Түркістан қаласында «WeGlobal Kazakhstan» ЖШС тарапынан «Otbasy Academy» онлайн отбасы академиясының негізін қалаушы, педагог-психолог Ержан Мырзабаевтың қатысуымен педагог-психологтарға арналған семинар өтті. Іс-шара барысында «WeGlobal.AI» платформасының жаңартылған мүмкіндіктері таныстырылды.
Семинарға Түркістан облысы білім басқармасының «Психологиялық қолдау орталығы» КММ директоры Мөлдір Зайнуллақызы, орталық мамандары, сондай-ақ педагог-психологтар қатысты.
Кездесу барысында мамандардың жұмыс сапасын арттыруға бағытталған жаңа мүмкіндіктер мен заманауи тәсілдер түсіндірілді.
Семинар соңында қатысушылар өзара пікір алмасып, тәжірибелерімен бөлісті. Мұндай кездесулер педагог-психологтардың кәсіби біліктілігін жетілдіруге және заманауи цифрлық құралдарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Арыс қаласында қоғамдық орындардың санитарлық жағдайын жақсарту, кәсіпкерлік нысандарының айналасын ұқыпты ұстау және қала келбетіне кері әсер ететін факторлардың алдын алу бағытындағы жұмыстар жалғасуда. Осы мақсатта «Таза Қазақстан» бағдарламасы мен «Заң және тәртіп» қағидаты аясында қала аумағында жоспарлы рейдтік іс-шаралар ұйымдастырылуда. Арыс қаласы әкімдігі жанынан құрылған жұмысшы топ орталық базар аумағында кезекті бақылау жұмыстарын жүргізді. Іс-шара базар әкімшілігімен бірлесіп ұйымдастырылып, сауда орындарындағы кәсіпкерлермен тазалық пен абаттандыру талаптарын сақтау мәселелері талқыланды.
Аталған аумақтың қала тұрғындары мен қонақтары жиі баратын орындардың бірі екені ескеріліп, мұнда санитарлық тазалықты қалыпты деңгейде ұстаудың маңызы ерекше. Сауда орындарының сыртқы келбеті, оған іргелес аумақтардың жинақылығы және белгіленген тәртіптің сақталуы қаланың жалпы көрінісіне тікелей әсер етеді.
Рейд барысында кәсіпкерлік нысандарының иелеріне өздеріне тиесілі аумақты таза әрі жинақы ұстау қажеттігі түсіндірілді. Атап айтқанда, сауда нүктелерінің маңындағы тазалықты күнделікті қамтамасыз ету, жиналған қалдықтарды уақытылы шығару және нысанның сыртқы бөлігін тиісті жағдайда ұстау мәселелеріне назар аударылды.
Сонымен бірге ғимараттардың қасбетін талапқа сай күтіп ұстау жөнінде түсіндіру жүргізілді. Кәсіпкерлік нысанының сыртқы бейнесі тек оның иесінің беделіне ғана емес, бүкіл сауда аумағының көркіне әсер ететіні айтылды. Сондықтан ғимараттардың маңын ретке келтірумен қатар, қасбеттердің де ұқыпты әрі талапқа сай болуына мән беру қажеттігі ескертілді. Жұмысшы топ өкілдері кәсіпкерлерге заңсыз және жабайы саудаға жол бермеудің маңызын да түсіндірді. Сауда қызметінің белгіленген талаптарға сәйкес жүргізілуі қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге, жаяу жүргіншілердің қозғалысына кедергі келтірмеуге және сауда орындарындағы қауіпсіздікті сақтауға мүмкіндік береді.
Кездесу барысында түсіндіру жұмыстарының басты мақсаты жазалау емес, кәсіпкерлердің жауапкершілігін арттырып, талаптарды алдын ала орындауға жағдай жасау екені атап өтілді. Осы ретте базар әкімшілігіне де сауда орындарының санитарлық жағдайын бақылауда ұстап, кәсіпкерлермен тұрақты түрде ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу қажеттігі айтылды. Қолданыстағы заңнама талаптарын бұзу фактілері анықталған жағдайда тиісті әкімшілік шаралар қолданылатыны да ескертілді. Атап айтқанда, тазалық пен абаттандыру қағидаларын сақтамау, белгіленген тәртіпке қайшы әрекеттер жасау немесе заңсыз саудаға жол беру жауапкершілікке әкеп соғуы мүмкін.
Қала тазалығын қамтамасыз етуде кәсіпкерлердің үлесі айрықша. Себебі сауда орындары күн сайын жүздеген адамның келіп-кететін нысаны болғандықтан, олардың аумағындағы тазалық тұрғындардың жайлылығына тікелей ықпал етеді. Кәсіпкерлік нысанын талапқа сай ұстау – заң талабы ғана емес, тұтынушыға және қала тұрғындарына деген құрметтің көрінісі. Арыс қаласында мұндай рейдтік және профилактикалық жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады. Негізгі назар кәсіпкерлік нысандары орналасқан аумақтардың тазалығын қамтамасыз етуге, абаттандыру талаптарының орындалуына және белгіленген сауда тәртібінің сақталуына бағытталатын болады.
“Таза әрі жинақы сауда орындары – қаланың жалпы келбетінің маңызды бөлігі. Сондықтан кәсіпкерлерді өз нысандарына жауапкершілікпен қарап, бекітілген аумақтардың тазалығын тұрақты қамтамасыз етуге және қолданыстағы талаптарды сақтауға шақырамыз,”- деді мамандар.
Арыс қаласында «Таза Қазақстан» бағдарламасы мен «Заң және тәртіп» қағидаты аясындағы рейдтік және профилактикалық іс-шаралар тұрақты түрде жалғасуда.
Бүгін қала әкімдігі жанынан құрылған жұмысшы топ орталық базар аумағында кезекті рейдтік іс-шара өткізді. Базар әкімшілігімен бірлесіп ұйымдастырылған іс-шара барысында кәсіпкерлік нысандарының иелеріне тазалық талаптарын сақтау бойынша түсіндіру жұмыстары жүргізілді.
Рейд кезінде кәсіпкерлерге өздеріне тиесілі аумақтың тазалығын тұрақты қамтамасыз ету, ғимараттардың қасбетін талапқа сай күтіп ұстау, сондай-ақ заңсыз және жабайы саудаға жол бермеу қажеттігі түсіндірілді.
Сонымен қатар тазалық пен абаттандыру қағидаларын бұзу фактілері анықталған жағдайда Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес әкімшілік жауапкершілік қарастырылатыны, оның ішінде айыппұл салынатыны жөнінде ескертілді.
Мұндай рейдтік және түсіндіру жұмыстары алдағы уақытта да тұрақты түрде жалғасатын болады.
«Turkistan Invest» өңірлік инвестицияларды тарту және экспортты дамыту агенттігінің» ұйымдастыруымен Қытай Халық Республикасына жүзеге асырылған іссапар нақты нәтижесін беруде. Іскерлік келіссөздердің жалғасы ретінде Қытайдың Wuhan Xiangyu Dingsheng Construction Engineering Co., Ltd. компаниясының өкілі Луань Бинь Түркістан облысына ресми сапармен келіп, «Түркістан» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ басқарма төрағасы Бекжан Бисенбаевпен кездесті.
Кездесу барысында тараптар Түркістан облысында гүлдер мен сәндік ағаштарды өсіруге арналған заманауи жылыжай кешенін салу жобасын іске асыру мәселелерін талқылады. Нәтижесінде «Түркістан» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ мен Wuhan Xiangyu Dingsheng Construction Engineering Co., Ltd. арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.
Меморандум аясында компания Түркістан облысында заманауи жылыжай кешенін салу жобасын жүзеге асыруға ниетті. Жобаның болжамды инвестиция көлемі 13 млрд теңгені құрайды. Жоспар бойынша 50 гектар аумақта көшет өсіру кешені салынып, 100-ге жуық жаңа жұмыс орны ашылады. Жобаны іске асыру мерзімі 2026-2027 жылдарға жоспарланған.
Сонымен қатар, жоба аясында гүл өсіру кешені, көшеттер көрмесі, сауда аймағы, өндірістік кешен және автокөліктерге арналған экологиялық талаптарға сай автотұрақ салу көзделген.
Айта кетейік, Wuhan Xiangyu Dingsheng Construction Engineering Co., Ltd. – құрылыс, инженерлік инфрақұрылым, металл конструкциялары, экологиялық инжиниринг және өндірістік нысандар саласында халықаралық тәжірибесі бар компания.
Аталған инвестициялық жобаны жүзеге асыру Түркістан облысының инвестициялық тартымдылығын арттырып, өңірде жаңа өндірістердің ашылуына, жұмыс орындарының құрылуына және әлеуметтік-экономикалық дамуына оң серпін береді.
Арыс қаласында қоршаған ортаның тазалығын сақтау, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету және тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл бағыттағы іс-шаралар Мемлекет басшысының тапсырмаларына сәйкес жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық бағдарламасы мен «Заң және тәртіп» қағидатын іске асыру аясында ұйымдастырылуда. Қаланың тазалығы мен көріктілігі – тек коммуналдық қызметтердің немесе жергілікті атқарушы органдардың ғана емес, барлық тұрғындардың ортақ жауапкершілігі. Осыған байланысты Арыс қаласында қоғамдық орындардағы санитарлық тазалықты сақтау, абаттандыру талаптарының орындалуын бақылау, қоршаған ортаны ластауға жол бермеу және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше көңіл бөлінуде.
Аталған бағыттағы жұмыстарды тиімді ұйымдастыру мақсатында қала аумағында мобильді топ құрылып, оның мүшелері тұрақты түрде рейдтік және профилактикалық іс-шаралар жүргізіп келеді. Мобильді топ құрамындағы жауапты мамандар мен тиісті сала өкілдері қоғамдық орындарды аралап, тазалық талаптарының сақталуын бақылауда. Сонымен қатар тұрғындар мен қала қонақтарына заң талаптарын түсіндіру, құқық бұзушылықтың алдын алу және қоршаған ортаға ұқыпты қарау қажеттігі жөнінде профилактикалық жұмыстар жүргізілуде.
Рейдтік іс-шаралар қаладағы халық көп шоғырланатын аумақтарды қамтиды. Атап айтқанда, саябақтар, скверлер, жағалау аймақтары, демалыс орындары, базарлар және басқа да қоғамдық орындар тұрақты бақылауға алынған. Мұндай аумақтарда тазалықтың сақталуы ғана емес, қоғамдық тәртіптің бұзылмауы да назарда. Аралау барысында белгіленбеген орындарға қоқыс тастау, абаттандыру талаптарын бұзу, қоғамдық орындарды ластау және басқа да әкімшілік құқық бұзушылық фактілері анықталуда. Әрбір анықталған құқық бұзушылық қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес қаралып, тиісті шаралар қабылданады.
Жүргізілген рейдтік жұмыстардың нәтижесінде Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 434-2-бабы бойынша 98 құқық бұзушылық фактісі анықталған. Сонымен қатар Кодекстің 505-бабы бойынша 137 әкімшілік хаттама толтырылып, құқық бұзушыларға жалпы сомасы 3 миллион теңгеден астам әкімшілік айыппұл салынған. Бұл көрсеткіштер қоғамдық орындарда тазалық талаптарын сақтау мен заң талаптарын орындаудың маңыздылығын көрсетеді. Әкімшілік шара қолдану – ең алдымен құқық бұзушылықтың алдын алуға және азаматтардың жауапкершілігін арттыруға бағытталған.
«Таза Қазақстан» бағдарламасының негізгі мақсаты – қоршаған ортаны қорғау, елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту, қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру және халық арасында экологиялық жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру. Бұл міндеттерді жүзеге асыру тек сенбіліктер мен тазалық акцияларын өткізумен шектелмейді. Оның маңызды бөлігі – күнделікті тәртіпті сақтау, қоқысты белгіленген орынға тастау, қоғамдық мүлікке зиян келтірмеу және айналаға жанашырлықпен қарау. Осы ретте Арыс қаласында рейдтік жұмыстармен қатар түсіндіру шараларына да басымдық берілуде. Мобильді топ мүшелері тұрғындарға қоғамдық орындарда тазалық сақтау талаптарын түсіндіріп, қоршаған ортаны ластау мен абаттандыру ережелерін бұзудың салдары туралы ақпарат беруде. Тазалық мәдениеті адамның күнделікті әрекетінен басталады. Қоқысты арнайы жәшікке салу, демалыс орындарынан кейін айналаны жинақтап кету, жасыл желектерді бүлдірмеу, қоғамдық орындардағы мүлікке ұқыпты қарау – қарапайым болғанымен, қала келбетіне тікелей әсер ететін маңызды әрекеттер.
Әсіресе саябақтар мен скверлер, балалардың ойын алаңдары, жағалау аймақтары және тұрғындардың демалысына арналған орындарда тазалық сақтау ерекше маңызды. Мұндай қоғамдық кеңістіктер қала тұрғындарының күнделікті тынығуы мен бос уақытын өткізуіне арналған. Сондықтан олардың тазалығы мен қауіпсіздігіне әр азамат жауапкершілікпен қарауы қажет.
Қоғамдық тәртіпті сақтау мәселесі де назардан тыс қалмайды. «Заң және тәртіп» қағидаты аясында әр азаматтың құқықтары мен міндеттерін сақтау, белгіленген талаптарды орындау және өзге адамдардың тыныштығына кедергі келтірмеу маңызды. Қоғамдық тәртіпке құрметпен қарау – құқықтық мәдениеттің негізгі көрсеткіштерінің бірі. Қала тазалығы мәселесінде тұрғындардың белсенділігі айрықша рөл атқарады. Мемлекеттік мекемелер тарапынан бақылау мен түсіндіру жұмыстары жүргізілгенімен, тұрақты нәтиже әрбір азаматтың жауапкершілігі қалыптасқан жағдайда ғана қамтамасыз етіледі. Бір адамның қоршаған ортаға немқұрайлы қарауы жалпы аумақтың санитарлық жағдайына әсер етуі мүмкін. Сол себепті тазалыққа деген жауапкершілік ортақ құндылыққа айналуы тиіс.
Арыс қаласы – тұрғындар үшін жайлы әрі қолайлы орта қалыптастыруды қажет ететін ортақ мекен. Қаланың көшелері, саябақтары, демалыс орындары мен қоғамдық кеңістіктері таза болған сайын тұрғындардың да өмір сүру сапасы арта түседі. Сондықтан қала тазалығын сақтау тек сыртқы көріністі жақсарту емес, азаматтардың жайлы өмір сүруіне жағдай жасау, қоршаған ортаны қорғау және кейінгі ұрпаққа таза мекен қалдыру міндетімен тікелей байланысты.
«Таза Қазақстан» бағдарламасы аясындағы жұмыстардың тағы бір маңызды бағыты – тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру. Экологиялық мәдениет бір күнде қалыптаспайды. Ол отбасында, мектепте, еңбек ұжымдарында және қоғамдық ортада біртіндеп орнығады. Балаларға кішкентай кезінен табиғатты қорғау, қоқысты сұрыптау немесе белгіленген орынға тастау, ағаштар мен өсімдіктерге зиян келтірмеу сияқты қарапайым қағидаларды үйретудің маңызы зор.
Бұл ретте қоғамдық бақылау мен профилактикалық жұмыстардың да мәні жоғары. Тұрғындарға заң талаптарын түсіндіру арқылы құқық бұзушылықтың алдын алуға болады. Ал заң талаптарын қасақана бұзған жағдайда қолданыстағы заңнамаға сәйкес әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Арыстағы мобильді топтың рейдтік іс-шаралары осы міндеттерді кешенді түрде жүзеге асыруға бағытталған. Бір жағынан, құқық бұзушылықтар анықталып, заң шеңберінде шаралар қабылданса, екінші жағынан тұрғындарға түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, тазалық пен тәртіпті сақтаудың маңызы жеткізілуде.
Қала тұрғындарының қоғамдық орындарды таза ұстауы – айналадағы адамдарға деген құрметтің де белгісі. Өйткені саябақтағы орындық, балалар алаңы, көше, жағалау немесе демалыс аумағы – белгілі бір адамның ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ игілігі. Ортақ мүлікке ұқыпты қарау арқылы азаматтар өз қаласының дамуына тікелей үлес қоса алады. Осыған байланысты қала тұрғындарына тазалық талаптарын сақтап, қоқысты белгіленбеген жерге тастамау, қоғамдық орындарда белгіленген тәртіпті бұзбау және абаттандыру нысандарына ұқыпты қарау жөнінде үндеу жасалды.
2026 жылғы 3 шілдеде Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясының кезекті отырысы өтті. Жиын барысында Қазақстан Республикасы Президентінің 2026 жылғы 1 шілдедегі №1338 Жарлығына сәйкес 23 тамызға белгіленген Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының сайлауына дайындық және оны ұйымдастыруға қатысты бірқатар маңызды мәселелер қаралды. Отырыста алдағы саяси науқанды ұйымдастыру барысында сайлау комиссияларына жүктелетін міндеттер мен атқарылатын жұмыстардың маңыздылығы атап өтілді. Сайлау науқаны ресми түрде тағайындалған күннен бастап сайлау комиссиялары өз құзыреті шеңберінде тиісті ұйымдастыру жұмыстарын бастап, белгіленген мерзімдерге сәйкес қажетті шараларды кезең-кезеңімен жүзеге асырып жатқаны айтылды.
Жиын барысында сайлауды сапалы әрі жүйелі өткізу үшін барлық ұйымдастыру жұмыстары Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы бекіткен күнтізбелік жоспарға сәйкес жүргізілетініне назар аударылды. Атап айтқанда, сайлау процесіне қатысушыларды ақпараттандыру, сайлау учаскелерінің дайындығын қамтамасыз ету, комиссия мүшелерінің жұмысын үйлестіру және сайлау заңнамасының талаптарын сақтау мәселелері басты назарда болатыны жеткізілді. Сайлау процесін ұйымдастыруда заңдылық, ашықтық, жариялылық және бейтараптық қағидаттарын сақтау ерекше маңызға ие. Осыған байланысты комиссия мүшелеріне өз міндеттерін жауапкершілікпен орындап, сайлау науқанының әрбір кезеңін қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес жүргізу қажеттігі түсіндірілді.
Сонымен қатар, сайлау кезінде туындауы мүмкін ұйымдастырушылық мәселелерді алдын ала зерделеп, олардың шешілу жолдарын нақтылау, сайлау процесіне қатысушылардың құқықтары мен міндеттері жөніндегі ақпаратты уақытылы жеткізу қажеттігі сөз болды. Комиссия жұмысының үйлесімділігі мен кәсіби деңгейде ұйымдастырылуы сайлаушылардың конституциялық құқықтарын жүзеге асыруына қолайлы жағдай қалыптастырудың маңызды тетігі екені атап өтілді. Отырыс барысында Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы С. Реметов комиссия мүшелерінің кәсіби біліктілігі, жауапкершілігі және өзара үйлесімді жұмысы сайлау науқанын жоғары деңгейде өткізудің негізгі факторларының бірі екенін атап өтті. Ол әрбір комиссия мүшесі өзіне жүктелген міндеттерді мұқият орындап, сайлау заңнамасының нормаларын жетік білуі және белгіленген талаптарды қатаң сақтауы қажет екенін айтты.
С. Реметов сондай-ақ сайлау процесіне қатысатын барлық тараптың заң талаптарын сақтауына ерекше мән берілетінін жеткізді. Сайлау барысындағы кез келген іс-шара белгіленген тәртіп пен мерзімдер шеңберінде жүзеге асырылып, азаматтардың сайлау құқықтарының толық қамтамасыз етілуі тиіс екеніне назар аударды. Жиын қорытындысы бойынша комиссия мүшелеріне алдағы сайлау науқанына дайындық жұмыстарын сапалы ұйымдастыру, бекітілген күнтізбелік жоспардағы міндеттердің уақытылы орындалуын қамтамасыз ету, сайлау заңнамасының талаптарын бұлжытпай сақтау және сайлау процесінің ашықтығы мен жариялылығын қамтамасыз ету жөнінде тиісті тапсырмалар берілді.
Сайрам аудандық аумақтық сайлау комиссиясы алдағы саяси науқанды ұйымдастыру барысында заңдылық пен жауапкершілік қағидаттарын басшылыққа алып, сайлаушылардың өз таңдауын еркін әрі заң талаптарына сәйкес жүзеге асыруына қажетті жағдай жасау бағытындағы жұмыстарды жалғастырады.
Сауран ауданында қоршаған ортаның тазалығын сақтау, қоғамдық орындарда тәртіпті қамтамасыз ету және тұрғындар арасында құқықтық мәдениетті қалыптастыру бағытындағы жұмыстар тұрақты түрде жүргізілуде. Бұл бағыттағы іс-шаралар Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасы мен қоғамда заң талаптарын сақтау мәдениетін орнықтыруға бағытталған «Заң және тәртіп» қағидаты аясында ұйымдастырылуда. Осы мақсатта ауданда құрылған мобильді топтың қатысуымен кезекті рейдтік іс-шаралар өткізілді. Негізгі міндет – қоғамдық орындардың санитарлық жағдайын бақылау, тазалық талаптарының сақталуын қамтамасыз ету, абаттандыру ережелерінің бұзылуына жол бермеу және тұрғындарға қоршаған ортаға жауапкершілікпен қараудың маңыздылығын түсіндіру.
Рейд барысында мобильді топ мүшелері аудан аумағындағы саябақтар мен скверлерді, өзен жағалауларын, демалыс орындарын, сондай-ақ тұрғындар көп шоғырланатын өзге де қоғамдық орындарды аралады. Аталған аумақтарда тазалықтың сақталуы, тұрмыстық қалдықтардың белгіленбеген орындарға тасталмауы, қоғамдық тәртіптің бұзылмауы және қолданыстағы заң талаптарының орындалуы назарға алынды.
Мұндай бақылау шаралары тек құқық бұзушылықтарды анықтаумен шектелмейді. Рейд барысында тұрғындармен профилактикалық және түсіндіру жұмыстары да жүргізіледі. Азаматтарға қоғамдық орындарды ластау қоршаған ортаға кері әсер етумен қатар, белгіленген әкімшілік талаптарды бұзуға әкеп соғатыны түсіндірілді. Сонымен бірге әр тұрғынның өз аумағының тазалығына жауапкершілікпен қарауы елді мекендердің көркеюіне және санитарлық жағдайдың жақсаруына тікелей ықпал ететіні айтылды.
Кезекті рейдтік іс-шаралардың нәтижесінде тазалық қағидаларын бұзудың 53 дерегі анықталды. Анықталған фактілер бойынша заңнамада көзделген тиісті шаралар қабылданды. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 505-бабына сәйкес 38 азаматқа ескерту жасалса, 15 азаматқа қатысты әкімшілік хаттама толтырылды. Нәтижесінде құқық бұзушыларға жалпы сомасы 648 750 теңге көлемінде әкімшілік айыппұл салынды. Бұл көрсеткіш қоғамдық орындардағы тазалық пен тәртіп мәселесіне немқұрайлы қарауға болмайтынын көрсетеді. Әкімшілік жауапкершілікке тартудың негізгі мақсаты – азаматтарды жазалау ғана емес, құқық бұзушылықтың алдын алу, заң талаптарын сақтауға шақыру және қоғамдық жауапкершілікті арттыру.
Қазіргі таңда елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту – жергілікті атқарушы органдармен қатар, әрбір тұрғынға ортақ міндет. Қоғамдық орындардың тазалығы тұрғындардың күнделікті мәдениеті мен қоршаған ортаға деген көзқарасына тікелей байланысты. Осы ретте қоқысты белгіленбеген жерге тастамау, демалыс орындарында тазалық сақтау, табиғи аумақтарды ластамау және ортақ пайдаланылатын нысандарға ұқыпты қарау маңызды. Әсіресе өзен жағалаулары мен демалыс аймақтарында тазалықты сақтау мәселесіне ерекше мән берілуде. Мұндай орындарға тұрғындар мен қонақтар жиі баратындықтан, табиғи ортаны ластамау және тұрмыстық қалдықтарды арнайы белгіленген орындарға тастау қажеттігі үнемі түсіндіріліп келеді. Табиғат аясында демалған әр азамат өзінен кейін қоқыс қалдырмай, қоршаған ортаны таза ұстауға үлес қосуы тиіс.
«Таза Қазақстан» бағдарламасының басты мәні де – тазалықты бір реттік акция немесе науқан ретінде емес, күнделікті өмір салтына айналдыру. Ал «Заң және тәртіп» қағидаты осы мәдениетті құқықтық жауапкершілікпен ұштастырады. Яғни қоғамдағы тазалық пен тәртіп бір-бірінен бөлек ұғым емес. Қоғамдық кеңістікті таза ұстау, белгіленген талаптарды орындау және ортақ мүлікке ұқыпты қарау – азаматтық жауапкершіліктің көрінісі.
Сауран ауданында осы бағыттағы рейдтік және профилактикалық жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады. Мобильді топтың жұмысы барысында қоғамдық орындардың жағдайы тұрақты бақылауда болып, анықталған заң бұзушылықтарға қолданыстағы заңнамаға сәйкес тиісті шаралар қабылданады. Сонымен қатар тұрғындар арасында түсіндіру жұмыстары жүйелі түрде жүргізіліп, азаматтарға тазалық сақтау мен қоғамдық тәртіпті бұзбаудың маңызы жеткізілуде. Бұл жұмыстардың негізгі мақсаты – құқық бұзушылық орын алғаннан кейін шара қолдану емес, оның алдын алу және тұрғындардың жауапкершілігін күшейту.
Тазалық – ортақ тәртіптің негізі. Сондықтан ауданның көркеюі мен қоршаған ортаның сақталуына әр азамат өз үлесін қосуы қажет. Қоғамдық орындарды таза ұстау, табиғатты қорғау және заң талаптарын сақтау – баршаға ортақ міндет. Сауран ауданында бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да тұрақты түрде жалғасып, тұрғындарға қолайлы әрі таза орта қалыптастыруға бағытталады.
Төлеби ауданына қарасты Кемеқалған ауылдық округінің Әңгірата ауылында ел бірлігі мен ауызбіршіліктің нәтижесінде бой көтерген жаңа ауылдық кітапхана салтанатты түрде пайдалануға берілді. Ауыл тұрғындарының рухани өміріне серпін беріп, жас ұрпақтың кітапқа деген қызығушылығын арттыруға бағытталған игі бастаманың жүзеге асуына үлес қосқан бірқатар азаматтар арнайы марапаттарға ие болды. Жаңа руханият ордасының ашылуына арналған салтанатты жиынға мемлекет және қоғам қайраткері Амалбек Тшанов, Төлеби ауданы әкімінің аппаратының басшысы Амалбек Өміртай, аудандық мәслихат төрағасы Нұрлан Қойбағаров, кәсіпкер-меценат Әсет Қайыпбеков, журналист Асхат Садырбай, ауданның зиялы қауым өкілдері, ардагерлер, ауыл ақсақалдары мен тұрғындар қатысты.
Салтанатты шараның ең маңызды бөлігі – ауылдың әлеуметтік-мәдени дамуына үлес қосып, жаңа кітапхананың бой көтеруіне демеушілік көрсеткен азаматтарды марапаттау рәсімі болды. Елдің ортақ игілігі жолында атқарылған ауқымды іске қолдау білдірген азаматтарға Төлеби ауданы әкімінің және аудандық мәслихат төрағасының Алғыс хаттары табысталды.
Марапат иелеріне көрсетілген құрмет – олардың ел болашағына, ауылдың мәдени-рухани дамуына қосқан үлесіне берілген лайықты баға. Себебі жаңа кітапхананың бой көтеруі – бір ғана ғимараттың салынуымен шектелмейтін, ауыл тұрғындарының бірлігі мен азаматтардың туған жерге деген жанашырлығын айқын көрсететін маңызды бастама. Ауыл жанашыры, кәсіпкер Жамбыл Мәуленұлының бастамасы және жомарт жүректі азаматтардың демеушілігі арқасында жүзеге асқан бұл жоба көпке үлгі боларлық игі іске айналды. 2025 жылдың қыркүйек айында басталған құрылыс жұмыстары қысқа мерзім ішінде аяқталып, заманауи талаптарға сай жабдықталған жаңа кітапхана ел игілігіне берілді.
Жиында сөз алған азаматтар ауылдың рухани өміріндегі бұл жаңалықтың маңыздылығына тоқталып, кітапхананың жас ұрпақтың білім алуына, кітап оқу мәдениетін қалыптастыруға және ұлттық құндылықтарды дәріптеуге қосар үлесі мол екенін атап өтті. Сондай-ақ ел азаматтарының осындай ортақ іске жұмылып, туған ауылдың көркеюіне үлес қосуы – қоғамдағы өзара жауапкершілік пен ынтымақтың жарқын көрінісі екені айтылды.
Әңгірата ауылдық кітапханасының тарихы сонау 1953 жылдан бастау алады. Алғашқы кітапхана ауыл тұрғындарының қолдауымен және соғыс және еңбек ардагері Әбдіжаппар Ақыловтың бастамасымен ашылған. Ол ширек ғасырға жуық уақыт бойы кітапхананы басқарып, ауылдың мәдени-рухани өмірінің қалыптасуына айрықша үлес қосты. 1978–1993 жылдары бұл игі істі Әбдіжаппар Ғани жалғастырса, 1993 жылдан бері Райымкүлова Гүлзия ауыл тұрғындары мен оқырмандарға үздіксіз қызмет көрсетіп келеді.
Бүгінде кітапхана қорында 10 мыңға жуық кітап бар. Осы жылдар ішінде руханият ордасы талай буын өкілінің сүйікті мекеніне айналып, ауыл тұрғындарының білімін толықтыруға, таным көкжиегін кеңейтуге мүмкіндік беріп келеді. Кітапхана қабырғасынан тәлім алған көптеген оқырман бүгінде еліміздің әр өңірінде түрлі салада жемісті еңбек етіп жүр. Сонымен бірге кітапхана оқырмандары аудандық және облыстық деңгейдегі түрлі байқауларда жоғары нәтижелер көрсетіп, жүлделі орындардан көрініп келеді.
2023 жылы ескі кітапхана ғимаратының тозығы жетіп, апатты жағдайға байланысты сүрілген еді. Дегенмен кітапхана қызметі тоқтаған жоқ. Уақытша ғимаратта жұмысын жалғастырған кітапхана ұжымы ауыл тұрғындарына тұрақты түрде қызмет көрсетіп, оқырмандардың кітапқа деген сұранысын қамтамасыз етті. Жаңа ғимараттың бой көтеруі – осы ұзақ жылдар бойы қалыптасқан рухани дәстүрдің жалғасы. Енді ауыл тұрғындары мен өскелең ұрпаққа заманауи талапқа сай қолайлы ортада білім алып, кітап оқуға мүмкіндік жасалды.
Бұл бастама Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Кітап оқитын ұлт» тұжырымдамасымен үндесіп, қоғамда кітап оқу мәдениетін қалыптастыруға, рухани құндылықтарды дәріптеуге және жас ұрпақтың білімге деген қызығушылығын арттыруға бағытталған маңызды қадам болды.
Әңгірата ауылындағы жаңа кітапхананың ашылуы – ел бірлігінің, азаматтық жауапкершіліктің және туған жерге деген жанашырлықтың нақты жемісі. Ал осы игі іске қолдау көрсетіп, жаңа руханият ордасының бой көтеруіне үлес қосқан азаматтардың марапатталуы – еңбектің еленіп, елге қызмет етудің әрдайым құрметке ие екенін көрсетеді.
Жаңа кітапхана ауылдың мәдени-рухани орталығына айналып, талай жас ұрпақтың білім көкжиегін кеңейтетін, кітап пен оқырманды тоғыстыратын қасиетті шаңырақ болмақ. Елдің ортақ ісіне жұмылған азаматтардың еңбегі мен жанашырлығы Әңгірата ауылының тарихында игі бастама ретінде сақталып, кейінгі ұрпаққа үлгі болары сөзсіз.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев ауылдық елді мекендерді дамытуға, халықтың тұрмыс сапасын арттыруға және азаматтарға қолайлы орта қалыптастыруға ерекше мән беріп келеді. Бұл бағыттағы бастамалар Сайрам ауданында да нақты жобалар мен жүйелі жұмыстар арқылы жүзеге асырылуда.
Біздің басты міндетіміз – мемлекеттік деңгейде белгіленген басымдықтарды аудан тұрғындарының күнделікті қажеттілігімен ұштастырып, халықтың ұсынысы мен өтінішіне нақты жауап беру. Сондықтан тұрғындармен тұрақты байланыста болып, елді мекендердегі өзекті мәселелерді жергілікті жерде зерделеуге ерекше көңіл бөліп келеміз.
Бүгін М.Оразалиев ауылына арнайы барып, тұрғындармен кездестім. Бұл елді мекен тұрғындарымен алғашқы кездесуіміз емес. Бұған дейін ауыл азаматтары жеке қабылдауыма келіп, елді мекенге балалар ойын алаңшасын және спорт алаңшаларын салу жөнінде ұсыныстарын жеткізген болатын. Тұрғындардың бұл өтінішін маңызды деп санаймын. Өйткені ауылдың дамуы тек жол, жарық немесе инженерлік инфрақұрылыммен шектелмейді. Балалар мен жастардың бос уақытын тиімді өткізуіне жағдай жасау, спортпен айналысуға мүмкіндік беру, қауіпсіз әрі жайлы қоғамдық орта қалыптастыру да – елді мекеннің әлеуметтік дамуының маңызды бөлігі.
Қазіргі таңда аталған аумақта демеушілердің қолдауымен бірқатар әлеуметтік нысан салу жоспарланып отыр. Атап айтқанда, балалар ойын алаңшасы, спорт алаңшасы және шағын футбол алаңы бой көтермек. Сонымен қатар, ауыл тұрғындары үшін аса қажетті нысандардың бірі – балабақша салу мәселесі де қарастырылуда. Бұл жобалардың әрқайсысының өзіндік маңызы бар. Балалар ойын алаңшасы бүлдіршіндердің қауіпсіз ортада ойнауына мүмкіндік берсе, спорттық алаңдар ауыл жастарының бұқаралық спортқа белсенді араласуына жол ашады. Ал шағын футбол алаңы жастардың бос уақытын тиімді өткізіп, салауатты өмір салтын қалыптастыруына ықпал етеді.
Балабақша құрылысы да ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған маңызды қадам болмақ. Мектепке дейінгі тәрбие мен білім беру нысанының ауылдың өзінде болуы ата-аналар үшін үлкен қолайлылық туғызады. Сондықтан бұл мәселені де кезең-кезеңімен жүзеге асыруды көздеп отырмыз. Осыған байланысты жауапты мамандарға аталған жобалар бойынша қажетті жұмыстарды жүргізіп, тиісті жобалық құжаттаманы әзірлеу жөнінде нақты тапсырма бердім. Ең бастысы – нысандардың орналасу орны ауыл тұрғындарының пікірін ескере отырып анықталуы тиіс.
Менің ұстанымым – тұрғындардың ұсынысын тыңдап қана қоймай, оны нақты жұмысқа айналдыру. Себебі елді мекеннің тыныс-тіршілігін, күнделікті қажеттілігін сол жерде тұратын халықтан артық ешкім білмейді. Сондықтан әрбір әлеуметтік нысанның орналасуы, оның тұрғындарға қолжетімділігі және пайдалануға ыңғайлылығы халықпен ақылдаса отырып шешілуі қажет. Кездесу барысында ауылдың инфрақұрылымына қатысты өзге де мәселелерді тұрғындармен бірге талқыладық. Азаматтар өздерін толғандырған мәселелерін ашық айтып, бірқатар ұсыныстарын жеткізді. Әрбір мәселені жауапты сала басшылары мен мамандарға нақты тапсырмалар беру арқылы шешу жолдарын қарастырдық. Мен жауапты мамандарға тұрғындар көтерген мәселелерді назарға алып, олардың орындалуын қамтамасыз ету жөнінде тапсырма бердім. Әрбір мәселенің шешімі нақты жұмыс пен бақылауды қажет етеді. Сондықтан тиісті жұмыстардың орындалу барысы да назарда болады.
Мемлекет басшысы ауыл халқының әл-ауқатын арттыруды, ауылдық аумақтардың әлеуетін тиімді пайдалануды және елді мекендердегі инфрақұрылымды жаңғыртуды тұрақты түрде күн тәртібіне қойып келеді. Біз бұл міндеттерді Сайрам ауданында кезең-кезеңімен жүзеге асыруға тиіспіз. Ауданымызда халық санының өсуі, елді мекендердің әлеуметтік қажеттіліктерінің артуы жаңа міндеттер жүктейді. Сондықтан әрбір ауылдың жағдайын жеке зерделеп, тұрғындардың нақты сұранысына сәйкес жұмыс жүргізу – біздің басты бағыттарымыздың бірі. М.Оразалиев ауылындағы жоспарланған жобалар да осы мақсатқа бағытталған. Бұл бастамалар іске асқан жағдайда ауыл тұрғындары үшін жаңа әлеуметтік мүмкіндік қалыптасып, балалар мен жастарға арналған инфрақұрылым кеңейе түседі.
Мемлекет басшысының бастамаларының негізгі мәні де – халықтың өмір сүру сапасын арттыру, азаматтарға қолайлы жағдай жасау және өңірлердің тұрақты дамуына жол ашу. Осы бағыттағы жұмыстар Сайрам ауданында алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғаса береді. Біз үшін кез келген жобаның ең басты өлшемі – оның халыққа пайдасы. Сондықтан тұрғындармен кері байланысты күшейтіп, олардың ұсыныс-пікірлерін ескере отырып жұмыс істей береміз. Ел игілігіне бағытталған әрбір бастама өз деңгейінде қолдау тауып, нақты нәтижеге айналуы тиіс.
Сайрам ауданындағы барлық елді мекеннің дамуы, тұрғындардың тұрмыс сапасының жақсаруы және ауылдарда қолайлы әлеуметтік орта қалыптастыру – ортақ міндетіміз. Бұл бағыттағы жұмыстарды Мемлекет басшысы айқындаған басымдықтарға сәйкес әрі қарай да жүйелі түрде жалғастырамыз.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық акциясы ел көлемінде қоршаған ортаны қорғау, елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту және халықтың экологиялық мәдениетін қалыптастыруға бағытталған маңызды бастамаға айналды. Бұл игі үрдіс Сайрам ауданында да жүйелі түрде жалғасып, тазалық пен абаттандыру жұмыстары тұрақты жүргізілуде. Бүгінде аудан аумағында ұйымдастырылып жатқан әрбір тазалық шарасының басты мақсаты – көшелер мен қоғамдық орындарды ғана ретке келтіру емес, табиғатты қорғауға деген ортақ жауапкершілікті арттыру. Осы бағыттағы кезекті ауқымды жұмыс Қарамұрт ауылдық округінде ұйымдастырылды.
Тазалық шарасы облыстық маңызы бар автомобиль жолының бойында өткізіліп, жол жиегіндегі аумақ толықтай санитарлық тазалаудан өткізілді. Жұмысқа Түркістан облысы әкімінің бірінші орынбасары Зұлпыхар Сансызбайұлы, Сайрам ауданының әкімі Мадияр Мұхтарұлы, ауыл ақсақалдары, аудан әкімдігі қызметкерлері және ауыл тұрғындары қатысты. Тазалық жұмыстарына барлығы 420 адам жұмылдырылып, 12 арнайы техника тартылды. Сенбілік барысында жол бойындағы қураған ағаштар мен бұталар ретке келтіріліп, қоршаған ортаға көрік бермей тұрған өсімдіктер тазартылды. Сонымен қатар 2,2 шақырым аумақтағы тікенекті және арам шөптер орылып, жол бойының санитарлық жағдайы жақсартылды. Ауқымды жұмыстың нәтижесінде 3,3 тонна тұрмыстық қатты қалдық жиналып, белгіленген тәртіппен арнайы полигонға шығарылды. Бұл – бір күндік сенбіліктің ғана емес, тұрғындар мен мемлекеттік қызметшілердің ортақ іске жұмылғанының нақты нәтижесі.
Жол бойындағы тазалықтың сақталуы әсіресе маңызды. Себебі автомобиль жолдары – ауданға келетін қонақтар мен тұрғындар ең алдымен көретін аумақтардың бірі. Сондықтан елді мекендердің кіреберістері мен негізгі бағыттарындағы тазалық пен абаттандыру жұмыстары ауданның жалпы келбетіне тікелей әсер етеді. «Таза Қазақстан» акциясының мәні де осында. Экологиялық тазалықты қамтамасыз ету тек арнайы техниканың немесе коммуналдық қызметтердің міндеті емес. Бұл – баршаға ортақ іс. Әр азамат өзі тұратын аумақтың тазалығына үлес қосып, табиғатқа ұқыпты қараса, қоршаған ортаны қорғау мәдениеті де қалыптасады.
Сайрам ауданында бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады. Елді мекендерді көгалдандыру, абаттандыру, санитарлық тазалықты сақтау және қоғамдық орындардың жағдайын жақсарту бойынша нақты шаралар тұрақты түрде жүргізілмек. Тазалық – бір күндік науқан емес, күнделікті мәдениет. Табиғатты аялау, қоршаған ортаны ластамау, айналаны таза ұстау – келер ұрпақ алдындағы жауапкершілігіміз. Сондықтан «Таза Қазақстан» акциясы аясындағы әрбір іс-шараны ортақ игілікке бағытталған маңызды қадам деп қабылдауымыз қажет.
Сайрам ауданында қолға алынған осындай бастамалар тұрғындардың белсенділігін арттырып, елді мекендердің көркеюіне және қоршаған ортаның тазалығын сақтауға өз үлесін қосады. Таза аудан – жайлы өмірдің, көрікті елді мекен – тұрғындардың ортақ еңбегінің нәтижесі.