ЖАУШЫҚҰМ АУЫЛЫНДА ЖЕР ЖӘНЕ СУ РЕСУРСТАРЫН ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ТАЛҚЫЛАНДЫ

Жаушықұм ауылында жер және су ресурстарын тиімді пайдалану мәселелеріне арналған жиын өтті. Кездесуде жер телімдерін нысаналы мақсатына сай пайдалану, жайылым жерлерге полимерлі пленка қолдану арқылы ауыл шаруашылығы дақылдарын егу, жер үсті және жер асты су көздерін тиімді пайдалану, ағын су пайдалануға рұқсат алу, тиісті келісімшарттар жасау және өзге де өзекті мәселелер қаралды.

Жиынға аудан әкімінің орынбасары Бердешов Жұмасұлтан Оразбекұлы, Су ресурстарын реттеу, қорғау және пайдалану жөніндегі Арал–Сырдария бассейндік инспекциясы басшысының орынбасарының міндетін атқарушы Бекетов Шерхан Нұртазаұлы, Шардара ауданының аға прокуроры Санжар Дартаев, аудандық ауыл шаруашылығы бөлімінің қызметкерлері, «Қазсушар» РМК Түркістан филиалына қарасты Шардара өндірістік бөлімшесінің жауапты мамандары, ауыл әкімдіктерінің салаға жауапты қызметкерлері және ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері қатысты.

« – Ауыл шаруашылығы, егіншілік, мал шаруашылығы және тұрмыстық қажеттілік үшін су ең басты ресурс екені белгілі. Сондықтан жер үсті және жер асты су көздерін тиімді пайдалану, суды рәсімдеп, заңды түрде қолдану – бүгінгі күннің өзекті мәселесі. Жер үсті сулары, яғни өзендер, бұлақтар, канал, арық, тоған суларын білдіреді. Бұл суларды бейберекет пайдалану табиғатқа зиян келтіреді, ал суды үнемді пайдалану – егіннің өнімді болуына да әсер етеді. Сондай-ақ, жер асты сулары құдық, ұңғыма арқылы алынатын су. Бұл тұста айта кететін жайт заңсыз бұрғылау экологияға зиян тигізеді және бұл әрекетке айыппұл салынады. Сондықтан жер асты суын алу үшін рұқсат пен ресми құжаттар қажет. Сонымен қатар ағын суды пайдалану – рұқсатпен ғана жүзеге асырылады. Ағын су тек егін егуге, бау-бақша суғаруға, малға су беруге пайдаланылғаны дұрыс. Бірақ көп жағдайда өзеннен өз бетімен канал қазып су бұрып алу әрекеттері орын алып жатады. Бұл шешім заңсыз болып табылады. Су торабын бүлдіру де жауапкершілікке әкеледі. Сонымен қатар, суды бекітілген мөлшерден артық пайдалану – басқа шаруаларға зиянын тигізетінін естен шығармаған жөн. Одан бөлек, құдық қазу және жер асты суын пайдалану бойынша да өзіндік ережелер бар. Яғни, терең ұңғыма бұрғыланатын болса, өндірістік мақсатта су пайдаланылса, онда арнайы рұқсат керек болады. Бұл жер асты ресурстарын қорғау, топырақтың отыруын болдырмау, экологиялық қауіптің алдын алу үшін өте маңызды қажеттілік болып саналады. Сондықтан бұл заңдылықтарға әркім жауапкершілікпен қарауы керек, су – ортақ байлық екенін ұмытпау қажет. Тәртіпке бағынған ауыл ғана ұтады, себебі мұнда дау-дамайлар орын алмай, шаруалар жер және су ресурстарын тиімді пайдалануды қарастырады. Жалпы тұрғындар суды дұрыс, әділ әрі тиімді пайдаланса егін жақсы шығады, ауыл шаруашылығы дамиды, табиғат сақталады,ертеңгі ұрпаққа таза су қалады.» – дейді мамандар.

Бүгінде елімізде барлық салада цифрландыру жүріп жатыр. Сол сияқты су шаруашылығында да заманауи технологияларды қолдану – уақыт талабы. Бұл суды үнемдеуге, әділ бөлуге, дау-жанжалды азайтуға және шаруалардың жұмысын жеңілдетуге көмектеседі.

« – Бәpіміз білеміз су – тіршілік көзі, ауылдың қозғаушы күші. Егін де, мал да, тұрмыс та – бәрі судың есебінен. Сондықтан суға жауапсыз қарау – болашаққа зиян. Осыны ескере отырып, енді суды басқаруда жаңа заман талабына сай цифрлы жүйе енгізу жоспарланып отыр. Цифрландыру – суға қатысты жұмыстарды қағазбен емес, электронды жүйемен жүргізуге, есепті қолмен емес, техника арқылы жүргізуге мүмкіндік бермек. Оның пайдасы судың нақты мөлшерін өлшеуге болады,қай жерде қанша су кеткені көрінеді,артық жұмсау азаяды,су әділ бөлінеді. Сондай-ақ, даулы мәселелер азайып, ауыл шаруашылығында шығынан қарағанда өнім көбейеді. Цифрландыру бағытында каналдар мен құбырларға арнайы су есептегіш электронды құралдары қойылатын болады. Ол құралдар судың нақты көлемін есептейді, мәліметті телефон немесе компьютерге жібереді, судың жоғалуын анықтайды.Су беретін мекемелер мен әкімдік қай каналдан қанша су беріліп жатқанын,қай жерде су аз,қай жерде ақау бар екенін онлайн көре алады. Электронды келісімшарт дегеніміз болашақта суға өтінішті интернет арқылы беруге, келісімшартты онлайн рәсімдеуге, төлемді электронды төлеуге мүмкіндік болады. Бұл шаруаның уақытын үнемдейді. Егістікке қажетті су көлемі алдын ала есептеледі. Сол арқылы су ысырап болмайды, әр шаруаға жеткілікті су беріледі, суды кезекпен әділ таратуға мүмкіндік туады. Жер асты суын да цифрлы бақылау нәтижесінде ұңғыма, құдық арқылы алынатын сулар тіркеуге алынады,рұқсаты бар-жоқ тексеріледі және шамадан тыс су алу анықталады. Бұл жер асты суының сақталуын, табиғаттың бұзылуын болдырмауға көмектеседі.» – деді «Қазсушар» РМК Түркістан филиалына қарасты Шардара өндірістік бөлімшесінің жауапты мамандары.

Кездесу барысында көтерілген мәселелер бойынша жан-жақты түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, қатысушылар тарапынан қойылған сұрақтарға нақты жауаптар берілді.

ИІРСУ ДЕМАЛЫС АЙМАҒЫНЫҢ ҚҰРЫЛЫС ЖҰМЫСТАРЫ ТАЛҚЫЛАНДЫ

Түлкібас ауданы әкімдігі мен Қытайлық «Kazakhstan Silk Road International Cultural Tourism Investment Management» ЖШС өкілдері арасында Иірсу демалыс аймағының жобасына қатысты кездесу өтті. Түлкібас ауданының әкімі Асқар Естібаев бастаған топ шетелдік инвесторлармен бірге жобаның нақты кезеңдері мен іске асу тетіктерін егжей-тегжейлі талқылап, ұсыныс пікірлер де ортаға салынды. Алдын ала жоспарға сәйкес, құрылыстың алғашқы кезеңі қаржы тетіктері шешілген жағдайда 2026 жылдың наурыз айында басталып, маусым айында алғашқы нысандар іске қосылады деп жоспарлануда. Жобаның басты ерекшелігі — табиғи сұлулығы сақталған, экологиялық таза аймақта туризм инфрақұрылымын дамыту.

Иірсу елдімекенінен Ақсу шатқалына дейінгі жол құрылысы мемлекет және инвесторлар қаржысымен жүргізілмек. Көру алаңы — яғни шыныдан салынатын аспалы алаңы да мемлекеттік бюджет есебінен жүзеге асырылады. Алайда жобаның негізгі кешендері – 200 бөлмелі, 3 қабатты, 4 жұлдызды қонақ үй, мейрамханалар мен демалыс орындары инвесторлар есебінен салынады. Кездесу барысында екі тарап табиғатты сақтау, экологиялық нормаларды қатаң ұстану, туристік әлеуетті арттыру мәселелерін алдыңғы орынға қойды. Аудан басшысы Иірсу шатқалын еліміздегі жетекші экотуризм орталығына айналдыру мақсаты бар екенін атап өтті.

Түркістан облысының табиғаты көркем өңірлерінің бірі – Түлкібас ауданы. Таулары мен өзен-салалары, ерекше табиғи ландшафты және таза ауасымен бұл аймақ экотуризм, отбасылық демалыс және сауықтыру туризмі үшін өте қолайлы. Осы мүмкіндіктерді тиімді пайдалану мақсатында Иірсу демалыс аймағын құру – аудан экономикасына тың серпін беретін маңызды жоба болып саналады. Бұл жоба – аталған аймақты көркейтуге, халықтың тұрмысын жақсартуға, жастарға жұмыс беруге бағытталған игі бастама. Бұл аймақ халықтың тынығып демалатын орны, туристер келетін тартымды жер, аудан экономикасына табыс түсіретін жаңа мүмкіндік болады. Иірсу табиғаты әсем, ауасы таза, туристік демалысқа өте қолайлы жер. Сондықтан осы мүмкіндікті тиімді пайдалану әлеуметтік-экономикалық даму үшін пайдалы. Бастысы жаңа жұмыс орындары ашылады. Қызмет көрсету, құрылыс, демалыс үйлерінде жұмыс, сауда орындары – бәріне жергілікті тұрғындар да тартылатын болады. Жергілікті кәсіпкерлерге шағын дәмханалар ашуға, азық-түлік сатуға, ұлттық тағам ұсынуға, кәдесый, бал, сүт өнімдері мен бау бақшы, көкөніс-жемістер сату дегендей мүмкіндіктер де пайда болады.

Демалыс аймағы салынса, инфрақұрылым бірге дамиды. Жол, жарық, байланыс жақсарады. Бұл ауыл өміріне де оң әсер етеді. Келген қонақ ауданның көрікті жерлерін көреді және оны танытуға да ықпал жасайды. Иірсу демалыс аймағының жобасына демалыс үйлері мен коттедждер, отбасылық демалыс орындары, балалар ойын алаңдары, серуендеу және табиғатты тамашалау жолдары, спорттық және жастар демалыс алаңдары да кіреді. Бұл жоба табиғатты құрту үшін емес, халыққа қызмет ету үшін жасалады. Сондықтан мамандар орман мен жасыл аймақ сақталады, қоқыс тастауға жол берілмейді, экологиялық талаптар қатаң бақылауда болатынын айтады.

Жалпы Түлкібас ауданы өзіндік табиғатымен ерекшеленеді және инвесторлардың қызығушылығын арттыра түседі. 2025 жылы аймақта туризм саласын дамыту мақсатында жалпы құны 2,3 млрд. теңгелік 3 жобаны іске асыру жоспарланған болатын. Атап айтқанда, Қараағашты ауылында орналасқан «Ақсу-Жабағылы» оңалту сауықтыру кешенінің» қайта құрылымдау жұмыстарын жүргізіп, шипажай сыйымдылығын 500 орынға арттыру. Одан бөлек, Кершетас ауылында орналасқан жеке кәсіпкер «Патсаев К» туристік аймағы. Жобаның құны 150 млн теңге. Нысанның құрылыс жұмыстары аяқталып, қазіргі таңда іске қосылды. Машат ауылында орналасқан жеке кәсіпкер «А.Бакеев» демалыс аймағы. Жобаның құны – 200 млн теңге. Нысанның құрылыс жұмыстары аяқталып, құжаттары рәсімделген. Бұл жобалар арқылы да  175 жаңа жұмыс орны ашылған.

Айта кетейік бұған дейін Түлкібас ауданының делегациясы тәжірибе алмасу мақсатында Қытай елінің Хунань правициясы, Чанша қаласына қарасты Кайфу мен Нисянь аудандарындағы толық автоматтандырылған өндірістік аймақтарының жұмысымен танысқан болатын. Сонымен қатар, аталмыш ауданның жобалық институтында болған аудан делегациясы білікті мамандар дайындаған шатқал үстінен көру алаңдарының, тағы да басқа түрлі жобаларымен және сол мезетте институт мамандарының дайындаған ауданда Ақсу шатқалында жоспарланып жатқан көру алаңының 7 түрлі нұсқасымен танысқан еді. Инвестициялық жобада мейрамханалар мен саябақтарды қазақтың ұлттық нақыштарына бейімдеу және тау бөктерінде заманауи демалыс орындарын салу қарастырылған. Сондай-ақ, шатқалдан табиғатты тамашалауға арналған аспалы көпірдің түрлі жобасы да әзірленген.

Өндіріс пен экспортты қатар дамыту маңызды (2-бөлім)

Жалпы, Ордабасы ауданы Түркістан облысының өндірістік әлеуетін арттырудағы маңызды аудандардың бірі болып табылады. Соңғы жылдарда бірнеше ірі өндірістік жобалар іске қосылды.  Индустриалды аймақ және инвестицияларға тоқталар болсақ, Ордабасы ауданында 52 гектар аумақты қамтитын Бадам индустриалды аймағы құрылған. Онда 15,9 млрд теңгеге 5 инвестициялық жоба қолға алынған, соның ішінде гипсокартон бұйымдары, арматура, қорғасын өнімдері және тоқыма фабрикасы сияқты жобалар бар. Ауданда Шұбар аумағында 70 га өндірістік парк салу жоспарлануда. Жаңа өндірістік кәсіпорындар қатарында қалдықтарды қайта өндіретін «Green Technology Industries» зауыты іске қосылды.

Бұл кәсіпорын синтепон талшығын өндіреді, жылына 15 000 тонна өнім шығара алады және негізінен Ресей нарығына экспорттайды. Инвестициялық құны – 1,6 млрд теңге, және 130 дан астам адамды жұмыспен қамтиды.  Сонымен қатар, қыш зауыты «Bokei» индустрияландыру картасы аясында ашылды. Бұл зауыт тәулігіне 100 000 дана қыш өндіре алады және еліміздің басқа аймақтарына тауар жеткізеді.  2025 жылы аудан аумағында Қазақстандағы алғаш рет сиыр сүйегін өңдейтін өндіріс зауыты салынуда Инвестиция – 9 млрд теңгені құрайды.  5 000 тонна жылдық өндіріс, шамамен 100 адам жұмыспен қамтылады.

Ордабасы ауданының ауыл шаруашылығы да экспорттық әлеуетке ие. Атап өткендей, мақта өңдеу және мақта өнімдері шығаратын кәсіпорындар аймақта белсенді жұмыс істейді. Қазіргі таңда мақта өңдеумен айналысатын зауыттар және жүгері, басқа да дақылдар ауыл шаруашылығы экспортында маңызды рөл атқарады. Бұл ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу арқылы экспортқа шығару бағытында қосымша мүмкіндіктер бар екенін көрсетеді.

2025 жыл – Түркістан облысы үшін экономикалық даму көрсеткіштеріне жаңа белсенділік қосылған кезең. Өңірдің өндірістік әлеуеті артып, экспорттық бағытта нақты өсімдер байқалды. Жалпы өңірлік өнім қаңтар–маусым аралығында 2 056 328,7 млн теңгені құрап, 2024 жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда нақты 9,5% өсті, бұл облыстың экономикалық өсудің тұрақты қарқынын көрсетеді.

Биылғы жылдың қаңтар–қараша айларында облыстың өнеркәсіп өндірісі көлемі 1 400 331,3 млн теңгені құрап, 2024 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 12,5% артты. Бұл өсім өңдеу өнеркәсібі, тау-кен өндірісі және энергетика салаларындағы өндірістің кеңеюі арқасында жүзеге асты. Облысқа салынған негізгі капитал инвестициялары да айтарлықтай артты. 2025 жылғы қаңтар–қарашада негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 1 405 641,6 млн теңгені құрап, 2024 жылғы деңгеймен салыстырғанда 23%-ға өсті.

Бұл көрсеткіш өңірде өндірістік және инфрақұрылымдық жобаларды белсенді жүзеге асыру жалғасып жатқанын көрсетеді.Ал, Еуразиялық экономикалық одақ елдерімен сауда: 2025 жылғы қаңтар–қазан аралығында облыстың сауда айналымы 1 198,2 млн АҚШ долларын құраған. Осы көлем 2024 жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 5,7% өскенін аңғартады. Импорт көлемі айтарлықтай өскен — 283,7 млн АҚШ доллары, бұл өткен жылғы сәйкес көрсеткішпен салыстырғанда 45,8%-ға еселеніп отыр.

Экспортты дамыту тек өндіріс көлеміне ғана емес, заманауи қойма жүйесі, логистикалық орталықтар, теміржол және автокөлік бағыттарының дамуына тікелей байланысты. Түркістан қаласының жаңаруы, жаңа әуежайдың іске қосылуы, шекаралық аймақтардағы логистикалық мүмкіндіктердің кеңеюі Түркістан облысын халықаралық экономикалық кеңістікке тереңірек енгізіп отыр.2025 жылғы қаңтар–қарашада облыстың бөлшек сауда көлемі 426 253 млн теңге болып, 2024 жылмен салыстырғанда 16,2% өсті, ал көтерме сауда көлемі 357 398,9 млн теңге болды және 2024 жылмен салыстырғанда 202,7%-ға өскен.

Инвесторларға қолайлы орта – тұрақты дамудың кепілі екені анық. Бұл бағытта мемлекеттік қолдау шаралары, салықтық жеңілдіктер, арнайы экономикалық аймақтардың жұмысы отандық және шетелдік инвесторларды тартуға оң әсерін тигізуде. Инвестиция – жаңа технология, жаңа жұмыс орны, сапалы өнім және экспорттық мүмкіндік деген сөз. Сондықтан Түркістан облысында инвесторларға қолайлы бизнес-климат қалыптастыру – өңірлік саясаттың маңызды бағыты. Бұл көрсеткіштер облыс нарығының сұраныс пен ұсыныстың белсенді өсуін, сондай-ақ экономикалық қызметтің кеңеюін көрсетеді.

Өндіріс пен экспортты қатар дамыту – Түркістан облысының экономикалық тәуелсіздігін күшейтіп, халықтың тұрмыс сапасын арттыратын стратегиялық міндет. Өңірде жүзеге асырылатын жобалар мен нақты қолдау шаралары нәтижесінде Түркістан тек тарихи-рухани орталық қана емес, өнеркәсібі дамыған, экспорттық әлеуеті күшті экономикалық өңір ретінде қалыптасып келеді.

Өндіріс пен экспортты қатар дамыту маңызды

Өндіріс пен экспортты қатар дамыту – Түркістан облысының экономикалық серпінінің өзегі. Түркістан облысы соңғы жылдары еліміздің экономикалық картасында жаңа қарқынмен дамып келе жатқан өңірлердің біріне айналды. Әсіресе өндіріс пен экспортты қатар дамыту бағыты аймақ экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттырып, жаңа жұмыс орындарын құруға, халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға нақты ықпал етіп отыр. Бұл үрдіс өңірдің географиялық орналасуымен, табиғи ресурстарымен, инфрақұрылымдық мүмкіндіктерімен және мемлекеттік қолдау шараларымен тікелей байланысты.

Өндірістің тұрақты өсуі – экономиканың тірегі. Түркістан облысында индустриялық-инновациялық даму бағдарламалары аясында өңдеу өнеркәсібі, құрылыс материалдары, тамақ өнеркәсібі, тоқыма және ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу бағыттары ерекше дамып келеді. Аудан-қалаларда индустриялық аймақтар мен арнайы экономикалық аймақтардың жұмысы жанданып, кәсіпкерлерге инфрақұрылым, жеңілдіктер және қолайлы инвестициялық орта ұсынылуы өндірістің кеңеюіне мүмкіндік беріп отыр. Ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу – мақта, жеміс-жидек, көкөніс, бақша дақылдарын қайта өңдеу кәсіпорындары құрылып, қосылған құны жоғары өнім өндіру үлесі өсіп келеді.

Құрылыс индустриясында цемент, кірпіш, құрылыс материалдары өндірісінің дамуы өңірдегі қарқынды құрылысқа қызмет етіп қана қоймай, экспорттық әлеуетті арттыруда. Тоқыма және жеңіл өнеркәсіп – халықаралық нарыққа бағытталған өнім шығару ісі жолға қойылып, экспортқа шығатын бәсекеге қабілетті брендтер қалыптасуда.

Өндірістің дамуы экспорттық мүмкіндіктерді кеңейтумен қатар жүруі тиіс. Түркістан облысы үшін бұл – үлкен стратегиялық басымдық. Өңірдің Орталық Азияның дәл торабында, көршілес Өзбекстан мен Қырғызстанға жақын орналасуы, халықаралық көлік дәліздерінің өтуі логистикалық артықшылық береді. Облыстан негізінен ауылшаруашылық шикізаты ғана емес, қайта өңделген дайын өнімнің үлесін арттыру – басты мақсат. Дайын өнім экспорттау арқылы өңір бюджетіне түсетін табыс көбейіп, аймақтық экономиканың тұрақтылығы нығаяды.

Осы бағытта Ордабасы ауданындағы ауыл шаруашылығы саласында тұрақты жұмыс жүргізіп келе жатқан ірі кәсіпорындардың бірі – Төрткүл ауылындағы «Рамазан-Агро» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі. Бұл шаруашылық 2009 жылы құрылып, егін шаруашылығымен айналысып келеді. Компанияның негізгі бағыты – суармалы жерлерде мақта егу және оны өңдеу арқылы ішкі және сыртқы нарыққа жоғары сапалы өнім ұсыну.

Бүгінгі таңда серіктестіктің қарамағында 723 гектар суармалы жер бар. Кәсіпорын осы алқаптарға Түркиядан әкелінген жоғары сапалы мақта сорттарын егіп, жыл сайын шамамен 4500 тонна мақта шикізатын жинайды. Жиналған өнім кәсіпорынның өз мақта өңдеу зауытында өңделіп, жылына 35 000 тоннаға дейін мақта талшығы өндіріледі. Шаруашылық құрамында 77 тұрақты қызметкер еңбек етеді, ал маусымдық жұмыстар кезінде бұл көрсеткіш 300 адамға дейін жетеді. Бұл ауыл тұрғындарын тұрақты жұмыспен қамтуға айтарлықтай үлес қосуда.

«Рамазан-Агро» серіктестігі өндіріс тиімділігін арттыру мақсатында заманауи ауыл шаруашылық техникаларын кеңінен қолданады. Кәсіпорынның меншігінде 120-дан астам техника бар, олардың қатарында John Deere маркалы мақта жинайтын комбайндар, тракторлар, тіркемелер, тиегіштер мен басқа да заманауи жабдықтар бар. Сонымен қатар шаруашылық өз алқаптарына жаңбырлатып суару жүйесін орнатқан. Бұл өздігінен жүретін инновациялық техника су ресурстарын үнемдеуге, сонымен қатар тыңайтқыштарды тиімді пайдалануға мүмкіндік беруде.

«Рамазан-Агро» ЖШС өнімдері тек отандық нарықта ғана емес, шетелде де жоғары сұранысқа ие. 2016–2017 жылдары серіктестік Чехияның Cotton CZ S.R.O. компаниясымен үш келісімшарт жасап, тұрақты серіктестік орнатты. Сонымен қатар, шаруашылықтың өнімдері Беларусь, Ресей және Молдова елдеріне экспортталады.

Компания мақта шаруашылығын дамыту арқылы өңірдегі агроөнеркәсіптік кешеннің өркендеуіне өз үлесін қосып келеді. Сондай-ақ, Қазақстандық мақтаның сапасын арттыру және оны әлемдік нарықта ілгерілету мақсатында мақта шаруашылығын дамытудың мемлекеттік бағдарламасын әзірлеу мен енгізу жөнінде ұсыныстар білдіріп отыр. Өндіріс пен экспортты қатар дамытып отырған «Рамазан-Агро» ЖШС – Ордабасы ауданындағы ғана емес, күллі өңірлердегі мақта шаруашылықтарына үлгі болып отыр.

Түркістан облысында 110,2 мың гектар жер 170 млн көшет егу үшін бекітілген.

Түркістан облысында 3 млн 472 мың гектарды құрайтын мемлекеттік орман қоры жерлері бар. Орманмен көмкерілген алқабы- 1 млн 587 мың гектар немесе 45,7 пайыз,  далалы құмды алқабы – 1 млн 884 мың гектар немесе 54,3 пайызды құрайды. Бұл, республикаға бағынысты ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды және орман шаруашылығы жерлерін қоса есептегенде облыстың жер көлемінің
30 пайыз бөлігін құрайды.  Жалпы Түркістан облысының  жер көлемі – 11 млн.610 мың гектар.

Мемлекет басшысының мемлекеттік орман қоры жерлеріне 2 млрд. ағаш отырғызу бойынша тапсырмасына сәйкес, облыста  Кешенді жоспар әзірленіп, Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігімен келісіле отырып, облыс әкімдігімен     2021-2027 жылға дейін 110,2 мың гектар жерге 170 млн көшет егу үшін бекітілген. Президент Аппараттының хаттамалық тапсырмасына сәйкес  2029 жылға дейін қосымша көлемін 2 есеге көбейту ұсынылған.

Жоспар бойынша елді мекендерді көгалдандыруға облыстағы орман шаруашылығы мекемелерінің тұқымбақтарынан 2022 жылы-251685, 2023 жылы-1088644, 2024 жылы – 997 329 дана әртүрлі көшеттер босатылып, тапсырма аясында 2021-2024 жылдарда облыс көлемінде жалпы 2 736,0 мың дана көшет отырғызылды.

2025 жылы облыстың  аудан, қалаларына жалпы  1 млн-нан астам көшет босату жоспарлануда. Бүгінгі күні  басқармаға қарасты тұқымбақтардан (орман шаруашылықтар) көктем айларына жоспарланған көшет көлемінен 439 965 дана босатылып, одан бөлек аудан, қала әкімдіктерінің бюджеті және демеушілер есебінен  69 874 көшет алынса, жалпы көктемгі маусымда 509 839 дана көшет отырғызылды. Орман шаруашылығы нұсқаулықтарында 30% көлемде толықтыру шаралары қарастырылған. Көшеттердің көнімділігін тексеру анықтау және аудан, қала  әкімдіктерінің сұраныстарына сай 2026 жылы – 224,2 мың дана (15%), 2027 жылы – 149,5 мың дана (10%) және 2028 жылы –  74,6 мың дана (5%), жалпы 448 559 дана қосымша көшеттер босату жоспарлануда.

2024 жылы орман питомниктерінде 30,0 млн.-нан аса көшеттер өсірілсе, орман питомниктерінің санын ұлғайту, көшет сапасын жақсарту бағытындағы жұмыстар барысында  2025 жылы – 35,0  млн, 2027 жылға 40,0 млн, 2029 жылға 60 млн көшет өсіру жоспарлануда. Бүгінгі күнге орман шаруашылығы мекемелерінің жалпы көлемі 342 гектарды құрайтын, 21 орман питомнигі бар, көшеттің 17 түрі өндіріледі.

Көшет өндірудің саны, сапасы және түрлері бойынша Түркістан облысы Республка көлемінде алдыңғы қатарда. Қазіргі таңда өзіңіздің тапсырмаңызға сәйкес, басқармаға қарасты орман шаруашылықтарының тұқымбақтарында көшеттерге тиісті көлемде  суару және дәрі беру жұмыстары күшейтіліп, стандартқа сай бойы 1,5-2,0 метрден кем емес көшеттермен қамтамасыз етуге толық мүмкіндік бар. Сол себепті Өңіріміздің климаты ыстық және жердің тұзды, сортаң, топырақты болуына байланысты тиісті көшеттер егілуін және  жазғы маусымдағы суару жұмыстарын күшейту, түнгі және күндізгі кезекшіліктер мен тасымалдау, алып кету күндерін нақтылап бекітілген қызметкерлер  қатаң бақылауды қамтамасыз ету қажет.

2021-2024 жылдарда жалпы  79 мың га аумаққа, 117 млн көшет егілді, бұл 46 пайызды құрайды. Ағаш отырғызу жұмыстары бойынша жоспарланған көлемдер жылма-жыл артуда. Оның ішінде 14 орман питомнигі, жалпы көлемі 237 га тұрақты, 8 орман питомнигі 105 га уақытша питомниктер.

Жергілікті жерсіндірілген жапырақты (қарағаш, шаған, емен, айлант), қылқанды (бозарша, арша, қарағай) жеміс ағаштары (өрік, алма, шие, шабдалы) мен биылғы жылы гүлді ағаш-бұта (сирийская роза, лигустра) түрлерін отырғызуға басымдылық беріледі. 2025 жылдың маусым айында басқарма тарапынан зерделеу жұмыстарын жүргізу барысында келесі жағдай орын алған. Түркістан облысында 2021-2025 жылдар аралығында  1,1 млн көшет отырғызу іс-шараға сәйкес, 801 елді мекеннің 90% көгалдандыруға 4 млн-ға жуық көшет егу жоспарланған. Елді мекендерде егілген көшеттерді ерекше күтіп-бапталып, суғару және қоршаумен қамтамасыз етілген жағдайда көшеттердің көнімділігі  80 пайыздан төмен болмауы керек.

Облыс бойынша аудан, қала аумақтарында 2024 жылдың күзі және 2025 жылдың көктемінде отырғызылған көшеттердің жалпы өнімділігі 56,2 пайызды, қоршаулар 71,1 пайызды және суару  68,6 пайызды құрайды. Суару жүйесі мен күтіп баптау жұмыстарының деңгейі төмен, күндізгі және түнгі суару кезекшіліктері ұйымдастырылмағандықтан маусым айындағы нәтиже төмен деңгейде екені анықталды. Әрбір аудан, қала босатылған көшеттерді уақытынан кешікпей алып, суару жүйесі мен қоршауы сапалы дайындалған жерге отырғызса көшеттердің көнімділігі жоғары болатындығы белгілі фактор .

Жұмысты дұрыс деңгейде ұйымдастырған Арыс, Түркістан қалалары, Созақ, Келес, Ордабасы, Шардара аудандарынан көшеттердің өнімділігі жоғары және сапалы екенін көруге болады. Бұл аудандарда көшеттің санына емес сапасына көңіл бөлінген. Арыс қаласында өткізілген семинардың қорытындысына сәйкес, Сіздің хаттамалық тапсырмаңыз бойынша аудан, қалалар өз аймақтарында жергілікті тұқымбақ ұйымдастыру тапсырылған, бұл бағытта аудан әкімдіктері тек хат жүзінде ғана мәлімет берілуде.

Бүгінгі күні аудан, қала әкімдіктерінен биылғы егілетін көшеттер көлемдері мен түрлерін нақтылау мақсатында жұмысшы топ құрылып аралау шаралары жүргізіліп, мәлімет жинақталды. Көшеттерді босатуда аудандардың климаттық ерекшелігі ескеріліп, әр лесхозға үйлестіру және қадағалауға аудан, қалалардан жауапты қызметкерлер нақтыланып, облыс әкімінің орынбасары Н.Тұрашбековпен бекітілген. Қазіргі таңда қосымша сұраныс болған жағдайда аталған көлемді толық қамтуға мүмкіндігіміз бар. Барлық аудан, қалаға күзгі ағаш егу маусымына дайындығы және жоспары бойынша 21.08.2025 жылы №29/1972 хатпен жолданған.

@Түркістан облысында Көгалдандыру жұмыстарының атқарылу деңгейі және күтіп-баптау жұмыстарының атқарылу барысы туралы Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының мәліметі

ПРЕЗИДЕНТ ТАПСЫРМАЛАРЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ: ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДА МЕМЛЕКЕТКЕ ҚАЙТАРЫЛҒАН АКТИВТЕР ЕСЕБІНЕН ӨНЕР МЕКТЕБІ ПАЙДАЛАНУҒА БЕРІЛДІ

Түркістан облысы Ордабасы ауданы Темірлан ауылында музыкалық бағыттағы Өнер мектебі пайдалануға берілді. Жаңа нысанның ашылу салтанатына Қазақстан Республикасының Бас Прокурордың орынбасары Ғабит Садырбеков пен Түркістан облысы әкімінің бірінші орынбасары Зұлпыхар Жолдасов қатысып, оқушылар мен ұстаздарды, тұрғындарды құттықтады.

– Өңірімізде әлеуметтік нысандар ашылып, ауылдың инфрақұрылымы жақсара түсуде. Солардың бірін бүшін ашудамыз. Бұл жаңа өнер мектебі ауданның рухани дамуына, жастардың өнерге деген қызығушылығын арттыруға үлкен серпін беретіні айқын. Жаңа нысанның құрылысы мемлекетке қайтарылған активтер есебінен қаржыландырылды. 870 миллион теңгеден астам қаржы халықтың игілігіне бағытталды. Бұл – Президентіміз Қасым-Жомарт Тоқаевтың: «Қайтарылған әрбір актив ел игілігіне жұмсалуы керек» деген ұстанымының нақты орындалуы, – деді Зұлпыхар Жолдасов.

2025 жылдың сәуір айында басталған құрылыс желтоқсан айында толық аяқталып, өнерге құштар балалар үшін жаңа мүмкіндіктерге жол ашты. 300 орындық «Өнер мектебі» мекемесінде балалардың музыкалық білім алуына, шығармашылығын шыңдауына барлық жағдай жасалған. Музыка ғимаратында мәдени іс-шараларды өткізуге арналған 150 орындық зал бар. Сонымен бірге кітапхана, топтық жаттығу, ұлттық сапаптар, гитара, фортепиано сабақтарына арналған бөлмелермен және музыкалық аспаптар бөлмесімен қамтылған. Екінші қабатында дыбыс жазу студиясы, хор үйірмесі және музыкалық үйірмелер, халық аспаптар бөлмесі, сахна, сахналық жабдықтар қоймасы орналасқан.

Бұл жаңа ғимарат – 1974 жылы салынған, санитарлық талаптарға сай келмейтін, апатты жағдайда жұмыс істеген ескі мектептің орнына тұрғызылды. Соңғы жылдары ескі ғимаратта 400-ден астам бала білім алып, бұл көрсеткіш оның жобалық қуатынан 2-3 есе асып кеткен еді, ал 45 мұғалім тар, суық, ескірген бөлмелерде жұмыс істеп келген. Енді бұл мәселе толық шешіліп отыр.

Темірландағы жаңа музыка мектебі – ауылдың мәдени өмірін жаңғыртып, жаңа таланттардың өсіп шығуына жол ашатын ерекше жоба. Балалар енді музыка мен хореографияны заманауи студияларда, кең әрі жарық кабинеттерде меңгеріп, шығармашылық қабілеттерін еркін дамыта алады. Бұл – мемлекетке қайтарылған активтердің қоғам үшін нақты пайдаға айналуының жарқын мысалы.

Айта кетейік, елімізде заңсыз иемденілген активтерді мемлекет меншігіне қайтару жұмыстары жалғасып жатыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша бұл қаражат еліміздегі жүздеген әлеуметтік нысан құрылысы мен жаңғырту жұмыстарына бағытталған. Ал осы қор арқылы Түркістан облысында 30-ға жуық нысан мен жоба қаржыландырылуда. Оның ішінде елді мекендерді ауыз сумен қамту, бір медициналық нысанды күрделі жөндеуден өткізу және өзге де жобалар бар.

БӘЙДІБЕКТЕГІ ЖҰЛДЫЗ ЕЛДІ МЕКЕНІ ТАЗА АУЫЗ СУМЕН ҚАМТЫЛДЫ

Түркістан облысы тұрғындарын сапалы инфрақұрылым жүйелерімен қамту жұмыстары жалғасуда. Түркістан облысындағы Бәйдібек ауданы Ағыбет ауылдық округіне қарасты Жұлдыз елді мекенінде магистральды ауыз су жүйесі пайдалануға берілді.

Салтанатты іс-шараға аудан әкімінің міндетін атқарушы Бақыт Қырғызалиев қатысып, Жұлдыз ауылының тұрғындарын құттықтап, бұл бағытта ауданда атқарылып жатқан жұмыстардың легін баяндап берді. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлының тапсырмасына сәйкес, аудан көлемінде елді мекендерді сапалы ауыз сумен қамту жұмыстары жүйелі атқарылып жатқанын атап өтті.

Жаңа нысан арқылы Жұлдыз ауылындағы 65 тұрғын үй мен инфрақұрылым жүргізілген 39 жерге ауыз су жүйесі жеткізілді. Нәтижесінде, ауылдағы 367 тұрғын сапалы ауыз сумен қамтылып отыр. Қазіргі таңда Бәйдібек ауданындағы елді мекендердің 100 пайызы орталықтандырылған ауыз сумен қамтылған. Аудандағы «Шаян – Жамбыл – Танатар» елді мекендерінің арасындағы магистральды су құбыры мен су тазарту қондырғысын қайта құру жұмыстары жүргізілуде. Бұл көрсеткіш ел Президентінің тапсырмасын толық орындаудың айқын көрінісі болып отыр.

Нысанды 2026 жылы аяқтау жоспарланған. Одан бөлек, 14 елді мекеннің Кеңестөбе, Амансай, Жыланды, Сарыбұлақ, Мыңбұлақ, Тұрақты, Жаңаталап, Ақтас, Кеңсай, Қошқарата, Теректі, Шалдар, Жарықбас, Алмалы елді мекендерінде ауыз су жүйелеріне ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Ал Жаңаталап, Жұлдыз елді мекендерінде ауыз су жүйелерінің құрылысы аяқталып, пайдалануға берілді. Сонымен қатар биыл Боралдай, Ағыбет, Жамбыл, Түйетас елді мекендеріндегі ауыз су жүйелеріне қайта құру жұмыстарын бастауға облыстық бюджеттен қаржы бөлінді. Нысан құрылыстары 2026 жылға өтпелі. Өңірде халық игілігіне бағытталған әлеуметтік маңызы бар жобалар кезең-кезеңімен жүзеге асырылады.

ШАҒЫН КӘСІП – АУЫЛ ДАМУЫНЫҢ ТІРЕГІ (3-бөлім)

« — Мемлекет тарапынан біз секілді ауыл тұрғындарына үлкен қолдау болып жатыр. Несие алып, өз кәсібімді бастауға мүмкіндік туды. Қазір жылыжай толық іске қосылды. Алдағы уақытта өнім көлемін арттырып, жаңа жұмыс орындарын ашуды көздеп отырмын. Өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуы оның тұрғындарына да қолдау болары анық. Қазір Түркістан облысы өркендеп келеді. Шағын және орта бизнеске, ауыл шаруашылығы саласына да қолдау ерекше», — дейді Өтеген Сағындықов.

Жылыжайда заманауи тамшылатып суару жүйесі орнатылған. Бұл тәсіл суды үнемдеп, өнім сапасы мен көлемін арттыруға септігін тигізеді. Сонымен бірге жылыжайдағы климаттық жағдай арнайы құрылғылармен бақыланады. Өтеген Сағындықовтың үлгісі ауылда да табысқа жетуге, ауыл шаруашылығын жаңа деңгейге көтеруге болатынының айқын дәлелі. Жоба арқылы қолдау тапқан әр азамат ауыл экономикасын дамытуға, отбасылық табысын арттыруға мүмкіндігі бар.

Ал, Түлкібас ауданында ауылдарды дамыту мақсатында «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша несиелендіру 6 бағытта жүзеге асырылып, өсімдік, мал, құс, балық шаруашылықтары және кооперативтерді жабдықтау мен тұрғындардың өз кәсібін ашуға мүмкіндік жасалған. Бағдарлама былтыр Мичурин, Балықты, Рысқұлов, Шақпақ ауылдық округтерінде іске асырылып, 1 млрд 396 млн. теңгеге 209 жоба қаржыландырылды. Сонымен қатар, 2024-2026 жылдары ауыл шаруашылық саласы бойынша 9,8 млрд. теңгені құрайтын 11 инвестициялық жобаны іске асыру жоспар тізіміне енген. Нәтижесінде 200-ге тарта жаңа жұмыс орны ашылған болатын. Өткен жылы аудандағы жалпы ауылшаруашылық өнім көлемі – 61 млрд 266 млн. теңгені құраса, ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуын арттыру мақсатында 4 орта, 22 шағын, 6 қосалқы кәсіпорын, барлығы 32 кәсіпорын жұмыс жасауда. Ауданда өнеркәсіп кәсіпорындарын дамыту мақсатында 2024-2026 жылдары өнеркәсіп саласы бойынша 447 млрд. теңгені құрайтын 11 жобаны сүйемелдеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұдан бөлек, аудан экономикасының дамуының маңызды бір бағыты туризм саласы. Бүгінде ауданда 36 туристік нысан бар. Жыл сайын ауданның керемет аймақтарына мыңдаған туристе келеді. Жалпы туризм саласы бойынша алдағы 3 жылда жалпы құны 12,4 млрд. теңгені құрайтын 8 жобаны сүйемелдеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Сонымен қатар, туризм саласын дамыту мақсатында аудан аумағынан 80 га жерге емдік-сауықтыру рекреациялық аймақ құру бойынша жұмыстар жүргізілуде. Мемлекеттік бағдарламалардың шеңберінде осы бағыттағы кәсіпті дамытуға ниетті азаматтар да жетерлік. Бұл кәсіп арқылы туризмді өркендетуге де мүмкіндік бермек.

Сонымен қатар, Түлкібастықтар ауыл шаруашылығын экономикамыздың стратегиялық мәні айрықша саласы деп біледі. Бұл саланың қарқынды дамуы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың ерекше назарында. Қазақстан аграрлық мемлекет ретінде терең өңделген өнім шығаруға басымдық беріп келеді. Осы орайда, мемлекеттік бағдарламалар ауыл кәсіпкерлігін қолдауға, өңірлік өндірістің нақты өсіміне серпін беру бағытындағы жұмыстарды жүйелендіруге мүмкіндік беріп отыр. Түркістан облысының негізгі экономикалық қуатын ауыл шаруашылығы құрайтыны белгілі. Облыс көлемінде ауыл шаруашылығы мен қайта өңдеу саласындағы өндірістік қуат артып, жаңа кәсіпорындар іске қосылып келеді.

Осындай кәсіпкерлік нысанның бірі – «Майтөбе–Сүт» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативі. Кооперативтің өндіріс желісі, өнім сапасы және маусымдық қабылдау көлеміне тоқталар болсақ, жаз айларында тәулігіне 5 мың тонна, қыста 3 мың тоннаға дейін сүт қабылдайтын кәсіпорын бүгінде 13 адамды тұрақты жұмыспен қамтып отыр. Бұл – ауылдағы еңбек нарығын қолдаудың маңызды көрсеткіші.

Келесі нысан – «Түлкібас жеміс-жидектері» ауыл шаруашылығы кооперативі. Заманауи қондырғылармен жабдықталған кәсіпорын жылына 5000 тонна жеміс-жидекті қайта өңдеуді жоспарлап отыр. Мұнда 20 азамат тұрақты жұмыспен қамтылған және бұл жоба өңірдегі қайта өңдеу саласының әлеуетін арттыруға жұмыс жүргізетін болады. Алдағы уақытта өндіріс технологиясының тиімділігі мен өнім өткізу нарығын кеңейту бойынша жергілікті билік нақты іс-шаралар жоспарын да назарға алған.

Сонымен қатар, Түлкібас ауданында «Тау Форель» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативінің жұмысы да қарқын алған. Жылына 8–10 тонна ханбалық өндіретін кәсіпорын бүгінде өнімін Шымкент, Алматы және Астана қалаларына жөнелтуде. Алдағы уақытта мұнда форельмен қатар сазан және бекіре балық тұқымдарын өсіру жоспарланған. Жоба құрлытайшылары өндіріс ауқымының ұлғаюуы тұтастай аудан экономикасын әртараптандыруға мүмкіндік беретінін айтады. Агроөнеркәсіп кешенінің басты бағыттары бойынша инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға басымдық беріліп жатыр. Бұл саладағы өнімдердің экспортын ұлғайту – отандық кәсіпкерлер үшін стратегиялық мақсат болып белгіленген.

ШАҒЫН КӘСІП – АУЫЛ ДАМУЫНЫҢ ТІРЕГІ (2-бөлім)

Әрбір ауылда кем дегенде бірнеше табысты шағын кәсіп қалыптасса, ауылдың әлеуеті артып, өмір сапасы жақсарып, болашаққа деген сенім нығая түсері сөзсіз.

Осы бағытта Ордабасы ауданындағы  Шұбар ауылдық округі, Тоқсансай ауылының тұрғыны жеке кәсіпкер Алпейс Арысбек Пернеханұлы 2023 жылы «Ниет» атты жобасын іске қосып, ауылдық жердегі шағын кәсіпкерлікті дамытуға өз үлесін қосуда. Кәсіпкер «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында 6,8 млн теңге көлемінде несие, сондай-ақ 1,2 млн теңге жеке қаражат есебінен 0,5 гектар аумақта тұрмыстық қажеттіліктерге арналған ағаш бұйымдары мен өзге де өнімдерді өндіру ісін қолға алған. Өндіріс барысында ағаш өңдеудің арнайы технологиялары қолданылып, өнім сапасының талапқа сай болуына ерекше назар аударған. Шаруашылықтың жалпы шығыны 8 млн теңгені құраса, қазіргі уақытқа дейін кәсіпкерлік қызметтен 12 млн теңге көлемінде таза пайда алынған. Алпейс Арысбектің бастамасы елді мекендегі шағын кәсіптің нақты көрсеткіші.

Сонымен қатар аталған бағдарлама аясында жылқы шаруашылығын дамыту мақсатында 7 200 000 теңге несие алған Ұялыжар ауылының тұрғыны жеке кәсіпкер Есболова Фарида несие қаражатын тиімді пайдалана отырып, жылқы басын көбейту бағытында бірқатар нәтижеге қол жеткізді. Қазіргі уақытта оның қожалығында 12 бас жылқы, соның ішінде 11 аналық жылқы және 1 құлын бар. Мал басының артуы шаруашылықтың тұрақты дамуына және табыстың өсуіне ықпал етіп отыр. Жем-шөп қоры толықтай кәсіпкердің өз қаражаты есебінен. Жалпы малдың қыс айына дайындығы уақтылы жүргізілген. Жеке кәсіпкердің жылдық табысы бүгінде 1 500 000 теңгені құрайды. Бағдарлама аясында қаржылай қолдау алған азаматтар арасындағы мұндай мысалдар ауылдық кәсіпкерлікті ынталандырып, өңір экономикасының дамуына оң әсерін тигізуде. Есболова Фарида өз ісін әрі қарай кеңейту бағытында жұмыстар жүргізіп, алдағы уақытта жылқы басын тағы да көбейтуді жоспарлап отыр.

Өз мамандығымен мемлекеттік қолдаудың арқасында алға мақсат қойған кәсібін дамытып отырған азаматтар да бар. Солардың бірі – аудан орталығы Темірланда табысты еңбек етіп отырған, «Елнұр-Айдар» өндірістік кооперативі.Агроном мамандығын игерген Елнұр Сайдазимов субсидияланатын жұмыс орындарының арқасында ауыл тұрғындарын жұмыспен қамтып, жылыжай шаруашылығын дамытып отыр. Заманауи технологиялар мен табиғи тыңайтқыштарды пайдалану арқылы лимон, мандарин, құлпынай, алма өсіріп, сапасы жоғары, экологиялық таза ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруде. Елнұр Сайдазимовтің бұл табысы – еңбекқорлық пен жаңашылдықтың, мемлекеттік қолдауды тиімді пайдаланудың жемісі.

Аталған бағдарлама отбасылық шағын кәсіпке де нақты қолдау болып отыр. Мемлекеттік қолдаудың арқасында еңбеккерлер ауыл шаруашылығы саласын жаңа деңгейге көтеріп, тұрақты табыс көзіне айналдырып келеді. Бұл – көптеген шаруашылық иелерінің мысалында айқын көрініс тапты. Солардың бірі ауданымызға қарасты Шұбар елді мекенінің тұрғыны Пірәлі Берік. Ол 7 200 000 теңге көлемінде жеңілдетілген несие алып, жылқы бордақылау ісін бастады. Осы қаражат есебінен 18 бас жылқы сатып алған. 18 тонна шөп пен арпа қорын толықтырған. Қора-жайды жөндеп, қажетті құрал-жабдықтарға 1,3 млн теңге жұмсаған.

Бүгінде шаруашылық ай сайын табыс әкелуде. Жылқы бордақылаудың орташа айналымы 90–120 күн аралығында. Осы кезеңде әр малдан 70–90 мың теңге пайда түседі.Беріктің айтуынша, кәсіп басталғалы отбасының тұрмысы жақсарып, табыс тұрақты арнаға түскен. Кәсіптің тиімді тұсы еңбекті еселеп, табысты көбейте беру мүмкіндігінде. Алдағы жоспар ретінде Берік Пірәлі мал басын 50 басқа дейін көбейтуді, шағын жемшөп қоймасын салуды, қосымша бірнеше адамды жұмыспен қамтуды көздеп отыр.

Жалпы айтқанда мемлекеттік бағдарламалар ауылға сенім, еңбекқор азаматтарға мүмкіндік. Осындай еңбекқор кәсіпкердің бірі – Ордабасы ауданының тұрғын Өтеген Сағындықов. Ол төмен пайызбен несие алып, 60 соттық жерге жылыжай салып, табысты кәсіптің жолын бастады. Жобаның арқасында салынған жылыжайдың 50 соттығына қызанақ, ал 10 соттығына қияр егілген. Қазір Өтеген Сағындықов өнімді күтіп-баптау, сапасын арттыру және нарыққа шығару бағытында жүйелі жұмыс жүргізуде. Жылыжай шаруашылығы оның айтуынша маусымға тәуелсіз табыс көзі және ауылдағы тұрақты жұмыспен қамту мүмкіндігі.

ШАҒЫН КӘСІП – АУЫЛ ДАМУЫНЫҢ ТІРЕГІ

Бүгінде ауылдың әлеуетін арттыру, халықтың тұрмыс-тіршілігін жақсарту ең өзекті міндеттердің бірі. Осы мақсатқа жетуде ең сенімді құрал – шағын және орта кәсіпкерлік. Себебі шағын кәсіп ауыл экономикасына серпін беріп қана қоймай, жұмыс орындарын көбейтіп, тұрғындардың табысын арттыруға мүмкіндік туғызады. Ең алдымен, шағын кәсіп – ауылдағы жұмыссыздықты азайтудың тиімді жолы. Шаруашылық, мал және егін өнімдерін өңдеу, сүт, ет, нан өнімдерін өндіру, шағын шеберханалар ашу, қызмет көрсету саласын дамыту – мұның бәрі жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтып, тұрақты табыс көзін қалыптастырады. Жастардың ауылдан көшуін тежеп, туған жерде еңбек етуге ынталандырады. Екіншіден, шағын кәсіп ауыл экономикасын әртараптандырады. Бұрын тек мал немесе егінге ғана тәуелді болған ауыл шаруашылығы бүгінде туризм, қолөнер, агроөңдеу, логистика, сервистік қызметтер арқылы кеңейіп келеді. Бұл ауылға жаңа технология, жаңа мәдениет, жаңаша ойлау әкеледі. Сонымен қатар, шағын кәсіптің дамуы инфрақұрылымның жақсаруына, жол, байланыс, қызмет сапасының артуына ықпал етеді.

Мемлекет тарапынан да қолдау бар: жеңілдетілген несиелер, гранттар, оқыту бағдарламалары, инфрақұрылымдық қолдау – мұның бәрі ауыл кәсіпкерлеріне үлкен мүмкіндік береді. Ең бастысы – тұрғындардың ынтасы, еңбекке деген ниеті және жаңашылдыққа ұмтылысы.

Бұл бағытта Ордабасы ауданында мемлекеттік қолдауды тиімді пайдаланған көптеген ауыл азаматтары өз кәсібін ашып, тұрмыстарын жақсартып келеді. Солардың бірі – Шұбар ауыл округінің тұрғыны Серік Манапұлы. Ол «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында 2,5% мөлшерлемемен 4 400 000 теңге жеңілдетілген несие алып, өз үйінде шағын тігін цехын ашқан. Кәсіпкер қазіргі уақытта ауыл тұрғындарына қажетті түрлі тұрмыстық тапсырыспен тігін өнімдерін дайындауда. Жобаның іске асуы отбасылық табысты арттырып, ауыл ішінде шағын кәсіпкерліктің дамуына үлес қосуда. Серік Манапұлы алдағы уақытта цехты кеңейтіп, қосымша тігін машиналарын алып, кәсіп ауқымын ұлғайтуды жоспарлап отыр. Ауыл тұрғындары үшін мұндай бастамалар шабыт беріп, кәсіп ашуға деген сенімін арттыра түсетіні айқын.

Ордабасы ауданында соңғы жылдары жылыжай шаруашылығында да жаңа серпін қалыптасты. Соның жарқын мысалының бірі ауданға қарасты Шұбарсу елді мекеніндегі – «Алан-Нұр» жылыжай кешені.  Шаруашылықтың  төрағасы Нұрлан Алимханов жылыжай ісіне 2017 жылы кіріскен. Алғашқыда 1 гектар аумақта тәуекелге толы тірлік бастады. Дұрыс жоспарлау мен үздіксіз жұмыстың арқасында шаруашылық жыл сайын кеңейіп, 2025 жылға қарай жер көлемі 4 гектарға жетіп, ірі өндірістік жылыжайға айналды. Бүгінде аумақтың аграрлық әлеуетіне елеулі үлес қосып отыр.

Бұл жолда мемлекет қолдауы да маңызды рөл атқарды. Кәсіпкер өз қаржысына қосымша «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында 29,8 млн теңге көлемінде қолдау алып, кәсібіне инвестиция салды. Нәтижесінде заманауи технологиямен жабдықталған тұрақты өндіріс орны құрылды. Жылыжайда негізінен қияр мен қызанақ өсіріледі. Заманауи тамшылатып суару технологиясы еңбек өнімділігін айтарлықтай арттырып, бір гектардан 90 тоннаға дейін өнім алуға мүмкіндік береді. Жалпы 4 гектардан жыл сайын 360 тоннаға жуық сапалы көкөніс нарыққа шығарылады. Өндіріс көлемінің артуы жаңа жұмыс орындарын ашуға жол ашты. Бүгінде жылыжайда 30 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Бұл бірегей кәсіптің өркендеуі- табанды еңбектің, батыл қадамның жемісі. «Алан-Нұр» жылыжайының жетістігі – жас кәсіпкерлерге үлгі. Қиындықты еңсеріп, заманға сай технологиямен жұмыс істеп, ауылда да табысты бизнес қалыптастыруға болатынын дәлелдейтін нақты мысал.

Биыл Түркістан облысында «Ауыл аманаты» жобасы аясында 62 ауылдық округте 749 жобаны қаржыландыру жоспарланып отыр. Нәтижесінде 1185 тұрақты жұмыс орны ашылып, 100-ге жуық отбасы атаулы әлеуметтік көмекке мұқтаждықтан арылады деп күтілуде. Яғни, шағын бизнестің дамуы – әлеуметтік тұрақтылықтың кепілі. Отбасының табысы артса, білім мен денсаулыққа көңіл көбейеді, ауылда мәдениет пен қоғамдық белсенділік жанданады. Шағын кәсіп иелері – ауылдың белсенді тобы, олар демеушілік жасап, әлеуметтік жобаларды қолдап, қоғамның дамуына үлес қосады.

Жыл ішінде «Ауыл аманаты» жобасымен өсімдік шаруашылығын дамыту бойынша – 195, мал шаруашылығын дамыту бойынша – 175, құс шаруашылығын дамыту бойынша – 108, балық шаруашылығын дамыту бойынша – 71, кооперативтерді құрал-жабдықтармен жабдықтау бойынша – 62, өз кәсібін ашу бойынша 138 жобаны іске асыру көзделуде. Мұндай жобалар ауыл дамуының берік тірегі, экономиканың қозғаушы күші болып табылады. Оны дамыту – тек экономикалық емес, әлеуметтік әрі стратегиялық маңызды міндет.

№KZ89VPY00063999 Куәлік нөмірі

Lost your password? Please enter your email address. You will receive mail with link to set new password.

Exit mobile version