғам белсендісі Ерболат Балғабаев сөз сөйлеп, жастарды заңды құрметтеуге, қоғамдық тәртіпті сақтауға және ел дамуына үлес қосуға шақырды.
Жалпы, экобақ аумағында жергілікті климатқа бейімделген тұранғы, үйеңкі, акация, терек және өрік ағаштары егілген. Бұдан бөлек экобақта 4 көпір, күн панельдерімен жұмыс істейтін 170 шам, 3 волейбол алаңы, 1 футбол алаңы, 4 мың ш.м. балалар ойын алаңы, балық аулайтын арнайы 3 жағажай, 11 от жағу алаңы, орындықтар, барбекю аймақтары, сондай-ақ тас пен ағаштан жасалған мүсіндер орнатылған. Құрылысқа экологияға зиян келтірмейтін материалдар пайдаланылды.
Мерекелік кеште қазақ эстрадасының танымал жұлдыздары өнер көрсетті. Сахна төрінде Айдана Меденова, Ұшқын Жамалбек және Alem және тағы басқа өзге де өнер жұлдыздары әннен шашу шашып, жұртшылыққа көтеріңкі көңіл күй сыйлады.
Түркістан облысында Бұхар бұғысы көбейіп келеді. Түркістан облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының бастамасымен «Сырдария – Түркістан» мемлекеттік өңірлік табиғи паркі мекемесінің ұйымдастыруымен өткен баспасөз турында журналистер Сырдария маңындағы тұқымбақта күтімге алынған бұхар бұғыларының жай-күйімен танысты.
Бұхар бұғыларын сақтау және көбейту мақсатында 1999 жылы Бүкіл дүниежүзілік жабайы табиғат қорының (WWF) қолдауымен Түркістан орман шаруашылығы мекемесінің Қызылшаруа орманшылығы аумағында арнайы тұқымбақ құрылды. Бүгінде тұқымбақтың аумағы 22 гектарды құрайды. Биіктігі 3 метрлік темір тормен қоршалған.
Тұқымбақ жанына қызметтік тұрғын үй салынып, бұғы бағушыларға пайдалануға берілген. Аумағын күзетуге және бақылап отыру үшін бейнебақылау камералары орнатылған. Бүгінгі таңда барлығы қалыпты жағдайда жұмыс істеп тұр.
Түркістан қаласының 1500 жылдығына сыйға тартылған Бұхар бұғысының саны бүгінде 319-ға жетті. Оның 41-і «Сырдария-Түркістан» мемлекеттік өңірлік табиғи паркіне қарасты тұқымбақта көбейіп жатыр. Қалғандарын Шөгірлі тұқымбағына жерсіндіріліп, сондай-ақ Сырдария өзенінің бойындағы тоғайға еркіндікке жіберілген. Қызыл кітапқа енген жануарлардың жыл санап көбейіп келе жатқаны бұл табиғат жанашырларының ширек ғасырлық еңбегінің нәтижесі.
Инспекторлардың айтуынша, Бұхар бұғыларының бас санының түгелділігі мекеме қызметкерлері тарапынан тұрақты қатаң қадағалануда. Өсіп-өнуіне бақылау жасау мақсатында, Бұхар бұғылардың тіршілігі, фототұтқыштар мен фотоаппараттар арқылы суреттерге түсірілуде.
Сонымен қатар мемлекет тарапынан бұғыларды күтіп-баптау, жем-шөбін жеткізу, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету және тағы басқа да қежетті қолдау көрсетілуде.
Баспасөз туры аясында журналистер қырғауыл тұқымбағының тыныс-тіршілігімен де танысты.
Қызылшаруа орманшылығы аумағында Сырдария қырғауылын көбейту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Осы мақсатт ерекше қорғалатын табиғи аумақтың №21 орамында 2017 жылы жалпы аумағы 2 гектарды құрайтын қырғауыл тұқымбағы пайдалануға берілді.
Бүгінде мұнда 1 құсшы және 2 құсшы көмекшісі жұмыс істейді. Тұқымбақта 2012 бас Сырдария қырғауыл құсы күтіп бапталуда.
Түркістан облысында Мемлекет басшысының бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бағдарламасы аясындағы жұмыстар тұрақты түрде жүргізілуде.
Осы орайда Түркістан облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының ұйымдастыруымен Сырдария өзенінің жағасында «Мөлдір бұлақ» акциясы өтті.
Тазалық шарасына Түркістан облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқарма басшысының орынбасары Мұхтар Төлепов, «Сырдария-Түркістан» мемлекеттік өңірлік табиғи паркінің орманшылары мен «Отырар орман және жануарлар әлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесі» КММ-нің инспекторлары және бұқаралық ақпарат құралдары қатысты. Жалпы 70-тен астам адам жұмылдырылып, Көксарай көпірінің маңы қоқыстан тазартылды.
Облыс аумағында «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында бірқатар іс-шаралар тұрақты түрде жүзеге асырылуда. Биыл өңірдегі елді мекендер бойынша жалпы 7 257 іс-шара жоспары бекітіліп, күнделікті сенбіліктер мен тазалық шаралары өтуде. Атап айтқанда, «Тазару күні», «Тазалық эстафетасын», «ТазаLIKE» экофестивалі, «Халықаралық қалдықсыз күні», «Мөлдір бұлақ», «Таза қала», «Таза ауыл», «Таза аула», «Жасыл болашақ» сияқты ауқымды экологиялық акциялар ұйымдастырылды.
Сонымен қатар аудандарда «Бір адам – бір ағаш», «Талмен түлеген туған жер», «Парктер шеруі», «Жасыл белдеу» сияқты көптеген бастамалар жүзеге асырылып, тұрғындардың белсенділігі артып келеді. Аталған жұмыстарға 355 мың тұрғындар мен 1 222 арнайы техника жұмылдырылып, жалпы 379 тонна қоқыс шығарылған.
Биыл «Таза Қазақстан» бағдарламасын іске асырудың жан-жақты кешенді жоспарлары бекітіліп, орындалуы тұрақты бақылауда.
Айта кетсек, Түркістан облысында биыл 1 миллион түп ағаш отырғызу жоспарланып отыр. Қазіргі таңда 332 мыңнан астам көшет егілді.
В День города в Шымкенте состоялось торжественное открытие одного из крупнейших экологических парков, созданного на территории бывшего мусорного полигона в микрорайоне «Достык». В церемонии приняли участие аким города Габит Сыздыкбеков, жители и гости мегаполиса.
Новый Экопарк стал наглядным примером масштабного преобразования городской среды и восстановления ранее нарушенных территорий. Проект, старт которому был дан в октябре 2024 года, реализован в сжатые сроки и уже сегодня представляет собой современное общественное пространство, ориентированное на отдых, спорт и семейный досуг.
Следует отметить, проект реализован в рамках исполнения поручений Главы государства по развитию сети экопарков и расширению зелёного фонда городов, в том числе в контексте экологической акции «Таза Қазақстан».
Особую символичность объекту придаёт его название – «Экопарк», выбранное на начальном этапе реализации проекта совместно акимом города и представителями средств массовой информации.
Общая площадь нового общественного пространства составляет порядка 45 га. Здесь создана современная инфраструктура для комфортного отдыха горожан, включая искусственный водоём, смотровые площадки, пешеходные маршруты с использованием природных материалов, системы освещения, деревянные скамейки и малые архитектурные формы.
Особое внимание уделено озеленению территории. В рамках проекта высажено более 5 тыс. деревьев и кустарников, подобранных с учётом климатических условий региона. Новый парк станет частью зелёного каркаса Шымкента и будет способствовать улучшению экологической ситуации в городе.
Открытие Экопарка стало ещё одним этапом последовательной работы по развитию общественных пространств мегаполиса. Преобразование территории бывшего полигона в современную зелёную зону наглядно демонстрирует, как такие участки могут быть возвращены городу в виде комфортной и востребованной среды для жизни.
Қала күніне орай Шымкентте Достық шағынауданындағы бұрынғы қоқыс полигонының аумағынан ең ірі экологиялық саябақтардың бірі – жаңа Экопарк салтанатты түрде ашылды. Іс-шараға қала әкімі Ғабит Сыздықбеков, мегаполис тұрғындары мен қонақтары қатысты.
Жаңа Экопарк қалалық ортаны ауқымды жаңғыртудың және бұрын экологиялық тұрғыдан бүлінген аумақтарды қалпына келтірудің жарқын үлгісіне айналды. Құрылысы 2024 жылдың қазан айында басталған жоба қысқа мерзімде жүзеге асырылып, бүгінде демалысқа, спортпен шұғылдануға және отбасылық уақыт өткізуге арналған заманауи қоғамдық кеңістік ретінде пайдалануға беріліп отыр.
Айта кету керек, жоба Мемлекет басшысының экопарктер желісін дамыту және қалалардағы жасыл желек қорын кеңейту жөніндегі тапсырмаларын орындау аясында, сондай-ақ, «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы шеңберінде жүзеге асырылды.
Нысанның ерекшелігінің бірі – оның атауында. «Экопарк» атауын жобаны іске асырудың бастапқы кезеңінде қала әкімі мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері бірлесіп таңдаған болатын.
Жаңа қоғамдық кеңістіктің жалпы аумағы шамамен 45 гектарды құрайды. Мұнда тұрғындардың жайлы демалуына арналған заманауи инфрақұрылым қалыптастырылған. Атап айтқанда, жасанды су айдыны, бақылау алаңдары, табиғи материалдар қолданылған жаяу жүргіншілер жолдары, жарықтандыру жүйесі, ағаш орындықтар және шағын сәулеттік нысандар орнатылған.
Аумақты көгалдандыруға ерекше назар аударылды. Жоба аясында өңірдің климаттық ерекшеліктерін ескере отырып, 5 мыңнан астам ағаш пен бұта егілген. Осылайша жаңа саябақ Шымкенттің жасыл қаңқасының бір бөлігіне айналып, қаладағы экологиялық ахуалды жақсартуға өз үлесін қоспақ.
Экопарктің ашылуы мегаполистегі қоғамдық кеңістіктерді дамыту бағытындағы жүйелі жұмыстың тағы бір маңызды кезеңі болды. Бұрынғы қоқыс полигонының орнын заманауи жасыл аймаққа айналдыру мұндай жерлерді қала тұрғындары үшін қолайлы әрі сұранысқа ие өмір сүру ортасына айналдырудың нақты үлгісін көрсетеді.
В туристическом комплексе «Керуен-Сарай» города Туркестан состоялась торжественная церемония открытия VIII Народных игр Республики Казахстан. Праздничное мероприятие, объединившее национальный колорит и современные технологии, подарило зрителям незабываемые впечатления.
В торжественном мероприятии приняли участие аким Туркестанской области Нуралхан Кушеров и заместитель председателя Комитета по делам спорта и физической культуры Министерства туризма и спорта Республики Казахстан Аманбай Нурмуханбетов, которые поздравили спортсменов и тренеров с открытием масштабных соревнований.
Аким области отметил важную роль Народных игр в развитии массового спорта в стране и рассказал о достижениях Туркестанской области в спортивной сфере.
– Добро пожаловать в священный Туркестан! От всей души поздравляю вас с торжественным открытием VIII Народных игр, проходящих на земле священного Туркестана – золотой колыбели тюркского мира! Сегодня мы становимся свидетелями большого спортивного праздника, который укрепляет национальный дух, пропагандирует здоровый образ жизни и повышает статус массового спорта. В народе говорят: «В здоровом теле – здоровый дух». Здоровье нации – главное богатство государства. Глава государства Касым-Жомарт Кемелулы Токаев уделяет особое внимание развитию массового спорта и формированию здорового образа жизни. В соответствии с поручением Президента во всех регионах страны строятся новые спортивные объекты, а число граждан, занимающихся спортом, ежегодно растет. Благодаря этой последовательной политике спорт активно развивается и в Туркестанской области. Сегодня более 89 тысяч спортсменов регулярно занимаются 62 видами спорта. В целом свыше 43 процентов населения систематически занимается физической культурой. Особое внимание уделяется детскому спорту: в 51 спортивной школе тренируются около 40 тысяч детей и подростков. За первые пять месяцев текущего года спортсмены области завоевали 657 медалей, а 788 спортсменов вошли в состав национальной сборной. Десять наших спортсменов получили лицензии на участие в Азиатских играх. Кроме того, в регионе ведется строительство 20 новых спортивных объектов. Благодаря таким масштабным проектам Туркестанская область имеет широкие возможности для проведения республиканских и международных соревнований. Сегодня в нашем городе собрались более 2300 лучших спортсменов и тренеров из 20 регионов страны. Это свидетельствует о том, что масштабы и престиж Народных игр из года в год возрастают. На протяжении веков Туркестан, расположенный на Великом шелковом пути, был священным центром, объединявшим народы и культуры. И сегодняшние Народные игры продолжают эту добрую традицию, объединяя все регионы страны вокруг общей цели и общих интересов. В этих престижных соревнованиях определятся сильнейшие спортсмены. Поэтому желаю каждому участнику честной борьбы, высокого спортивного мастерства и ярких побед. Пусть VIII Народные игры придадут новый импульс развитию массового спорта и станут знаменательным праздником, прославляющим национальные ценности! – сказал аким области.
Заместитель председателя Комитета по делам спорта и физической культуры Министерства туризма и спорта Республики Казахстан Аманбай Нурмуханбетов рассказал о работе, проводимой по развитию массового спорта в соответствии с поручениями Главы государства, и подчеркнул особую роль Народных игр в развитии спортивного движения страны.
Во время торжественной церемонии все команды были представлены в рамках уникального водного парада. Церемония открытия продолжилась театрализованными постановками, этно-фольклорными композициями и концертной программой известных артистов, подарив зрителям праздничное настроение.
Стоит отметить, что в Народных играх Республики Казахстан принимают участие команды из всех регионов страны. Спортсмены соревнуются в баскетболе 3х3, волейболе, шахматах, тогызкумалаке, қазақ күресі, настольном теннисе, футзале, асық ату, армрестлинге и гиревом спорте. По итогам соревнований, которые продлятся до 20 июня, будут определены лучшие спортсмены и команды.
2026 жылғы 19–20 мамыр күндері Түркістан облысы Созақ ауданындағы ауыл мектептерінде 2025–2026 оқу жылына арналған «Жасыл мектеп» бағдарламасының қатысушылары үшін экологиялық фестивальдер сериясы өткізілді. Қазақстан-француз бірлескен уран өндіруші кәсіпорны KATKO «Жасыл мектеп» жобасын іске асырудың бастамашысы болды. Компания ұзақ уақыттан бері бизнесті экологиялық қағидаттар негізінде жүргізіп, қоршаған ортаға ұқыпты қарауды ұстанып келеді. Жобаға келесі білім беру ұйымдары қатысты:
– Шолаққорған ауылы — Асқар Сүлейменов атындағы жалпы білім беретін мектеп;
– Таукент ауылы — Исмет Кеңесбаев атындағы жалпы білім беретін мектеп;
– Таукент ауылы — Сүгір Әліұлы атындағы жалпы білім беретін мектеп;
– Тасты ауылы — Абай атындағы жалпы білім беретін мектеп;
– Шу ауылы — Жаппас Қаламбаев атындағы жалпы білім беретін мектеп.
Жобаға жалпы саны 3500-ден астам адам қатысты.
2026 жылғы 18 мамырда «Алматыны дамыту орталығы» АҚ «Жасыл Алматы» жобалық кеңсесінің жетекшісі, ECO Network жобасының негізін қалаушы Евгений Мухамеджанов Түркістан қаласына жұмыс сапарымен келді. Түркістан облысы әкімінің орынбасары Алтаев Ертай Кенжебекұлы Түркістан қаласындағы №32 мектеп оқушыларына арналған Эко-Трак көрме алаңына арнайы барып, ECO Network командасының жұмысымен танысты.
Аталған жоба «Таза Қазақстан» жалпыұлттық акциясының екі жылдығы аясында іске қосылды. Жоба экологиялық іс-шараларды өткізуге және ірі іс-шараларды экологияландыруға арналған құрал болып табылады. Қатысушылар велошредерлер арқылы пластикалық қақпақтарды ұсақтап, оны сол жерде қайта өңдеу арқылы брелоктар, телефонға арналған тіреуіштер, шахмат және басқа да бұйымдар жасай алады. Сонымен қатар қатысушылар “Корнхолл” және “Ірімшік” ойындарға қатысып, экологиялық викториналар мен байқауларға қатысты.
Іс-шараға арнайы қайта өңделген пластиктен жергілікті нақыштағы брелоктар мен телефонға арналған тіреуіштер дайындалды. Көптеген балалар арнайы құрылғыларда бұйымдардың жасалу процесін көріп, өздеріне сыйлық ретінде ұтып алды.
«KATKO компаниясының өңірлерде әлеуметтік-экологиялық жобаларды енгізу бойынша көпжылдық халықаралық тәжірибесі бар. Біз «Жасыл мектеп» жобасының болашақ экологиялық саналы тұлғаларды қалыптастыруға және олардың ата-аналар мен жалпы қоғамға ықпалы зор екеніне көз жеткізіп отырмыз. Аудан әкімдігіне белсенді қолдау көрсеткені үшін және ECO Network компаниясына жобаны сәтті бастағаны үшін алғысымызды білдіреміз», — деді «КАТКО» БК ЖШС коммуникациялар және корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік басқармасының жетекшісі Айнаш Ченгельбаева.
«Біздің компания еліміздің көптеген өңірлерінде және барлық жас санаттарында экологиялық бағдарламаларды енгізіп келеді. Дұрыс жүзеге асырылған жағдайда «Жасыл мектеп» бағдарламасы әсіресе ауылдық өңірлерде аса табысты болатынын сеніммен айта аламыз. Балалар қарапайым, оларды түрлі азғырулар аз алаңдатады, ал озық бағдарламаларды енгізу мүмкіндігі оларды ересектерден де көбірек шабыттандырады. Осындай еліміз үшін маңызды жобаны тағы бір мәрте жүзеге асыруға мүмкіндік бергені үшін KATKO компаниясына алғыс айтамыз», — деді ECO Network жобасының негізін қалаушы Евгений Мухамеджанов.
Жоба негізін қалаушы Евгений Мухамеджановты Мемлекет басшысы 2024 жылғы 31 мамырда қабылдап, жобаның тиімділігіне жоғары баға беріп, оны әрі қарай кеңейту қажеттігін атап өтті.
«Жасыл мектеп» жобасын жүзеге асыру аясында ECO Network командасы әр мектепке барып, мотивациялық экологиялық дәрістер өткізді. Онда оқушыларға олардың жеке рөлінің маңыздылығы жан-жақты түсіндірілді. Әр мектепте қалдықтарды бөлек жинауға арналған инфрақұрылым — жәшіктер, плакаттар мен жапсырмалар орнатылды. Оқушылар макулатура, пластик, шыны және алюминий қалдықтарын жинады.
Бағдарлама көшбасшылары көршілес дүкендер мен емханаларда да дәрістер өткізіп, қалдықтарды бөлек жинау жүйесін енгізуге көмектесті. Бағдарлама аясында келесі жұмыстар атқарылды:
– 1321 кг макулатура, 52 кг алюминий, 102 кг пластик бөтелке және 56 кг пластик қақпақ жиналды;
– 30-дан астам білім беру дәрісі өткізілді;
– әлеуметтік желілерде 70-тен астам материал жарияланды;
– әр мектепте econetwork.green «жасыл» компаниялар порталында ашық кабинет құрылып, қатысушылар өз жаңалықтарын жариялап, атқарылған жұмыстардың нәтижелерін көре алады;
– ата-аналар арасында жобаның маңыздылығын түсіну және балаларды қолдау деңгейін бағалау мақсатында сауалнамалар жүргізілді.
2026 жылғы 19–20 мамырда әр мектепте Эко-Трактың көрсетілімімен қорытынды ЭКО-фестиваль ұйымдастырылды. Созақ ауданында өткен «Жасыл мектеп» жобасы аясындағы мектептер арасындағы байқаудың жеңімпаздарын марапаттау рәсіміне Созақ ауданы әкімінің орынбасары Ешенқұлова Алтын Күнтуқызы, Созақ аудандық білім бөлімінің әдіскері Досболов Ерік Есенұлы, Таукент кентінің әкімі Дәулетбаев Елдос Орынбасарұлы, Тасты ауылдық округінің әкімі Тлеулинов Манас Бейсенбайұлы, KATKO компаниясының коммуникациялар және КӘЖ басқармасының жетекшісі Айнаш Ченгельбаева, Orano Mining компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі жетекшісі Гвинель Поте және ECO Network жобасының негізін қалаушы Евгений Мухамеджанов қатысты.
Созақ ауданындағы мектептер арасындағы байқау қорытындысы төмендегідей:
«Шикізат жинау көшбасшысы» номинациясы — А. Сүлейменов атындағы жалпы білім беретін мектеп
(сыйлық — қайта өңделген пластик қақпақтардан жасалған үстел);
«Экологиялық бастамалар көшбасшысы» номинациясы — Ж. Қаламбаев атындағы шағын жинақты жалпы білім беретін мектеп
(сыйлық — қайта өңделген пластик қақпақтардан жасалған шахмат жиынтығы);
«Үлкен әлеует» номинациясы — Сүгір Әліұлы атындағы жалпы білім беретін мектеп, И. Кеңесбаев атындағы жалпы білім беретін мектеп және Абай атындағы жалпы білім беретін мектеп
(сыйлық — KATKO логотипі бар қайта өңделген пластик қақпақтардан жасалған сағаттар);
Жоба барысында ECO Network компаниясы Созақ ауданының символикасы бейнеленген қайта өңделген пластиктен бұйымдар әзірледі («Мыңжылқы» телефон тіреуіші және «Green School Sozak District» брелогы).
Бағдарламаны жүзеге асыру моделі келесідей: бастапқы кезеңде жоғары сынып оқушылары арасынан эко-рейнджерлер клубы құрылады. Кейін олар қажетті білім алып, бастауыш сынып оқушыларына түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, олардың орындалуын бақылайды. Бұл модель өзінің тиімділігін бірнеше рет дәлелдеді. Ал ECO Network тарапынан кураторлар бағдарламаны тұрақты түрде қадағалап, ай сайын ауданның барлық қатысушы мектептеріне барып, аудит жүргізіп отырды.
KATKO компаниясы жобаны жүзеге асыруда тұрақты даму қағидатын ұстанады және алдағы жылдары ECO Network компаниясымен бірлесіп, осы өңір мектептерінде жобаны жалғастыруды жоспарлап отыр. Сонымен қатар еліміздің өндірістік және кен өндіруші компанияларын осы табысты тәжірибені қолдануға шақырады.
Анықтама:
«KATKO» БК ЖШС — қазақстандық «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ мен Францияның мемлекеттік Orano Group компаниясы құрған бірлескен кәсіпорын. 1996 жылы құрылғаннан бері KATKO Түркістан облысы Созақ ауданындағы Мойынқұм кен орындарында уран барлау және өндіру жұмыстарымен айналысады. Компания әлеуметтік жауапкершілігімен, жоғары қауіпсіздік стандарттарымен және өңірдің дамуына қосқан елеулі үлесімен танымал. Сонымен қатар Түркістан облысындағы ең ірі жұмыс берушілердің бірі болып табылады.
Компания Созақ ауданындағы қызметі барысында өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына 8,2 млрд теңгеден астам қаражат бағыттап, 490 жобаны жүзеге асырды (2026 жылғы мәлімет бойынша). Соңғы жобалардың қатарында:
– Түркістан қаласында жедел жәрдем станциясын салу;
– Созақ ауданының Шолаққорған ауылында бұрын апатты жағдайда тұрған үйде тұрған отбасыларға арналған екі және үш бөлмелі пәтерлері бар екі қабатты тұрғын үй салу. Құрылыс құны — 386 млн теңге;
– Шолаққорған ауылындағы Әлия Молдағұлова атындағы орта мектептің қасбетін жөндеу және жылылау жұмыстары. Жоба құны — 46 млн теңгеден астам;
– Шу, Тасты және Таукент ауылдарындағы үш мектепті интерактивті жабдықтармен, жиһаздармен, физика, математика, химия, қазақ тілі мен әдебиеті, орыс тілі мен әдебиеті, тарих және басқа пәндерге арналған оқу-зертханалық материалдармен қамтамасыз ету.
KATKO қызметінің тікелей экономикалық тиімділігі (кедендік төлемдер мен салықтар) 2024–2025 жылдары 134 млрд теңгеден асты. Ал осы кезеңдегі жергілікті тауарлар мен қызметтерді сатып алудың жылдық көлемі 170 млрд теңгеден асты.
ECO Network жобасы 2018 жылы Алматы қаласында құрылып, 8 жыл ішінде «Жасыл кеңсе», «Жасыл мектеп», Эко-Хаб және Эко-Трак жобалары арқылы Қазақстанның 10 қаласын қамтыды. 2022 жылы жоба негізін қалаушы Евгений Мухамеджанов Мемлекет басшысының қолы қойылған «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. 2024 жылғы 31 мамырда Президент Евгений Мухамеджановты жеке қабылдап, жоба бастамаларына зор қолдау білдірді. Бүгінде компания сарапшылары түрлі министрліктерге, әкімдіктерге және ТМД елдерінің қала әкімшіліктеріне кеңес беріп, қалалық және республикалық бағдарламаларды әзірлеуге қатысуда.
На гребном канале города Туркестана, соответствующем олимпийским стандартам, стартовал чемпионат Республики Казахстан по триатлону на дистанции “суперспринт”. Соревнования проходят в категории Elite, а также среди возрастных групп U23, U19, U17, U15 и U13.
Гребной канал, построенный по международным требованиям и не имеющий аналогов в Центральной Азии, считается одним из уникальных объектов спортивной инфраструктуры страны. Современный комплекс позволяет проводить соревнования республиканского и международного уровня на самом высоком уровне. В чемпионате страны принимает участие около 150 спортсменов из городов Астаны, Алматы, Шымкента, Атырауской, Акмолинской, Жамбылской, Костанайской и Туркестанской области. В этой престижной гонке лучшие триатлонисты страны определяют сильнейших.
В торжественной церемонии открытия приняли участие руководитель управления физической культуры и спорта Туркестанской области Галымжан Худияров и генеральный секретарь Казахстанской федерации триатлона Сергей Майер, которые пожелали спортсменам удачи.
В первый день чемпионата, запланированного на 9-10 мая, уже определились победители и призеры. Спортсмены Туркестанской области продемонстрировали высокие результаты, завоевав в копилку региона 5 медалей.
В категории Elite среди мужчин бронзовую награду завоевал Егор Крупяков, среди женщин бронза досталась Надежде Бегмаганбетовой. В возрастной категории U23 бронзовую медаль выиграла Даяна Карим. В категории U19 серебряным призером стал Матвей Шевнин. В категории U17 серебро завоевал Мурат Алхам.
Таким образом, по итогам первого дня соревнований туркестанские спортсмены завоевали 2 серебряные и 3 бронзовые медали. Победителей и призеров наградили медалями и благодарственными письмами Галымжан Худияров и Сергей Майер. Спортсмены, ставшие лучшими на этом чемпионате, получат путевки на чемпионат Азии, который пройдет в июне в Китае.
Қазақстанда экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған ауқымды бастамалардың бірі – «Мөлдір бұлақ» акциясы. Бұл игі шара Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бастамашылық еткен «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бағдарламасы аясында жүзеге асырылуда. Акцияның негізгі мақсаты – ел аумағындағы су көздерін тазарту, табиғатты қорғау және халық арасында экологиялық жауапкершілікті арттыру.
Аталған бастама әсіресе Түркістан облысы аумағында кеңінен қолдау табуда. Өңірде бұлақ көздерін ашу, өзен-көлдерді қоқыстан тазарту және айналасын абаттандыру жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл жұмыстар тек табиғатты қорғауға ғана емес, сонымен қатар ауыл шаруашылығы мен халықтың тұрмыс сапасын жақсартуға да үлкен әсер етуде.
Акцияның «Наурызнамадағы» маңызды күндердің бірі – Тазару күнімен тұспа-тұс келуі оның маңызын арттыра түседі. Бұл күні табиғатты тазарту, қоршаған ортаны күтіп-баптау дәстүрі кеңінен насихатталады. Соның нәтижесінде тұрғындар табиғатқа жанашырлықпен қарап, ортақ іске белсене атсалысуда.
Мәселен, Түлкібас ауданында өткен экологиялық іс-шара ерекше ауқымымен көзге түсті. Табиғаты көркем бұл өңір Қаратау мен Алатау тауларының түйіскен жерінде орналасқан. Мұнда жеті өзен бастау алып, жүзге жуық бұлақ халық игілігіне қызмет етуде. Осындай табиғи байлықты сақтау – басты міндеттердің бірі.
Іс-шара барысында «Әулие бастау» бұлағының көзі тазартылып, айналасы абаттандырылды. Бұл бұлақ 1940 жылдан бері халыққа қызмет етіп келеді және бірнеше елді мекенді сумен қамтамасыз етеді. Атап айтқанда, ондаған гектар егістік жер мен жүзден астам тұрғын үй осы су көзіне тәуелді. Сондықтан мұндай табиғи ресурстарды сақтау – өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуы үшін аса маңызды.
Сонымен қатар, Төлеби ауданында өткен акция барысында Зертас және Көксәйек ауылдық округтеріндегі бұлақтар тазартылып, олардың арналары ашылды. Бұл шараға жергілікті тұрғындармен қатар еріктілер, жастар және ардагерлер белсенді қатысты. Мұндай бірлескен жұмыстар қоғамда экологиялық мәдениетті қалыптастыруға үлкен ықпал етеді.
Жалпы алғанда, «Мөлдір бұлақ» акциясы аясында Түркістан облысында 1500-ге жуық бұлақ көзін ашу жоспарланған. Ал «Таза Қазақстан» бағдарламасы шеңберінде өңірде 1,3 миллионға жуық адам қатысып, 1 миллионнан астам ағаш көшеті отырғызылған. Бұл көрсеткіштер халықтың табиғатқа деген жанашырлығының артқанын айқын көрсетеді.
Қорытындылай келе, «Мөлдір бұлақ» экологиялық акциясы – табиғатты қорғау жолындағы маңызды әрі қажетті қадам. Бұл бастама тек бүгінгі күннің емес, болашақ ұрпақтың игілігі үшін жасалып жатқан игі іс. Әрбір азамат қоршаған ортаны қорғауға өз үлесін қосса, еліміздің табиғаты одан әрі көркейіп, экологиялық жағдайы жақсара түсері сөзсіз.
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің төрағалығымен мәжіліс өтті. Онда Мемлекет басшысының 10 ақпанда өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында берілген тапсырмаларын іске асыру жолдары талқыланды. Жиынға облыс әкімінің орынбасарлары, басқарма басшылары, аудан және қала әкімдері, аумақтық департамент жетекшілері қатысты.
Мәжілісте Мемлекет басшысы жүктеген 7 негізгі бағыт – инфляцияны төмендету, жаңа Салық кодексін тиімді енгізу, цифрлық технологияларды жан-жақты енгізу, жаңа инвестициялық кезеңді бастау, заманауи өнеркәсіптің негізін қалыптастыру, кәсіпкерлікті дамыту, көлік логистикасын жетілдіру және электр энергиясы тапшылығын азайту мәселелері жан-жақты талқыланды.
– Мемлекет басшысының тапсырмаларын жүйелі әрі нәтижелі орындауға тиіспіз. Өңірге инвестиция тарту бойынша жүйелі жұмыстар жүргізуді, барлық салаға цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні енгізу жұмыстарын жандандыруды, энергетика тапшылығын жою мақсатында нақты жобаларды жүзеге асыруды, салық-бюджет саясатын реттеуді тапсырамын. Елді мекендерді қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз ету, агроөнеркәсіп кешенінің әлеуетін арттыру бойынша жүйелі жұмыстар жүргізу, әлеуметтік саладағы заңсыздықтарды реттеу бойынша шұғыл түрде кешенді шара қабылдау керек. Мемлекет басшысының тапсырмаларын мерзімінде орындау үшін арнайы іс-шара жоспарын әзірлеу қажет. Инвестиция тарту, жұмыс орындарын көбейту, ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу – негізгі басымдықтарымыз болып қала береді, – деді облыс әкімі Нұралхан Көшеров.
Күн тәртібіндегі мәселелер бойынша өз салалары аясында Түркістан облысы әкімінің бірінші орынбасары Зұлпыхар Жолдасов, облыс әкімінің орынбасары Қанат Қайыпбек, облыс әкімі аппаратының басшысы Еркебұлан Дауылбаев, Түркістан облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті басшысының орынбасары Берік Қайпов баяндама жасады. Олар Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау бойынша өңірде атқарылып жатқан жұмыстарды баяндап, алдағы кезеңге арналған нақты жоспарларды ұсынды.
Инфляцияны төмендету бағытында әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру, жаңа өндірістер ашу, жұмыс орындарын құру және ішкі нарықты отандық өніммен қамтамасыз ету шаралары пысықталды. Бағаны негізсіз өсіруге жол бермеу, тұрақтандыру қорларының тиімді жұмысын қамтамасыз ету, өндірісті ұлғайту тетіктері қаралды.
Жаңа Салық кодексін енгізу мәселесінде фискалдық саясаттың тиімділігін арттыру, бюджетті ретке келтіру және салықтық әкімшілендіруді цифрландыру міндеттері айқындалды. 2026 жылы жергілікті бюджетке 225 млрд теңге түсім түсіру жоспарланып отыр. Бұл көрсеткішке экономикалық белсенділікті арттыру және кәсіпкерлерге қолайлы орта қалыптастыру арқылы қол жеткізу көзделген. Салық органдары мен бизнес арасында серіктестік қағидатын нығайту қажеттігі атап өтілді.
Цифрлық мемлекет құру бағытында барлық салаларды цифрландыру, жасанды интеллект элементтерін енгізу және ақпараттық жүйелердің өзара ықпалдастығын қамтамасыз ету мәселелері көтерілді. Әсіресе білім беру мен денсаулық сақтау салаларындағы ақпараттық жүйелерді интеграциялау, бюджет қаражатының тиімді жұмсалуын қамтамасыз ету, ашықтықты күшейту бойынша нақты тапсырмалар берілді.
Инвестициялық саясат аясында 2025 жылдың қорытындысымен негізгі капиталға тартылған инвестиция көлемі 1,7 трлн теңгені құрап, жоспар 121,6 пайызға орындалған. Ал 2026-2029 жылдарға жалпы құны 2,8 трлн теңгені құрайтын 111 инвестициялық жобаның пулы қалыптастырылған. Инвестиция тарту аудан және қала әкімдерінің негізгі көрсеткіштерінің бірі болып қала беретіні ескертілді.
Өнеркәсіп саласында 2025 жылы өндірілген өнім көлемі 1 596 млрд теңгеге жетіп, 13,8 пайыз өсім көрсеткен. Өңдеу өнеркәсібінің үлесі 47,5 пайызды құрайды. Импортты алмастыратын және терең өңдеуге бағытталған жобаларды іске асыруға басымдық берілмек. Аграрлық әлеуетті тиімді пайдалану, агроөнеркәсіп кешенін дамыту, ветеринарлық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселелері де назарда болды.
Өңірде 215 мыңға жуық шағын және орта кәсіпкерлік субъектісі жұмыс істейді. Кәсіпкерлікті дамыту, мемлекеттік қолдау шараларын кеңейту және цифрлық құралдарды енгізу арқылы бизнесті жүргізу шарттарын жеңілдету міндеттері белгіленді.
Көлік логистикасын дамыту бағытында халықаралық транзиттік дәліздердің әлеуетін тиімді пайдалану, сервистік және қойма инфрақұрылымын дамыту, «Дарбаза – Мақтаарал» теміржол желісін мерзімінде аяқтау тапсырылды. Сонымен қатар Түркістан әуежайын бәсекеге қабілетті халықаралық хабқа айналдыру бойынша кешенді жұмыстар жүргізу қажеттігі айтылды.
Энергетика саласында облыстың электр энергиясын тұтыну көлемі 445 МВт болса, оның 75 пайызы сыртқы көздерден жеткізіледі. Жалпы қуаты 2,4 ГВт болатын 6 ірі жобаны іске асыру жоспарланған. Энергетикалық тәуелсіздікті қамтамасыз ету – өңірдің тұрақты дамуының басты шарты ретінде белгіленді.
Мәжілісті қорытындылаған Нұралхан Көшеров Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау – әр басшының жеке жауапкершілігі екенін атап өтті. Жиын қорытындысымен барлық бағыт бойынша нақты тапсырмалар хаттамаға енгізіліп, арнайы іс-шара жоспарын әзірлеу тапсырылды.
