Түркістан қаласындағы «Turan» арнайы экономикалық аймағында бір рет қолданатын биоыдырайтын ыдыстар мен қаптама өндіретін заманауи зауыттың іргетасы қаланды. Жобаны «PULPSTYLE» ЖШС іске асырмақ.

Қазіргі таңда қоршаған ортаны қорғау – әлемдік деңгейдегі өзекті мәселе. Әсіресе, тұрмыста көп қолданылатын пластик қалдықтарының табиғатқа тигізетін зияны жылдан-жылға артып келеді. Осындай жағдайда бір рет қолданылатын биоыдырайтын ыдыстар экологияны сақтаудың тиімді шешімдерінің бірі ретінде маңызды рөл атқарып отыр. Олар табиғи материалдардан жасалып, қысқа мерзім ішінде ыдырап, топыраққа зиян келтірмейді.

Дүниежүзінде пластик қалдықтардың көп бөлігі тұрмыстық ыдыстардан шығады. Олар жүздеген жылдар бойы табиғатта шірімей жатады. Ал биоыдырайтын ыдыстар осындай ұзақ мерзімді ластанудың алдын алып, қоқыс көлемін азайтады. Пластик ыдыстар ыдырау кезінде уытты заттар бөліп, топырақты улайды, суға түсіп, теңіз-көл экожүйесіне зиян келтіреді. Биоыдырайтын өнімдер мұндай зат бөлмейді, керісінше табиғи циклге қауіпсіз түрде қосылады.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров жаңа кәсіпорынның капсуласын салу рәсіміне қатысып, жобаның сәтті жүзеге асуына тілек білдірді.

– Облысымыз үшін әрбір инвестициялық жобаның стратегиялық маңызы зор. Өйткені жаңа зауыт дегеніміз – жаңа жұмыс орындары. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев биылғы Жолдауында еліміздің жаңа экономикалық бағытын айқындап, нақты міндеттер жүктеді. Осы ретте, біз экономиканы әртараптандыру жұмысын қарқынды түрде бастап кеттік. Инвесторлармен келісіп, импорт алмастыратын тауарларды шығаруға басымдық берудеміз. Сол жобалардың бірі – бүгін іргетасы қаланған «PULPSTYLE» компаниясының бір рет қолданылатын ыдыстар мен қаптама жасау кәсіпорны, экологияға пайдалы биодырайтын өнімдер шығарады. Бұл – біздің облысымыздың жаңа өндірістік әлеуетін көрсететін нақты қадам. Осы бастаманы қолға алған инвесторға алғысымды білдіремін. Менің басты мақсатым әрі арманым – Түркістан облысын дотациялық аймақтан шығарып, өзін толық қамтитын өңірге айналдыру. Ел бірлігі мен ортақ жұмысымыз арқылы бұл дәрежеге жетеміз деп ойлаймын. Себебі Түркістан өңірінің ең басты байлығы – адами капитал мен жұмыс күші жеткілікті. Жаңа кәсіпорын уақтылы ашылып, халықты отандық өніммен қамти берсін! – деген Нұралхан Оралбайұлы.

Аталған кәсіпорынды ашу бойынша 2025 жылдың қыркүйек айында инвестормен келіссөздер жүргізілген болатын. Бір рет қолдануға арналған биоыдырайтын ыдыстар мен қаптама жасау жобасының құны 1,5 млрд теңгені құрайды. Жоба арқылы 50 адамды тұрақты жұмыспен қамту көзделуде. Бүгінде құрал-жабдықтар толық жеткізіліп, кедендік рәсімдеуден өткізілген. Нысан инфрақұрылым желілерімен толық қамтылған. Өндіріс орнын 2026 жылдың наурыз айында іске қосу жоспарлануда.

Жалпы, бір рет қолданылатын биоыдырайтын ыдыстар – тек ыңғайлы тұрмыстық бұйым ғана емес, табиғатты қорғауға қосылған үлкен үлес. Олар пластик қалдықтарының азаюына, топырақ пен судың тазалығын сақтауға, жасыл экономиканың дамуына жол ашады.

Қазіргі таңда Түркістанда қолайлы инвестициялық ахуал қалыптасқан. Облыстың өнеркәсіптік әлеуетін дамыту мақсатында 20 индустриалды және «Turan» арнайы экономикалық аймағы құрылған. Индустриалды аймақтарда құны 152 млрд теңгені құрайтын 99 инвестициялық жоба іске асырылуда. Нәтижесінде 6 361 жұмыс орны ашылады. Бүгінгі таңда 39 млрд теңге инвестиция тартылды. 50 жоба іске қосылып, 2 609 адам тұрақты жұмыспен қамтылды. Ал «Turan» арнайы экономикалық аймағында 211,8 млрд теңгеге 28 ірі жоба жүзеге асырылуда. Одан бөлек жергілікті кәсіпкерлер мен шетелдік инвесторлар үшін шағын өндірістік парктер іске қосылды. Бұл аймақтарда кәсіп ашуға барлық қолайлы жағдай қарастырылған және мемлекеттік қолдау көрсетілуде.

Түркістан облысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың елді мекендерді 100 пайыз сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету жөніндегі тапсырмасы жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Осы маңызды міндет аясында өңірде инфрақұрылымдық жобалар кезең-кезеңімен іске қосылып, ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын арттыруға бағытталған нақты қадамдар жасалуда. Соның бір айқын көрінісі – Ордабасы ауданындағы жұмыстар. Яғни, аталған ауданында атқарылған жұмыстар жоспарлы түрде жүзеге асып, биыл елдімекендерді сапалы ауыз сумен қамту көрсеткіші 100 пайызға жетіп, Президент міндеттеген межеге толық қол жеткізілді. Осылайша Ордабасы Жолдаудағы басты тапсырманы мерзімінде орындап, елді мекендерді ауыз сумен толық қамтамасыз еткен өңірлер қатарына қосылды.

Ордабасы ауданы соңғы жылдары маңызды әлеуметтік жобаларды жүйелі түрде жүзеге асырып, тұрғындарды сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету бағытында айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізді. Ауыз су – халықтың өмір сүру сапасын айқындайтын негізгі қажеттіліктің бірі. Сондықтан бұл салаға ерекше көңіл бөлінуі ауданның әлеуметтік дамуына тың серпін беріп отыр. Бүгінде Ордабасы ауданындағы елді мекендердің басым бөлігі орталықтандырылған ауыз су жүйесіне қосылған. Жаңа су құбырлары тартылып, су қоймалары, сүзгілеу жүйелері және тарату желілері жаңартылуда. Мұның нәтижесінде тұрғындар сапалы, таза әрі үздіксіз суға қол жеткізіп, бұрынғыдай тасымал суға тәуелділіктен құтылып отыр.

2024 жылдың қорытындысы бойынша аудан аумағындағы 57 елді мекеннің 54-і орталықтандырылған сапалы ауыз сумен қамтылып, қамту деңгейі елді мекендер бойынша 94,7 пайызды құраған. Бұл көрсеткішті 100 пайызға жеткізу мақсатында биылға дейін ауыз су жүйесі жүргізілмеген Мәдениет, Ынтымақ және Жұлдыз елді мекендерінде құрылыс-монтаждау жұмыстары атқарылып, нысандар қазан айында пайдалануға берілді. Нәтижесінде Ордабасы ауданындағы елді мекендердің ауыз сумен қамтылуы толық аяқталып, аудан ауызсу инфрақұрылымын дамытудағы маңызды кезеңнен өтті.

Қолданыстағы су жүйелерінің үздіксіз әрі сапалы жұмысын қамтамасыз ету мақсатында қазіргі таңда Ақбұлақ, Қайнар, Ұялыжар, Ықыластемір, Теспе, Жамбыл, Бірлік, Бөген, Жеңіс, Қызылжар және Көктөбе елді мекендерінде ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатыр.

Сонымен қатар аудандық бюджет есебінен Төрткүл, Көкарал, Бадам, Шұбар, Бөген және Қарақұм елді мекендерінің ауыз су жүйелерін қайта құруға арналған жобалық-сметалық құжаттамалар әзірленіп, құрылыс жұмыстарына қаржы қарастыру мақсатында уәкілетті органдарға ұсынылды.

Ауыз судың қолжетімді болуы бірінші кезекте тұрғындардың денсаулығына оң әсер етеді. Санитарлық жағдай жақсарып, тұрмыстық қолайлылық артады, сонымен бірге ауылдың әлеуметтік-экономикалық дамуына да ықпал етеді. Жаңа инфрақұрылым ауылдың көркеюіне, халықтың тұрмыс сапасының көтерілуіне мүмкіндік береді. Ордабасы ауданындағы ауыз су жүйесін жаңғырту – халық игілігі үшін жасалып жатқан маңызды қадам. Бұл тек инженерлік жоба ғана емес, адамдардың өмір сапасын жақсартуға бағытталған әлеуметтік бастама. Алдағы уақытта да аудан ауыз су мәселесіне қатысты жоспарлы жұмыстарын жалғастыра бермек.

Түркістан облысы мен оның орталығы Түркістан қаласында энергия тиімділігі мен жаңартылатын энергия көздерін дамыту саласында бірқатар маңызды жобаларды жүзеге асырып жатыр. Бұл саясат — елдің ұлттық энергетикалық стратегиясы мен өңірлік дамудың негізгі бағыттарының бірі ретінде қалыптасуда. Түркістан облысы 2029 жылға дейін энергетика саласына 60 миллиард теңгеден астам инвестиция салуды жоспарлап отыр. Бұл қаражат электр энергетикасы инфрақұрылымын жаңғыртуға, желілік жүйелерді реконструкциялауға, жаңа және инновациялық технологияларды енгізуге бағытталады. Осы жұмыстар миллиондаған тұрғындарға сапалы әрі тұрақты электрмен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді және халықты қажетті инфрақұрылыммен қамту бағытында ауқымды шаралардың басым бағыттары болып саналады.

Облыста жаңартылатын энергия көздерінің қуатын арттыру бойынша белсенді жұмыстар жүргізілуде. Нақтырақ айтар болсақ, Түркістан қаласында бірлескен жобалар нәтижесінде орта мектептің энергия тиімділігі артты. Бұл жоба Eni компаниясы мен БҰҰДБ (UNDP), сондай-ақ Түркістан облысының әкімдігі тарапынан жүзеге асырылды. Жобаның аясында қаладағы мектепке 50 кВт-тық күн фотовольтаикалық панельдер, яғни күн электр станциясы орнатылды. LED-жарықтандыру мен терморегуляторлар, энергия үнемдейтін терезе пленкалары қолданылды. Нәтижесінде білім ордасының энергия шығыны азайды және жалпы тұтыну үнемделді. Бұл тәжірибе энергия тиімділігі мен жаңартылатын энергия қолданудың нақты үлгісі ретінде көрсетілді. Бұл жоба Түркістан қаласында энергияны үнемдеудің нақты нәтижесі бар алғашқы ірі бастамалардың бірі болды.

Түркістан облысының 2021–2025 даму жоспарына сәйкес, энергетикалық инфрақұрылымды жаңарту бойынша бірнеше жобалар қарастырылған. Яғни, Түркістан қаласында және төңірегінде 110/35/10 кВ, 220/110/10 кВ сияқты қосымша трансформаторлық станциялар салынады, бұл электрмен қамту сапасын жақсартады. Шахарда жылу электр орталығын салу жобасы да қарастырылған, бұл жылыту жүйелерін жаңарту мен энергияны тиімді пайдалануды күшейтуге бағытталған. Жаңа жобалар 200-ден астам тұрақты жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік бермек.

Сондай-ақ, 2023 жылы Отырар ауданында қуаты 50 МВт болатын «Шәуілдір» күн электр станциясы салынды. Бұл – өңірдің жаңартылатын энергия саласындағы маңызды жетістігі болды. Сонымен қатар, Облыста 278,6 МВт жалпы қуаты бар 24 жоба іске асырылған, бұл облыстың энергия балансына жаңартылатын көздерден электр өндіруді арттыруға мүмкіндік береді.  Биыл Төлеби, Жетісай аудандарында инвестициялық климатты жақсартуға бағытталған 110 киловолттық «Алатау», «Жетісай» қосалқы станциялары іске қосылды. Сонымен қатар Ордабасы, Түлкібас аудандарында 220 киловолттық «Бадам», «Хим комплекс» қосалқы станцияларының құрылысы іске асырылуда. Сондай-ақ, «Samruk-Energy» компаниясы Сауран ауданында 300 МВт қуатты күн электр станциясын және 90 МВт/360 МВт сағаттық энергия сақтау жүйесін салу жобасын жүзеге асыруда. Бұл Қазақстанның жасыл энергетикаға көшу стратегиясына толықтай сай келетін нақты бастамалар.

Одан бөлек, «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС осы жылы инвестициялық бағдарламаға сәйкес, 6 дана 110-35 кВ-тық қосалқы станция, 357 шақырым электр желісіне, 89 трансформатор қондырғыларына қайта жаңғырту жұмыстарын жүргізуде. Осындай жүйелі жұмыстардың атқарылуында энергетика саласының мамандарының да еңбегі орасан. Сондықтан елімізде қызметтерінде қиындығы қатар жүретін сала қызметкерлерінің мерейін үстем ететін мерекелік күн де белгіленген.

Түркістан қаласында Энергетиктер күніне арналған арнайы мерекелік іс-шара өтті. Іс-шара барысында сала мамандарына құрмет көрсетіліп, облыстың дамуына елеулі үлес қосып келе жатқан еңбеккерлер марапатталды. Салтанатты жиынға облыс әкімінің бірінші орынбасары Зұлпыхар Жолдасов арнайы қатысып, сала мамандарын кәсіби мерекесімен құттықтады.

«– Құрметті энергетика саласының қызметкерлері мен ардагерлері! Cіздерді кәсіби мерекелеріңіз – Энергетика күнімен шын жүректен құттықтаймын! Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев инфрақұрылымды жаңғырту, энергетикалық қауіпсіздікті күшейту, жаңа қуат көздерін дамыту – негізгі стратегиялық міндет екенін атап өтті. Энергетика – өңірдің тұрақты дамуын айқындайтын маңызды бағыт. Облыста бұл бағытта жүйелі түрде жұмыстар жүргізілуде. Өңірлерге жарық пен жылудың үздіксіз берілуі, өндіріс орындарының қалыпты жұмыс істеуі, әлеуметтік нысандардың толыққанды қызмет атқаруы – сіздердің қажырлы еңбектеріңіздің арқасы деп білемін. Сіздердің халыққа жарық пен жылу жеткізу жолындағы қызметтеріңіз әрдайым құрметке лайықты. Біз бүгін саладағы үздік мамандарды арнайы марапаттайтын боламыз. Бұл – еңбектеріңізге деген шынайы алғыс пен құрметтің айқын белгісі. Сіздердің жауапкершіліктеріңіз ең жоғары кәсіби қызыметтеріңіздің арқасында өңірімізде энергетиалық қауіпсіздік мен тұрақтылық қамтамасыз етіліп келеді. Баршаңызға мықты денсаулық, отбасыларыңызға амандық, еңбектеріңізге табыс тілеймін,» – деді облыс әкімінің бірінші орынбасары Зұлпыхар Жолдасов.

Мерекелік шарада облыс әкімінің бірінші орынбасары Зұлпыхар Жолдасов өңірдің дамуына сүбелі үлес қосып келе жатқан бірқатар еңбек адамына Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің «Электр энергетикасы саласына қосқан үлесі үшін» медалін, «Еңбек сіңірген энергетик» және «Құрметті энергетик» төсбелгілерін табыс етті. Сонымен қатар сала үздіктері Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің «Құрметті энергетик» Құрмет граммотасымен, облыс әкімінің Алғыс хатымен және облыс әкімінің бірінші орынбасарының Алғыс хатымен марапатталды.

Сонымен қатар Түркістан облысы мәслихат депутаты Баймахан Сүлейменов сала мамандарын кәсіби мерекемен құттықтап, бірқатар азаматқа Облыс мәслихатының Грамотасын табыстады. Сонымен қатар Облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы басшысының міндетін атқарушы Роза Сариева сала мамандарына алғысын жеткізіп, аяндай еңбек етіп жүрген азаматтарды Облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының Алғыс хатымен марапаттады.  Марапатталған азаматтардың қатарында электргаз дәнекерлеушісі, инженер, тас қалаушы, менеджер, қосалқы станция қызметінің аға шебері, сылақшы-бояушы, электрослесарь, оператор сияқты еңбек адамдары бар.

Айта кетейік, Қазақстан Республикасы 2030 жылға қарай энергия теңгеріміндегі жаңартылатын энергия көздерінің үлесін 15%-ға дейін жеткізуді жоспарланған. Бұл облыста да қолдауға ие ұлттық мақсаттардың бірі. Аталған бағытта өңір энергетикасының маңызды нәтижелері бар. Яғни, энергетикалық инфрақұрылымды жаңарту және инвестиция тарту бойынша жұмыстар атқарылуда. Жаңартылатын энергия көздерін дамыту — күн электр станциялары мен жобалар облыстың энергетикалық балансына елеулі үлес қосып жатыр. Сонымен қатар, энергия тиімділігін арттыру бағытында азаматтық секторда нақты жобалар жүзеге асырылуда. Түркістан облысында энергия тиімділігі саясаты — тұрғындарға сапалы, үнемді және тұрақты энергия ресурстарын қамтамасыз етумен бірге, экологиялық таза энергияны дамытуға бағытталған кешенді бағыт болып отыр. Бұл бағыт елдің ұлттық стратегияларымен үндесіп, өңірдің экономикалық және әлеуметтік дамуына серпін беріп келеді.

Мемлекет басшысы өз Жолдауында туризм саласын жүйелі түрде дамыту және туристік инфрақұрылымды жақсарту жөнінде нақты тапсырмалар беріп, бұл бағыттың ел экономикасын әртараптандыру мен халықаралық имиджді арттырудағы маңыздылығын атап өтті. Бұл бағытта Түркістан облысында туризм саласы қарқынды дамып келеді. Президенттің қолдауымен Түркістан қаласына ерекше мәртебе берілуі өңірдің туристік әлеуетін жаңа деңгейге көтерді. Бұл туралы облыс әкімі Нұралхан Көшеров мәлімдеді. Оның айтуынша жыл басынан бері Түркістан облысына 500 мыңнан астам турист келіп, осы сала арқылы 6,6 млрд. теңге табыс түскен. 2025 жылдың IIІ тоқсанымен орналастыру орындарында демалғандар саны 251 мың адамға жетіп, өткен жылдың тиісті кезеңінен 6,6%-ға өскен. Жыл басынан бері өңірдегі табиғи аумақтарға 144,6 мың адам, тарихи орындарға 959 мың адам саяхаттаған. E-qonaq жүйесіндегі дерек бойынша 2025 жылдың 10 айында облысқа шетелден 43,8 мың адам келген, яғни басым бөлігі Өзбекстан, Қытай, Түркия, Ресей, Германия, Франция мемлекеттерінен саяхаттауға келген. Бұл көрсеткіш өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 2 еседен астам артып отыр. 2025 жылдың 10 ай қорытындысымен туризм саласындағы негізгі капиталға тартылған инвестициялар көлемі 97,6 млрд. теңгені құрады.

Туристерге жаңа бағыттар мен өнімдер ұсыну мақсатында ауқымды жобалар жүзеге асырылуда. Атап айтқанда, Түркістан қаласында «Есу арнасы» каналы мен Қолөнершілер орталығының құрылысы аяқталды. Жыл соңында 99 гектар аумақты қамтитын жаңа ипподром пайдалануға беріледі. Аталған нысандар халықаралық деңгейдегі іс-шараларды ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Түркістан облысы – Қазақстанның туризм саласын дамытудағы стратегиялық өңірлердің бірі. Бұл аймақ тарихи-мәдени мұралары, табиғи байлықтары және экотуризм мүмкіндіктерімен ерекшеленеді. Соңғы жылдары Түркістан облысына келетін туристер саны өсіп, туристік инфрақұрылым нығайып, саланың экономикалық үлесі айтарлықтай артып отыр.

Тарихи және мәдени, экологиялық туризмнің даму көрсеткіштері де жоғарлаған. Түркістан қаласы түркі дүниесінің рухани орталығы ретінде халықаралық деңгейде танылып келеді. Мұнда орналасқан Қожа Ахмет Ясауи кесенесі ЮНЕСКО Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген нысан ретінде шетелдік және отандық туристердің басты бағыты саналады. Сонымен бірге Арсанбаб, Укаш ата, Отырар, Сауран, Күлтөбе сияқты тарихи орындарға келушілер саны жыл сайын артып келеді. Айта кетейік, өткен жылы Түркістан облысына жалпы 500 мыңнан астам турист келген, ал бір күндік келушілер саны 1 миллионнан асып, бұл өңірді республиканың ең көп баратын туристік орталықтарының қатарына шығарды. Сол жылдың өзінде 235 мың турист орналастыру орындарын пайдаланса, 136,4 мың адам сауықтыру және демалыс аймақтарында, 128,6 мың адам табиғи саябақтарда демалған. Сондай-ақ шетелдік туристер легі де жыл санап артып келеді.Өткен жылы Түркістан облысына 21 121 шетелдік турист келген, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда шамамен 45 пайыздық өсімді құраған болатын. Биыл бұл көрсеткіш тағы да екі есеге еселене түсті.  Сондай-ақ, “Әзірет Сұлтан” музей-қорығына 638,8 мың адам, ал Отырар тарихи аймағына 241 мыңнан астам турист барған. Бұл көрсеткіштер Түркістанның тарихи және рухани туризм орталығы ретіндегі маңызын айқын дәлелдейді.

Сонымен қатар экотуризм – болашақтың басым бағыты екені белгілі. Бұл бағытта Түркістан облысы табиғи байлығы мен экожүйелік әлеуеті жоғары өңір ретінде экотуризмді дамытуда қарқынды өсімді көрсетуде. Өңірде Ақсу–Жабағылы мемлекеттік табиғи қорығы, Сайрам–Өгем ұлттық табиғи паркі, Сырдария–Түркістан өңірлік табиғи саябағы секілді өзіндік керемет, қайталанбас табиғаты бар, ерекше қорғалатын аумақтар орналасқан. Бұл жерлерде табиғатты тамашалау, жаяу серуендеу, ғылыми-танымдық туризм, фото-экспедициялар, этноэкологиялық бағыттар дамып келеді. Қазақстан бойынша экотуризм соңғы үш жылда 40 пайызға өссе, оның айтарлықтай үлесі Түркістан облысына тиесілі. Табиғи аймақтарға келушілер саны жыл сайын тұрақты түрде артуда.

Туризм саласының экономикалық тиімділігі және әлеуметтік әсері өте мол. Түркістан облысында туризм саласы тек мәдени және рухани саланың дамуына ғана емес, өңір экономикасына да қомақты үлес қосып жатыр. 2025 жылдың өзінде туризм саласы облыс қазынасына шамамен 6,6 миллиард теңге табыс әкелген. Соңғы жылдары экотуризм саласына 64 миллиард теңгеден астам инвестиция тартылып, қонақүйлер, демалыс орталықтары, туристік кешендер салынған. Қазіргі уақытта өңірде шамамен 40-тан астам ірі туристік жоба іске асырылып жатыр. Бұл өз кезегінде жаңа жұмыс орындарының ашылуына, шағын және орта бизнестің дамуына, өңірдің халықаралық имиджінің нығаюына үлкен мүмкіндіктер беріп отыр.

Жоғарыдағы нақты көрсеткіштер Түркістан облысының туризм саласын жүйелі түрде дамытып жатқанын айқын көрсетеді. Туристер санының артуы, инфрақұрылымның жақсаруы, шетелдік келушілер легінің көбеюі – өңірдің халықаралық туристік бренд ретінде орныққанын дәлелдейді. Сонымен қатар экотуризмнің дамуы табиғатты қорғау мәдениетін күшейтіп, өңірдің тұрақты дамуына серпін беріп отыр. Жалпы Түркістан облысы – өткен тарих пен бүгінгі өркендеуді ұштастырған, экологиялық туризм саласында да еліміздің ғажайып табиғатын танытатын, болашағы зор аймақтардың бірі болып есептеледі.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров Жетісай ауданына жасаған іс-сапары барысында Мақталы ауылдық округі Тың елді мекенінің табиғи газға қосылу шарасына қатысты. Тұрғындармен кездесіп, пікір алмасты. Халықпен кездесуде көтерілген мәселелер шешімін тауып жатқанын жеткізді. Айта кетейік, өңір әкімнің бұған дейінгі халықпен кездесулерінде тұрғындар тарапынан бірқатар өтініштер мен талап-тілектер айтылған болатын. Олардың қатарына ауыл халқының басым бөлігі көгілдір отынның мәселесін айтып, елдімекендерді табиғи газға қосу бойынша өтініштерін жеткізген еді.

«– Бүгін Жетісай ауданында қуанышты сәтте жиналып тұрмыз. Аймақтардың инфрақұрылымы жақсарып, тағы бір ауыл газбен қамтылуда. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев ауылдарды дамыту, инфрақұрылымды жаңғырту және халықтың өмір сапасын арттыру жөнінде тапсырма берді. Облыста осы бағытта ауқымды жұмыс жүріп жатыр. Президентіміздің, Үкіметтің ерекше қолдауының арқасында бұл мәселе кезең-кезеңімен шешілуде. Бүгінгі сапарымда өздеріңізбен жүздесіп, Тың ауылын табиғи газға қосқалы отырмыз. Бұл мәселе биыл аудан тұрғындарымен өткен кездесуде көтерілген еді. Мәселе шешімін тауып отыр. Біз облысымыздың елді мекендерін газдандыру бағытында жүйелі жұмыстар жүргізіп келеміз. 2025 жылы 46 жобаның құрылысы аяқталады. Газдандыру деңгейін 75 пайызға ұлғайтып, 606 елді мекен көгілдір отынды пайдаланатын болады. Оның ішінде соңғы үш жылмен салыстырғанда бір ғана Жетісай ауданын табиғи газбен қамту көрсеткіші 22 пайызға артты. Бұл жұмыстар облысымыздың басқа аудандарында да жүргізілуде. Баршаңызды қуанышты сәтпен құттықтай отырып, әр шаңыраққа жылу, береке, амандық тілеймін!» – деді Нұралхан Көшеров.

Өңір басшысы аудан ақсақалдары мен тұрғындарымен кездесуде облыста мақта кластерін дамыту бағытындағы жұмыстарды да баяндады. Мақтаны өсіруден бастап, терең өңдеп, киім тігуге дейін жоспар жасалғанын, мақта егуде жаңа технологияларды енгізу маңызды екенін жеткізді.

Тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыру, қолайлы орта қалыптастыру, елді мекендердің инфрақұрылымын жақсарту мақсатында аталмыш елді мекеннің газ құрылысы жұмысы биыл мамыр айында басталып, қазан айының соңында аяқталған. Облыстық бюджеттен бөлінген 164,2 млн теңгеге жүргізілген жалпы ұзындығы 7,9 шақырым құбырдың 0,9 шақырымы жоғары қысымды болса, 7 шақырымы төмен қысымды. 942 тұрғын тұратын шағын ауылда 133 абонент бар.

Түркістан өңірінде соңғы жылдары жүзеге асырылып жатқан маңызды әлеуметтік жобалардың бірі – елді мекендерді көгілдір отынмен қамтамасыз ету. Табиғи газдың келуі – тек инфрақұрылымдық жетістік қана емес, тұрғындардың тұрмысын жақсартып, өмір сапасын арттырған үлкен өзгеріс. Осыған байланысты жергілікті халық билікке, құрылысшылар мен мамандарға шынайы алғысын білдіруде. Газ жүйесінің тартылуы бірінші кезекте тұрғындардың тұрмыстық жайлылығын арттырады. Бұрын көмір жағып, күл шығарып, қыстың суығында от жағудың машақатын көрген отбасылар бүгінде қауіпсіз әрі тиімді отын түрін пайдалануға мүмкіндігі бар. Үйлер жылдам жылынады, тұрмыс жеңілдеп, уақыт үнемделеді. Бұған қоса, экологиялық тұрғыдан таза отынның қолданысы ауа сапасының жақсаруына да оң әсерін тигізеді.

« – Көгілдір отынға қосылудың тағы бір маңызды артықшылығы – экономикалық тиімділік. Табиғи газ отын шығынын азайтып, бюджеттік жүктемені төмендетеді. Тұрғындар коммуналдық шығындарын ұтымды жоспарлап, үнемделген қаражатын басқа қажеттіліктерге жұмсауға мүмкіндік алды. Сондай-ақ газдың келуі әлеуметтік нысандардың тұрақты жұмысын қамтамасыз етіп, кәсіпкерлікке де қолайлы жағдай туғызады. Бұл игілікті істің жүзеге асуына облыс басшылығының қолдауы, сала мамандарының үздіксіз еңбегі үлкен үлес қосты. Әсіресе, жобаны іске асыру барысында уақытпен санаспай тер төккен құрылысшылар мен инженерлердің жұмысы ерекше құрметке лайық. Халықтың ықыласы мен ризашылығы – соның айқын дәлелі.Көгілдір отынға қосылу – тек коммуналдық қызметтің жақсаруы емес, халықтың әлеуметтік ахуалы мен өмір сапасының көтерілуі. Бұл – тұрғындардың сенімін нығайтып, болашаққа деген үмітін арттырған маңызды қадам. Тұрғындардың алғысы – жасалған істің нағыз нәтижесі.» – деді Жетісай ауданының әкімі Серік Мамытов.

Айта кетейік, Жетісай ауданында тұрғындарды табиғи газбен қамтамасыз ету жұмыстарының жүйелі жүргізілуінің нәтижесінде аудандағы 105 елді мекеннің 93-сі көгілдір отынмен қамтылып, газ пайдаланушы елді мекендердің үлесі 87,7 пайызға жеткен. Өткен жылы 4 елді мекенге газ берілсе, биыл 14-ші елді мекенге газ беріліп отыр. Жыл соңына дейін тағы 6 елді мекенді көгілдір отынға қосу жоспарланған. Қазіргі таңда 3 нысанның құрылыс-монтаж жұмыстары жүргізіліп жатса, тағы 10 елді мекенге жобалық-сметалық құжаттама әзірленіп жатыр.

Түркістан облысында экотуризм қарқынды дамып келеді. Облыстың әкімі Нұралхан Көшеров туризм саласын, оның ішінде экологиялық туризмді дамытуға да ерекше көңіл бөліп, жауапты басқарма мен аудан,қала әкімдеріне бұл бағыттағы жобаларды қарқынды түрде дамытуды тапсырған болатын.

Жалпы Түркістан облысы – Қазақстанның оңтүстігінде орналасқан ірі өңір, тұрғын саны бойынша да республикадағы көшбасшы аймақтардың бірі. 2025 жылғы дерек бойынша облыс халқы шамамен 2,147,9 мың адамды құрайды.   Оның бай табиғи ресурстары мен тарихи-мәдени мұрасы аймақты экотуризм үшін перспективалы бағытқа айналдырады. Экотуризм – табиғатты сақтай отырып, тұрғындарға кіріс көзін қалыптастыруға көмектесетін тұрақты даму секторларының бірі.

Түркістан облысында экотуризмді дамыту: көрсеткіштер, мүмкіндіктер және даму болашағына тоқталар болсақ. Өңір табиғи, тарихи және мәдени байлықтарға кенде. Облыста бірнеше ерекше қорғалатын табиғи аймақтар бар, соның ішінде: «Ақсу–Жабағылы» қорығы, «Қаратау» қорығы, «Сайрам-Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі және «Сырдария-Түркістан» өңірлік табиғи паркі бар. Бұл аймақтар экологиялық туризмге арналған негізгі бағыттарды құрайды. Өзінің әр түрлі ландшафттарымен және табиғи ерекшеліктерімен олар экотуристердің қызығушылығын арттыруда.

Соңғы жылдары өңірге келетін туристер саны артқаны байқалады. Мысалы, облысқа өткен жылы 470 мың турист келсе, биылғы бұл көрсеткіш еселенеді деп бағаланған. Өңірдің табиғи көрікті орындары мен климаты экотуристер үшін тартымды таулы және жайлы серуен аймақтарын ұсынады. Сонымен қатар өңірде экотуристер саны өсуде: өткен жылғы таулы аймақтарға барған туристер саны шамамен 75 мың болса, биыл жыл соңына қарай 100 мыңнан асуы мүмкін деп болжануда.

Түркістан облысында туризмді дамыту үш негізгі бағытта жүргізілуде. Олар тарихи-танымдық туризм мен емдік-сауықтыру туризмі және экологиялық туризм кластерлері. Экотуризмнің дамуы үшін инфрақұрылымды жаңарту, абаттандыру, кіру бағаларын реттеу, қауіпсіздік және навигациялық жүйелерді енгізу сияқты іс-шаралар белсенді түрде жүргізілуде. Сонымен қатар, өңірлік билік пен туризм саласының өкілдері табиғатты қорғау, экологиялық мәдениетті көтеру және қауіпсіздік талаптарын насихаттау мақсатында арнайы іс-шаралар ұйымдастыруда. Мысалы, Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркінде «Түркістан таулары» атты белсенді экотуристік фестиваль өткізілді, онда қатысушылар экотуризм негіздері, қауіпсіздік ережелері, табиғатты қорғау мәселелері бойынша білім алды

Экотуризмнің дамуы Түркістан облысының табиғи қорларын сақтау мен тұрғындардың экономикалық жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, экологиялық туризи бағыты табиғатты сақтау мен тұрақты пайдалануды насихаттайды, аймақ экожүйелерін қорғауға септігін тигізеді. Әлеуметтік-экономикалық тиімділігін айтар болсақ, елімізде жаңа жұмыс орындарын ашып, ауылдық тұрғындар үшін қосымша табыс көзін қалыптастырады. Жалпы экотуризм арқылы Түркістан облысын әлемге таныстырып, халықаралық туристерді тартуға мүмкіндік туындап отыр.

Ал, жалпы Қазақстандағы экотуризм тенденциялары да оң бағытта дамып, өткен жылы шамамен 2,8 миллион адамға дейін артқан. Оның ішінде, Түркістан облысында экотуризмнің дамуын қолдау мақсатында инфрақұрылымды жетілдіру жоспарлары қарастырылуда. Яғни, туристік бағыттарды белгілеу және абаттандыру, қонақжайлар мен эко-кемпингтер салу, ұлттық парктер аймағында сервистік қызметтерді дамыту сияқты шараларды қамтиды. Өңірдегі экологиялық туризімді дамытуға қолайлы аймақтардың бірі – Төлеби ауданы болып саналады. Қазіргі таңда Төлеби ауданы және басқа да қалалар экотуризмді дамыту бойынша әріптестік қарым-қатынастарды нығайтуға, ұлттық парк аумақтарын тиімді басқаруға бағытталған жұмыстарды жалғастыруда.

Ал, Төлеби аумағында бірнеше ерекше қорғалатын табиғи аймақтар, соның ішінде «Сайрам-Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі бар. Бұл паркте жалпы 17 519 гектар жер туристік және рекреациялық аймақ болып саналады.  Бұл аумақта келушілерге арнап 11 туристік соқпақ ұйымдастырылған. Қазіргі таңда парк аумағындағы жалпы ауданы 343,2 гектарды құрайтын 29 жер телімі туристік және рекреациялық мақсатта пайдалануға берілген. Ауданда экологиялық туризм жақсы дамып келеді: соңғы жылдары 100 000-нан астам адам саяхаттап келгені туралы ресми ақпараттар бар, соның ішінде табиғатқа қызығушылық танытатындар көп. Бұл бағыттағы жұмыстарды жандандыру бойынша Төлеби ауданының әкімі Еркеғали Әлімқұлов Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркі өкілдерімен кездесіп, әріптестік қарым-қатынас орнату бағытында жұмыс істеу жолдарын қарастырған болатын.

Ұлттық парктың аумағы әртүрлі кіру режимдері бар үш аймаққа бөлінген. Ұлттық парктің аумағында Сайрам шыңы бар, ол теңіз деңгейінен 4236 м биіктікте орналасқан. Сонымен қатар Қырық қыз жартастары, Мақпал көлі теңіз деңгейінен 2100 м биіктікте орналасқан, Сусіңген биік таулы көлі де бар, ол теңіз деңгейінен 1700 метрде және ұлттық табиғи паркінде Грейг қызғалдақтары өседі. Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркі аумағында өсімдіктердің 1635 түрі бар. Оның ішінде Қызыл кітапқа енген 62 түрі кездеседі.