Жылы мезгілдің келуімен табиғат аясына шығатын тұрғындардың саны артып, соған сәйкес кене шағу қаупі де жоғарылай түседі. Кенелер тек орманды немесе далалы аймақтарда ғана емес, шөп өскен ашық алаңдарда, саябақтарда, аулаларда және қала маңындағы аумақтарда да кездесуі мүмкін. Сондықтан кенеден сақтану, оның шағуының алдын алу және кене жабысқан жағдайда дұрыс әрекет ету – әр азамат үшін маңызды.

Осыған байланысты Кентау қалалық емханасында келушілер арасында кене шағуының алдын алу және кене арқылы таралуы мүмкін инфекциялық аурулардан сақтану бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстары ұйымдастырылды. Шара барысында тұрғындарға кененің адам денсаулығына төндіретін қаупі түсіндіріліп, сақтық шараларын сақтау жөнінде кеңестер берілді. Сонымен қатар емханаға келген азаматтарға тақырыпқа қатысты ақпараттық брошюралар таратылып, мамандар тарапынан жеке түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Медицина қызметкерлері тұрғындарға кенеден қорғанудың ең тиімді жолы – алдын алу шараларын сақтап, табиғатқа шығу кезінде қауіпсіздік талаптарына жауапкершілікпен қарау екенін түсіндірді. Кене арқылы таралатын инфекциялардың қатарына кене энцефалиті, Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы, боррелиоз (Лайм ауруы), туляремия және басқа да аурулар жатады. Олардың кейбірі адамның денсаулығына елеулі қауіп төндіруі мүмкін. Сондықтан кене шаққан жағдайда уақыт жоғалтпай медициналық көмекке жүгіну қажет.

Мамандардың айтуынша, кенеден қорғанудың алғашқы және маңызды қадамы – табиғат аясында жеке қауіпсіздік шараларын сақтау. Әсіресе көктем-жаз айларында саяжайға, жайылымға, таулы немесе шөпті жерлерге, демалыс орындарына барған кезде барынша сақ болған жөн. Табиғатқа шыққанда денені толық жауып тұратын киім киген дұрыс. Ұзын жеңді көйлек немесе жейде, ұзын балақты шалбар, жабық аяқ киім пайдалану ұсынылады. Шалбардың балағын шұлықтың ішіне салып, киімнің ашық жерлерін барынша азайтқан жөн. Ашық түсті киім кию де кенені ертерек байқауға мүмкіндік береді.

Табиғат аясында жүрген кезде адам өзін ғана емес, жанындағы адамдарды да, әсіресе балаларды бақылап отырғаны жөн. Кенелер киімге немесе денеге жабысып қалуы мүмкін. Сондықтан ұзақ уақыт далада болған жағдайда денені ара-тұра тексеріп отырған дұрыс. Үйге келгеннен кейін киімдерді мұқият қарап, сырт киімді қағып-сілкіп, дененің барлық бөлігін тексеру керек. Балалардың шаш арасы, мойны, құлақ маңы, қолтық, шап аймағы сияқты кененің жасырынуы ықтимал жерлеріне ерекше назар аударған жөн.

Ақпараттық-түсіндіру жұмыстары барысында емхана мамандары тұрғындарға кене шаққан жағдайда не істеу керектігін де егжей-тегжейлі түсіндірді. Медицина мамандарының айтуынша, денеге жабысқан кенені көрген адам ең алдымен сабыр сақтап, мүмкіндігінше тез арада медициналық ұйымға жүгінуі керек. Кенені өз бетінше жұлуға, жаншуға немесе қолмен қысуға болмайды. Себебі дұрыс алынбаған жағдайда кененің бөліктері теріде қалып қоюы мүмкін. Ал кенені жаншу кезінде оның ішіндегі инфекциялық қоздырғыштардың адам ағзасына түсу қаупі бар.

Кентау қалалық емханасының мамандары тұрғындарға: «Кене шаққан жағдайда медициналық көмекке неғұрлым ертерек жүгінген дұрыс. Кене арқылы берілетін инфекциялардың алдын алуда уақыт факторының маңызы зор. Сондықтан кене шаққанын байқаған азамат өздігінен ем қабылдамай, медициналық маманға қаралуы қажет», – деп түсіндірді.

Мамандардың айтуынша, шұғыл профилактика жүргізу қажеттілігі әр адамға жеке бағаланады. Бұл ретте кене шаққан аумақ, медициналық көмекке жүгіну уақыты, адамның вакцинация мәртебесі және басқа да медициналық факторлар ескеріледі. Сондықтан қандай да бір препаратты өз бетінше қабылдау немесе медициналық көмекті кейінге қалдыру дұрыс емес. Кей жағдайда кене шаққаннан кейін адам бірден ауру белгілерін сезбеуі мүмкін. Сондықтан кене шаққан азамат медициналық бақылау мен дәрігердің ұсынымдарын ескермеуі керек. Дене қызуының көтерілуі, әлсіздік, бас ауруы, бұлшықет пен буындардың ауыруы, қалтырау және жалпы жағдайдың нашарлауы сияқты белгілер байқалса, дереу дәрігерге қаралу қажет. Кейбір кене арқылы таралатын инфекциялар ауыр өтуі мүмкін болғандықтан, ауруды ерте анықтау және медициналық көмекті дер кезінде бастау маңызды. Мамандар тұрғындарға кене шаққаннан кейін өз денсаулығын мұқият бақылауды, дене қызуын өлшеп отыруды және қандай да бір күмәнді белгілер пайда болған жағдайда медициналық ұйымға жүгінуді ұсынды.

Кентау қалалық емханасының медицина қызметкерлері: «Кене шағуы – елемеуге болмайтын жағдай. Көп жағдайда адамдар кішкентай жәндікке мән бермей, медициналық көмекке жүгінуді кейінге қалдырып жатады. Бұл дұрыс емес. Кенені байқаған сәттен бастап уақытты жоғалтпай, маманға қаралу қажет. Әсіресе балалар мен қарт адамдарға ерекше көңіл бөлген жөн. Алдын алу шараларын сақтау – аурудың алдын алудың ең қарапайым әрі тиімді жолы», – деп атап өтті.

Жазғы демалыс кезінде балалардың далада, саябақта, табиғат аясында көп уақыт өткізуіне байланысты ата-аналар сақтық шараларына ерекше мән бергені жөн. Бала табиғаттан келгеннен кейін оның киімін шешіп, денесін мұқият қарап шығу қажет. Кене баланың бас терісіне, шашының арасына, құлақ артына, мойнына немесе киімнің жабық жерлеріне жабысып қалуы мүмкін.

Ата-аналар балаларға табиғатта жүрген кезде шөпті жерде ұзақ отырмау, белгісіз бұталар мен қалың өсімдіктердің арасына бармау, жануарлармен байланыста болғаннан кейін қолды жуу және үйге келген соң киімді тексеру қажеттігін түсіндіргені дұрыс. Сонымен бірге табиғатқа шығар алдында баланың жасына сәйкес қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, кенеге қарсы қорғаныш құралдарын қолдану мәселесі бойынша мамандардың кеңесіне жүгінуге болады.Кене шағуының алдын алу тек медицина қызметкерлерінің ғана емес, әр азаматтың ортақ жауапкершілігін талап етеді. Санитариялық-эпидемиологиялық қызметтер мен медициналық ұйымдар тарапынан жүргізілетін профилактикалық және ақпараттық жұмыстар халықтың сақтық деңгейін арттыруға бағытталған.

Қазақстанда кене белсенділігі кезеңінде медициналық ұйымдардың дайындығы қамтамасыз етіліп, эндемиялық аумақтарда кенеге қарсы өңдеу, қауіп топтарын вакцинациялау, иммуноглобулин қорын қалыптастыру және санитариялық-эпидемиологиялық мониторинг жүргізу сияқты кешенді шаралар атқарылады.  Алайда мемлекеттік деңгейдегі алдын алу шараларымен қатар, тұрғындардың жеке сақтық шараларын орындауы да аса маңызды. Әр адам табиғатқа шыққанда тиісті киім киіп, репеллент қолданып, серуеннен кейін өзін және балаларын тексеріп, кене анықталған жағдайда уақыт оздырмай медициналық көмекке жүгінуі қажет.

Кентау қалалық емханасында өткізілген ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының негізгі мақсаты да – тұрғындардың санитариялық сауаттылығын арттыру, кене арқылы таралатын инфекциялық аурулардың алдын алу және халық арасында қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру.

Есте сақтаңыз:

🔹 Табиғатқа шыққанда денені толық жабатын киім киіңіз;

🔹 Ашық түсті киім таңдаңыз;

🔹 Шалбардың балағын шұлықтың ішіне салыңыз;

🔹 Репелленттерді нұсқаулыққа сәйкес пайдаланыңыз;

🔹 Табиғатта жүрген кезде өзіңізді және жақындарыңызды мезгіл-мезгіл тексеріп тұрыңыз;

🔹 Үйге келген соң киіміңізді мұқият қарап, балалардың денесін толық тексеріңіз;

🔹 Кенені қолмен жаншуға және абайсызда жұлуға болмайды;

🔹 Кене шаққан жағдайда мүмкіндігінше тез арада медициналық ұйымға жүгініңіз;

🔹 Дене қызуы көтеріліп, әлсіздік немесе басқа да ауру белгілері байқалса, дереу дәрігерге қаралыңыз;

🔹 Өзін-өзі емдеумен айналыспаңыз.

Кене шағуының алдын алудың ең тиімді жолы – қауіптің алдын ала білу және қарапайым сақтық шараларын күнделікті әдетке айналдыру. Өз денсаулығыңызға және жақындарыңыздың қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қараңыз!

Түркістан өңірінде алдағы ауқымды саяси шара – Құрылтай сайлауына дайындық жұмыстары қарқынды жүруде. ҚР Орталық сайлау комиссиясының нұсқаулығына сәйкес, облыста сайлаушыларды ақпараттандыру, инфрақұрылымды әзірлеу және дауыс берушілерге барынша қолайлы жағдай жасау бойынша кешенді шаралар іске асырылып жатыр.

Бүгінгі саяси науқандардың басты талабы – ашықтық пен қолжетімділік. Осы орайда Түркістан облыстық сайлау комиссиясының ресми интернет-ресурсында арнайы «Құрылтай» бөлімі іске қосылды. Мұнда азаматтар үшін ең маңызды ақпараттар, атап айтқанда, «Құрылтай-2026» тағайындау туралы ҚР Президентінің Жарлығы, сайлау комиссияларының нақты құрамдары мен учаскелердің шекаралары және сайлаушыларға арналған анықтамалық мәліметтер шоғырландырылған. Тұрғындар арасында түсіндіру жұмыстарын заманауи форматта жүргізу мақсатында сайтта аудио-бейне материалдар, медиа-контент пен арнайы инфографикалар тұрақты түрде жарияланып тұрады. Дәл осындай форматтағы интернет-ресурстар мен әлеуметтік желідегі парақшалар арқылы насихат жұмыстары облыстың барлық аудандары мен қалаларында бірдей қарқын алған.
Үгіт-насихат кезеңінде үміткерлерге де тең мүмкіндіктер қарастырылған.
Бұл жолғы саяси шараның басты ерекшелігі – дауыс берушілер үшін барынша ыңғайлы цифрлық шешімдердің енгізілуі болып табылады. Қазірдің өзінде облыс әкімдігінің ресми интернет-ресурстарында «Өз сайлау учаскеңізді табыңыз» онлайн сервисі іске қосылды. Ал Құрылтай өтетін күні облыс бойынша 557 сайлау учаскесінде осы онлайн сервис тікелей қолжетімді болады. Әр учаскеге комиссияның 2 мүшесі бекітіліп, олар тіркеуіне күмәні бар азаматтардың мәліметтерін «электрондық үкімет» (eGov) порталы арқылы сол жерде-ақ тексеріп береді.
Сондай-ақ, тұрғылықты мекенжайы бойынша тіркеуі жоқ азаматтардың да конституциялық құқығы шектелмейді. Облыс көлеміндегі 22 сайлау учаскесінде «Шағын ХҚКО» (ЦОН) жұмыс істейтін болады. Бұл жүйе «Құрылтай-2026» күні дауыс берушілерді дәл сол учаскеге бір күнге уақытша тіркеп, өз таңдауын жасауына мүмкіндік береді. Кез келген сұрақ бойынша азаматтарға кеңес беру үшін облыста «109-бірыңғай» Call-орталығы үздіксіз қызмет көрсетеді және барлық аудан мен қалаларда арнайы жауапты мамандар бекітілген сенім телефондары іске қосылған. Түркістан облысының бұл дайындық деңгейі алдағы маңызды саяси науқанның жоғары ұйымдастырушылық деңгейде, ашық әрі әділ өтетініне кепіл болады.

Арыс қаласында «Таза Қазақстан» бағдарламасы мен «Заң және тәртіп» қағидаты аясындағы рейдтік және профилактикалық іс-шаралар тұрақты түрде жалғасуда.

Бүгін қала әкімдігі жанынан құрылған жұмысшы топ орталық базар аумағында кезекті рейдтік іс-шара өткізді. Базар әкімшілігімен бірлесіп ұйымдастырылған іс-шара барысында кәсіпкерлік нысандарының иелеріне тазалық талаптарын сақтау бойынша түсіндіру жұмыстары жүргізілді.

Рейд кезінде кәсіпкерлерге өздеріне тиесілі аумақтың тазалығын тұрақты қамтамасыз ету, ғимараттардың қасбетін талапқа сай күтіп ұстау, сондай-ақ заңсыз және жабайы саудаға жол бермеу қажеттігі түсіндірілді.

Сонымен қатар тазалық пен абаттандыру қағидаларын бұзу фактілері анықталған жағдайда Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес әкімшілік жауапкершілік қарастырылатыны, оның ішінде айыппұл салынатыны жөнінде ескертілді.

Мұндай рейдтік және түсіндіру жұмыстары алдағы уақытта да тұрақты түрде жалғасатын болады.

«Turkistan Invest» өңірлік инвестицияларды тарту және экспортты дамыту агенттігінің» ұйымдастыруымен Қытай Халық Республикасына жүзеге асырылған іссапар нақты нәтижесін беруде. Іскерлік келіссөздердің жалғасы ретінде Қытайдың Wuhan Xiangyu Dingsheng Construction Engineering Co., Ltd. компаниясының өкілі Луань Бинь Түркістан облысына ресми сапармен келіп, «Түркістан» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ басқарма төрағасы Бекжан Бисенбаевпен кездесті.

Кездесу барысында тараптар Түркістан облысында гүлдер мен сәндік ағаштарды өсіруге арналған заманауи жылыжай кешенін салу жобасын іске асыру мәселелерін талқылады. Нәтижесінде «Түркістан» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ мен Wuhan Xiangyu Dingsheng Construction Engineering Co., Ltd. арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.

Меморандум аясында компания Түркістан облысында заманауи жылыжай кешенін салу жобасын жүзеге асыруға ниетті. Жобаның болжамды инвестиция көлемі 13 млрд теңгені құрайды. Жоспар бойынша 50 гектар аумақта көшет өсіру кешені салынып, 100-ге жуық жаңа жұмыс орны ашылады. Жобаны іске асыру мерзімі 2026-2027 жылдарға жоспарланған.

Сонымен қатар, жоба аясында гүл өсіру кешені, көшеттер көрмесі, сауда аймағы, өндірістік кешен және автокөліктерге арналған экологиялық талаптарға сай автотұрақ салу көзделген.

Айта кетейік, Wuhan Xiangyu Dingsheng Construction Engineering Co., Ltd. – құрылыс, инженерлік инфрақұрылым, металл конструкциялары, экологиялық инжиниринг және өндірістік нысандар саласында халықаралық тәжірибесі бар компания.

Аталған инвестициялық жобаны жүзеге асыру Түркістан облысының инвестициялық тартымдылығын арттырып, өңірде жаңа өндірістердің ашылуына, жұмыс орындарының құрылуына және әлеуметтік-экономикалық дамуына оң серпін береді.

После хорошей прогулки вдоль речки в выходной всегда заряжаешься позитивом.
В такой момент хочется напомнить себе и всем окружающим, почему нам повезло жить именно в нашей стране и именно в эти непростые времена!

1. Казахстан – молодая страна. Здесь все еще сравнительно рано выходят замуж, семьи большие, очень много детей. И много детей иметь круто. Такого в самых богатых странах и в странах нашего благосостояния уже почти не встретить. Это круто, потому что у нас много энергии, желания что-то менять, строить бизнес, работать, осваивать новые профессии и технологии. Это супер крутой актив, на самом деле. И нужно много попутешествовать, чтобы это четко увидеть.

2. Казахстан – богатый. По ППС ВВП на душу населения мы уже богаче, чем Турция, Греция, Китай. В 2025 году мы обогнали Россию по ВВП. Впервые. Еще мы растем сильно быстрее, чем большинство соседей по «среднему доходу». Сильно быстрее, до 5-6%, когда мир, скорее, 2-3%. А это значит, что мы и наши дети получают доступ к современным технологиям, знаниями и партнерствам уже быстрее, чем большинство стран мира. Я вижу, что спрос на высшее образование, на доступ к ИИ в моей стране остается структурно очень высоким, государство сейчас тоже вливает в образование рекордную долю расходов с момента независимости. Человеческий капитал реально растет, каждое следующее поколение будет создавать ценность эффективнее, а значит мы продолжим богатеть.

3. Мы – нация технооптимистов и предпринимателей. Мы не боимся брать на себя ответственность и рисковать. Мы уже понимаем, что возможно и часто не согласны на меньшее. И мы – воины, которые умеют преодолевать все сложности, которые неизбежно появляются на нехоженых тропах. Когда ты даешь людям конструктивную свободу и честные правила игры, возможность хорошо заработать, создав что-то большое, люди творят магию и вне всякого Хогвартса, да. И я нигде еще не встречал такой концентрации крутых технопредпринимателей, как появилось в Казахстане буквально за последние годы. Думаю, это часть среды, приоритетов с самого верха, и культуры, которая есть в нашем степном воздухе. И всегда была.

Арыс қаласында қоршаған ортаның тазалығын сақтау, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету және тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл бағыттағы іс-шаралар Мемлекет басшысының тапсырмаларына сәйкес жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық бағдарламасы мен «Заң және тәртіп» қағидатын іске асыру аясында ұйымдастырылуда. Қаланың тазалығы мен көріктілігі – тек коммуналдық қызметтердің немесе жергілікті атқарушы органдардың ғана емес, барлық тұрғындардың ортақ жауапкершілігі. Осыған байланысты Арыс қаласында қоғамдық орындардағы санитарлық тазалықты сақтау, абаттандыру талаптарының орындалуын бақылау, қоршаған ортаны ластауға жол бермеу және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше көңіл бөлінуде.

Аталған бағыттағы жұмыстарды тиімді ұйымдастыру мақсатында қала аумағында мобильді топ құрылып, оның мүшелері тұрақты түрде рейдтік және профилактикалық іс-шаралар жүргізіп келеді. Мобильді топ құрамындағы жауапты мамандар мен тиісті сала өкілдері қоғамдық орындарды аралап, тазалық талаптарының сақталуын бақылауда. Сонымен қатар тұрғындар мен қала қонақтарына заң талаптарын түсіндіру, құқық бұзушылықтың алдын алу және қоршаған ортаға ұқыпты қарау қажеттігі жөнінде профилактикалық жұмыстар жүргізілуде.

Рейдтік іс-шаралар қаладағы халық көп шоғырланатын аумақтарды қамтиды. Атап айтқанда, саябақтар, скверлер, жағалау аймақтары, демалыс орындары, базарлар және басқа да қоғамдық орындар тұрақты бақылауға алынған. Мұндай аумақтарда тазалықтың сақталуы ғана емес, қоғамдық тәртіптің бұзылмауы да назарда. Аралау барысында белгіленбеген орындарға қоқыс тастау, абаттандыру талаптарын бұзу, қоғамдық орындарды ластау және басқа да әкімшілік құқық бұзушылық фактілері анықталуда. Әрбір анықталған құқық бұзушылық қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес қаралып, тиісті шаралар қабылданады.

Жүргізілген рейдтік жұмыстардың нәтижесінде Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 434-2-бабы бойынша 98 құқық бұзушылық фактісі анықталған. Сонымен қатар Кодекстің 505-бабы бойынша 137 әкімшілік хаттама толтырылып, құқық бұзушыларға жалпы сомасы 3 миллион теңгеден астам әкімшілік айыппұл салынған. Бұл көрсеткіштер қоғамдық орындарда тазалық талаптарын сақтау мен заң талаптарын орындаудың маңыздылығын көрсетеді. Әкімшілік шара қолдану – ең алдымен құқық бұзушылықтың алдын алуға және азаматтардың жауапкершілігін арттыруға бағытталған.

«Таза Қазақстан» бағдарламасының негізгі мақсаты – қоршаған ортаны қорғау, елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту, қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру және халық арасында экологиялық жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру. Бұл міндеттерді жүзеге асыру тек сенбіліктер мен тазалық акцияларын өткізумен шектелмейді. Оның маңызды бөлігі – күнделікті тәртіпті сақтау, қоқысты белгіленген орынға тастау, қоғамдық мүлікке зиян келтірмеу және айналаға жанашырлықпен қарау. Осы ретте Арыс қаласында рейдтік жұмыстармен қатар түсіндіру шараларына да басымдық берілуде. Мобильді топ мүшелері тұрғындарға қоғамдық орындарда тазалық сақтау талаптарын түсіндіріп, қоршаған ортаны ластау мен абаттандыру ережелерін бұзудың салдары туралы ақпарат беруде. Тазалық мәдениеті адамның күнделікті әрекетінен басталады. Қоқысты арнайы жәшікке салу, демалыс орындарынан кейін айналаны жинақтап кету, жасыл желектерді бүлдірмеу, қоғамдық орындардағы мүлікке ұқыпты қарау – қарапайым болғанымен, қала келбетіне тікелей әсер ететін маңызды әрекеттер.

Әсіресе саябақтар мен скверлер, балалардың ойын алаңдары, жағалау аймақтары және тұрғындардың демалысына арналған орындарда тазалық сақтау ерекше маңызды. Мұндай қоғамдық кеңістіктер қала тұрғындарының күнделікті тынығуы мен бос уақытын өткізуіне арналған. Сондықтан олардың тазалығы мен қауіпсіздігіне әр азамат жауапкершілікпен қарауы қажет.

Қоғамдық тәртіпті сақтау мәселесі де назардан тыс қалмайды. «Заң және тәртіп» қағидаты аясында әр азаматтың құқықтары мен міндеттерін сақтау, белгіленген талаптарды орындау және өзге адамдардың тыныштығына кедергі келтірмеу маңызды. Қоғамдық тәртіпке құрметпен қарау – құқықтық мәдениеттің негізгі көрсеткіштерінің бірі. Қала тазалығы мәселесінде тұрғындардың белсенділігі айрықша рөл атқарады. Мемлекеттік мекемелер тарапынан бақылау мен түсіндіру жұмыстары жүргізілгенімен, тұрақты нәтиже әрбір азаматтың жауапкершілігі қалыптасқан жағдайда ғана қамтамасыз етіледі. Бір адамның қоршаған ортаға немқұрайлы қарауы жалпы аумақтың санитарлық жағдайына әсер етуі мүмкін. Сол себепті тазалыққа деген жауапкершілік ортақ құндылыққа айналуы тиіс.

Арыс қаласы – тұрғындар үшін жайлы әрі қолайлы орта қалыптастыруды қажет ететін ортақ мекен. Қаланың көшелері, саябақтары, демалыс орындары мен қоғамдық кеңістіктері таза болған сайын тұрғындардың да өмір сүру сапасы арта түседі. Сондықтан қала тазалығын сақтау тек сыртқы көріністі жақсарту емес, азаматтардың жайлы өмір сүруіне жағдай жасау, қоршаған ортаны қорғау және кейінгі ұрпаққа таза мекен қалдыру міндетімен тікелей байланысты.

«Таза Қазақстан» бағдарламасы аясындағы жұмыстардың тағы бір маңызды бағыты – тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру. Экологиялық мәдениет бір күнде қалыптаспайды. Ол отбасында, мектепте, еңбек ұжымдарында және қоғамдық ортада біртіндеп орнығады. Балаларға кішкентай кезінен табиғатты қорғау, қоқысты сұрыптау немесе белгіленген орынға тастау, ағаштар мен өсімдіктерге зиян келтірмеу сияқты қарапайым қағидаларды үйретудің маңызы зор.

Бұл ретте қоғамдық бақылау мен профилактикалық жұмыстардың да мәні жоғары. Тұрғындарға заң талаптарын түсіндіру арқылы құқық бұзушылықтың алдын алуға болады. Ал заң талаптарын қасақана бұзған жағдайда қолданыстағы заңнамаға сәйкес әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Арыстағы мобильді топтың рейдтік іс-шаралары осы міндеттерді кешенді түрде жүзеге асыруға бағытталған. Бір жағынан, құқық бұзушылықтар анықталып, заң шеңберінде шаралар қабылданса, екінші жағынан тұрғындарға түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, тазалық пен тәртіпті сақтаудың маңызы жеткізілуде.

Қала тұрғындарының қоғамдық орындарды таза ұстауы – айналадағы адамдарға деген құрметтің де белгісі. Өйткені саябақтағы орындық, балалар алаңы, көше, жағалау немесе демалыс аумағы – белгілі бір адамның ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ игілігі. Ортақ мүлікке ұқыпты қарау арқылы азаматтар өз қаласының дамуына тікелей үлес қоса алады. Осыған байланысты қала тұрғындарына тазалық талаптарын сақтап, қоқысты белгіленбеген жерге тастамау, қоғамдық орындарда белгіленген тәртіпті бұзбау және абаттандыру нысандарына ұқыпты қарау жөнінде үндеу жасалды.

2026 жылғы 3 шілдеде Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясының кезекті отырысы өтті. Жиын барысында Қазақстан Республикасы Президентінің 2026 жылғы 1 шілдедегі №1338 Жарлығына сәйкес 23 тамызға белгіленген Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының сайлауына дайындық және оны ұйымдастыруға қатысты бірқатар маңызды мәселелер қаралды. Отырыста алдағы саяси науқанды ұйымдастыру барысында сайлау комиссияларына жүктелетін міндеттер мен атқарылатын жұмыстардың маңыздылығы атап өтілді. Сайлау науқаны ресми түрде тағайындалған күннен бастап сайлау комиссиялары өз құзыреті шеңберінде тиісті ұйымдастыру жұмыстарын бастап, белгіленген мерзімдерге сәйкес қажетті шараларды кезең-кезеңімен жүзеге асырып жатқаны айтылды.

Жиын барысында сайлауды сапалы әрі жүйелі өткізу үшін барлық ұйымдастыру жұмыстары Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы бекіткен күнтізбелік жоспарға сәйкес жүргізілетініне назар аударылды. Атап айтқанда, сайлау процесіне қатысушыларды ақпараттандыру, сайлау учаскелерінің дайындығын қамтамасыз ету, комиссия мүшелерінің жұмысын үйлестіру және сайлау заңнамасының талаптарын сақтау мәселелері басты назарда болатыны жеткізілді. Сайлау процесін ұйымдастыруда заңдылық, ашықтық, жариялылық және бейтараптық қағидаттарын сақтау ерекше маңызға ие. Осыған байланысты комиссия мүшелеріне өз міндеттерін жауапкершілікпен орындап, сайлау науқанының әрбір кезеңін қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес жүргізу қажеттігі түсіндірілді.

Сонымен қатар, сайлау кезінде туындауы мүмкін ұйымдастырушылық мәселелерді алдын ала зерделеп, олардың шешілу жолдарын нақтылау, сайлау процесіне қатысушылардың құқықтары мен міндеттері жөніндегі ақпаратты уақытылы жеткізу қажеттігі сөз болды. Комиссия жұмысының үйлесімділігі мен кәсіби деңгейде ұйымдастырылуы сайлаушылардың конституциялық құқықтарын жүзеге асыруына қолайлы жағдай қалыптастырудың маңызды тетігі екені атап өтілді. Отырыс барысында Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы С. Реметов комиссия мүшелерінің кәсіби біліктілігі, жауапкершілігі және өзара үйлесімді жұмысы сайлау науқанын жоғары деңгейде өткізудің негізгі факторларының бірі екенін атап өтті. Ол әрбір комиссия мүшесі өзіне жүктелген міндеттерді мұқият орындап, сайлау заңнамасының нормаларын жетік білуі және белгіленген талаптарды қатаң сақтауы қажет екенін айтты.

С. Реметов сондай-ақ сайлау процесіне қатысатын барлық тараптың заң талаптарын сақтауына ерекше мән берілетінін жеткізді. Сайлау барысындағы кез келген іс-шара белгіленген тәртіп пен мерзімдер шеңберінде жүзеге асырылып, азаматтардың сайлау құқықтарының толық қамтамасыз етілуі тиіс екеніне назар аударды. Жиын қорытындысы бойынша комиссия мүшелеріне алдағы сайлау науқанына дайындық жұмыстарын сапалы ұйымдастыру, бекітілген күнтізбелік жоспардағы міндеттердің уақытылы орындалуын қамтамасыз ету, сайлау заңнамасының талаптарын бұлжытпай сақтау және сайлау процесінің ашықтығы мен жариялылығын қамтамасыз ету жөнінде тиісті тапсырмалар берілді.

Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясы алдағы саяси науқанды ұйымдастыру барысында заңдылық пен жауапкершілік қағидаттарын басшылыққа алып, сайлаушылардың өз таңдауын еркін әрі заң талаптарына сәйкес жүзеге асыруына қажетті жағдай жасау бағытындағы жұмыстарды жалғастырады.

Сауран ауданында қоршаған ортаның тазалығын сақтау, қоғамдық орындарда тәртіпті қамтамасыз ету және тұрғындар арасында құқықтық мәдениетті қалыптастыру бағытындағы жұмыстар тұрақты түрде жүргізілуде. Бұл бағыттағы іс-шаралар Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасы мен қоғамда заң талаптарын сақтау мәдениетін орнықтыруға бағытталған «Заң және тәртіп» қағидаты аясында ұйымдастырылуда. Осы мақсатта ауданда құрылған мобильді топтың қатысуымен кезекті рейдтік іс-шаралар өткізілді. Негізгі міндет – қоғамдық орындардың санитарлық жағдайын бақылау, тазалық талаптарының сақталуын қамтамасыз ету, абаттандыру ережелерінің бұзылуына жол бермеу және тұрғындарға қоршаған ортаға жауапкершілікпен қараудың маңыздылығын түсіндіру.

Рейд барысында мобильді топ мүшелері аудан аумағындағы саябақтар мен скверлерді, өзен жағалауларын, демалыс орындарын, сондай-ақ тұрғындар көп шоғырланатын өзге де қоғамдық орындарды аралады. Аталған аумақтарда тазалықтың сақталуы, тұрмыстық қалдықтардың белгіленбеген орындарға тасталмауы, қоғамдық тәртіптің бұзылмауы және қолданыстағы заң талаптарының орындалуы назарға алынды.

Мұндай бақылау шаралары тек құқық бұзушылықтарды анықтаумен шектелмейді. Рейд барысында тұрғындармен профилактикалық және түсіндіру жұмыстары да жүргізіледі. Азаматтарға қоғамдық орындарды ластау қоршаған ортаға кері әсер етумен қатар, белгіленген әкімшілік талаптарды бұзуға әкеп соғатыны түсіндірілді. Сонымен бірге әр тұрғынның өз аумағының тазалығына жауапкершілікпен қарауы елді мекендердің көркеюіне және санитарлық жағдайдың жақсаруына тікелей ықпал ететіні айтылды.

Кезекті рейдтік іс-шаралардың нәтижесінде тазалық қағидаларын бұзудың 53 дерегі анықталды. Анықталған фактілер бойынша заңнамада көзделген тиісті шаралар қабылданды. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 505-бабына сәйкес 38 азаматқа ескерту жасалса, 15 азаматқа қатысты әкімшілік хаттама толтырылды. Нәтижесінде құқық бұзушыларға жалпы сомасы 648 750 теңге көлемінде әкімшілік айыппұл салынды. Бұл көрсеткіш қоғамдық орындардағы тазалық пен тәртіп мәселесіне немқұрайлы қарауға болмайтынын көрсетеді. Әкімшілік жауапкершілікке тартудың негізгі мақсаты – азаматтарды жазалау ғана емес, құқық бұзушылықтың алдын алу, заң талаптарын сақтауға шақыру және қоғамдық жауапкершілікті арттыру.

Қазіргі таңда елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту – жергілікті атқарушы органдармен қатар, әрбір тұрғынға ортақ міндет. Қоғамдық орындардың тазалығы тұрғындардың күнделікті мәдениеті мен қоршаған ортаға деген көзқарасына тікелей байланысты. Осы ретте қоқысты белгіленбеген жерге тастамау, демалыс орындарында тазалық сақтау, табиғи аумақтарды ластамау және ортақ пайдаланылатын нысандарға ұқыпты қарау маңызды. Әсіресе өзен жағалаулары мен демалыс аймақтарында тазалықты сақтау мәселесіне ерекше мән берілуде. Мұндай орындарға тұрғындар мен қонақтар жиі баратындықтан, табиғи ортаны ластамау және тұрмыстық қалдықтарды арнайы белгіленген орындарға тастау қажеттігі үнемі түсіндіріліп келеді. Табиғат аясында демалған әр азамат өзінен кейін қоқыс қалдырмай, қоршаған ортаны таза ұстауға үлес қосуы тиіс.

«Таза Қазақстан» бағдарламасының басты мәні де – тазалықты бір реттік акция немесе науқан ретінде емес, күнделікті өмір салтына айналдыру. Ал «Заң және тәртіп» қағидаты осы мәдениетті құқықтық жауапкершілікпен ұштастырады. Яғни қоғамдағы тазалық пен тәртіп бір-бірінен бөлек ұғым емес. Қоғамдық кеңістікті таза ұстау, белгіленген талаптарды орындау және ортақ мүлікке ұқыпты қарау – азаматтық жауапкершіліктің көрінісі.

Сауран ауданында осы бағыттағы рейдтік және профилактикалық жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады. Мобильді топтың жұмысы барысында қоғамдық орындардың жағдайы тұрақты бақылауда болып, анықталған заң бұзушылықтарға қолданыстағы заңнамаға сәйкес тиісті шаралар қабылданады. Сонымен қатар тұрғындар арасында түсіндіру жұмыстары жүйелі түрде жүргізіліп, азаматтарға тазалық сақтау мен қоғамдық тәртіпті бұзбаудың маңызы жеткізілуде. Бұл жұмыстардың негізгі мақсаты – құқық бұзушылық орын алғаннан кейін шара қолдану емес, оның алдын алу және тұрғындардың жауапкершілігін күшейту.

Тазалық – ортақ тәртіптің негізі. Сондықтан ауданның көркеюі мен қоршаған ортаның сақталуына әр азамат өз үлесін қосуы қажет. Қоғамдық орындарды таза ұстау, табиғатты қорғау және заң талаптарын сақтау – баршаға ортақ міндет. Сауран ауданында бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да тұрақты түрде жалғасып, тұрғындарға қолайлы әрі таза орта қалыптастыруға бағытталады.

Жүрек – адам ағзасындағы ең маңызды мүшелердің бірі. Ол тәулік бойы тынымсыз жұмыс істеп, бүкіл ағзаны қанмен және оттегімен қамтамасыз етеді. Алайда жүрек-қан тамырлары жүйесіне қатысты мәселелер бірден байқала бермейді. Кейбір аурулар ұзақ уақыт бойы ешқандай айқын белгісіз дамып, адам өзін дені сау сезінуі мүмкін. Осыған байланысты жүрек ауруларының алдын алу, алғашқы белгілерін дер кезінде анықтау және уақытылы медициналық тексеруден өту – әр адамның денсаулығына жауапкершілікпен қарауының маңызды көрсеткіші.

Кентау қаласының кардиолог дәрігері Мырзахмет Мәуленов тұрғындарға жүрек денсаулығына ерекше көңіл бөліп, аурудың алдын алуға шақырады.

«Жүрек ауырмай тұрса, ол толық сау деген сөз емес. Көптеген жүрек-қан тамырлары аурулары белгілі бір уақытқа дейін білінбей өтуі мүмкін. Сондықтан адам өзін жақсы сезінсе де, профилактикалық тексеруден өтіп, қан қысымын, қандағы холестерин мен қант деңгейін бақылап отырғаны дұрыс. Ауруды ерте анықтау – оның асқынуының алдын алудың ең тиімді жолы», – дейді кардиолог дәрігер Мырзахмет Мәуленов.

Жүрек-қан тамырлары ауруларының негізгі қауіп факторларының бірі – артериялық қан қысымының жоғары болуы. Қан қысымы ұзақ уақыт бойы жоғары деңгейде сақталса, жүрекке, миға, бүйрекке және қан тамырларына қосымша салмақ түседі. Кей жағдайда адам қан қысымының жоғары екенін сезбеуі де мүмкін. Сондықтан гипертонияны «үнсіз қауіп» деп атайды. Қан қысымын тұрақты өлшеп, оның көрсеткіштерін бақылау – жүрек денсаулығын сақтаудың қарапайым әрі тиімді тәсілдерінің бірі. Егер қан қысымы жиі көтерілсе, өздігінен дәрі қабылдамай, міндетті түрде дәрігерге қаралу қажет. Дәрігер тексеру нәтижесіне қарай қажетті емді тағайындап, өмір салтына қатысты ұсыныстар береді.

Жүрек денсаулығын сақтауда дұрыс тамақтанудың маңызы зор. Майлы, қуырылған және тұзы көп тағамдарды шамадан тыс тұтыну қан қысымының жоғарылауына және қандағы холестерин деңгейінің артуына әсер етуі мүмкін. Сондықтан күнделікті тамақтану рационында көкөніс пен жемістерді, дәнді дақылдарды, пайдалы ақуыз көздерін көбірек пайдаланған жөн. Тұзды және қантты шамадан тыс қолдануды шектеу де маңызды. Артық салмақ жүрекке түсетін жүктемені арттырады. Сол себепті дене салмағын қалыпты деңгейде ұстау – жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алудың маңызды шараларының бірі. Қозғалыс аздығы да жүрекке кері әсер ететін факторлардың бірі. Күнделікті өмірде мүмкіндігінше белсенді болуға тырысу қажет. Жаяу жүру, жеңіл дене жаттығулары және адамның жасына әрі денсаулық жағдайына сәйкес физикалық белсенділік жүрек жұмысына оң ықпал етеді. Алайда бұрын спортпен тұрақты айналыспаған немесе созылмалы аурулары бар адамдар физикалық жүктемені бірден көбейтпей, дәрігермен кеңескені дұрыс.

Сондай-ақ, темекі шегу қан тамырларына кері әсер етіп, жүрек-қан тамырлары ауруларының даму қаупін арттырады. Сондықтан темекіден бас тарту – жүрек денсаулығын жақсартуға жасалған маңызды қадам.Жүрекке күтім жасау тек дәрі-дәрмек қабылдаумен шектелмейді. Дұрыс тамақтану, тұрақты қозғалыс, жеткілікті ұйқы, күйзелісті азайту және зиянды әдеттерден бас тарту – жүрек саулығын сақтаудың негізгі құрамдас бөліктері. Кейбір адамдар қан қысымы көтерілгенде немесе жүрек соғысы жиілегенде таныстарының кеңесімен дәрі қабылдауға тырысады. Бұл – дұрыс емес. Әр адамның ағзасы әртүрлі. Бір адамға тиімді болған дәрі екінші адамға кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан дәрі-дәрмекті тек дәрігердің кеңесімен қабылдау қажет. Әсіресе қан қысымына арналған препараттарды өз бетінше тоқтатуға немесе дозасын өзгертуге болмайды.

Жүрек тұсында қатты немесе қысатын ауырсыну пайда болып, ауырсыну сол қолға, иыққа, арқаға немесе жақ аймағына тараса, сонымен қатар ентігу, суық тер басу, қатты әлсіздік, жүрек айну сияқты белгілер байқалса, медициналық көмекке дереу жүгіну қажет. Мұндай жағдайда уақыт жоғалтпай, жедел медициналық көмек шақырған дұрыс. Жүрек-қан тамырлары ауруларында алғашқы минуттар мен сағаттардың маңызы өте зор.

Кардиолог дәрігер Мырзахмет Мәуленов тұрғындарды денсаулығына жауапкершілікпен қарауға және аурудың алдын алуға шақырады.

«Денсаулық – адамға берілген ең үлкен байлық. Жүрек ауруларының алдын алу үшін міндетті түрде аурудың белгісін күтудің қажеті жоқ. Өз денсаулығыңызды бүгіннен бастап бақылаңыз. Қан қысымыңызды өлшеп, қажетті медициналық тексерулерден өтіп, дұрыс тамақтанып, белсенді өмір салтын ұстаныңыз. Ең бастысы – өзіңізді тыңдап, денсаулығыңызда өзгеріс байқалса, дәрігерге уақытылы жүгініңіз. Алдын алу – ауруды емдеуден әлдеқайда тиімді. Жүрек денсаулығы – адамның жалпы өмір сапасының маңызды бөлігі. Сондықтан жүрегіңізге қамқорлық жасауды кейінге қалдырмай, бүгіннен бастаңыз. Жүрек ауырмаса да, оны тексеруді ұмытпаңыз.Денсаулықты сақтау – әр адамның өз қолында.Жүрегіңізді қорғаңыз – ол сізге өмір бойы қызмет етеді!» – дейді Кардиолог дәрігер Мырзахмет Мәуленов.