Құрметті отандастар!

Алдағы жексенбі күні елімізде жаңа бірпалаталы Құрылтайдың алғашқы сайлауы өтеді. Бұл – ұлт тағдырына тікелей әсер ететін тарихи оқиға.

Еліміз соңғы жылдары ауқымды реформаларды жүзеге асырып, жарқын болашаққа батыл қадам басып келеді. Біз бірлік пен келісімнің және ынтымақтың арқасында Әділетті Қазақстанды құру ісінде зор жетістікке жеттік. Халық Конституциясы күшіне енді, еліміздің даму бағдары өзгерді. Дегенмен атқаратын жұмыс әлі де көп.

Бұл сайлау халқымыздың игілігіне қызмет ететін тың реформаларға бастау болып, қазіргі Қазақстан жылнамасындағы жаңа кезеңге жол ашады.

Мен партиялардың барлығы дайындық жұмыстарын тиісті деңгейде жүргізуі үшін Құрылтай сайлауы өтетін уақытты ертерек хабарладым.

Сондықтан Құрылтайдың алғашқы сайлау науқаны мазмұнды, ашық, бәсекеге толы әрі өркениетті сипатта өтті. Ел азаматтарының сайлау туралы пікірі осындай болды.

Бұл сайлау ел тарихындағы ең тартысты науқандардың бірі ретінде есте қалатыны анық. Партиялар сайлаушылармен кездесу кезінде, сондай-ақ ақпараттағы үгіт-насихат, жалпыұлттық теледебаттар, әлеуметтік желідегі пікірталастар барысында өз бағдарламаларын кеңінен әрі дәйекті түрде таныстырды.

Бір сөзбен, азаматтарымыз партиялардың ел болашағына қатысты ұстанымын мұқият зерделеуге мүмкіндік алды. Саяси ұйымдардың экономикадан бастап мәдениет саласына дейін қамтыған бастамаларын бағалап-бағамдады.

Сайлауалды науқан еліміздегі қоғамдық күн тәртібі өзгергенін, жасампаздық пен өркендеу идеясы мемлекет саясатының арқауына айналғанын айқын көрсетті. Жұрт алдына жаңа тұлғалар шықты, ұтымды ұсыныстар айтыла бастады. Бұл – түбегейлі саяси жаңғырумен қатар, ұлтымыздың қайта жанданған пассионарлық қуатын танытатын маңызды нышан.

Қоғамдық пікірталасқа жастарымыз, кәсіби қауымдастық өкілдері мен кәсіпкерлер де белсенді қатысты. Мемлекет басшысы ретінде баршаңызға зор ризашылығымды білдіремін.

Жалпы, халқымыздың саяси мәдениеті артып, жұртымыз мемлекеттік басқару ісіне атсалыса бастады. Бұл біз бір ел болып жүргізген реформалардың тікелей нәтижесі екені сөзсіз.

Азаматтарымыз қастерлі Отанымыздың тағдырына шынайы жанашырлық танытып, еліміздің келешегіне жауапты екенін терең сезінуге тиіс. Сонда ғана Қазақстан одан әрі қарыштап дамиды.

Сайлау науқаны отандық және халықаралық байқаушылардың жіті назарында болды. Олар дауыс беру күні де учаскелерде болады.

Біз «Заң мен Тәртіп» қағидаты үстемдік құратын, халық үніне құлақ асатын, саяси және қоғамдық институттары тиімді жұмыс істейтін мемлекет құрып жатырмыз.

Жалпыхалықтық дауыс берудің қорытындысы бойынша Құрылтайға кәсіби мамандар мен отаншыл азаматтар сайланады деп кәміл сенемін.

Құрылтай әралуан көзқарас пен ұлт келешегі жолындағы ұмтылыстар тоғысатын біртұтас алаң болуға тиіс. Осылайша, Құрылтай ел жаңғыруына тың серпін беретін құрылымға айналмақ.

Біз геосаяси шиеленіс ширығып, жаһандық сын-қатерлер күшейе түскен кезеңде бет алған бағытымыздан таймай, тек алға қарай жүруіміз қажет. Қазақстанды әлемдегі нағыз озық мемлекеттердің қатарына қосу үшін ауқымды жұмыс атқаруымыз керек, яғни ұлттық стратегиямызды табысты жүзеге асыруымыз қажет.

Адамдар көп жағдайда қабылданған маңызды шешімдердің шынайы құндылығын жылдар өткен соң ғана түсінеді. Алдағы жексенбі ел тағдыры үшін дәл осындай бетбұрысты сәт болады.

Біз Қазақстан тарихындағы жаңа кезеңге қадам басамыз. Осындай тағдыршешті сәтте әр адамның дауысы маңызды екені сөзсіз.

Құрметті отандастар, еліміздің келешегі әр азаматтың саналы таңдауына байланысты болмақ. Сайлауға қатысу дегеніміз – халықтың өз ықтиярын білдіру, ел тағдырына бей-жай қарамай, азаматтық жауапкершілік таныту, ел игілігі үшін өнегелі іс жасау деген сөз. Дүние жүзінде миллиондаған адам өз сайлау құқы үшін күресуде.

Қазақта «Келісіп пішкен тон келте болмас» деген мақал бар. Азаматтарды, әсіресе, жастарды сайлауға келіп, өз таңдауын жасауға, яғни Қазақстанның табысты дамуына үлес қосуға шақырамын.

Халқымыздың дауысы қастерлі Отанымыздың тұғырын бекемдеуге, нағыз озық ел болуымызға тікелей ықпал етері анық.

Баршаңызға амандық және табыс тілеймін!

Отанымыз – Қазақстан Республикасы жасасын!

Көп жағдайда медициналық тәжірибеде жасалатын кейбір хирургиялық процедуралар «шағын операция» деп аталады. Алайда атауына қарап, мұндай ем-шараны қарапайым немесе аса жауапкершілікті қажет етпейтін жұмыс деп қабылдауға болмайды. Кез келген хирургиялық манипуляция адам денсаулығына тікелей қатысты болғандықтан, оның әр кезеңі мұқият дайындықты, дәлдікті, стерильділікті және дәрігердің кәсіби тәжірибесін талап етеді.

Бұл туралы Кентау қалалық емханасының хирург дәрігері Хабиб Хасанов айтып отыр. Оның айтуынша, хирургтің жұмысы тек операциялық процедураны орындаумен шектелмейді. Пациент дәрігердің қабылдауына келген сәттен бастап оның шағымын тыңдау, жағдайын бағалау, қажетті тексерулерді белгілеу, хирургиялық араласуға көрсеткіш бар-жоғын анықтау және процедурадан кейінгі күтім бойынша кеңес беру – маман жұмысының маңызды бөлігі.

«Шағын операция» деген сөздің өзі хирургиялық процедураның қауіпсіздік талаптары жеңілдейді дегенді білдірмейді. Керісінше, кез келген манипуляция кезінде инфекцияның алдын алу, стерильді жағдайды сақтау, медициналық құралдарды дұрыс пайдалану және пациенттің жағдайын бақылау басты назарда болуы қажет. Кентау қалалық емханасының хирургия кабинетінде пациентке қажетті медициналық көмек көрсету бірнеше кезең бойынша жүзеге асырылады. Ең алдымен дәрігер науқастың жағдайын бағалап, шағымдары мен медициналық көрсеткіштерін ескереді. Қажет болған жағдайда қосымша тексерулер тағайындалып, алдағы процедураның тәртібі түсіндіріледі.

Хирург Хабиб Хасановтың айтуынша, медициналық процедураның сәтті өтуі тек дәрігердің техникалық шеберлігіне ғана емес, пациенттің де дәрігер нұсқауларын дұрыс орындауына байланысты.

– Кез келген хирургиялық манипуляцияға жауапкершілікпен қарау керек. Процедураның көлемі шағын болғанымен, оның қауіпсіздік талаптары үлкен операциялардан бөлек емес. Сондықтан пациенттің жағдайын алдын ала бағалау, стерильділікті сақтау және процедурадан кейінгі күтімге мән беру өте маңызды. Әсіресе пациенттерге өз бетімен ем жасауға, жараны белгісіз тәсілдермен өңдеуге немесе медициналық құралдарды қолдануға болмайтынын үнемі түсіндіреміз, – дейді дәрігер.

Хирургияда дәлдік аса маңызды. Дәрігердің әрбір әрекеті пациенттің денсаулығына әсер етуі мүмкін. Сондықтан хирург мамандығы тек медициналық білімді ғана емес, жинақылықты, ұқыптылықты, сабырлылықты және жоғары жауапкершілікті талап етеді. Хабиб Хасановтың еңбек жолында мұндай жауапкершілік күнделікті тәжірибенің ажырамас бөлігіне айналған. Пациентпен дұрыс қарым-қатынас орнату да хирург еңбегінің маңызды қыры. Өйткені медициналық процедура алдында көптеген адамда қорқыныш немесе алаңдаушылық болуы мүмкін. Мұндай кезде дәрігер пациентке процедураның мәнін, оның қалай жүргізілетінін және кейін не істеу керектігін түсінікті тілмен жеткізуі қажет.

Маманның айтуынша, пациенттің медициналық сауаттылығы да асқынулардың алдын алуда маңызды рөл атқарады. Әсіресе үй жағдайында жараны дұрыс күтпеу, дәрігер ұсынбаған дәрілерді пайдалану, жараны өз бетінше ашу немесе тігісті уақытынан бұрын алуға әрекет жасау сияқты әрекеттер денсаулыққа кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан хирургтің негізгі кеңестерінің бірі – кез келген күмәнді жағдайда өздігінен емделмей, медицина маманына жүгіну.

«Адамдар кейде терідегі кішкентай жараны, іріңдеген жерді немесе басқа да хирургиялық мәселелерді өз бетімен емдеуге тырысады. Бірақ сырттай қарағанда қарапайым болып көрінген мәселенің артында күрделі себеп болуы мүмкін. Сол себепті уақытты жоғалтпай, маманға қаралған дұрыс. Ерте жүгіну емді жеңілдетуге және асқынудың алдын алуға мүмкіндік береді», – дейді Хабиб Хасанов.

Дәрігердің айтуынша, халық арасында медициналық көмекті кейінге қалдыру мәселесі де кездеседі. Кейбір азаматтар ауырсыну күшейгенде немесе жағдайы нашарлағанда ғана емханаға жүгінеді. Ал кей жағдайда аурудың алғашқы белгілерінде маманға қаралу арқылы мәселені әлдеқайда жеңіл жолмен шешуге болады. Хирург жұмысының тағы бір маңызды бағыты – профилактика. Дәрігер пациентке тек бүгінгі процедураға қатысты емес, болашақта денсаулығын сақтау жөнінде де кеңес береді. Жарақаттың алдын алу, жараны дұрыс күту, жеке гигиенаны сақтау, созылмалы мәселелер кезінде дәрігер бақылауында болу – хирургиялық аурулардың алдын алуға ықпал ететін қарапайым, бірақ маңызды шаралар.

Медицинада нәтиже бір ғана процедурамен өлшенбейді. Пациенттің операцияға дейінгі жағдайы, процедураның қауіпсіз орындалуы және одан кейінгі күтімі біртұтас емдеу процесін құрайды. Осы тұрғыдан алғанда, хирургтің еңбегі көрінбейтін көптеген жауапкершіліктен тұрады. Кентау қалалық емханасының хирургия кабинетінде жүргізілетін жұмыстардың негізгі мақсаты да – тұрғындарға сапалы әрі қауіпсіз медициналық көмек көрсету. Ал бұл мақсатқа жетуде дәрігердің кәсіби білімімен қатар, медициналық тәртіп пен санитариялық талаптарды сақтау ерекше маңызға ие.

Хабиб Хасанов тұрғындарға қарапайым қағиданы есте сақтауға кеңес береді: денсаулыққа қатысты мәселе туындағанда оны елемеуге де, өз бетімен емдеуге де болмайды. Әсіресе хирургиялық сипаттағы жарақаттар мен қабыну белгілері байқалған жағдайда медициналық маманға уақытылы жүгіну қажет. Хирург үшін әр пациент – жеке жауапкершілік. Әрбір шағын процедураның артында адамның денсаулығы, сенімі және дәрігерге артқан үміті тұр. Сондықтан «шағын операция» деген атау оның маңызын төмендетпейді. Керісінше, көлемі қандай болса да, кез келген хирургиялық араласу кәсібилік пен ұқыптылықты қажет етеді.

Дәрігер Хабиб Хасановтың күнделікті еңбегі – осы қағиданың нақты көрінісі. Пациенттің жағдайын бағалаудан бастап, процедураны қауіпсіз жүргізу, кейінгі күтімді түсіндіру және қажет жағдайда бақылауға алу – хирург мамандығының үлкен жауапкершілігін көрсетеді. Денсаулық – адам өміріндегі ең басты құндылықтардың бірі. Оны сақтаудың маңызды жолы – аурудың алдын алу, дәрігер кеңесіне құлақ асу және медициналық көмекке уақытылы жүгіну. Ал хирургтің еңбегі – осы жолда пациентке кәсіби әрі қауіпсіз көмек көрсету.

Кентау қалалық емханасының эндоскопия кабинетінің дәрігері Гладышова Ольга ФГДС зерттеуінің маңызы туралы түсіндіреді.

Адам денсаулығында ас қорыту жүйесінің алатын орны ерекше. Өңеш, асқазан және он екі елі ішек қызметінің бұзылуы адамның күнделікті өміріне айтарлықтай әсер етуі мүмкін. Алайда асқазан-ішек жолдарының кейбір аурулары бастапқы кезеңінде анық белгілер бермей, біртіндеп дамиды. Осындай жағдайда ауруды ерте анықтап, дер кезінде ем қабылдау үшін заманауи диагностикалық әдістердің маңызы зор. Солардың бірі – фиброгастродуоденоскопия, яғни ФГДС. Бұл зерттеу арнайы эндоскопиялық құралдың көмегімен өңештің, асқазанның және он екі елі ішектің ішкі қабатын тікелей көруге мүмкіндік береді. Зерттеу барысында дәрігер шырышты қабаттың жағдайын бағалап, қабыну белгілерін, жараларды, эрозияларды, полиптерді және басқа да өзгерістерді анықтай алады.

Кентау қалалық емханасының эндоскопия кабинетінің дәрігері Гладышова Ольга ФГДС-тің асқазан-ішек жолы ауруларын анықтауда маңызды диагностикалық әдістердің бірі екенін атап өтеді.

«Пациенттер кейде қыжыл, іштің жоғарғы бөлігіндегі ауырсыну немесе жайсыздық, жүрек айну сияқты белгілерді уақытша құбылыс деп қабылдап, дәрігерге баруды кейінге қалдырады. Бірақ мұндай шағымдардың себебін нақты анықтау маңызды. Белгілі бір белгілер жиі қайталанса немесе ұзақ уақыт бойы мазаласа, өздігінен ем қабылдамай, маманға қаралған дұрыс», – дейді дәрігер.

ФГДС зерттеуі дәрігердің медициналық көрсетіліміне сәйкес тағайындалады. Атап айтқанда, қыжылдың жиі мазалауы, іштің жоғарғы бөлігіндегі ауырсыну немесе ауырлық сезімі, тамақтан кейінгі жайсыздық, жүрек айну, құсу, ауызға қышқыл дәмнің келуі, тәбеттің өзгеруі, жұтынудың қиындауы сияқты шағымдар болған жағдайда дәрігер эндоскопиялық зерттеуді ұсынуы мүмкін. Сонымен қатар бұрын анықталған асқазан-ішек жолы ауруларының ағымын бақылау, емнің нәтижесін бағалау немесе белгілі бір өзгерістерге қосымша тексеру жүргізу үшін де ФГДС қажет болуы ықтимал. Ең бастысы – диагнозды тек белгілерге қарап анықтауға болмайды. Бірдей шағым әртүрлі ауруға байланысты болуы мүмкін. Сондықтан нақты себепті анықтау үшін дәрігердің тексеруі және қажет болған жағдайда қосымша диагностикалық зерттеулер жүргізіледі.

Эндоскопиялық зерттеу кезінде дәрігер өңештің, асқазанның және он екі елі ішектің шырышты қабатын мұқият қарайды. Қабыну, эрозиялық өзгерістер, ойық жараға тән белгілер, полиптер және басқа да патологиялық өзгерістер байқалса, олардың сипаты бағаланады. ФГДС-тің маңызды ерекшеліктерінің бірі – қажет болған жағдайда биопсия алуға мүмкіндік болуы. Биопсия кезінде шырышты қабаттан өте шағын тін үлгісі алынып, қосымша зертханаға жіберіледі. Бұл дәрігерге анықталған өзгерістердің табиғатын нақтылауға көмектеседі. Биопсия алу туралы ұсыныс жасалса, одан қорқудың қажеті жоқ. Оның қажеттілігін зерттеу барысында дәрігер анықтайды және пациентке түсіндіреді.

ФГДС нәтижесінің сапалы болуы үшін зерттеуге дұрыс дайындалу маңызды. Дайындық тәртібі пациенттің жағдайына, зерттеу мақсатына және дәрігердің ұсынымына байланысты болуы мүмкін. Сондықтан зерттеуге дейін емдеуші дәрігерден немесе эндоскопия кабинетінің маманынан дайындық талаптарын нақтылап алған жөн. Әдетте зерттеудің алдында асқазанның бос болуы талап етіледі. Тамақ пен сұйықтық қабылдау тәртібі туралы медициналық ұйым берген нұсқаулықты қатаң сақтау қажет. Сонымен қатар пациент қабылдап жүрген дәрі-дәрмектері, созылмалы аурулары, аллергиялық реакциялары немесе бұрын жасалған эндоскопиялық зерттеулер туралы дәрігерге алдын ала хабарлауы тиіс. Өз бетінше дәрі қабылдауды тоқтатуға немесе өзгертуге болмайды. Мұндай мәселе тек дәрігермен кеңескеннен кейін шешіледі.

Кейбір адамдар эндоскопиялық зерттеуден қорқып, қажетті тексеруді кейінге қалдырады. Әр адамның зерттеуді қабылдауы әртүрлі болғанымен, қазіргі медицинада пациенттің қауіпсіздігі мен жайлылығына ерекше көңіл бөлінеді. Зерттеу барысында дәрігер пациенттің жағдайын бақылап, процедураны медициналық талаптарға сай жүргізеді. Сондықтан пациенттің дәрігермен ашық сөйлесіп, өзінің қорқынышы немесе жайсыздыққа қатысты алаңдаушылығы болса, алдын ала айтуы маңызды.

ФГДС – тек диагноз қою үшін жасалатын тексеру ғана емес. Кей жағдайда ол аурудың нақты себебін анықтауға, қауіпті өзгерістерді ерте кезеңде байқауға және әрі қарайғы емдеу тактикасын дұрыс таңдауға мүмкіндік береді. Асқазанның қыжылы, іштің ауыруы немесе жүрек айнуы сияқты белгілер күнделікті өмірде жиі кездескенімен, оларды үнемі елемеуге болмайды. Әсіресе шағымдар қайталана берсе, күшейсе немесе жаңа белгілер қосылса, дәрігерге қаралған дұрыс. Ауруды ерте анықтау – емдеудің тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін маңызды қадамдардың бірі. Өз денсаулығына жауапкершілікпен қарау дегеніміз – міндетті түрде ауырған кезде ғана дәрігерге бару емес, ағзадағы өзгерістерді дер кезінде байқап, маманнан кеңес алу.

Кентау қалалық емханасының эндоскопия кабинетінің дәрігері Гладышова Ольганың айтуынша, ФГДС зерттеуіне қатысты ең маңызды қағида – оны өз бетінше жоспарламай, медициналық көрсетілім мен дәрігердің ұсынымына сәйкес жүргізу. Денсаулыққа қатысты шағымдарды елемей, өздігінен диагноз қоюға және ем қабылдауға болмайды. Уақытылы тексерілу – ауруды ерте анықтаудың, асқынудың алдын алудың және денсаулықты сақтаудың маңызды жолы.

2026 жылдың бірінші жартыжылдығында «Кентау қалалық емханасында» тіркелген халық арасында АИТВ-инфекциясының кеш анықталу жағдайларына талдау жүргізілді. Іс-шараның негізгі мақсаты – инфекцияны анықтау мерзімдерін саралау, кеш диагностикалауға алып келетін себептерді зерделеу және АИТВ-ның алдын алу бағытындағы жұмыстарды одан әрі жетілдіру.

Талдау жұмысына «Облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығы» басшысының орынбасары Д.Қ. Рыскелдиев және дәрігер-эпидемиолог Д.З. Абдукадирова қатысты. Мамандар медициналық ұйым қызметкерлерімен бірге АИТВ-инфекциясын ерте анықтаудың маңыздылығын, халық арасында тестілеу мәдениетін қалыптастырудың қажеттілігін және профилактикалық іс-шаралардың тиімділігін талқылады. АИТВ-инфекциясы – адамның иммундық жүйесін зақымдайтын созылмалы инфекция. Оның ерекшелігі – инфекция жұққаннан кейін ұзақ уақыт бойы адамда айқын белгілер байқалмауы мүмкін. Сондықтан адам өзін толық сау сезінгенімен, инфекцияның бар-жоғын тек арнайы зертханалық тексеру арқылы анықтауға болады. Осыған байланысты АИТВ-ны ерте диагностикалау медициналық көмекті дер кезінде бастауға мүмкіндік беретін маңызды қадам болып саналады.

Дәрігер-эпидемиолог Д.З. Абдукадированың айтуынша, АИТВ-инфекциясын ерте анықтау үшін тұрғындардың медициналық тексеруден уақытылы өтуі және өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауы маңызды.

«АИТВ-инфекциясының бастапқы кезеңі кей жағдайда ешқандай ерекше белгілерсіз өтуі мүмкін. Сол себепті адамның өзін жақсы сезінуі инфекция жоқ дегенді білдірмейді. Кеш анықталған жағдайларда адамның медициналық бақылауға алынуы да кешігуі ықтимал. Сондықтан профилактикалық тексерулер мен АИТВ-ға тест тапсырудың маңызы зор», – деді Д.З. Абдукадирова.

Маманның пікірінше, АИТВ-ға қатысты ақпараттандыру жұмыстарында қорқыныш пен стигмаға емес, нақты медициналық мәліметтерге басымдық берілуі қажет. Тұрғындар инфекцияның берілу жолдары, алдын алу шаралары және диагностика мүмкіндіктері туралы дұрыс ақпарат алған жағдайда, өз денсаулығына қатысты шешімдерді саналы түрде қабылдай алады.

Кездесу барысында АИТВ-инфекциясының кеш анықталуына әсер етуі мүмкін факторларға да назар аударылды. Олардың қатарында профилактикалық тексерулерден уақытылы өтпеу, аурудың алғашқы кезеңінде белгілердің байқалмауы, медициналық көмекке кеш жүгіну және инфекцияға байланысты қалыптасқан әлеуметтік стигма бар. Осы факторлардың алдын алу үшін медициналық ұйымдарда түсіндіру жұмыстарын тұрақты түрде жүргізудің маңызы атап өтілді. «Облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығы» басшысының орынбасары Д.Қ. Рыскелдиев медициналық ұйымдардың өзара іс-қимылын күшейту қажеттігін атап өтті. Оның айтуынша, АИТВ-инфекциясын анықтау тек зертханалық диагностикамен шектелмеуі керек. Пациентті тексеруге бағыттау, нәтижелерді уақтылы саралау, қажет болған жағдайда мамандандырылған медициналық көмекке жолдау және пациентті әрі қарай бақылау бірізді жүргізілуі маңызды.

«АИТВ-инфекциясын ерте анықтау – тек бір пациенттің денсаулығына қатысты мәселе емес, қоғамдық денсаулық сақтаудың маңызды бағыты. Инфекция неғұрлым ерте анықталса, адам соғұрлым ерте медициналық бақылауға алынып, қажетті ем қабылдауға мүмкіндік алады. Сонымен қатар өзінің инфекциялық мәртебесін білетін адам алдын алу шараларын сақтап, инфекцияның басқа адамдарға берілу қаупін төмендетуге мүмкіндік алады», – деді Д.Қ. Рыскелдиев.

Мамандар профилактикалық жұмыстарды күшейту барысында бастапқы медициналық-санитариялық көмек ұйымдарының рөлі ерекше екенін атап өтті. Өйткені тұрғындармен тікелей байланыс орнататын медицина қызметкерлері аурудың алдын алу, скринингтік және диагностикалық тексерулерге бағыттау, сондай-ақ денсаулықты сақтау мәселелері бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізе алады. АИТВ-ға қатысты ақпараттық жұмыстар халықтың әртүрлі топтарын қамтуы тиіс. Әсіресе жастар арасында инфекцияның алдын алу, қауіп факторлары және қауіпсіз мінез-құлық туралы түсіндіру жұмыстарын тұрақты жүргізу маңызды. Сонымен бірге медициналық қызметкерлердің кәсіби біліктілігін арттыру, заманауи диагностикалық тәсілдер туралы ақпаратпен қамтамасыз ету және медициналық ұйымдар арасындағы байланысты жетілдіру де оң нәтижеге ықпал етеді.

Кездесу барысында АИТВ-инфекциясына қатысты стигма мен кемсітушіліктің алдын алу мәселесі де көтерілді. АИТВ диагнозы адамның қоғамдағы құқықтарын шектемеуі тиіс. Мұндай жағдай анықталған кезде пациентке медициналық көмекпен қатар психологиялық және ақпараттық қолдау көрсету маңызды. Адамдардың медициналық ұйымға тексерілуге қорықпай жүгінуіне қолайлы жағдай қалыптастыру – ерте анықтаудың негізгі шарттарының бірі.

Мамандардың пікірінше, профилактика – АИТВ-инфекциясының таралуын азайтудың ең тиімді бағыттарының бірі. Ол үшін халыққа инфекцияның алдын алу жолдарын түсіндірумен қатар, медициналық тексерулердің қолжетімділігі мен ақпараттың түсініктілігін қамтамасыз ету қажет. Әрбір азамат өзінің денсаулығына бейжай қарамай, қажет болған жағдайда АИТВ-ға тестілеуден өтуі маңызды.

Кентау қалалық емханасында жүргізілген талдау нәтижелері алдағы уақытта профилактикалық және ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жетілдіруге, АИТВ-инфекциясын ерте анықтауға бағытталған шараларды жүйелеуге және медициналық ұйымдар арасындағы өзара іс-қимылды күшейтуге негіз болады.

АИТВ-инфекциясын ерте анықтау – уақытылы медициналық көмек көрсетудің, пациенттің денсаулығын сақтаудың және инфекцияның таралу қаупін төмендетудің маңызды шарты. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыс тек медицина қызметкерлерінің емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігін талап етеді. Денсаулыққа жауапкершілікпен қарау, профилактикалық тексерулерден уақытылы өту және медициналық ақпаратты дұрыс пайдалану – инфекцияның алдын алудың маңызды қадамдары.

Арыс қаласында тазалық пен абаттандыру талаптарының сақталуын қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Қала аумағында санитарлық тазалықты сақтау, қоғамдық орындардың көркін жақсарту және тұрғындардың қоршаған ортаға деген жауапкершілігін арттыру мақсатында арнайы жұмысшы топ рейдтік іс-шараларды тұрақты ұйымдастырып келеді.

Кезекті рейд барысында мамандар тұрғын үйлерге іргелес аумақтарды аралап, тазалық талаптарының сақталу жағдайын тексерді. Іс-шара кезінде күл-қоқысты, құрылыс материалдарын және өзге де қалдықтарды белгіленбеген орындарға шығару сияқты құқықбұзушылықтар анықталды. Мұндай әрекеттер қаланың санитарлық жағдайына кері әсер етіп қана қоймай, қоршаған ортаның ластануына және тұрғындарға қолайсыздық туындауына себеп болады.

Рейд барысында анықталған құқықбұзушылықтарға байланысты 9 азаматқа ескерту жасалып, заң талаптары түсіндірілді. Мамандар құқықбұзушылықты қайталаған жағдайда қолданыстағы заңнамаға сәйкес әкімшілік жауапкершілік қарастырылатынын ескертті. Қала аумағында тазалық талаптарын бұзған азаматтарға қатысты атқарылған жұмыстардың нәтижесі де назар аударарлық. Жыл басынан бері Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодексінің 434-2-бабы бойынша 118, ал 505-бабы бойынша 215 әкімшілік құқықбұзушылық туралы хаттама толтырылған. Нәтижесінде абаттандыру және тазалық талаптарын бұзуға қатысты барлығы 333 әкімшілік хаттама рәсімделген.

Мамандардың айтуынша, тазалықты сақтау тек жауапты мекемелердің міндеті емес. Бұл – қала тұрғындарының ортақ жауапкершілігі. Әрбір азамат өз үйінің аумағын таза ұстап, тұрмыстық және құрылыс қалдықтарын белгіленбеген жерге шығармауы қажет. Әсіресе құрылыс жұмыстарынан кейін қалған материалдарды көшеге, арықтарға, бос жатқан жерлерге немесе басқа да рұқсат етілмеген орындарға тастауға жол берілмеуі тиіс.

Тазалық талаптарын сақтау – ең алдымен тұрғындардың өзіне қолайлы әрі қауіпсіз орта қалыптастыруға бағытталған. Таза көше, жинақы аула және абаттандырылған қоғамдық кеңістік қаланың жалпы келбетіне оң әсер етеді. Сондықтан мамандар тұрғындарды заң талаптарын сақтауға, тазалыққа немқұрайлы қарамауға және өз аумағына жауапкершілікпен қарауға шақырады.

Жұмысшы топтың рейдтік шаралары алдағы уақытта да жалғасады. Оның негізгі мақсаты тұрғындарды жазалау емес, ең алдымен тазалық мәдениетін қалыптастырып, заң талаптарын сақтаудың маңызын түсіндіру. Мамандар қала тұрғындарын белгіленбеген орындарға қоқыс тастамауға, абаттандыру талаптарын сақтауға және Арыстың тазалығы мен көркеюіне ортақ үлес қосуға үндейді. Қаланың тазалығы – баршаға ортақ міндет, ал оны сақтау әр азаматтың күнделікті мәдениеті мен жауапкершілігінен басталады.

Сауран ауданында қоғамның қауіпсіздігін қамтамасыз ету, құқық бұзушылықтың алдын алу және тұрғындардың заңға деген құрметін арттыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл ретте қоғамдық тәртіпті сақтау тек құқық қорғау органдарының міндеті емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі екені басты назарға алынған. Осындай маңызды бағыттардың бірі – тұрғындарды зиянды әдеттерден аулақ болуға шақырып, салауатты әрі қауіпсіз орта қалыптастыру.

Осы мақсатта Шорнақ ауылдық округіне қарасты Аша елді мекенінде «Арақсыз ауыл» жобасы және «Нашақорлыққа жол жоқ» тақырыптары аясында арнайы кездесу өтті. Жиынды Сауран ауданының әкімі Мақсат Таңғатаров ашып, жүргізді. Басқосуға аудандық ақсақалдар мен ардагерлер, құқық қорғау органдарының өкілдері, дін қызметкерлері, қоғамдық ұйым мүшелері, ауыл тұрғындары мен кәсіпкерлер қатысты. Кездесуде қоғамдағы өзекті мәселелердің бірі – алкогольдік ішімдіктер мен есірткі заттарының таралуының алдын алу, жастарды зиянды әдеттерден қорғау, отбасылық құндылықтарды нығайту және қоғамдық тәртіпті сақтау мәселелері кеңінен талқыланды.

Аудан әкімі Мақсат Таңғатаров «Арақсыз ауыл – берекелі ауыл» бастамасы аясында Сауран ауданында атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталды. Оның айтуынша, бүгінгі таңда аудан көлеміндегі 20 елді мекеннің тұрғындары алкогольдік ішімдіктерден бас тарту жөнінде ортақ шешім қабылдаған.

Бұл – бір күнде жүзеге асқан жұмыс емес. Аталған бастама елді мекендердегі ақсақалдар мен белсенді азаматтардың, қоғамдық ұйымдардың, кәсіпкерлердің және тұрғындардың ортақ ұстанымы негізінде қалыптасып келеді. Сауран ауданы құрылғаннан бері бес ауыл аталған бастаманы қолдаса, кейінгі кезеңде бұл қатар айтарлықтай толыққан. Бүгінде Үлгілі, Шыпан, Шекербұлақ, Нұртас, Серт, Құмтүйін, Абай, Ескі Сауран, Қаражон, Егізқара, Игілік, Ойық, Мәшһүр Жүсіп, Шойтөбе, С.Қожанов, Жалаңтөс, Бершінтөбе, Қосқорған, Қосмезгіл және Аша ауылдарының тұрғындары алкогольдік ішімдіктерден бас тарту туралы шешім қабылдаған. Аталған шешімдер жергілікті қоғамдастық пен ауыл ақсақалдарының қатысуымен өткізілген жиындардың хаттамалары негізінде қабылданған. Бұл ретте ауыл тұрғындарымен қатар сауда нысандарының иелері де ортақ бастаманы қолдап, алкоголь өнімдерін сатудан бас тарту жөнінде келісімге келген.

Мұндай қадамды тек белгілі бір өнімді сатуға немесе тұтынуға шектеу қою ретінде қарастыруға болмайды. Оның астарында қоғамдық сананы жаңғырту, отбасындағы тәрбиеге көңіл бөлу, жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру, ауылдағы өзара жауапкершілікті арттыру секілді маңызды міндеттер жатыр. Сауран ауданында бұл жұмыстар Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев айқындаған «Заң және тәртіп» қағидатымен де сабақтасып отыр. Заңның үстемдігі орныққан, азаматтары құқық пен міндетін жақсы білетін қоғам ғана қауіпсіз әрі тұрақты дами алады. Ал заң мен тәртіпті сақтау ең алдымен күнделікті өмірдегі қарапайым жауапкершіліктен басталады.

Қоғамдық тәртіптің сақталуына алкогольдік ішімдіктерді шамадан тыс тұтыну, есірткі заттарының таралуы, отбасылық жанжалдар, жастар арасындағы құқық бұзушылықтар кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан мұндай мәселелерді тек құқық бұзушылық орын алғаннан кейін қарастыру жеткіліксіз. Ең тиімді жолы – оның алдын алу.

Осы тұрғыдан алғанда, «Арақсыз ауыл» бастамасы профилактикалық жұмыстардың маңызды тетігі ретінде қарастырылады. Себебі тұрғындардың өз еркімен ортақ шешім қабылдауы ауыл ішіндегі қоғамдық бақылауды күшейтіп, құқық бұзушылыққа деген көзқарасты өзгертеді. Адамдар бір-біріне немқұрайлы қарамай, ауылдың тыныштығы мен қауіпсіздігіне ортақ жауапкершілікпен қарай бастайды. Кездесуде аудандық ақсақалдар алқасының төрағасы Жарылқасын Балтабай Ермекбайұлы да сөз сөйлеп, елді мекендерде тәртіп пен берекені сақтауда аға буынның орны ерекше екенін атап өтті. Ақсақалдардың өнегесі, жастарға бағыт-бағдар беруі және отбасылық құндылықтарды дәріптеуі қоғамның рухани тұрақтылығын нығайтуға ықпал етеді.

Ал құқық қорғау органдарының өкілдері заң талаптарын сақтау, құқық бұзушылықтардың алдын алу және азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелеріне тоқталды. Аудан прокурорының орынбасары Ержан Ахметов пен аудандық полиция бөлімі бастығының орынбасары Данияр Түймебаев күн тәртібіндегі мәселелер бойынша өз пікірлерін білдіріп, тұрғындарға заң талаптарын сақтау мен құқық бұзушылыққа жол бермеудің маңызын түсіндірді.

«Заң және тәртіп» қағидаты қоғамдағы кез келген құқық бұзушылыққа көз жұма қарамауды талап етеді. Бұл ретте «нөлдік төзімділік» ұстанымының маңызы зор. Яғни қоғамдық ортадағы ұсақ болып көрінетін тәртіпсіздіктерге де немқұрайлы қарамау, заң бұзушылықтың алдын алу және тиісті органдарға хабарлау – қауіпсіз қоғам қалыптастырудың маңызды шарттарының бірі.

Қауіпсіз қоғамды қалыптастыру тек полицияның немесе басқа да құқық қорғау органдарының қызметімен шектелмейді. Оның негізі – отбасы, мектеп, еңбек ұжымы, қоғамдық ұйымдар, ақсақалдар, дін өкілдері және жергілікті қоғамдастықтың бірлескен әрекеті. Әсіресе жастар мәселесіне ерекше назар аудару қажет. Жасөспірімдердің бос уақытын тиімді ұйымдастыру, спорттық және мәдени іс-шараларға тарту, кәсіптік бағдар беру, еңбекке баулу – зиянды әдеттердің алдын алудың нәтижелі жолдарының бірі. Жастарға тыйым салумен қатар, олардың қызығушылығын арттыратын пайдалы орта қалыптастыру маңызды.

Нашақорлықтың алдын алу мәселесі де кездесудің негізгі тақырыптарының бірі болды. Есірткі заттарының заңсыз айналымына қарсы күрес – құқық қорғау органдарының ғана емес, жалпы қоғамның міндеті. Әсіресе интернет арқылы таралатын заңсыз ақпарат пен есірткі саудасының жаңа тәсілдеріне қатысты жастар арасында түсіндіру жұмыстарын күшейту қажет.

Отбасы – бұл бағыттағы ең маңызды тәрбие ортасы. Баланың мінез-құлқы мен өмірлік ұстанымының қалыптасуына ата-ананың үлгісі тікелей әсер етеді. Сондықтан салауатты өмір салтын ұстану, ішімдік пен есірткінің зиянын түсіндіру, еңбекке және білімге баулу отбасындағы тәрбиеден басталғаны жөн. Ауыл тұрғындарының «Арақсыз ауыл» бастамасын қолдауы осы ортақ жауапкершіліктің нақты көрінісі деуге болады. Себебі ауылдың тыныштығы мен берекесі әрбір тұрғынның әрекетіне байланысты. Бір адамның заң бұзуы немесе қоғамдық тәртіпті бұзуы тұтас елді мекеннің қауіпсіздігіне әсер етуі мүмкін.

Сауран ауданында қолға алынған бұл бастаманың тағы бір маңызды қыры – қоғам мен мемлекеттік органдар арасындағы өзара байланысты күшейту. Тұрғындар өз мәселесін ашық айтып, құқық қорғау органдары түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, жергілікті билік тарапынан ұйымдастырушылық қолдау көрсетілген жағдайда ғана нақты нәтиже қалыптасады. «Қауіпсіз қоғам» қағидаты да осындай өзара іс-қимылға негізделеді. Қауіпсіздік – тек көшеде тәртіп сақтаумен шектелмейтін кең ұғым. Ол адамның үйінде, жұмыс орнында, білім беру мекемесінде, қоғамдық орында өзін қауіпсіз сезінуін білдіреді. Сондықтан қауіпсіз орта қалыптастыру үшін қоғамның барлық мүшесі жауапкершілік танытуы қажет.

Сауран ауданындағы 20 елді мекеннің алкогольдік ішімдіктерден бас тартуы – тұрғындардың қоғамдық тәртіпке деген саналы көзқарасының қалыптасып келе жатқанын көрсетеді. Мұндай бастамалар бір реттік акцияға айналмай, тұрақты түрде жалғасқан жағдайда ғана өз нәтижесін береді.

Алдағы уақытта да елді мекендерде тұрғындармен кездесулер өткізу, жастармен профилактикалық жұмыстар жүргізу, кәсіпкерлермен түсіндіру жұмыстарын күшейту, құқық бұзушылықтың алдын алу және қоғамдық тәртіпті сақтау бағытындағы жұмыстар жалғаса бермек. Салауатты ауыл – ең алдымен саналы тұрғыннан басталады. Заңды құрметтеу, қоғамдық тәртіпті сақтау, зиянды әдеттерден бас тарту, жастар тәрбиесіне жауапкершілікпен қарау – қауіпсіз әрі берекелі қоғам құрудың берік негізі.

Сауран ауданындағы «Арақсыз ауыл» бастамасы осы құндылықтарды жергілікті деңгейде қалыптастыруға бағытталған нақты қадамдардың бірі. Ал 20 елді мекен тұрғындарының ортақ шешімі – қоғамда «Заң және тәртіп», жауапкершілік пен өзара құрмет қағидаттарын орнықтыруға деген ұмтылыстың айқын көрінісі.

Сайрам ауданының әкімі Оразалиев Мадияр Мұхтарұлының төрағалығымен Қазақстан Республикасы Құрылтайына өтетін сайлауға дайындық барысына арналған мәжіліс өтті. Жиын барысында алдағы саяси науқанды аудан көлемінде жоғары деңгейде ұйымдастыру, сайлау учаскелерінің толық дайындығын қамтамасыз ету, азаматтардың дауыс беруіне қолайлы жағдай жасау және тұрғындарға қажетті ақпаратты уақытылы жеткізу мәселелері кеңінен талқыланды. Мәжілістің негізгі мақсаты – сайлау процесіне дайындықтың қазіргі жай-күйін саралап, әрбір сайлау учаскесінде атқарылуы тиіс жұмыстарды нақтылау және жауапты мекемелердің өзара іс-қимылын күшейту. Аудан аумағындағы сайлау учаскелерінің дайындығы бірнеше бағыт бойынша қаралып, ұйымдастыру жұмыстарының сапасына ерекше мән берілді.

Жиында ең алдымен сайлау учаскелерінің материалдық-техникалық жағдайы сөз болды. Дауыс беру процесінің қалыпты өтуі үшін әрбір учаскеде қажетті құрал-жабдықтардың толық болуы, жиһаздардың талапқа сай орналасуы, жарықтандыру жүйесінің жұмыс істеуі және электр энергиясының үздіксіз берілуі маңызды екені айтылды. Сонымен бірге сайлау учаскелерінде азаматтарды қабылдауға және олардың дауыс беруіне қажетті жағдайлардың жасалуы назарға алынды. Сайлау учаскелерінің орналасқан ғимараттарының жалпы жағдайы да пысықталды. Атап айтқанда, ғимараттардың ішкі және сыртқы аумағының ретке келтірілуі, кіріп-шығу жолдарының қолжетімді болуы, ақпараттық стендтердің талапқа сай орналастырылуы және сайлаушылар үшін бағыт-бағдар беретін мәліметтердің анық көрсетілуі қажет екені атап өтілді.

Бұдан бөлек, дауыс беру орындарының қауіпсіздігіне айрықша көңіл бөлінді. Сайлау учаскелерінде қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету, төтенше жағдайлардың алдын алу, өрт қауіпсіздігі талаптарын сақтау және электр жүйелерінің жарамдылығын тексеру бойынша тиісті жұмыстар жүргізілуі тиіс. Бұл бағыттағы шаралар сайлау күні ғана емес, оған дейінгі дайындық кезеңінде де тұрақты бақылауда болуы қажет. Жиын барысында азаматтардың сайлау учаскелеріне кедергісіз келіп, өз таңдауын еркін білдіруіне жағдай жасау мәселесі де жан-жақты қаралды. Әсіресе, егде жастағы тұрғындарға, мүмкіндігі шектеулі азаматтарға және қосымша қолдауды қажет ететін азаматтарға қолайлы орта қалыптастырудың маңыздылығы айтылды. Осыған байланысты сайлау учаскелерінің кіреберістері, қозғалыс жолдары және дауыс беру орындары азаматтарға барынша ыңғайлы болуы қажеттігі ескертілді.

Аудан әкімі Мадияр Мұхтарұлы сайлау учаскелерінің дайындығын тек қағаз жүзінде емес, іс жүзінде қамтамасыз ету керектігін атап өтті. Оның айтуынша, сайлау күні қандай да бір ұйымдастырушылық мәселенің туындауына жол бермеу үшін барлық жұмыстар алдын ала жүргізілуі керек. Әрбір жауапты басшы өзіне бекітілген бағыт бойынша нақты жұмыстарды ұйымдастырып, анықталған кемшіліктерді уақытылы жоюы қажет.

«Құрылтай сайлауы – еліміздегі маңызды саяси науқан. Сондықтан әрбір сайлау учаскесінің дайындығы тиісті деңгейде болуы керек. Тұрғындарға қолайлы жағдай жасап, сайлау процесінің заң талаптарына сай әрі ұйымдасқан түрде өтуін қамтамасыз ету – басты міндет. Азаматтардың дауыс беруіне кедергі келтіретін кез келген мәселе алдын ала анықталып, дер кезінде шешілуі тиіс», – деді аудан әкімі.

Мәжілісте тұрғындарды ақпараттандыру мәселесіне де басымдық берілді. Сайлау учаскесінің нөмірі мен орналасқан жері, жұмыс тәртібі және дауыс беру процесіне қатысты қажетті ақпарат тұрғындарға түсінікті тілде әрі уақытылы жеткізілуі қажет. Бұл ретте ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын елді мекендерде күшейтіп, азаматтардың өз учаскесін алдын ала анықтап алуына мүмкіндік жасау қажеттігі айтылды. Ақпараттандыру барысында тұрғындарға сайлау процесінің тәртібін дұрыс түсіндіру, азаматтардың сұрақтарына жауап беру және ресми мәліметтерді нақты дереккөздер арқылы тарату маңызды. Себебі сайлау процесіне қатысты ақпараттың уақтылы әрі дұрыс берілуі азаматтардың белсенділігіне және ұйымдастыру жұмыстарының сапасына тікелей әсер етеді.

Сонымен қатар, сайлау комиссиялары мүшелерінің дайындық деңгейі де назардан тыс қалмады. Комиссия мүшелерінің өз міндеттерін нақты білуі, дауыс беру рәсімдерін белгіленген тәртіппен жүргізуі және сайлаушылармен жұмыс барысында заң талаптарын қатаң сақтауы қажеттігі айтылды. Сайлау күні туындауы ықтимал түрлі жағдайларға дайын болу үшін ұйымдастырушылық мәселелерді алдын ала пысықтау тапсырылды. Мәжілісте сайлау учаскелерін қажетті кеңсе құралдарымен, байланыс құралдарымен және басқа да қажетті жабдықтармен қамтамасыз ету жайы да талқыланды. Әрбір учаскеде жұмыс процесіне қажетті құралдардың жеткілікті болуы, олардың жарамдылығы мен орналасу тәртібі алдын ала тексерілуі тиіс.

Сайлау – азаматтардың ел өміріне қатысты маңызды мәселелер бойынша өз ұстанымын білдіруіне мүмкіндік беретін қоғамдық-саяси шара. Сондықтан оны сапалы ұйымдастыру жергілікті атқарушы органдардың, сайлау комиссияларының, құқық қорғау органдарының және басқа да жауапты мекемелердің үйлесімді жұмысын талап етеді. Осыған байланысты аудан аумағында сайлауға дайындық кезінде барлық тиісті құрылымдардың өзара байланыста жұмыс істеуі маңызды. Жиын барысында елді мекендердегі жағдайды тұрақты бақылауда ұстау, сайлау учаскелерінің дайындығына қатысты анықталған мәселелерді жедел шешу және белгіленген жұмыстардың орындалу мерзімдерін сақтау қажеттігі айтылды. Әрбір бағыт бойынша жауапты тұлғаларға нақты тапсырмалар беріліп, олардың орындалуын бақылау міндеттелді.

Аудан әкімі сайлау учаскелерінде тұрғындарға барынша қолайлы жағдай жасалуы керектігін тағы бір мәрте атап өтті. Сайлаушылардың дауыс беру кезінде кез келген кедергіге тап болмауы, қажетті ақпаратты еркін алуы және учаскелердің ұйымдастырушылық тұрғыдан толық дайын болуы – негізгі талаптардың бірі екені жеткізілді. Сондай-ақ қауіпсіздік шараларын қамтамасыз етуге ерекше жауапкершілікпен қарау қажеттігі айтылды. Сайлау учаскелеріндегі қоғамдық тәртіпті сақтау, ғимараттардың қауіпсіздігін тексеру, өрт қауіпсіздігі талаптарын орындау және төтенше жағдайларға дайындық деңгейін қамтамасыз ету бойынша жұмыстар тиісті мекемелермен бірлесіп жүргізілуі тиіс.

Мәжіліс қорытындысында аудан аумағындағы барлық сайлау учаскелерінің дайындығын белгіленген талаптарға сәйкес аяқтау, материалдық-техникалық қамтамасыз ету жұмыстарын толықтыру, қауіпсіздік шараларын күшейту және тұрғындар арасында ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүйелі түрде жүргізу жөнінде тапсырмалар берілді. Жауапты мекемелерге сайлау күніне дейін қалған уақытты тиімді пайдаланып, барлық ұйымдастырушылық мәселелерді кезең-кезеңімен шешу міндеттелді. Сонымен бірге әрбір сайлау учаскесінің дайындық жағдайы тұрақты бақылауда болып, қажет болған жағдайда қосымша шаралар қабылданатыны айтылды.

Осылайша, аудан көлемінде Қазақстан Республикасы Құрылтайына өтетін сайлауға дайындық жұмыстары жоспарлы түрде жалғасуда. Алдағы кезеңде басты назар сайлау учаскелерінің толық әзірлігіне, азаматтардың дауыс беруіне қажетті жағдай жасауға, қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және тұрғындарға нақты ақпарат жеткізуге бағытталмақ. Сайлау процесінің заң талаптарына сай әрі ұйымдасқан түрде өтуі – барлық жауапты құрылымдарға ортақ міндет. Сондықтан аудан бойынша дайындық жұмыстарының сапалы атқарылуы, өзара үйлесімділіктің сақталуы және тұрғындардың құқықтарын қамтамасыз ету мәселелері алдағы күндері де басты назарда болады.

Астанада «Әділет» партиясының ұйымдастыруымен тұрғын үй қорын басқару мәселелері бойынша алғашқы республикалық диалог алаңы өтті. Оған еліміздің әр өңірінен тұрғын үй қорын басқаратын шамамен екі мың мүлік иелерінің бірлестігі (МИБ) және пәтер иелері кооперативінің (ПИК) төрағасы, басқарушы ұйымдардың өкілдері, салалық сарапшылар мен белсенді мүлік иелері қатысты.

Күннің бірінші жартысында қатысушылар үшін секциялық панельдер ұйымдастырылып, онда «Әділет» партиясынан Құрылтай депутаттығына кандидаттармен бірге көппәтерлі үйлерді басқарудың өзекті мәселелері талқыланды. Атап айтқанда, инженерлік желілерді жаңғырту, күрделі жөндеу, қымбат жұмыстарды қаржыландыру, құрылыс ақаулары, МИБ, құрылыс салушылар мен коммуналдық ұйымдар арасындағы жауапкершілікті бөлу, сондай-ақ тұрғын үйді басқаруды цифрландыру және оның ашықтығын арттыру мәселелері қаралды. Панельдік сессияға «Әділет» партиясының төрағасы Айбек Дәдебай қатысты.

Партия төрағасы коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту мемлекет, басқарушы ұйымдар және тұрғындардың бірлескен жауапкершілігін талап ететінін айтты. Ол Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тазалық пен ұқыптылық күнделікті өмір салтына айналуы қажет деген сөзін еске салып, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық жүйесін одан әрі дамыту бойынша партияның жеті басымдығын таныстырды.

«Президент коммуналдық инфрақұрылымды жаңғыртып, осы саладағы барлық тараптың жауапкершілігін арттыру міндетін де қойып отыр. «Әділет» партиясы бұл бағытты толық қолдайды. Тұрғындар, төрағалар, басқарушы және сервистік ұйымдар арасындағы қолайлы өзара байланыс қамтамасыз етілуі керек. Бұл ретте мүлік иелерінің дауыс беруі сияқты негізгі цифрлық құралдар тегін әрі әрбір үйге қолжетімді болуы қажет. Сіздермен бірге оларды пысықтап, мүлік иелері үшін барынша түсінікті, ашық әрі қолайлы етуге тиіспіз. Біздің бағдарламамызда жергілікті өзін-өзі басқаруды дамытуға ерекше көңіл бөлінген», – деді Айбек Дәдебай.

Партия төрағасы тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы тараптар арасындағы жауапкершілікті әділ бөлуге және тұрғын үй қорын жаңғырту бағдарламасын кеңейту қажеттігіне, соның ішінде үйлерді күрделі жөндеу мен инженерлік жүйелерді жаңартуды ұзақ мерзімді қаржыландыру тетіктеріне жеке тоқталды. Тағы бір бағыт ретінде сала мамандарын даярлау мәселесі де сөз болды. Партия МИБ төрағалары мен тұрғын үй қорын басқарушыларды кәсіби даярлау және сертификаттау бағдарламалары бойынша оқытуды жалғастыруды жоспарлап отыр. Сонымен қатар тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымның жай-күйін жақсарту жұмыстары жүргізіледі.

«Бүгінде елімізде 61 мыңнан астам көппәтерлі тұрғын үй және 2,5 миллионға жуық пәтер бар. Олардың едәуір бөлігіндегі инженерлік желілерді жаңарту қажет. «Әділет» партиясының сайлауалды бағдарламасында 86 мың шақырым инженерлік желіні жаңарту және салу көзделген. Соның нәтижесінде желілердің тозу деңгейін 40 пайызға дейін төмендету міндеті қойылған», – деді Айбек Дәдебай.

Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық жүйесін жаңғырту тақырыбын Құрылтай депутаттығына кандидат Ренат Бектұров жалғастырды. Ол партия бағдарламасында энергетикалық және коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту жөніндегі Ұлттық жобаны іске асыру жоспарланғанын жеткізді. Үйлерді басқару үдерістерін цифрландыруға және тұрғындардың ортақ мүлікке жауапкершілікпен қарауын қалыптастыруға ерекше көңіл бөлінеді. Ал Құрылтай депутаттығына кандидат Екатерина Смышляева тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы заңнамалық және цифрлық шешімдерге тоқталды.

«Біз магистральдық және үйішілік желілер үшін жауапкершілікті нақты бөлуді, сондай-ақ «Smart Тұрмыс» бірыңғай цифрлық платформасын енгізуді ұсынамыз. Бұл техникалық тексеруді автоматтандыруға, үйлердің тозуын есепке алуға және қағазбастылықтан аралып, тікелей жұмыс істеуге мүмкіндік береді», – деді Екатерина Смышляева.

Жиынның практикалық бөлігі сала өкілдерінің ұсыныстарына арналды. Елордадағы «Тұрсын Астана-2» МИБ төрағасы Қуаныш Оспанов «Халық қатысатын бюджет» бағдарламасы бойынша ауланы абаттандыруға 60 млн теңге және үйді жаңғыртуға 236 млн теңге тарту тәжірибесін бөлісті. Ол сондай-ақ «Әділет» партиясының OSI Skills оқыту бағдарламасының пайдасын атап өтті.

Павлодар облысындағы «Шаңырақ» қауымдастығының басшысы Нұр-Сәуле Байболатова инженерлік желілерді пайдалану жауапкершілігінің шекарасын заңнамалық тұрғыдан бекітуді ұсынды. Сол кезде тұрғындар өздерінің кондоминиум аумағынан тыс орналасқан инфрақұрылымға ақша төлеуге міндетті болмайды. Тренер-кеңесші Шынар Мәмбетәлиева ғимараттарды кәсіби басқарудың бірыңғай стандарттарын енгізуді және өңірлік құзырет орталықтарын құруды қолдады.

«Сарыарқа» МИБ төрағасы Айгүл Арынова жасырын құрылыс ақаулары үшін жауапкершілік мәселесін қозғады. Оның пікірінше, МИБ төрағалары құрылыс салушылар жіберген кемшіліктер үшін жауап бермеуі тиіс. Ол сондай-ақ мүлік иелері мен жылжымайтын мүлік нысандары туралы деректерді біріктіруге мүмкіндік беретін бірыңғай цифрлық платформа құру керегін айтты.

«SERVIS 9 REGION» басқарушы директоры Татьяна Юртанова жаңа үйлер пайдалануға берілгеннен кейін туындайтын мәселелерге, соның ішінде коммуникациялардың жасырын жүргізілуіне және құрылыс салушылармен байланысы бар басқарушы компаниялардың үйді басқаруға тартылу мәселесін көтерді.

«Әділет» партиясының сайлауалды бағдарламасында алғашқы қадам, бірыңғай цифрлық платформа қазірдің өзінде қарастырылған. Бірақ бұл шешімдердің жұмыс істеуі үшін біздің таңдауымыз маңызды. 23 тамызда мен абоненттеріммен бірге «Әділет» партиясына дауыс беремін», – деді Татьяна Юртанова.

Елордалық «Отау» тұрғын үй кешенінің белсендісі Жарбол Сүлейменов ортақ мүлікті күтіп ұстауға тұрғындардың да жауапкершілікпен қарауы маңызды екенін айтты. Ал «Павлодарэнерго» АҚ-ның 22 жастағы электр монтері Іңкәр Кәрібай қалалық инфрақұрылымның тұрақты жұмыс істеуі үшін жұмысшы мамандықтар мен техникалық мамандардың маңызына назар аударды.

Диалог алаңының қорытындысы бойынша Айбек Дәдебай мұндай кездесулерді тұрақты түрде өткізіп тұруды және партия жанынан тұрғын үй қорын басқару мәселелері бойынша сараптамалық алаң құруды ұсынды.

«Бүгінгі Форумның қорытындысы бойынша тұрғын үй қорын басқару мәселелері жөніндегі партияның тұрақты сараптамалық алаңын құруды ұсынамын. Оның құрамына осы салада тәжірибесі бар мамандар, өңірлердің өкілдері және тиісті сарапшылар кіруі керек. Қолданыстағы нормалардың орындалуына қатысты мәселелерді уәкілетті мемлекеттік органдар мен әкімдіктерге жолдаймыз. Ал заңнамаға өзгеріс енгізуді қажет ететін мәселелерді Құрылтай депутаттығына кандидаттарымыздың алдағы жұмысына енгіземіз. Осы жұмыстың нәтижесі туралы партия халыққа ашық түрде есеп беріп отырады», – деп түйіндеді Айбек Дәдебай.

Ашық диалог барысында түскен барлық ұсыныс «Біздің қала» жобасының тізіміне енгізілді. Форум «Әділет» партиясына мүше болған МИБ және ПИК төрағаларына партия билеттерін табыстау рәсімімен аяқталды.

#Әділет_1 #әділетпартиясы #ӘділеттіҚазақстан
#ТаңдауымӘділет #заАдилет

Түркістан облысында туризм саласын дамыту мақсатында 174 туристік нысан бірыңғай жүйеге енгізілді. Бұл туралы баспасөз жиынында “Open Turkistan” туристік ақпараттық орталығының бас директоры Асқар Абубакиров мәлімдеді.

“Өңірде туризмді дамыту бойынша табиғи және тарихи-мәдени нысандарын біртұтас туристік өнімге айналдыруға басымдық берілуде. Түркістан қаласымен қатар Ақсу-Жабағылы, Сайрам-Өгем, Қаратау аумағы, таулы шатқалдар мен каньондар, көне қалашықтар, киелі орындар, ауылдық және гастрономиялық бағыттар қамтылуда. Туристік сервисті цифрландыру және ақпараттың қолжетімділігін арттыру мақсатында бірқатар жобалар жүзеге асырылуда. Соның ішінде “Turkistan Travel Guide”, “Turkistan Weekend”, “Turkistan Brand”, “Amazing Turkistan”, “AuylTourism”, “Turkistan Vibe” жобалары бар. Бірыңғай жүйеде нысандардың орналасқан жері, байланыс деректері, инфрақұрылымы, көрсететін қызметтері және жету жолдары қамтылған. Сонымен қатар, QR-навигация, цифрлық маршруттар, көптілді ақпараттық каталогтар, туристерге арналған чат-боттар және гидтердің цифрлық профильдерін енгізу бағытында жұмыстар жүргізілуде”-деп мәлімдеді орталық басшысы.

Сонымен қатар, өңірдің туристік әлеуетін халықаралық деңгейде таныту жұмыстары Өзбекстан, Қытай, Түркия және Орталық Азия елдерінде жүргізілуде. Сондай-ақ, туристердің Түркістан қаласында ғана шоғырланбай, облыстың басқа аудандарына баруын қамтамасыз ету мақсатында бірнеше күндік дайын туристік маршруттар әзірлеу жұмыстары жүргізілуде. Негізгі бағыттардың қатарында Түркістан–Отырар–Арыстанбаб, Түркістан–Кентау–Қаратау, Түркістан–Сайрам-Өгем бағыттары, сондай-ақ Түлкібас пен Төлеби аудандарының табиғи маршруттары, гастрономиялық және қолөнер бағыттары бар.