Арыс қаласына қарасты Қожатоғай ауылдық округінде елді мекеннің тазалығын сақтау, қоршаған ортаны абаттандыру және тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру бағытындағы жұмыстар жалғасуда. Осы мақсатта ауыл аумағында кезекті сенбілік ұйымдастырылып, оған жергілікті тұрғындар мен белсенді азаматтар атсалысты. Тазалық – кез келген елді мекеннің көркі мен тұрғындардың мәдени деңгейін көрсететін маңызды өлшемдердің бірі. Ауылдың таза әрі жинақы болуы ең алдымен сол жерде тұратын азаматтардың қоршаған ортаға деген жауапкершілігіне байланысты. Осыны негізге алған Қожатоғай тұрғындары сенбілікке белсенді қатысып, ауыл аумағын тазарту және көркейту жұмыстарына өз үлестерін қосты.

Сенбілік барысында ауылдың арнайы белгіленген аумақтары қоқыстардан тазартылып, тұрмыстық қалдықтар жиналды. Сонымен қатар көшелердің, қоғамдық орындардың және елді мекенге кіреберіс аумақтардың тазалығына ерекше көңіл бөлінді. Жиналған қоқыстар белгіленген орындарға шығарылып, санитарлық тазалық талаптарын сақтау жұмыстары жүргізілді. Мұндай жұмыстардың негізгі мақсаты – тек бір күндік тазалық шарасын өткізу емес, ауыл тұрғындарының күнделікті өмірінде тазалықты сақтауды тұрақты әдетке айналдыру. Себебі елді мекеннің көрікті болуы тек коммуналдық қызметтердің жұмысына ғана емес, әрбір тұрғынның жеке жауапкершілігіне де тікелей байланысты.

Қоршаған ортаны таза ұстау – бүгінгі күннің ғана емес, келешек ұрпақтың алдындағы ортақ міндет. Табиғатқа ұқыпты қарау, қоқысты белгіленбеген жерге тастамау, көшелер мен қоғамдық орындарды таза ұстау, аулаларды күтіп-баптау сияқты қарапайым әрекеттердің өзі ауылдың жалпы келбетіне оң әсер етеді. Сенбілік барысында тұрғындардың белсенділігі ерекше байқалды. Үлкендермен қатар ауылдың тазалығына бейжай қарамайтын азаматтар да жұмыстарға атсалысып, туған жердің ажарын арттыруға үлес қосты. Мұндай ортақ іске жұмылу ауыл тұрғындарының бірлігін нығайтып қана қоймай, кейінгі буынға жақсы үлгі қалыптастырады. Ауыл тазалығы – бір мекеменің немесе белгілі бір топтың ғана міндеті емес. Бұл – барша тұрғынға ортақ жауапкершілік. Әр азамат өз ауласын, өз көшесін таза ұстап, қоғамдық орындарға ұқыпты қараса, елді мекеннің санитарлық жағдайын жақсартуға айтарлықтай мүмкіндік туады.

Қожатоғай ауылдық округінде ұйымдастырылған сенбілік те осы ортақ жауапкершіліктің нақты көрінісі болды. Тұрғындардың ауызбіршілігі мен белсенділігі ауылды көркейтуге бағытталған жұмыстардың нәтижелі болуына ықпал етті. Осындай бастамалар арқылы ауыл тұрғындары туған жерге деген жанашырлықтарын іс жүзінде көрсетуде. Тазалық жұмыстары қоршаған ортаны қорғаумен қатар, адамдардың өмір сүруіне қолайлы жағдай қалыптастыруға да мүмкіндік береді. Таза көшелер, жинақы аулалар, қоқыстан арылған қоғамдық орындар ауылдың сыртқы келбетін жақсартып, тұрғындардың көңіл-күйіне де оң әсер етеді. Сондықтан абаттандыру мен санитарлық тазалықты сақтау жұмыстары тұрақты түрде жүргізілуі маңызды. Қазіргі таңда қоршаған ортаны қорғау мәселесіне қоғам тарапынан ерекше мән беріліп отыр. Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, жасыл желектерді көбейту, тұрмыстық қалдықтарды дұрыс басқару және елді мекендерді таза ұстау – экологиялық мәдениетті қалыптастырудың негізгі бағыттарының бірі.

Бұл ретте ауыл тұрғындарының жауапкершілігін арттырудың маңызы зор. Әсіресе жас ұрпаққа табиғатты қорғаудың мәнін түсіндіру, тазалыққа тәрбиелеу және қоғамдық ортаға ұқыпты қарауды үйрету – ұзақ мерзімді нәтиже беретін маңызды жұмыс. Тазалық мәдениеті отбасынан басталып, мектепте, қоғамдық ортада және күнделікті өмірде қалыптасады. Қожатоғайдағы сенбілік тұрғындарға осы қарапайым қағидаларды тағы бір мәрте еске салды. Бір адамның бастаған ісіне бірнеше азамат қосылса, ол ортақ іске айналады. Ал ортақ іске жұмылған тұрғындар өз ауылын көркейтуге нақты үлес қоса алады. Туған жердің тазалығы мен көркіне жауапкершілікпен қарау – азаматтық ұстанымның бір белгісі. Өз ауылының тазалығына үлес қосқан әрбір тұрғын елді мекеннің болашағына да үлес қосады. Сондықтан сенбілік сияқты қоғамдық бастамаларды тұрақты түрде ұйымдастырып, тұрғындардың белсенділігін арттырудың маңызы ерекше.

Қожатоғай ауылдық округінде жүргізілген тазалық жұмыстары алдағы уақытта да жалғасын табады. Ауыл көшелерін таза ұстау, қоғамдық орындарды күтіп-баптау, заңсыз қоқыс орындарының алдын алу және абаттандыру жұмыстарын жүргізу арқылы елді мекеннің көркін арттыруға болады. Ең бастысы – тазалықты тек сенбілік кезінде емес, күнделікті өмір салтына айналдыру. Әр тұрғын «ауылым – менің үйім» деген ұстаныммен әрекет етсе, елді мекеннің тазалығы мен көркеюі тұрақты нәтижеге ие болады. Таза ауыл – тұрғындарға қолайлы орта, өскелең ұрпаққа жақсы тәрбие және болашаққа жасалған маңызды қадам. Қожатоғайдағы сенбілік те осы мақсат жолындағы ортақ еңбектің бір көрінісі.

Туған жерді таза ұстау – табиғатты аялаудан басталады. Ал тазалыққа жасалған әрбір қадам ауылдың ажарын арттырып, елді мекеннің болашағын көркейте түседі. Таза ауыл – ортақ жауапкершілік. Таза орта – жарқын болашақтың кепілі!

Арыс қаласында елді мекендердің сыртқы келбетін жақсартумен қатар, қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне де ерекше мән берілуде. Осы бағыттағы жұмыстардың жай-күйін бағалау мақсатында қала әкімі Қайсар Маңқараев қала аумағын аралап, бірқатар нысандағы атқарылып жатқан жұмыстарды зерделеді.

Аралау барысында табиғи ортаның тазалығы мен жасыл желектің сақталуына басымдық берілді. Қалаға кіреберістегі арка маңынан басталған жұмыс кезінде Арыс–Шымкент автожолының бойындағы ағаш көшеттерінің жағдайы қаралды. Бұл аумақ қаланың келбетін айқындайтын маңызды бөліктердің бірі болғандықтан, мұндағы жасыл желекті сақтап қалу, оның қалыпты өсуіне жағдай жасау мәселесі назарға алынды.

Қала әкімі жауапты мамандарға отырғызылған көшеттерді суаруды жүйелі ұйымдастырып, олардың әрқайсысына тиісті күтім көрсетуді тапсырды. Сонымен бірге көгалдандыру жұмыстарында тек көшет отырғызумен шектелмей, олардың жерсінуі мен ұзақ мерзімді сақталуына жауапкершілікпен қарау қажеттігін атап өтті.

Экологиялық ахуал елді мекендердің тазалығымен тікелей байланысты. Осыған орай Дермене және Ақдала ауылдық округтеріндегі жағдай да назардан тыс қалмады. Ауылдардағы тазалық жұмыстары, көше бойларының жинақылығы, көгалдандырылған аумақтардың жай-күйі қаралып, қоршаған ортаға кері әсер ететін факторларды азайту бойынша міндеттер белгіленді.

Жергілікті атқарушы органдарға елді мекендер аумағында санитарлық тазалықты тұрақты сақтап, тұрмыстық қалдықтардың бейберекет жиналуына жол бермеу, қоғамдық орындар мен көше бойларын күтіп ұстау жұмыстарын күшейту тапсырылды. Бұл ретте тазалықты бір реттік науқан емес, күнделікті қалыптасқан тәртіп ретінде орнықтырудың маңызы айтылды. Қала ішіндегі көшелерді аралау кезінде де абаттандыру мен экологиялық тазалық мәселелері бірге қарастырылды. Анықталған кемшіліктерді жою, көше инфрақұрылымын ретке келтіру және тұрғындарға қолайлы әрі таза орта қалыптастыру жөнінде жауапты сала басшыларына нақты тапсырмалар берілді.

Бұдан бөлек, жаңа теміржол вокзалының құрылыс алаңындағы жұмыстардың барысы тек құрылыс сапасы тұрғысынан ғана емес, аумақты тиімді ұйымдастыру және қоршаған ортаға ұқыпты қарау қажеттілігі тұрғысынан да назарға алынды. Мердігерге құрылыс жұмыстарын белгіленген талаптар мен мерзімдерге сай жүргізу міндеттелді.

Қала басшысы қоршаған ортаны қорғау бағытындағы жұмыстардың нәтижесі ең алдымен тұрғындардың күнделікті өмірінен көрінуі керектігін атап өтті. Таза көшелер, сақталған жасыл желек, ұқыпты күтілген қоғамдық орындар мен реттелген құрылыс аумақтары – қаланың экологиялық мәдениетінің маңызды көрсеткіштері.

Арыста абаттандыру мен көгалдандыру жұмыстары алдағы уақытта да қоршаған ортаны қорғау талаптарымен сабақтастықта жүргізіледі. Берілген тапсырмалардың орындалуы тұрақты бақылауда болып, анықталған мәселелерді жедел шешуге басымдық беріледі.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев еліміздің ауыл шаруашылығы саласын дамыту, өндірісті жаңғырту, өнімді терең өңдеу және экспорттық әлеуетті арттыру мәселелеріне айрықша мән беріп келеді. Бұл бағыттағы тапсырмалар мен бастамалар Түркістан облысында, оның ішінде ауыл шаруашылығы әлеуеті жоғары Сайрам ауданында нақты жобалар арқылы жүзеге асуда.

Осы бағыттағы жұмыстардың барысын зерделеу мақсатында Түркістан облысына жұмыс сапарымен келген Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров облыс әкімі Нұралхан Көшеровпен бірге Сайрам ауданындағы бірқатар өндірістік нысандарды аралады. Жұмыс сапары барысында Манкент елді мекенінде орналасқан «KAZ ECO MEAT» ЖШС ет комбинатының өндірістік мүмкіндіктері таныстырылды.

Аталған кәсіпорын – Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу үлесін арттыру және шикізатты дайын өнімге айналдыру жөніндегі саясатының өңірдегі нақты көріністерінің бірі. Заманауи технологиялармен жабдықталған өндіріс орнында жылқы, ірі қара және ұсақ мал еттері терең өңдеуден өткізіледі.

Кәсіпорынның жылдық өндірістік қуаты 30-40 мың тонна ет өндіруге мүмкіндік береді. 460 гектар аумақта орналасқан өндірістік кешеннің құрылысы өткен жылы аяқталған. Бір ауысымда мұнда 500 бас ірі қара мен 600 бас ұсақ малды өңдеуге жағдай жасалған.

Өндіріс орнының тағы бір ерекшелігі – өнімнің ішкі нарықпен қатар сыртқы нарыққа бағытталуы. Кәсіпорында өндірілген өнімнің шамамен 50 пайызы экспортқа жөнелтіледі. Бұл Түркістан облысының ет өндірісіндегі әлеуетінің жоғары екенін көрсетіп қана қоймай, отандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.

Мемлекет басшысы отандық өндірісті дамытуда тек өнім көлемін ұлғайтумен шектелмей, оның сапасын арттыруға, заманауи технологияларды енгізуге және қосылған құны жоғары өнім шығаруға басымдық беріп келеді. Осы тұрғыдан алғанда, Сайрам ауданындағы ет комбинатының қызметі ауыл шаруашылығы мен өңдеу өнеркәсібін өзара байланыстыруға бағытталған маңызды жобалардың бірі.

Жұмыс сапары кезінде министр мен облыс әкімі өндіріс барысын қарап, кәсіпорын ұжымымен және шаруалармен кездесті. Кездесуде мал шаруашылығын дамыту, ет өндірісін ұлғайту, өнім сапасын арттыру және экспорт көлемін көбейту мәселелері талқыланды.

Айдарбек Сапаров жауапты сала мамандарына өндірістік жобаларды сапалы іске асырумен қатар, кәсіпорындардың экспорттық мүмкіндіктерін кеңейту қажеттігін атап өтті. Бұл – ауыл шаруашылығын экономиканың тұрақты әрі жоғары өнімді саласына айналдыруға бағытталған мемлекеттік саясаттың маңызды бөлігі.

Бүгінде Сайрам ауданында ауыл шаруашылығы мен кәсіпкерлікті дамытуға қолайлы жағдай қалыптасқан. Ауданда мал шаруашылығы, егін шаруашылығы және қайта өңдеу бағытындағы кәсіпорындар жұмыс істейді. Ірі өндіріс орындарының дамуы жергілікті шаруалар үшін өнім өткізудің тұрақты арнасын қалыптастырып, ауылдағы кәсіпкерлік белсенділікті арттыруға ықпал етеді.

«KAZ ECO MEAT» ЖШС-де қазіргі таңда 70 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Қызметкерлердің орташа жалақысы 200 мың теңгені құрайды. Өндірістің әрі қарай кеңеюі жаңа жұмыс орындарының ашылуына және ауыл тұрғындарының тұрақты табыс көзімен қамтамасыз етілуіне мүмкіндік береді.

Түркістан облысы жалпы республика көлемінде мал шаруашылығы мен ет өндірісіндегі жетекші өңірлердің бірі. Облыста мал бордақылау алаңдары мен заманауи ет комбинаттарының саны артып, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру, өңдеу және экспортқа шығару арасындағы байланыс нығая түсуде.

Бұл ретте Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығын жаңа технологиялық деңгейге көтеру, инвестиция тарту, өңдеу өнеркәсібін дамыту және экспорттық әлеуетті арттыру жөніндегі бастамаларының маңызы зор. Мемлекеттік саясаттың өңірде нақты жобалармен сабақтасуы ауыл шаруашылығы саласының тұрақты дамуына негіз қалыптастырады.

Сайрам ауданындағы «KAZ ECO MEAT» кәсіпорнының жұмысы – осы бағыттағы нақты нәтижелердің бірі. Өндірістік қуатты тиімді пайдалану, өнім сапасын арттыру және сыртқы нарықтағы үлесті кеңейту арқылы кәсіпорын өңірдің агроөнеркәсіптік әлеуетін арттыруға үлес қосып келеді.

Алдағы уақытта ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуге, заманауи технологияларды енгізуге және экспорт көлемін ұлғайтуға бағытталған жұмыстар жалғаса береді. Бұл – Мемлекет басшысы айқындаған міндеттердің Сайрам ауданында нақты істермен жүзеге асып жатқанын көрсетеді.

Аудан прокуратурасының бастамасымен және аудандық мансап орталығы филиалының ұйымдастыруымен азаматтарды жұмыспен қамтуға бағытталған бос жұмыс орындары жәрмеңкесі өткізілді. Маңызды іс-шараның басты мақсаты – жұмыс іздеп жүрген азаматтарға нақты еңбек нарығындағы мүмкіндіктерді ұсыну, тұрақты табыс табуына жағдай жасау және мемлекеттік жұмыспен қамту шараларына кеңінен тарту. Жәрмеңке әсіресе әлеуметтік және құқықтық қолдауды қажет ететін азаматтар үшін маңызды болды. Іс-шараға алимент төлеу бойынша берешегі бар азаматтар, пробация қызметінің есебінде тұрған тұлғалар, жұмыссыз азаматтар және еңбекке орналасуға ниетті басқа да тұрғындар қатысты. Оларға жұмысқа орналасудың маңызы түсіндіріліп, тұрақты еңбекпен қамтылу азаматтардың әлеуметтік жағдайын жақсартумен қатар, қоғам алдындағы жауапкершілігін арттыруға мүмкіндік беретіні айтылды.

Бүгінде жұмыспен қамту – халықтың әл-ауқатын арттырудың негізгі тетіктерінің бірі. Тұрақты жұмыстың болуы азаматтың жеке табысын қалыптастырып қана қоймай, оның отбасылық жағдайын жақсартуға, әлеуметтік мәселелерін шешуге және қоғам өміріне белсенді араласуына ықпал етеді. Осы тұрғыдан алғанда, бос жұмыс орындары жәрмеңкесі жұмыс беруші мен жұмыс іздеушіні тікелей байланыстыратын тиімді алаң болып отыр. Жәрмеңкеге аудан аумағында қызмет ететін 12 жұмыс беруші қатысып, тұрғындарға жалпы 40 бос жұмыс орнын ұсынды. Жұмыс орындары әртүрлі бағыттарды қамтып, қатысушылардың біліміне, кәсіби тәжірибесіне және еңбек қабілетіне қарай таңдау жасауына мүмкіндік берді. Азаматтар жұмыс берушілермен тікелей тілдесіп, ұсынылған қызметтердің талаптарымен танысып, еңбек жағдайлары мен жұмысқа орналасу тәртібі жөнінде қажетті ақпарат алды.

Іс-шара барысында мансап орталығының мамандары азаматтарға тек бос жұмыс орындарын ұсынып қана қоймай, жұмыспен қамтудың белсенді шаралары туралы да кеңінен түсіндірме жұмыстарын жүргізді. Атап айтқанда, Жастар практикасы, қоғамдық жұмыстар, жұмыс орындарын субсидиялау және басқа да жұмыспен қамту тетіктері жөнінде ақпарат берілді. Мұндай шаралар еңбек нарығында тәжірибесі аз немесе белгілі бір себептермен ұзақ уақыт жұмысқа орналаса алмай жүрген азаматтарға жаңа мүмкіндік береді. Сонымен қатар жәрмеңке аясында көші-қон саясаты шеңберіндегі мемлекеттік қолдау шараларына да ерекше назар аударылды. Азаматтарға ерікті қоныс аудару бағдарламасының мүмкіндіктері түсіндіріліп, еңбек күші тапшы өңірлерге қоныс аудару арқылы тұрақты жұмысқа орналасу және мемлекеттік қолдауға ие болу тетіктері туралы мәліметтер ұсынылды.

Жұмыссыз азаматтарды еңбекке тарту мәселесінде ақпараттың қолжетімді болуының маңызы зор. Кей жағдайда тұрғындар өздеріне тиесілі мемлекеттік бағдарламалар мен жеңілдіктер туралы толық біле бермейді. Сондықтан осындай кездесулер барысында мамандар тарапынан нақты кеңес берілуі азаматтардың өз мүмкіндіктерін дұрыс пайдалануына жол ашады. Жәрмеңкеге қатысушылар үшін тағы бір тиімді мүмкіндік – жұмыс берушілермен тікелей сұхбаттасу болды. Азаматтар бос жұмыс орындары бойынша сұрақтарын қойып, өздерінің кәсіби дағдылары мен еңбек тәжірибесін таныстыруға мүмкіндік алды. Бұл жұмысқа қабылдау процесін жеңілдетіп, жұмыс беруші мен жұмыс іздеуші арасындағы байланысты нығайтуға ықпал етеді.

Іс-шара қорытындысы бойынша бірқатар азаматтарға тұрақты және уақытша жұмыс орындарына жолдамалар беріліп, жұмыспен қамтудың тиісті шараларына қатысуға бағыттар ұсынылды. Бұл – жәрмеңкенің тек ақпараттық сипатта қалып қоймай, нақты нәтижеге бағытталғанын көрсетеді. Әсіресе алимент бойынша берешегі бар азаматтарды жұмыспен қамту мәселесінің әлеуметтік маңызы жоғары. Тұрақты жұмыс пен табыстың болуы олардың берешегін өтеуге мүмкіндік беріп, алимент алушы тараптың да құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз етуге оң әсер етеді. Ал пробация қызметінің есебінде тұрған азаматтарды еңбекке тарту олардың қоғамға қайта бейімделуіне, заңды еңбек арқылы өз өмірін қалыпқа келтіруіне және әлеуметтік тұрақтылықты нығайтуына жағдай жасайды.

Жұмыссыздықтың алдын алу мен азаматтарды еңбекке тарту – бір ғана мекеменің емес, бірнеше мемлекеттік және қоғамдық құрылымның бірлескен жұмысын қажет ететін бағыт. Осыған байланысты прокуратура, мансап орталығы және жұмыс берушілер арасындағы өзара іс-қимылдың маңызы артып келеді. Мұндай бірлескен шаралар азаматтардың мәселесін тек тіркеу немесе ақпарат берумен шектемей, оны нақты шешуге бағыттауға мүмкіндік береді. Бос жұмыс орындары жәрмеңкесі – тұрғындарға еңбек нарығындағы сұранысты білуге, жаңа мамандықтар мен жұмыс бағыттары туралы ақпарат алуға, өзіне сәйкес қызметті таңдауға мүмкіндік беретін маңызды әлеуметтік алаң. Сонымен бірге жұмыс берушілер үшін де қажетті кадрларды іздеп, әлеуетті қызметкерлермен тікелей байланыс орнатуға қолайлы мүмкіндік береді.

Жалпы, ұйымдастырылған жәрмеңке азаматтарды жұмыспен қамту, әлеуметтік қолдау көрсету және еңбекке араласуына жағдай жасау бағытындағы жүйелі жұмыстардың бір көрінісі болды. Еңбекке тартылған әрбір азамат – отбасының табысын арттыруға, әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етуге және қоғамға пайдалы болуға жасалған нақты қадам. Сондықтан мұндай шараларды тұрақты түрде өткізу тұрғындардың жұмысқа орналасу мүмкіндігін кеңейтіп, ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына да оң ықпал ететіні сөзсіз.

Сайрам ауданында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың бастамалары мен тапсырмалары аясында инвестиция тарту, кәсіпкерлікті қолдау, жаңа жұмыс орындарын ашу және тұрғындарға қолайлы жағдай жасау бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда.

Экономиканы әртараптандыру, жеке инвестиция көлемін арттыру және жергілікті жерлердің әлеуметтік-экономикалық әлеуетін тиімді пайдалану – аудан дамуының негізгі бағыттарының бірі. Бұл ретте ірі инвестициялық жобаларды жүзеге асырумен қатар, олардың нақты экономикалық және әлеуметтік нәтижесіне баса мән берілуде. Осы бағыттағы жұмыстардың бірі – Қарабұлақ ауылында бой көтеріп жатқан заманауи сауда орталығының құрылысы.

Аудан әкімі Мадияр Оразалиев Қарабұлақ ауылына барып, Ахунбабаев көшесінде салынып жатқан сауда орталығының құрылыс барысымен танысты. Жауапты мамандар мен жобаға қатысушылардан нысанда атқарылып жатқан жұмыстар, құрылыс қарқыны және алдағы жоспарлар туралы ақпарат алды. Жалпы инвестициялық құны 2 млрд теңгені құрайтын жобаның құрылыс жұмыстары 2025 жылы басталған. Нысанды 2026 жылдың соңына дейін пайдалануға беру жоспарланып отыр.

Жалпы сауда алаңы 6 мың шаршы метрді құрайтын орталық тәулігіне 2 мыңға дейін келушіге қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. Заманауи талаптарға сай бой көтеріп жатқан нысан ауыл тұрғындарының күнделікті қажеттіліктерін өтеуге қолайлы жағдай жасап, сауда және қызмет көрсету саласының дамуына серпін бермек.

Аудан әкімі нысандағы құрылыс жұмыстарының сапасы мен белгіленген мерзімдердің сақталуына назар аударды. Сонымен қатар жобаның елді мекеннің әлеуметтік-экономикалық дамуына ықпалына тоқталып, инвестициялық жобаларды сапалы әрі уақтылы жүзеге асырудың маңыздылығын атап өтті.

Жобаның басты әлеуметтік тиімділігінің бірі – жаңа жұмыс орындарының ашылуы. Сауда орталығы толық іске қосылғаннан кейін 220–240 жаңа жұмыс орны құрылады деп жоспарлануда. Бұл жергілікті тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтуға, олардың табысын арттыруға және ауылдағы экономикалық белсенділікті күшейтуге мүмкіндік береді. Жаңа нысанның іске қосылуы Қарабұлақ ауылының сауда-сервистік инфрақұрылымын дамытуға да оң әсер етеді. Сауда орталығының айналасында қоғамдық тамақтану, қызмет көрсету, логистика және басқа да шағын кәсіпкерлік бағыттарының дамуына мүмкіндік артады. Осылайша бір инвестициялық жобаның өзі ауыл экономикасының бірнеше саласына мультипликативті әсер етуі мүмкін.

Мемлекет басшысы еліміздің экономикалық дамуының жаңа моделін қалыптастыруда инвестиция тартуға, кәсіпкерлікті дамытуға және экономиканың нақты секторын күшейтуге ерекше мән беріп келеді. Бұл міндеттер жергілікті деңгейде де нақты жобалар арқылы жүзеге асуы қажет.

Сайрам ауданында осы бағыттағы жұмыстар кезең-кезеңімен жүргізілуде. Кәсіпкерлердің бастамаларына қолдау көрсету, инвестициялық жобаларды сүйемелдеу, инфрақұрылымдық мәселелерді шешу және жаңа өндіріс пен қызмет көрсету орындарын ашу арқылы ауданның экономикалық әлеуетін арттыру көзделуде. Қарабұлақ ауылындағы сауда орталығы – осы жұмыстардың нақты мысалы. Жобаға тартылған 2 млрд теңге көлеміндегі инвестиция аудан экономикасына қосымша серпін беріп қана қоймай, жергілікті тұрғындар үшін жаңа мүмкіндіктер қалыптастырады.

Аудан әкімі Мадияр Оразалиев жұмыс барысымен танысу барысында инвестициялық жобалардың аудан үшін маңыздылығын атап өтіп, олардың елді мекендердің экономикалық әлеуетін арттыруға бағытталуы керектігіне назар аударды.

Мұндай жобалардың нәтижесінде ауыл тұрғындарына өз елді мекенінде жұмыс істеуге мүмкіндік көбейеді. Тұрақты жұмыс орындарының ашылуы халықтың табысын арттыруға, әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етуге және ауылдағы еңбек ресурстарын тиімді пайдалануға ықпал етеді.

Сонымен қатар заманауи сауда орталығы тұрғындардың тұрмыс сапасын жақсартуға бағытталған инфрақұрылымдық жобалардың бірі болмақ. Бір жерде бірнеше қызмет түрінің қолжетімді болуы тұрғындардың уақытын үнемдеп, қажетті тауарлар мен қызметтерді сапалы түрде алуға мүмкіндік береді. Ауданның инвестициялық тартымдылығын арттыру – бір ғана нысанның құрылысымен шектелмейді. Бұл бағытта кәсіпкерлер үшін қолайлы орта қалыптастыру, жергілікті инфрақұрылымды дамыту, инвестициялық жобаларды сүйемелдеу және бизнестің тұрақты жұмыс істеуіне қажетті жағдай жасау маңызды.

Осы ретте аудан әкімдігі тарапынан қолға алынған жобалардың уақытылы жүзеге асырылуына, олардың экономикалық тиімділігіне және тұрғындарға беретін нақты пайдасына басымдық берілуде. Қарабұлақ ауылындағы сауда орталығы пайдалануға берілген кезде ауыл тұрғындары үшін жаңа сауда және қызмет көрсету мүмкіндіктері қалыптасып, елді мекеннің экономикалық белсенділігі арта түспек. Сонымен қатар 220–240 адамның тұрақты жұмыспен қамтылуы жобаның әлеуметтік маңызын айқындай түседі.

Инвестиция тарту арқылы жаңа нысандардың бой көтеруі – ауданның бүгінгі ғана емес, келешектегі дамуына да негіз қалайды. Себебі әрбір жаңа кәсіпкерлік нысан – қосымша жұмыс орны, салық түсімі, жаңа қызмет түрлері және жергілікті экономиканың өсуіне қосылған үлес.

Сондықтан Мемлекет басшысының инвестициялық саясатты күшейту және кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі бастамаларын жергілікті жерде тиімді іске асыру аудан үшін маңызды міндет болып қала береді.

Аудан әкімінің жұмыс сапары барысында да осы мәселелерге басымдық беріліп, Қарабұлақ ауылындағы жобаның белгіленген мерзімде аяқталуы мен сапалы іске қосылуының маңыздылығы атап өтілді. Алдағы уақытта ауданда инвестициялық жобаларды тарту, кәсіпкерлік бастамаларды қолдау және тұрғындарға қолайлы жағдай қалыптастыру бағытындағы жұмыстар жалғаса береді.

Басты мақсат – инвестиция көлемін арттырумен қатар, оның нәтижесін тұрғындар нақты сезінетіндей жағдай қалыптастыру. Яғни жаңа инвестиция жаңа жұмыс орнына, жаңа нысан сапалы қызметке, ал кәсіпкерлік белсенділік аудан тұрғындарының әл-ауқатын арттыруға қызмет етуі тиіс. Қарабұлақ ауылында салынып жатқан заманауи сауда орталығы осы ұстанымның нақты көрінісі. Көлемді инвестицияның игерілуі, жаңа жұмыс орындарының ашылуы және заманауи сауда инфрақұрылымының қалыптасуы ауылдың әлеуметтік-экономикалық дамуына жаңа серпін береді.

Мемлекет басшысының бастамаларын аудан көлемінде нақты істермен сабақтастыра отырып, инвестиция тарту мен кәсіпкерлікті қолдау жұмыстары алдағы кезеңде де жүйелі түрде жалғасатын болады.

Арыс қаласында қоғамдық тәртіп пен заң талаптарының сақталуын қамтамасыз ету бағытындағы бақылау жұмыстары жалғасуда. Кезекті рейд барысында кәсіпкерлік нысандары мен сауда қызметіне қатысты талаптардың орындалуы назарға алынды. Арнайы жұмысшы топ өкілдері қала аумағын аралау кезінде бұған дейін тазалық талаптарын сақтау жөнінде ескерту алған, алайда берілген талаптарды орындамаған кәсіпкерлік нысандарының иелерімен қайта кездесті. Түсіндіру барысында нысандарға қарасты аумақты тиісті жағдайда ұстау, белгіленген талаптарды орындау және заң нормаларын бұзбау қажеттігі тағы бір мәрте айтылды.

Бақылау кезінде ескертулерге қарамастан талаптарды орындамаған тұлғаларға қатысты қолданыстағы заңнама шеңберінде тиісті шаралар қабылданды. Бұл ретте рейдтің негізгі бағыттарының бірі – сауда қызметін белгіленген тәртіппен жүргізуді қамтамасыз ету. Заңсыз сауда қаланың сыртқы келбетіне ғана емес, сауда жүргізудің белгіленген тәртібіне де әсер етеді. Белгіленбеген орындарда сауда жасау жаяу жүргіншілерге қолайсыздық туғызып, ретсіздіктің қалыптасуына себеп болуы мүмкін. Сондықтан мұндай фактілердің алдын алу – қоғамдық тәртіпті сақтаудың маңызды бағыттарының бірі.

Рейд нәтижесінде Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 204-бабы – «Белгіленбеген орындарда сауда жасау» бойынша 5 жеке тұлғаға әкімшілік айыппұл салынды. Жауапты мамандар заң талаптарының баршаға ортақ екенін атап өтіп, сауда қызметімен айналысатын азаматтарды белгіленген тәртіпті сақтауға шақырды. Әсіресе кәсіпкерлікпен айналысатын тұлғалардың өз қызметіне жауапкершілікпен қарап, тиісті талаптарды алдын ала орындауы маңызды.

Қаладағы тазалық пен тәртіпті қалыптастыруда тек мемлекеттік органдардың бақылауы жеткіліксіз. Бұл бағыттағы нәтижелі жұмыс тұрғындар мен кәсіпкерлердің ортақ түсінігі мен жауапкершілігіне байланысты. Әрбір нысан иесі өзіне тиесілі аумақты күтіп ұстауға, ал саудамен айналысатын азаматтар белгіленген орындарда ғана қызмет көрсетуге тиіс.

«Таза Қазақстан» бағдарламасының мәні де осындай жауапты көзқарасты қалыптастырумен тығыз байланысты. Таза, жинақы әрі реттелген қала қалыптастыру күнделікті қарапайым әрекеттерден басталады. Өз аумағын таза ұстау, қоғамдық орындарға ұқыпты қарау және белгіленген ережелерді орындау – қала мәдениетінің маңызды көрсеткіші. Арыс қаласында заң талаптарының орындалуын бақылау жұмыстары алдағы уақытта да жалғасады. Рейдтік іс-шаралар барысында анықталған кемшіліктер бойынша түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, қажет болған жағдайда қолданыстағы заңнамаға сәйкес әкімшілік шаралар қабылданады.

Қала тұрғындары мен кәсіпкерлерді белгіленген тәртіпті сақтауға, сауда қызметін заң талаптарына сәйкес ұйымдастыруға және өздеріне жүктелген жауапкершілікті орындауға шақырамыз. Тазалық пен тәртіп – қаланың ортақ келбеті. Оны сақтау әр азаматтың саналы әрекетінен басталады.

Сауран ауданында аудан әкімі Мақсат Таңғатаровтың төрағалығымен кәмелетке толмағандарға қарсы жасалған қылмыстардың, құқықбұзушылықтардың, суицидтің және жол-көлік оқиғаларының алдын алу мәселелеріне арналған мәжіліс өтті. Жиында балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, жасөспірімдер арасында құқықбұзушылыққа жол бермеу және жауапты мекемелердің өзара іс-қимылын күшейту бағытындағы жұмыстар талқыланды.

Мәжілісте алғашқы болып Сауран аудандық полиция бөлімі бастығының орынбасары Түймебаев Данияр баяндама жасап, кәмелетке толмағандармен және оларға қарсы жасалған қылмыстар мен құқықбұзушылықтардың алдын алу бойынша атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталды. Сонымен қатар жасөспірімдердің қатысуымен болатын жол-көлік оқиғаларын азайту, жол қозғалысы ережелерін сақтау мәдениетін қалыптастыру және профилактикалық іс-шаралардың нәтижелілігін арттыру мәселелері сөз болды.

Оның айтуынша, балалардың қауіпсіздігі тек құқық қорғау органдарының ғана емес, ата-ана, білім беру ұйымдары мен жергілікті атқарушы органдардың бірлескен жұмысына байланысты. Осыған орай мектеп оқушылары арасында түсіндіру жұмыстарын тұрақты жүргізу, қауіп төндіретін жағдайларды ерте анықтау және құқық бұзуға бейім жасөспірімдермен жеке профилактикалық жұмыстарды күшейту қажеттігі атап өтілді.

Келесі кезекте аудандық білім бөлімі басшысының міндетін уақытша атқарушы Мейіржан Адилбеков жасөспірімдер арасындағы суицидтің, құқықбұзушылықтың және ерте жүктіліктің алдын алу бағытында білім беру ұйымдарында жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы баяндады.

Білім беру саласындағы профилактикалық жұмыстардың негізгі бағыттарының бірі – оқушылардың психологиялық жағдайын тұрақты бақылау және оларға қажетті қолдау көрсету. Осы ретте мектеп психологтарының, әлеуметтік педагогтердің, сынып жетекшілерінің және ата-аналардың өзара байланысын күшейту маңызды екені айтылды. Баланың мінез-құлқындағы өзгерістерге дер кезінде назар аударып, мәселесін тыңдап, тиісті мамандардың көмегіне жүгіну – келеңсіз жағдайлардың алдын алудың тиімді тетіктерінің бірі. Жиында ата-аналардың бала тәрбиесіндегі жауапкершілігін арттыру мәселесіне де ерекше мән берілді. Себебі жасөспірімнің бос уақытын тиімді ұйымдастыру, оның интернеттегі қауіпсіздігін бақылау, достық ортасына назар аудару және мектеппен тұрақты байланыста болу құқықбұзушылықтың алдын алуда маңызды рөл атқарады. Осы бағыттағы түсіндіру жұмыстарын ата-аналармен жүйелі түрде жүргізу қажеттігі айтылды.

Сонымен қатар жол-көлік оқиғаларының алдын алу мәселесі де назардан тыс қалмады. Балалардың жол қозғалысы ережелерін сақтауын қамтамасыз ету, мектептер маңындағы қауіпсіздік шараларын күшейту, жаяу жүргіншілер өткелдері мен жол белгілерінің талапқа сай болуын бақылау бойынша тиісті жұмыстарды жалғастыру тапсырылды. Әсіресе оқушылардың мектепке келіп-кету уақытындағы қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты мекемелер тарапынан тұрақты бақылау жүргізу қажеттігі атап өтілді.

Сондай-ақ мәжілісте қызметтік автокөліктер бойынша берешектерді өндіру мәселесі қаралып, бұл бағытта атқарылған жұмыстар туралы экономика және қаржы бөлімінің басшысы Ильяс Мырзахметов баяндады. Аталған мәселе бойынша берешектерді өндіріп алу, тиісті жұмыстарды заң талаптарына сәйкес жүргізу және қаржылық тәртіпті сақтау бағыттары талқыланды. Жиын барысында көтерілген мәселелер бойынша жауапты бөлімдер мен мекемелердің жұмысына нақты баға беріліп, алдағы кезеңге бірқатар міндеттер айқындалды. Аудан әкімі Мақсат Таңғатаров балалардың қауіпсіздігіне қатысты жұмыстарды формалды түрде емес, нақты нәтижеге бағыттап жүргізу қажеттігін атап өтті.

Аудан басшысы жауапты мемлекеттік органдарға кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, құқықбұзушылықтың алдын алу, суицидтің алдын алу бойынша профилактикалық жұмыстарды күшейту, жол-көлік оқиғаларының санын азайту және ата-аналармен байланысты нығайту жөнінде нақты тапсырмалар жүктеді. Балалардың өмірі мен денсаулығын қорғау, олардың қауіпсіз ортада тәрбиеленіп, білім алуына жағдай жасау – қоғамның ортақ жауапкершілігі. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да аудан әкімдігі, құқық қорғау органдары, білім беру ұйымдары және ата-аналар қауымдастығының бірлескен іс-қимылы арқылы жүйелі түрде жалғасатын болады.

Мақтаарал ауданы Жастар ресурстық орталығында «LOVOL» компаниясының ресми дилерінің қатысуымен ауыл шаруашылығы саласына арналған заманауи озық ауыл шаруашылық техникаларының таныстырылымы өтті. Іс-шара барысында шаруалар мен сала мамандары жаңа үлгідегі тракторлар мен ауыл шаруашылық техникаларының мүмкіндіктерімен танысып, олардың өнімділікті арттырудағы маңызына ерекше назар аударды. Сондай-ақ техникалардың үнемділігі, сапасы және заманауи технологиялық ерекшеліктері кеңінен түсіндірілді. Кездесу еркін пікір алмасу алаңына айналып, қатысушылар өздерін толғандырған сұрақтарға жауап алып, тәжірибелік кеңестермен бөлісті. Ауыл шаруашылығын дамыту – ел экономикасының берік тірегі. Осындай игі бастамалар өңірдегі аграрлық саланың дамуына тың серпін беретіні сөзсіз.  Ауыл шаруашылығы – кез келген мемлекеттің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ететін, экономиканың маңызды салаларының бірі. Халық санының артуы, азық-түлікке деген сұраныстың көбеюі және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану қажеттілігі аграрлық саланы жаңа деңгейге көтеруді талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда, ауыл шаруашылығын техникалық тұрғыдан жарақтандырудың маңызы ерекше. Заманауи техника мен технологиялар еңбек өнімділігін арттырып қана қоймай, уақытты үнемдеуге, өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және шаруалардың табысын көбейтуге мүмкіндік береді.

Бұрын ауыл шаруашылығындағы көптеген жұмыстар қол күші мен қарапайым құралдардың көмегімен атқарылатын. Егін егу, жер жырту, шөп шабу, астық жинау сияқты жұмыстар көп уақытты және мол күшті қажет ететін. Қазіргі кезде тракторлар, комбайндар, сепкіштер, жер өңдеу агрегаттары, суару құрылғылары және басқа да техникалардың көмегімен бұл жұмыстар әлдеқайда жылдам әрі сапалы орындалады. Бірнеше адамның апталап атқаратын жұмысын қуатты техника қысқа мерзім ішінде жүзеге асыра алады. Әсіресе егін шаруашылығында техниканың рөлі зор. Жерді сапалы дайындау, тұқымды белгіленген мерзімде себу, тыңайтқыш енгізу, зиянкестерге қарсы өңдеу және өнімді ысырапсыз жинап алу – мол өнім алудың негізгі шарттарының бірі. Егер ауыл шаруашылығы техникасы жеткілікті әрі жарамды болса, агротехникалық жұмыстар дер кезінде жүргізіледі. Ал жұмыстардың кешігуі өнім көлемінің азаюына, шаруашылықтың шығынының артуына алып келуі мүмкін. Заманауи комбайндар мен егін жинау техникалары өнімді қысқа мерзімде жинап, шығынды азайтуға ықпал етеді. Бұл әсіресе ауа райы құбылмалы өңірлер үшін маңызды. Егін піскен кезде оны уақытында жинап алу – шаруашылық табысының басты кепілі. Техниканың қуаты мен тиімділігі жоғары болған сайын, еңбек өнімділігі де арта түседі. Мал шаруашылығында да техниканың маңызы жылдан-жылға артып келеді. Мал азығын дайындау, жем-шөпті тасымалдау, қора-жайларды тазалау, сүт сауу, малды суару және басқа да жұмыстарды механикаландыру шаруалардың жұмысын жеңілдетеді. Ірі қара мал шаруашылығында автоматтандырылған сауу жүйелерін қолдану өнім сапасын бақылауға және еңбек шығынын азайтуға мүмкіндік береді. Ал жем-шөп дайындайтын техникалар малдың қысқы азығын жеткілікті көлемде әзірлеуге жағдай жасайды. Ауыл шаруашылығы техникасы еңбек өнімділігін арттырумен қатар, ауылдық жерлердегі жұмыс күшін тиімді пайдалануға ықпал етеді. Бұрын ауыр дене еңбегін қажет ететін жұмыстар техниканың көмегімен жеңілдейді. Нәтижесінде адам ресурстары басқару, бақылау, өнімді өңдеу, маркетинг және басқа да маңызды бағыттарға жұмсалады. Бұл ауыл шаруашылығының жалпы тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Қазіргі таңда ауыл шаруашылығында цифрлық технологиялармен жабдықталған «ақылды» техникалардың қолданысы кеңейіп келеді. GPS жүйелері арқылы тракторлар мен басқа да техникалардың қозғалысын дәл басқаруға, жердің жағдайын бақылауға және тұқымды белгіленген норма бойынша себуге болады. Дрондар арқылы егістік алқаптарының жағдайын бақылап, өсімдіктердің ауруын немесе су тапшылығын ерте анықтауға мүмкіндік бар. Мұндай технологиялар ресурстарды үнемдеп, шығынды азайтуға және өнімділікті арттыруға жол ашады. Су ресурстарын тиімді пайдалану мәселесінде де техниканың орны ерекше. Әсіресе су тапшылығы сезілетін өңірлерде заманауи суару технологияларын енгізу аса маңызды. Тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелері суды үнемдеуге, егістікті қажетті мөлшерде ылғалмен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл технологиялар ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етіп, табиғи ресурстарды ұқыпты пайдалануға ықпал етеді. Техниканы жаңарту ауыл шаруашылығы өнімінің бәсекеге қабілеттілігін де арттырады. Ескі техниканың жиі бұзылуы, жанар-жағармайды көп тұтынуы және жұмыс өнімділігінің төмендігі шаруашылыққа қосымша шығын әкеледі. Ал жаңа техника отынды үнемдеп, жұмысты жылдам әрі сапалы орындауға бейімделген. Сондықтан техникалық паркті жаңарту – аграрлық кәсіпорындар мен шаруа қожалықтарының дамуындағы маңызды бағыттардың бірі. Дегенмен заманауи техниканы сатып алу барлық шаруашылық үшін оңай емес. Ауыл шаруашылығы техникасының құны жоғары болғандықтан, шаруаларға қаржылық қолдау, жеңілдетілген несие, лизингтік бағдарламалар мен субсидиялау тетіктерінің маңызы зор. Мемлекеттік қолдау шаралары арқылы фермерлер жаңа техника алуға мүмкіндік алып, өндіріс көлемін арттыра алады. Бұл өз кезегінде ауылдық жерлердің экономикалық дамуына және халықтың әл-ауқатының жақсаруына ықпал етеді. Техниканы тиімді пайдалану үшін білікті мамандардың болуы да аса маңызды. Қазіргі ауыл шаруашылығы техникасы күрделі электрондық және цифрлық жүйелермен жабдықталған. Сондықтан механизаторлар, инженерлер мен агрономдар заманауи техниканың мүмкіндіктерін толық меңгеруі қажет. Осы бағытта ауыл шаруашылығы мамандарын даярлау, олардың біліктілігін арттыру және жаңа технологияларға бейімдеу маңызды міндеттердің бірі болып қала береді. Ауыл шаруашылығы техникасының маңызын тек өнім көлемін арттырумен ғана шектеуге болмайды. Ол ауыл шаруашылығы өндірісінің мәдениетін өзгертеді, еңбек жағдайын жақсартады және табиғи ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Техника арқылы шаруашылықтағы әрбір жұмыс кезеңін жоспарлауға, бақылауға және нақты есеп жүргізуге болады. Бұл ауыл шаруашылығын дәстүрлі тәсілден заманауи, технологиялық және бәсекеге қабілетті салаға айналдырудың негізі. Ауыл шаруашылығын дамытуда техниканың атқаратын рөлі айрықша. Заманауи техника – еңбек өнімділігін арттырудың, өнім сапасын жақсартудың, шығынды азайтудың және шаруашылықтың табысын көбейтудің маңызды құралы. Сондықтан аграрлық секторды техникалық жаңғырту, заманауи технологияларды енгізу және ауыл еңбеккерлерінің техникалық мүмкіндіктерін кеңейту – елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің және ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына қол жеткізудің басты шарттарының бірі. Техникасы қуатты, технологиясы дамыған ауыл шаруашылығы ғана заман талабына сай өнім өндіріп, ішкі нарықты сапалы азық-түлікпен қамтамасыз ете алады.