Облыс әкімі Нұралхан Көшеровтің төрағалығымен сәулеттік жобалар жөніндегі кеңестің кезекті мәжілісі өтті. Кеңес жұмысына сала басшылары, жауапты басқарма өкілдері мен инвесторлар қатысты. Өңір басшысы әрбір жобаны егжей-тегжейлі сараптап, сарапшылардың ұсыныстары мен пікірлерін тыңдады.

– Арнайы экономикалық аймақта салуға ұсынылған жобаларды қолдаймыз. Бірақ жауапты басқарма мен мамандардың сараптауынан өтуі тиіс. Егер құрылыс уақтылы басталмаса, жер қайтарып алынады. Аудандардың сәулетін жақсарту, абаттандыру жайлы кеңістік қалыптастыру бағытындағы ұсыныстарды да терең талдап, уақтылы жүзеге асыруды тапсырамын, – деді Нұралхан Көшеров.

Күн тәртібіне өңірдің сәулеттік келбетін дамытуға бағытталған 13 мәселе шығарылды. Атап айтқанда, Сарыағаш ауданы көшелерін және «Рамадан» каналы бойын абаттандыру жобалары, Көктерек кентінің даму концепциясы мен санаторий орталығының жобасы қаралды. Сондай-ақ Отырар ауданының сәулеттік келбеті мен инвестор есебінен салынуы жоспарланған кешенді жоба қаралды. Оның ішінде Отырар қалашығын орта ғасырдағы үлгісіне сай етіп салып, туристер тарту жобасы ұсынылды.

Ал тағы бір инвестор Отырар ауданынан шөлдегі қонақүй, қабылдау орталығы, шығыс моншасы мен ежелгі Отырар кітапханасы аңызын жандандырып, кітапхана мен мұражай салып, арнайы туристік орталық ұйымдастыру жобасын жүзеге асыруға ниет білдірді. Сонымен бірге Отырар мен Сауран арасында саяхатшылар үшін экотуризмді дамытып, түйе керуенін үйлестіру жоспарын да баяндады. Бұл жоба зерделеніп, жүзеге асыру бойынша тиісті жұмыстар жүргізілмек.

Сонымен қатар Түркістандағы «Жаңа қала» аумағында салынатын ресторан, кеңсе ғимараттары, ресторан кешені мен қонақүй жобалары, медициналық туризм нысаны, Түркістан қаласындағы «қала ішіндегі қала» ұсынысы назарға алынды. Оған қоса Түркістандағы теміржол вокзалы аумағын абаттандыру және 20 ғасырға тесілі көне ғимараттарын реттеп, туристік орталықтарға айналдыру мәселесі де сөз болды.

Күн тәртібіндегі мәселелер бойынша Сәулет және қала құрылысы басқармасының басшысы Қуаныш Асанов, «Turan» арнайы экономикалық аймағы» АҚ басқарма төрағасының міндетін атқарушы Жасұлан Төлебаев ұсынылған жобаларға қатысты ақпарат беріп, инвестициялық әлеуеті мен қала инфрақұрылымына ықпалына назар аударды. Сонымен бірге Түркістан қаласы әкімінің орынбасары Әбілсейіт Рабаев баяндама жасап, қалалық кеңістікті кешенді дамыту бағытындағы ұсыныстарды таныстырды.

Мәжіліс қорытындысында облыс әкімі Нұралхан Көшеров әрбір жобаға қатысты нақты тапсырмалар беріп, сәулеттік талаптардың сақталуына, заманауи және ұлттық нақыштың үйлесуіне, тұрғындар үшін қолайлы әрі сапалы орта қалыптастыруға ерекше мән беру қажеттігін атап өтті.

Түлкібас ауданының әкімі Асқар Естібаев, жауапты орынбасары және сала мамандарымен «Kazakhstan Silk Road International Holdings Group» ЖШС-нің басшылығы Чан Минг мырза және Ли Хиаонг ханым бастаған инвесторлармен қайта кездесіп, Түлкібас ауданы Иірсу елдімекені маңынан әлемдік деңгейдегі экологиялық-этнографиялық демалыс аймағын құру жобасының негізгі тұстарын талқылады.

Маңызды басқосуда екі тарап туристік аймаққа қажетті инфрақұрылымды тарту сынды тұстарын пысықтап, жобаның алғашқы кезенің жүзеге асыру барысын нақтылады.

Чан мырзаның айтуынша жауапты мамандардың біршамасы жобаның есеп-қисабын толық жетілдіру мақсатында қазірден бастап дәстүрлі Қытай жаңа жылы саналатын Көктем мерекесіне қарамастан тиісті жұмыстарды жүргізілетінін жеткізді. Ал, жалпы жобаның алғашқы кезенің, яғни құрылыс жұмыстарын наурыз айында бастап, жүзеге асыруды көздеп отыр. Алғашқы кезеңде құрылыс жұмыстарына шамамен 7 млн. АҚШ доллары жұмсалады деп күтілуде. Аталмыш жұмыстар бекітілген жоспарға сай жүргізілсе, ағымдағы жылдың маусым-шілде айларында, яғни туристік науқан қызған шағында сынақ түрінде туристерді қабылдау жұмыстары атқарылатын болады.

Түлкібас ауданының басшысы жобаның негізгі тұстарын инвесторлармен егжей-текжейлі талқылап болған соң, аудан әкімдігі тарапынан қадамдық жоспар бекітіліп, сол бойынша тиісті жұмыстар атқарылатындығын жеткізді.

Айта кетерлік, Иірсу елді мекенінің маңынан түсетін туристік аймақта, жоба аясында шатқал үстінен көру алаңы, 4 жұлдызды қонақ үй, киіз үйлер мен гленплинг қалашығы, атпен және жаяу серуендеу орындары, ұлттық ойындар алаңы, фотозоналар мен гүл ландшавын құру сынды бағыттар қарастырылған.

« – Қазақта «Келісіп пішкен тон келте болмас» немесе «Жеті рет өлшеп, бір рет кес» -деген тамаша сөз бар. Осы орайда, біз аталған жобаны жан-жақты талқылап, нақты шешімдерді қарастырып жатырмыз. Екі жақты келісім де өз деңгейінде өтуде. Инвестициялық бастамаларға қашанда қолдау көрсетеміз» – Түлкібас ауданының әкімі Асқар Естібаев.

Бәйдібек ауданы инвестиция тарту үшін тартымды аймақ болып табылады. Ауыл шаруашылығының жоғары көрсеткіштері, өндіріс орындарының өсуі, инфрақұрылымның дамуы, стратегиялық жоспарланған жобалар – инвесторлар үшін нақты мүмкіндік.

Осы бағытта аудан әкімі аппаратының басшысы Фазылбек Әуеннің төрағалығымен инвестор тарту мәселелері бойынша жиын өтті. Жиынға ауылдық округ әкімдері, кәсіпкерлер және тиісті сала мамандары қатысты. Кездесу барысында ауданның инвестициялық әлеуетін арттыру, кәсіпкерлікті дамыту, сондай-ақ экономиканың басым бағыттары бойынша инвестициялық жобаларды іске асыру мәселелері қаралды. Атап айтқанда, ауыл шаруашылығы, қайта өңдеу өнеркәсібі және шағын және орта бизнесті дамыту бағыттарында атқарылатын жұмыстар талқыланды.

Жиында инвесторлар үшін қолайлы жағдай қалыптастыру, инфрақұрылымдық мүмкіндіктерді тиімді пайдалану және мемлекеттік қолдау шараларын кеңінен қолданудың маңыздылығына айтылды. Сонымен қатар, ауылдық округ әкімдеріне өз аумақтарындағы инвестициялық жобаларды нақтылап, әлеуетті инвесторлармен жүйелі жұмыс жүргізу жөнінде тапсырмалар берілді.Аталған жиын аудан экономикасының тұрақты дамуына, жаңа жұмыс орындарын ашуға және инвестициялық белсенділікті арттыруға бағытталған.

« – Бәйдібек ауданына инвестор тарту – өңір дамуының маңызды тетігі. Ауданның кең байтақ жері, табиғи байлығы, ауыл шаруашылығына қолайлы климаты бар және туризмге әлеуеті зор өңірлердің бірі. Аталған аймақты өркендетудің, жаңа жұмыс орындарын ашудың және әлеуметтік-экономикалық жағдайды жақсартудың ең тиімді жолдарының бірі – инвестор тарту. Инвестиция – тек қаржы құю емес, жаңа технология, заманауи басқару тәжірибесі, инновациялық идеялардың келуі. Аудан жері мал және егін шаруашылығын дамытуға өте қолайлы. Сондықтан мал бордақылау алаңдары,ет және сүт өнімдерін өңдейтін кәсіпорындар,жем-шөп өндіру кешендері инвесторлар үшін тиімді бағыт бола алады. Сондай-ақ, Бәйдібек ауданы табиғатымен, тарихымен, киелі орындарымен танымал өңір. Туристік маршруттар, демалыс аймақтары, қонақ үйлер мен этноауылдар салуға үлкен мүмкіндік бар. Бұл бағыт тек табыс көзі емес, аудан беделін арттыратын маңызды жоба.Бізде табиғи ресурстар мен шикізат қоры жеткілікті. Тиімді ұйымдастырылған жағдайда кірпіш, құрылыс материалдары өндірісі, шағын өнеркәсіп нысандары іс жүзінде табысты жобаға айнала алады. Бұл бағытта ауданның мүмкіндіктерін нақты көрсететін, жобалар тізімі, бос жер телімдері, инфрақұрылым жағдайы енгізілген ақпараттық база дайын болуы керек. Жол, су, газ, электр, интернет – инвестор үшін шешуші факторлар. Инфрақұрылымы дайын аймаққа инвестиция тез келеді. Ауданның инвестициялық мүмкіндігін таныстыратын форумдар, кездесулер, бизнес-брифингтер ұйымдастыру да маңызды. Сонымен қатар әлеуметтік желі және ақпараттық алаңдарды тиімді пайдалану керек. Инвестор үшін білікті жұмыс күші керек. Сондықтан аудан жастарын кәсіптік білімге баулу да маңызды қадам. Инвестициялық жобалардың арқасында экономика өседі, бюджет күшейеді, инфрақұрылым дамиды. Халыққа жаңа жұмыс орындары ашылады, табыс артады, әлеуметтік жағдай жақсарады. Бәйдібек ауданы – мүмкіндігі мол, болашағы зор өңір деп айта аламын. Оны дамыту үшін жоспарлы жұмыс, дұрыс саясат және белсенді бастамалар қажет. Инвестор тарту – ауданның экономикалық қуатын арттырып, халықтың тұрмысын жақсартатын маңызды бағыт. Сондықтан бұл істі жүйелі түрде ұйымдастырып, нақты жобалар арқылы жүзеге асыру – басты міндет.» – деді аудан әкімі аппаратының басшысы Фазылбек Әуен.

Бәйдібек ауданында биылғы 10 айдың қорытындысы бойынша экономиканың негізгі салаларында оң серпін байқалады. Әсіресе аудандағы егін шаруашылығының әлеуеті өте жоғары: облыс бойынша егілген 282 мың гектар масақты дақылдардың 23 пайызы немесе 65 мың гектары дәл осы Бәйдібек ауданына тиесілі. Биылғы жылы шаруаларды қолдау мақсатында 6 547 тонна жеңілдетілген жанар-жағармай бөлінді. 10,6 мың тонна минералды тыңайтқыш жеткізілді. 40 жоба жеңілдетілген несие арқылы қаржыландырылды.

Су үнемдеу – заман талабы. Аудан аумағындағы 105 мың гектар егістік жердің өнімділігін арттыру үшін су үнемдеу технологияларына басымдық берілуде. Су үнемдеу технологиясы енгізілген алқап биыл 2 459 гектарға жетті. Тағы бір жақсы жаңалықтың бірі – құрылысы жүріп жатқан «Бәйдібек ата» су қоймасынан тартылатын 21 шақырымдық канал 1261 гектар суармалы жердің жағдайын жақсартады. Сондай-ақ, 618 гектар жайылымдық жерді суармалы алқапқа айналдыру бағытында тиісті жұмыстар атқарылуда.

Ауданда жайылым мәселесі де назардан тыс қалған жоқ. 2025 жылға жоспарланған 13 000 гектар жердің орнына, қазірдің өзінде 14 508 гектар жайылым жер мемлекетке қайтарылып отыр. Сонымен қатар аудан экономикасын дамыту мақсатында 2025–2027 жылдарға жоспарланған 16 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Бұл жобалар арқылы 481 жаңа жұмыс орны ашылуы күтілуде.  Бәйдібек ауданы бүгінде тек аграрлық аймақ емес, өндірісі мен жаңартылған энергия көздері қатар дамыған, инвестициялық тартымдылығы жоғары өңірге айналып келеді.

Қазіргі таңда рекреациялық аймақтарда демалыс нысандарын көбейту, экотуризмді дамыту мақсатында инфрақұрылым жүргізіліп, жол салынуы қажеттігі күн тәртібіндегі мәселелер қатарында. Бұл бағыттағы жұмыстар жалғасын табуда.

« – Төлеби ауданы — экотуризмді дамытуға зор әлеуеті бар өңір. Табиғи ресурстар, өсіп келе жатқан туристік көрсеткіштер, инфрақұрылымды жақсарту жұмыстары мен әлеуметтік-экономикалық пайда бұл бағыттың болашағы жарқын екендігін көрсетеді. Аудандағы экотуризм экожүйені сақтай отырып, жергілікті қоғам үшін табыс пен даму мүмкіндігін арттыра алады.  Бұл аймақ экологиялық туризмді дамытуға аса қолайлы ғана емес, Қазақстандағы экотуризм орталықтарының біріне айналу мүмкіндігі жоғары аумақ ретінде бағалануда. Соңғы жылдары ауданда табиғатты қорғау мен туризмді үйлестіре отырып дамыту бағытында нақты жұмыстар атқарылып келеді. Соңғы жылдары Төлеби ауданына келетін туристер саны тұрақты түрде өсіп келеді. Әсіресе, таулы және экологиялық бағыттағы демалысқа қызығушылық жоғары. Ауданда туризм саласынан түсетін табыс аймақ экономикасына оң ықпал етіп, жаңа жұмыс орындарының ашылуына мүмкіндік беруде.» – дейді, Төлеби ауданының әкімі Еркеғали Әлімқұлов.

Соңғы жылдар аралығында Төлеби ауданына шамамен 50 мыңға жуық турист келіп, оларға 662,4 млн теңгеге қызмет көрсетілгені белгілі. Бұл көрсеткіш туризм саласының экономикаға белсенді әсер етіп жатқанын көрсетеді.  Облыс әкімдігінің деректері бойынша туризм саласында инвестициялар да артып келеді: демалыс орындары мен туристік инфрақұрылымдар саны ұлғайып, ауданға келушілер саны өсуде. Өңірдегі таулы, қыратты алқаптар, өзен-көлдер мен тау бөктеріндегі иірімді жолдар, түрлі биіктікте орналасқан табиғи ландшафттар аудандағы табиғатты зерттеуге, серуендеуге және фотосессияларға таптырмас орындар қатарында. Бұл табиғи ресурстар экологиялық экскурсиялар мен жаяу серуен маршрутарын ұйымдастыруға өте қолайлы.

Қазіргі таңда экотуризмді дамыту үшін Төлеби ауданының әкімдігі мен туризм ұйымдары бірқатар маңызды қадамдар жасап жатыр. Атап айтар болсақ, жергілікті билік пен «Kazakh Tourism» ұлттық компаниясы ауылдық қауымдастықтарға негізделген экотуризмді дамыту бойынша бірқатар жобаларды жүзеге асырмақ. Жоспарланған жобада табиғи парк аумақтарында туристік бағыттар мен рекреациялық аймақтарды кеңейту, жол салу және инфрақұрылымды жақсарту сынды бағыттар көрсетілген. Одан бөлек ауданның басқа да ауылдық жерлерінде жолдардың жөнделуі, орналастыру орындарының санының артуы сияқты жұмыстар жүзеге асырылуда. Бұл шаралар келушілерді тартуға және қызмет көрсету деңгейін жақсартуға бағытталған. Мысалы, 2025 жылға дейінгі жоспарда туризм саласында құны 4,5 млрд теңге болатын 10 жоба іске қосылып, туристер санын 55 000-ға жеткізу көзделген. Бұл экономикалық көрсеткіштің одан әрі өсуіне мүмкіндік береді.

«-Экотуризм – тек саяхат емес, табиғатты сақтау мәдениетін қалыптастыратын, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауға үйрететін маңызды бағыт. Төлеби ауданы аумағында орналасқан «Сайрам–Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, таулы аймақтар, таза өзен-көлдер, ерекше флора мен фауна – экотуризмнің негізгі базасы болып табылады. Ұлттық парктің бір бөлігі рекреациялық және туристік мақсатта пайдалануға берілген. Туристер үшін арнайы соқпақтар, демалыс алаңдары, табиғатты бақылауға арналған алаңшалар жұмыс істейді. Бұл табиғатты бүлдірмей тамашалауға жағдай жасайды. Төлеби ауданының табиғи келбеті – оның ең үлкен артықшылығы. Мұнда тау шатқалдары мен жасыл алқаптар, мөлдір бұлақтар мен өзендер, сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарлар әлемі орналасқан. Бұл ресурстар тек туристерді тартумен шектелмей, ғылыми-зерттеу жұмыстары мен экологиялық білім беруге де зор мүмкіндік береді. Экотуристік бағыттарда табиғатты тану экскурсиялары, жаяу серуендеу, тау туризмі, фото-туризм, балалар мен жастарға арналған экологиялық білім беру жобаларын дамытуға болады.» – дейді, Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің өкілдері.

Экотуризмді дамыту тек табиғи ресурспен шектелмейді, оған қолайлы жағдай жасау да маңызды. Осы мақсатта ауданда туристік бағыттарды белгілеу және қауіпсіздік жүйесін жетілдіру, демалыс орындарын, қонақ үйлерді, эко-лагерьлерді көбейту мен жолдарды жақсарту, бағыттаушы ақпараттық тақталар орнату, сонымен қатар экологиялық талаптарды күшейту және табиғатты қорғауды тиімді ұйымдастыру жұмыстары жүргізілуде. Сонымен бірге, жергілікті тұрғындарды туризм саласына тарту, ауыл шаруашылығымен қатар сервистік қызмет түрлерін дамытуға жағдай жасалуда. Бұл ауылдардың да экономикасына қосымша табыс көзі болып саналады.

Қорыта айтқанда, Түркістан облысы экотуризмді дамытуда айтарлықтай әлеуетке ие. Табиғи байлықтар мен қорық аймақтары, өсіп отырған туристік көрсеткіштер және өңірлік билік тарапынан қолдау экотуризмнің дами түсуіне мүмкіндік береді. Ал, Төлеби ауданы экотуризмді дамытуға барлық табиғи, географиялық және әлеуметтік мүмкіндігі бар өңір. Табиғатты сақтай отырып, туризмді дамыту – аймақтың болашағына салынған инвестиция. Экотуризмнің дамуы өңір экономикасын нығайтып қана қоймай, табиғи байлықты қорғауға, жас ұрпаққа экологиялық жауапкершілік қалыптастыруға зор үлес қосады.

Бүгін «Жастарды қолдау» жөніндегі кеңестің кезекті отырысы өтті. Жиынды «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалы атқарушы хатшысының орынбасары Қалыйма Жантөреева ашып, жастардың қоғам өміріндегі белсенді рөлін атап өтті. Сонымен қатар, тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру мәселесінің өзектілігіне ерекше тоқталды.

Кеңес отырысын «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалы жанындағы «Жастар рухы» жастар қанатының төрағасы, кеңес төрағасының орынбасары Еркебұлан Мадиярұлы жүргізді. Күн тәртібінде Түркістан облысы бойынша сайлауалды бағдарламасын іске асыру жөніндегі Жол картасы аясында Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасына қатысты индикаторлардың орындалу барысы қаралды. Сондай-ақ, «Жастарды қолдау» жөніндегі кеңестің келесі жылға арналған жылдық жоспарын бекіту мәселесі талқыланды.

Жиында Түркістан облысының Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы басшысы орынбасарының міндетін атқарушы Айдынбек Махашов баяндама жасап, Жол картасында басқармаға бекітілген 7 тармақтың орындалу барысы туралы ақпарат берді. Ол Түркістан қаласының айналасындағы жасыл белдеуді дамыту, көгалдандыру аумағын 5 400 гектарға дейін ұлғайту бағытында атқарылып жатқан жұмыстарды атап өтті.

Сонымен қатар, 2021–2025 жылдар аралығында облыстың мемлекеттік орман қоры жерлерінде 110 мың гектар аумаққа 170 миллион көшет отырғызу бойынша кешенді жоспар бекітілгені айтылды. Бұл жоспар Түркістан облысы бойынша 2023–2027 жылдарға арналған сайлауалды бағдарламасын орындау жөніндегі Жол картасымен үйлестіріліп, кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді.

Жиын барысында экологиялық мәдениетті нығайту бағытындағы жұмыстар да кеңінен талқыланды. 2024–2029 жылдарға арналған «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамыту тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі облыстық жоспар қабылданып, жүйелі түрде орындалып жатқаны айтылды. Осы тұста қоршаған ортаны қорғау, экологиялық білім беру, түрлі экологиялық акциялар мен іс-шаралар ұйымдастырылуда. Білім басқармасының бастамасымен «Табиғатты аяла» атты жас өлкетанушылар, экологтар мен табиғат зерттеушілерінің форумы өткізіліп, еріктілердің қатысуымен бірқатар экологиялық акциялар ұйымдастырылған.

Бүгінгі таңда экология мәселесі тек мамандардың ғана емес, әрбір адамның өміріне тікелей қатысты тақырыпқа айналды. Ауа ластануы, судың азаюы, табиғаттың тозуы – мұның бәрі біздің денсаулығымызға, өмір сапамызға және болашақ ұрпақтың тағдырына әсер етеді. Сондықтан экологиялық мәдениетті дамыту – заман талабы. Экологиялық мәдениет – бұл адамның табиғатқа жауапкершілікпен қарауы, қоршаған ортаны қорғауға саналы түрде үлес қосуы. Яғни қоқысты тастамау, суды үнемдеу, жасыл алаңды қорғау, ағаш отырғызу,табиғатқа зиян келтірмеу сияқты қарапайым әрекеттерден басталады.

« – Неліктен экологиялық мәдениет маңызды? Біріншіден – денсаулық үшін. Таза ауа, таза су, жасыл табиғат – адамның ең басты қажеттілігі. Егер табиғат ластанса, адамдарда тыныс жолы аурулары, аллергия, түрлі созылмалы дерттер көбейеді. Ал экологиялық мәдениеті жоғары қоғамда мұндай проблемалар азаяды. Сонымен қатар болашақ ұрпақ үшін маңызды.  Бүгін біз табиғатты қалай сақтасақ, ертең балаларымыз соны көреді. Табиғатты аялау – болашаққа қалдырған ең үлкен аманат. Табиғаты таза өңірге турист көп келеді, ауыл шаруашылығы дамиды, өмір сүру сапасы артады. Экологиясы нашар жерлерде керісінше шығын көбейеді. Қоршаған ортаға ұқыпты қарау – азаматтық жауапкершіліктің белгісі. Экологиялық мәдениетті қоғам – тәртіпті, саналы, өркениетті қоғам. Экологиялық мәдениет – тек табиғатты қорғау емес, ол адамның өзіне, өз денсаулығына, өз еліне деген құрметі. Табиғат – біздің ортақ байлығымыз, ортақ үйіміз. Сондықтан әрбіріміз табиғатқа жанашыр болсақ, таза әрі жайлы өмір сүруге мүмкіндік жасаймыз. Экологиялық мәдениетті дамыту – бүгінгі күннің ғана емес, келешектің де кепілі.» – деді Қалыйма Жантөреқызы.

Ал, Айдынбек Үсенұлының айтуынша, облыс аумағында «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында жоспарланған 7 263 тазалық іс-шарасы толық жүзеге асырылған. Жыл басынан бері бұл іс-шараларға 1 миллионнан астам тұрғын қатысып, 6 998 арнайы техника жұмылдырылған. Нәтижесінде көшелерде, қоғамдық орындарда, аулалар мен саябақтарда ауқымды тазалау жұмыстары жүргізіліп, тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыруға оң әсерін тигізуде.

Кеңес мүшелері баяндамашыға бірқатар сауалдар қойып, ұсыныстарын білдірді. Атап айтқанда, «Таза Қазақстан» акциясы аясындағы тазалық жұмыстарының форматын жетілдіру, бұл бастаманы тек аумақты тазалау емес, экологиялық сананы қалыптастыруға бағытталған тұрақты дағдыға айналдыру қажеттігі айтылды. Сонымен қатар, экологиялық бағыттағы жұмыстардың уақтылы әрі сапалы орындалуы ескертіліп, алдағы кезеңге арналған нақты ұсыныстар енгізілді.

Кеңес отырысында көтерілген мәселелер мен ұсыныстар «AMANAT» партиясының Түркістан облыстық филиалының тұрақты бақылауында болады. Жол картасында көзделген міндеттердің сапалы әрі уақтылы орындалуы, сондай-ақ экологиялық мәдениетті қоғамның күнделікті өміріне енгізу бағытындағы жұмыстар партия тарапынан жүйелі түрде қадағаланып, алдағы уақытта да нақты нәтижелерге қол жеткізуге басымдық берілмек.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның өндіріс жөніндегі бас директоры Қуаныш Омарбековпен кездесті. Басқосуда мекеме тарапынан келісімшарттың тармақтарында көрсетілген ағаш отырғызу және оларды күтіп-баптау, орман қорына өткізу жұмыстарының орындалу барысы қаралды.

Қазіргі таңда Түркістан облысы әкімдігімен «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-на қарасты «Қаратау», «KAZATOMPROM-SaUran» және «Оңтүстік Тау-Химиялық Компания» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктеріне уран өндіру мақсатында жалпы көлемі 4097,25 гектар жер уақытша пайдалануға берілген. Бұл еліміздің стратегиялық маңызы бар уран өнеркәсібін дамытуға, өндірістік әлеуетті арттыруға және өңір экономикасының өсіміне ықпал етеді.

Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Орман кодексіне сәйкес Түркістан қаласы маңында «Жасыл белдеу құру» жобасы жүзеге асырылып жатыр. Аталған жоба аясында 8194,5 гектар аумақта ағаш отырғызу бойынша келісімшарт жасалып, табиғатты қорғау, экологиялық тепе-теңдікті сақтау және қала айналасында қолайлы экожүйе қалыптастыру бағытындағы жұмыстар басталды. Бұл шаралар бір жағынан өндірістік дамуды қамтамасыз етсе, екінші жағынан өңірдің экологиялық қауіпсіздігін күшейтіп, жасыл аймақты кеңейтуге мүмкіндік береді. Кездесуде отырғызылған ағаштарды қабылдап алу және оларды орман қорына өткізуді тездетіп аяқтау қажеттілігі айтылды. ҚР қолданыстағы заңнама мен келісімшарт талаптарына сәйкес мекеме бұл міндеттемелерді 3 жыл ішінде орындауы тиіс. Дегенмен аталған жұмыстардың тиісті деңгейде орындалуы үшін қосымша қаржыландыру мен уақыт қажет екені де атап өтілді.

Жалпы жасыл белдеу – қала мен елді мекендердің айналасына отырғызылатын орман-екпелер мен жасыл аймақтардың кешені. Ол тек көріктендіру үшін ғана емес, экологиялық, әлеуметтік және экономикалық тұрғыдан аса маңызды стратегиялық жоба болып табылады. Оның экологиялық маңызы айрықша. Себебі, ауа сапасын жақсартады және ағаштар көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегін бөледі, зиянды газдар мен шаң-тозаңды ұстап, қоршаған ортаны тазартады. Климатты жұмсартуға ықпал етеді. Жаздағы аптап ыстықты төмендетіп, қыста суық желді әлсіретеді. Шөлейттену мен эрозияның алдын алады. Құм көшкінін тоқтатып, топырақтың тозуына жол бермейді. Биоалуантүрлілікті сақтайды. Құс, жануар және өсімдік түрлерінің қорғалуына қолайлы орта қалыптастырады.

Қоғамдық-әлеуметтік маңызына тоқталар болсақ, таза ауа, экологиялық таза орта тұрғындардың өмір сапасын арттырады. Демалыс пен спортқа жағдай жасайды. Серуен, спорт, балалар мен жастардың бос уақытын тиімді өткізуіне мүмкіндік береді. Қала мәдениеті мен келбетін жақсартады. Туристік тартымдылық күшейіп, өңір имиджі биіктейді. Экономикалық даму бағытында инвестициялық тартымдылықты арттырады. Жасыл әрі қолайлы экологиялық орта бизнесті, туризмді дамытуға ықпал етеді.Табиғи апаттардың шығынын азайтады. Жасыл белдеу құру – тек ағаш отырғызу емес, бұл табиғатты қорғау, халық денсаулығын жақсарту, экологиялық қауіпсіздікті күшейту және болашақ ұрпақ үшін жайлы өмір сүру кеңістігін қалыптастыруға бағытталған маңызды мемлекеттік және қоғамдық іс. Сондай-ақ тұрғындар үшін демалыс орнына айналып, Түркістанның көркін ашады.Түркістан өңірінде бір жағынан маңызды өндіріс дамып жатыр, екінші жағынан табиғатты қорғау және жасыл аймақты көбейту қатар жүргізілуде. Бұл – өңірдің болашағы үшін жасалып жатқан маңызды қадамдар.

Тараптар алдағы уақытта отырғызылған ағаштарды орман қорына өткізу және жасыл белдеуді ұлғайту бағытында жұмыстарды жандандыру жөнінде де келіссөз жүргізді. Бұл мәселе Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтың тұрақты бақылауда болады.

Жуырда Мемлекет басшысының ауыл әкімдерімен өткен кездесуіне қатысып, тәжірибе алмасып қайтқан Алатау ауылдық округінің әкімі Ділдабаев Айсұлтан Ділдәбаев ауылдың болашақ дамуы жайында нақты  жоспарларымен бөлісті. Ол алдағы уақытта да ауқымды жобаларды жүзеге асырып, ауыл экономикасын әртараптандыру, инвестиция тарту және салық түсімін арттыру бағытында жүйелі жұмыс жүргізілетінін атап өтті. Әкімнің айтуынша, бұл бастамалар жаңа жұмыс орындарының ашылуына, инфрақұрылымның дамуына және тұрғындардың әл-ауқатының артуына тікелей ықпал етпек.

« – Президенттің ауыл әкімдерімен кездесуі – ауыл дамуының жаңа кезеңіне жол ашқан маңызды қадам болды. Бүгінде ауыл – елдің тірегі, экономиканың негізі, ұлттық болмыстың алтын діңгегі. Сондықтан ауылды дамыту, ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын жақсарту – мемлекет саясатының басым бағыты болып отыр. Осы орайда Мемлекет басшысының ауыл әкімдерімен арнайы кездесу өткізіп, олардың ұсыныс-пікірін тыңдауы – елдің ауылдық аймақтарға деген ерекше назарын көрсететін маңызды әрі тарихи қадам деп айтуға негіз бар. Кездесу – тәжірибе алмасудың тиімді алаңы. Президенттің ауыл әкімдерімен жүздесуі жай ғана формалды жиын емес, тәжірибе алмасудың, нақты проблемаларды ашық айту мен шешу жолдарын бірге іздеудің алаңы болды. Әр өңірдің жағдайы әртүрлі, ауылдардың мүмкіндігі мен қиындықтары да сан алуан. Сол себепті жергілікті басшылардың ұсынысын тікелей Мемлекет басшысының алдында айтуы – басқару жүйесінің ашықтығын, халыққа жақындығын көрсетеді. Ауыл мәселелері – мемлекеттік деңгейдегі міндет. Кездесу барысында көтерілген негізгі мәселелер қатарында ауыл инфрақұрылымын жаңғырту, ауыз су, жол, жарық, газ мәселесін түбегейлі шешу, ауыл шаруашылығын қолдау және субсидиялау, инвестиция тарту мен шағын кәсіпкерлікті дамыту, жұмыс орындарын көбейту, жастарды ауылда қалдыру мен әлеуметтік нысандарды көбейту, сонымен қатар білім мен медицина сапасын арттыру туралы да айтылды. Бұл бағыттардың барлығы ауылдың болашағы үшін аса маңызды. Президент осы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыру, нақты нәтижеге қол жеткізу қажеттігін айрықша атап өтті. Ауыл әкімдерінің беделі мен жауапкершілігі жылдан-жылға артып келеді. Президенттің олармен жеке кездесу өткізуі – ауыл әкімдеріне үлкен сенім мен міндет жүктейді. Енді әрбір әкім халықпен етене жақын жұмыс істеуге және тұрғындардың мәселесін дер кезінде шешуге, жаңа жобаларды іске асыруға, ауылды көркейтуге нақты үлес қосуға тиіс. Бұл – ауыл басшыларына берілген мүмкіндіктің де, артылған жауапкершіліктің де көрінісі. Президенттің ауылға ерекше көңіл бөлуі – стратегиялық қадам. Өйткені ауылда еңбек бар, өндіріс бар, туризм бар, табиғи ресурс бар. Ең бастысы – ауылда бірлік бар, елдік бар. Сол әлеуетті дұрыс пайдалану – жергілікті басшылардың, тұрғындардың және мемлекеттің ортақ міндеті.» – дейді Алатау ауыл округінің әкімі Айсұлтан Ділдәбаев.

Расында, Президенттің ауыл әкімдерімен кездесуі – ауыл мәселесін биік деңгейде талқылап, нақты шешімдер қабылдауға жол ашқан маңызды оқиға болды. Бұл кездесу ауыл өмірін жақсартуға, жергілікті басқаруды күшейтуге, халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған үлкен қадам деп айтуға болады. Ендігі міндет – сөзден іске көшу, көтерілген мәселелерді нақты нәтижемен дәлелдеу.

Бұл бағытта ауылдың жас әкімі инвестициялық жобаларды іске асыруға ниетті. Сонымен қатар алдағы уақытта дәл осы Алатау ауыл округінде Түркістан облысына кеңінен танымал «Береке» корпорациясы тәтті су өндіретін зауыт ашуды жоспарлап отыр. Жоба толық қолдау тапқан жағдайда, ауыл тұрғындарының басым бөлігі тұрақты жұмыспен қамтылып, округтің әлеуметтік-экономикалық әлеуеті одан әрі нығая түспек.

Төлеби ауданына қарасты Алатау ауыл округі бүгінде туризм саласында қарқынды дамып, өңірдегі ең белсенді әрі әлеуеті жоғары ауылдардың біріне айналып отыр. Ауыл аумағында қазіргі таңда 200-ден астам демалыс орны жұмыс істейді.

Ежелден тұрғындардың негізгі күнкөріс көзі мал шаруашылығы мен егіншілік болса, бүгінде туризм ауыл экономикасының маңызды әрі табысты саласына айналды. Еңбекқор ауыл халқының арқасында Алатау округі қысы-жазы демалушылар үзілмейтін, сұранысы жоғары туристік аймаққа айналып отыр. Ірі кәсіпкерлерге тиесілі жекеменшік демалыс орындарының Төлеби ауданына тіркелуі нәтижесінде  Алатау округінің бюджетіне  түсетін салық көлемі де жыл сайын артып келеді.Бұл туралы Алатау ауыл округінің жас әрі іскер әкімі Айсұлтан Ділдәбаев мәлімдеді.

« – Төлеби ауданының Алатау ауылдық округі бүгінде туризм саласы қарқынды дамып келе жатқан аймақтардың бірі саналады. Ауылдық округ аумағында екі жүзге жуық демалыс орындары мен туристік нысандар жұмыс істейді.Өзіндік табиғатымен ерекшеленген аймақтарымызда экологиялық туризмнің де аяқ алысы жаман емес. Бұл орындар өңір экономикасының дамуына, туристер ағымының артуына және инфрақұрылымның жақсаруына айтарлықтай үлес қосуда. Ең қуантатыны – аталған демалыс орындарында жергілікті тұрғындардың көпшілігі еңбек етеді. Бұл өз кезегінде ауыл азаматтарының тұрақты табыс табуына, жұмыспен қамтылуына және әлеуметтік тұрмысының жақсаруына үлкен мүмкіндік беріп отыр.Туризм саласының дамуы жаңа жұмыс орындарының ашылуына, қызмет көрсету сапасының артуына, ауыл экономикасының жандануына, өңірдің танымалдығының артуына ықпал етуде.» – дейді Алатау ауыл округінің әкімі Айсұлтан Ділдәбаев.

Алатау ауылдық округіндегі жобалар мен жаңа бастамалар – «жергілікті тұрғын – жергілікті экономикаға үлес қосушы күш» қағидатын нақты дәлелдеп отырған жарқын мысал.  Бүгінде округте 9 241 тұрғын, 1 554 тұрғын үй бар. Елді мекенде инфрақұрылымдық жобалар кезең-кезеңімен жүзеге асуда. Ауыл аумағында өндірістік зауыт жұмыс істеп тұр, ауыл тұрғындарының басым бөлігі осы кәсіпорында тұрақты еңбекпен қамтылған.

« – Ауылдағы өндіріс ошағы – тұрақты жұмыстың кепілі. Ауыл аумағында қазіргі таңда өндірістік зауыт тұрақты түрде жұмыс істеп тұр. Бұл кәсіпорын өңір экономикасының дамуына серпін беріп қана қоймай, жергілікті халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға айтарлықтай үлес қосуда. Ең бастысы – ауыл тұрғындарының басым бөлігі осы зауытта тұрақты жұмыспен қамтылған. Көптеген отбасының табыс көзі осы өндіріс ошағына байланысты, ал тұрақты жұмыс – тұрақты тұрмыс деген сөз. Бұл ауылдағы жұмыссыздық деңгейін төмендетіп, елді мекеннің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығына оң әсер етіп отыр. Өндірістің дамуы халықтың әл-ауқатының көтерілуіне және жастардың ауылдан көшпей, осында еңбек етуіне, жергілікті инфрақұрылымның жандануына мүмкіндік беруде.» – дейді ауыл әкімі.

Биыл округте ауыз су жүйесі толықтай тартылып, бірқатар көшелерде жол жөндеу жұмыстары жүргізілді. Сонымен қатар ауылдың тазалығына жауапты арнайы техникалар бар, көшелердің көркі мен тазалығына ерекше көңіл бөлінуде. Атап айтқанда, Бекзат Саттарханов, Ақтоғай және Шалқар көшелеріне асфальт төселді. Бұған дейін бұл көшелерде қиыршық тас қана төселіп, тұрғындар үшін айтарлықтай қолайсыздық туғызған еді. Қазіргі таңда жолдардың сапасы жақсарып, ауыл тұрғындары мен қонақтарға қолайлы жағдай жасалды.

« – Инфрақұрылым жаңарып, ауыл келбеті жақсаруда. Биыл ауылдық округте тұрғындардың өмір сапасын арттыру бағытында ауқымды жұмыстар атқарылды. Ауыз су жүйесі толықтай тартылып, халықты сапалы және үздіксіз ауыз сумен қамту мәселесі шешімін тапты. Сонымен қатар, бірқатар көшелерде жол жөндеу жұмыстары жүргізіліп, автомобиль қатынасы жақсарып, ауылішілік инфрақұрылым жаңа деңгейге көтерілді. Тазалық – тәртіп пен мәдениеттің көрсеткіші. Осы бағытта округте арнайы тазалық техникалары мен қызмет көрсететін мекемелер жұмыс істейді. Көшелердің көркіне, тазалығына, көгалдандыру мен абаттандыру ісіне ерекше көңіл бөлініп, ауылдың сыртқы бейнесі айтарлықтай жақсарды. Бұл жұмыстардың барлығы – халықтың игілігі үшін жасалып жатқан жүйелі саясаттың жемісі. Алдағы уақытта да ауылды көркейту, тұрғындарға қолайлы жағдай жасау бағытында жұмыстар жалғасын таба береді.» – деген Айсұлтан Ділдәбаев Алатау ауыл округінде жүйелі әрі нәтижелі жұмыстар тұрақты түрде жүзеге асырылатынын атап өтті.

Туризм – өңірдің экономикасын нығайтып, әлеуметтік-мәдени дамуына серпін беретін маңызды сала. Түркістан облысы табиғи байлығы мол, көрікті таулы және тарихи-мәдени мұрасы терең аймақ болғандықтан, туризмді дамытуға үлкен мүмкіндікке ие.Өңірде осы саланы дамыту үшін жан-жақты жұмыс жүргізіліп жатыр. Түркістан облысында орналасқан ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда туристік-рекрациялық мақсатта 30 туристік соқпақ пен маршруттар құрылған. Соның бірі – «Ақсу-Жабағылы» қорығы.

Қорық аумағында 10 туристік соқпақ отандық және шетелдік туристерге сапалы қызмет көрсетіп келеді. Бұл соқпақтар арқылы таулардың әсем табиғатын, өсімдіктер дүниесін тамашалап қана қоймай, жабайы жан-жануарлармен жиі ұшырасуға болады. Атап айтқанда, жабайы шошқа, Сібір тауешкісі, Түркістан сілеусіні сияқты тағы басқа аңдар осы қорық аумағында мекен етеді. Сондай-ақ мұнда сирек кездесетін жануарлар – Тянь-Шань қоңыр аюы, Сібір тау ешкісі, Тянь-шань және Қаратау арқарлары және қар барысын кездестіруге болады.

1926 жылы республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ «Ақсу-Жабағылы» мемлекеттік табиғи қорығы құрылған. 2026 жылы қорыққа 100 жыл толады.

Мамандардың айтуынша, қорықтың фаунасы мен флорасы 2457 өсімдік пен жануардан тұрады. Қорықта құстардың 267 түрі, сүтқоректілердің 52 түрі, бауырымен жорғалаушылардың 32 түрі, қосмекендердің 267 түрі кездеседі. Мұнда қорғауды қажет ететін жануарлар мен құстардың сирек түрлері кездесетін болғандықтан оларды қорғап, табиғи қалыпта сақтау мақсатында күзет инспекторлары қызмет етуде. Қорық аумағын 28 мемлекеттік инспектор күзетеді. Атап айтсақ, 1 күзет қызметінің бастығы, 1 өрт сөндіру станциясының басшысы, 11 жедел топ мемлекеттік инспекторы бар. Сондай-ақ 1 байланыс инженері, 2 бас орманшы, 12 кордон инспекторы жұмыс істейді. Қорықта сұғанақтықпен күресу мақсатында рейдтік іс-шаралар тұрақты түрде жүргізіледі.

Сондай-ақ қорық кеңсесінде жабайы аң-құстарға арналған музей орналасқан. Өткен жылы қорық 2500 турист қабылдаған. Елімізден бөлек өзге шетелдерден туристер келген. Бүгінгі таңда Жабағылы ауылында қорықтың 10 адамға арналған қонақүйі мен жеке кәсіпкерлердің қонақүйлері жұмыс істейді. Әсіресе, жаз айларында туристердің саны артады. Негізі, қорық аумағында туризм саласы дамыса, ең алдымен өңір экономикасына тікелей пайда әкеледі. Жаңа жұмыс орындары ашылады, қызмет көрсету сапасы жақсарады, шағын және орта бизнес өркендейді. Қонақ үйлер, демалыс орындары, қоғамдық тамақтану орындары, көлік және сервистік қызмет түрлері дами түседі. Бұл – халықтың табысын арттырып, тұрмыс сапасын жақсартудың нақты жолы.

Табиғи туризм, экотуризм бағыттарының дамуы да маңызды. Ақсу–Жабағылы қорығы, Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық паркі сияқты бірегей табиғи аймақтар экотуризмді жандандыруға зор мүмкіндік береді. Қорыта айтқанда, туризм Түркістан облысы үшін тек экономикалық емес, әлеуметтік, мәдени және рухани тұрғыдан да маңызды сала. Бұл бағытты жүйелі түрде дамытып, инфрақұрылымды нығайту, сервистік қызмет сапасын арттыру – өңірдің болашағы мен беделін өсіретін басты міндеттердің бірі.