Сауран ауданының Бабайқорған ауылдық округінде қоғамдағы өзекті мәселелерді талқылауға бағытталған тағылымды кездесу өтті. Тұрғындармен өткен жиынға Нұрлан Байжігітұлы қатысып, қазіргі қоғам үшін маңызды бірқатар мәселелер бойынша кеңінен түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Кездесудің негізгі мақсаты – тұрғындардың құқықтық және діни сауаттылығын арттыру, қоғамдағы тұрақтылық пен келісімді нығайту, жастар арасында жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру, ұлттық құндылықтарды дәріптеу және әлеуметтік мәселелердің алдын алу бағытындағы жұмыстарды күшейту.

Жиын барысында қоғам өміріндегі өзекті тақырыптардың барлығы өзара сабақтастықта қарастырылды. Атап айтқанда, зайырлылық қағидаттары, заң мен тәртіпті сақтау, діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу, лудоманияның зардаптары, ұлттық салт-дәстүр мен рухани құндылықтарды сақтау, ақпараттық гигиена және «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бастамасының маңызы туралы жан-жақты сөз болды.

Кездесуде зайырлы мемлекет қағидатының мәніне ерекше назар аударылды. Зайырлылық – дінге қарсы ұғым емес, керісінше мемлекет пен дін саласының өзара заңмен реттелуін қамтамасыз ететін маңызды қағидат екені түсіндірілді. Қоғамда әр азаматтың діни сеніміне құрметпен қарауымен қатар, Қазақстан Республикасының Конституциясы мен қолданыстағы заңнамаларын сақтау қажеттігі атап өтілді.

Сонымен бірге заң мен тәртіп қағидатының қоғам тұрақтылығын қамтамасыз етудегі рөлі айтылды. Құқықтық мемлекетте әрбір азамат өз құқығын біліп қана қоймай, өз міндеті мен жауапкершілігін де түсінуі қажет. Қоғамдық тәртіпті сақтау, заң талаптарын орындау, өзге азаматтардың құқықтары мен бостандықтарына құрметпен қарау – қауіпсіз ортаны қалыптастырудың басты шарттарының бірі. Кездесу барысында діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу мәселесіне де баса мән берілді. Қазіргі таңда ақпараттық технологиялардың кең таралуына байланысты түрлі діни мазмұндағы ақпараттар әлеуметтік желілер мен интернет ресурстарында еркін таралуда. Осындай жағдайда азаматтардың ақпаратты талдап, оның қаншалықты сенімді екенін ажырата білуі маңызды.

Нұрлан Байжігітұлы діни сауаттылықтың маңызын атап өтіп, жастардың күмәнді діни ағымдар мен деструктивті идеялардың ықпалына түспеуі үшін дұрыс білім мен сенімді ақпарат көздеріне сүйенуі қажеттігін айтты. Әсіресе жасөспірімдер мен жастардың интернет кеңістігіндегі қауіптерден сақтануы, белгісіз адамдардың үгіт-насихатына ермеуі және кез келген ақпаратқа сыни көзқараспен қарауы керектігі түсіндірілді.

Кездесуде соңғы жылдары қоғам үшін маңызды мәселелердің біріне айналған лудомания тақырыбы да кеңінен қозғалды. Құмар ойынға тәуелділіктің адамның жеке өміріне ғана емес, оның отбасына, әлеуметтік ортасына және жалпы қоғамға кері әсер ететіні айтылды. Ойынға қызығушылықтың уақыт өте келе тәуелділікке айналып, адамның қаржылық жағдайына, психологиялық ахуалына және жақындарымен қарым-қатынасына зиян келтіруі мүмкін екені түсіндірілді.

Осы ретте отбасы тәрбиесінің маңызы ерекше екені атап өтілді. Бала мен жасөспірімнің бос уақытын тиімді ұйымдастыру, спортқа, білімге, шығармашылыққа және пайдалы қоғамдық жұмыстарға бағыттау – түрлі келеңсіз жағдайлардың алдын алудың тиімді жолдарының бірі. Жастардың дұрыс орта қалыптастыруы мен өз болашағына жауапкершілікпен қарауы да маңызды.

Тағылымды кездесудің тағы бір маңызды бағыты – ұлттық салт-дәстүр мен рухани құндылықтарды сақтау болды. Қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптасқан салт-дәстүрі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет көрсету, отбасылық тәрбие, еңбекқорлық, отансүйгіштік, бірлік пен татулық секілді құндылықтар ұрпақ тәрбиесінің негізі екені айтылды. Ұлттық құндылықтарды сақтау тек өткенді құрметтеу емес, оны қазіргі заман талабына сай келесі ұрпаққа жеткізу екенін түсінудің маңызы зор. Әсіресе жастардың өз тарихын, мәдениетін, тілін және дәстүрін білуі олардың азаматтық ұстанымының қалыптасуына ықпал етеді.

Кездесуде ақпараттық гигиена мәселесі де назардан тыс қалмады. Бүгінде әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы ақпараттың таралу жылдамдығы артқан. Алайда ақпараттың көп болуы оның барлығы шынайы дегенді білдірмейді. Жалған ақпарат, арандатушылық сипаттағы жазбалар, тексерілмеген мәліметтер қоғам арасында түсініспеушілік туғызуы мүмкін.

Осыған байланысты тұрғындарға ақпаратты бірнеше дереккөз арқылы тексеру, ресми ақпаратқа басымдық беру, күмәнді сілтемелер мен белгісіз парақшалар тарататын мәліметтерге сақтықпен қарау қажеттігі айтылды. Ақпараттық сауаттылық пен сыни ойлау қазіргі қоғам мүшесі үшін маңызды дағды екені атап өтілді.

Сонымен қатар «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бастамасының маңызы жөнінде де сөз қозғалды. Қоршаған ортаның тазалығы – тек мемлекеттік органдардың немесе коммуналдық қызметтердің міндеті емес, әрбір азаматтың ортақ жауапкершілігі. Аула, көше, елді мекен тазалығын сақтау, табиғатты қорғау, қоршаған ортаға ұқыпты қарау мәдениетін қалыптастыру қоғамның жалпы мәдениетінің көрсеткіші екені айтылды. Тазалықты сақтау мәселесі тек санитарлық талаптарды орындаумен шектелмейді. Ол азаматтардың туған жеріне деген құрметінен, қоғамдық ортаға жауапкершілікпен қарауынан және кейінгі ұрпаққа таза әрі қолайлы орта қалдыру ниетінен көрінеді. Осы бағытта тұрғындардың белсенділігі мен ортақ іске атсалысуы маңызды.

Кездесу барысында қоғамдағы тұрақтылықты сақтау әр азаматтың күнделікті іс-әрекетінен басталатыны атап өтілді. Заңға құрметпен қарау, қоғамдық тәртіпті сақтау, отбасы құндылықтарын дәріптеу, жастарға дұрыс бағыт көрсету, жалған ақпаратқа ермеу және қоршаған ортаны қорғау – барлығы қауіпсіз әрі орнықты қоғам қалыптастыруға ықпал етеді. Нұрлан Байжігітұлы өз сөзінде жастардың білім алуы мен өзін-өзі дамытуына ерекше көңіл бөлу қажеттігін айтып, оларды саналы өмір салтын ұстануға, уақытты тиімді пайдалануға, ұлттық құндылықтарды құрметтеуге және қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінуге шақырды. Жастардың белсенді әрі білімді болуы елдің болашағына тікелей әсер ететіні айтылды.

Жиын соңында тұрғындар өздерін толғандырған сауалдарын қойып, көтерілген тақырыптар төңірегінде еркін пікір алмасты. Қатысушылар үшін қоғамдағы өзекті мәселелерді ашық талқылап, қажетті түсініктемелер алу маңызды болғанын атап өтті.

Мұндай кездесулердің басты мәні – тұрғындарға ақпарат жеткізумен ғана шектелмей, қоғамдағы жауапкершілік пен өзара құрмет мәдениетін қалыптастыру. Әсіресе жастар арасында құқықтық, діни және ақпараттық сауаттылықты арттыру, ұлттық тәрбиені күшейту, әлеуметтік қауіптердің алдын алу бағытындағы жұмыстардың жүйелі түрде жүргізілуі маңызды. Бабайқорған ауылдық округіндегі кездесу осы бағыттағы түсіндіру жұмыстарының бір көрінісі болды. Қоғамдық қауіпсіздік, заң мен тәртіп, рухани тәрбие, ұлттық құндылықтар және қоршаған ортаны қорғау мәселелері бір-бірімен тығыз байланысты екені тағы бір мәрте айқындалды.

Зайырлылық қағидаттарын сақтау, заңға құрметпен қарау, діни сауаттылықты арттыру, лудомания сияқты әлеуметтік мәселелердің алдын алу, ұлттық тәрбиеге мән беру, ақпаратты дұрыс саралау және тазалыққа жауапкершілікпен қарау – тұрақты әрі қауіпсіз қоғам құрудың маңызды негіздері. Осындай мазмұнды кездесулердің жүйелі түрде өткізілуі тұрғындардың қоғамдық мәселелерге деген көзқарасын қалыптастырып, азаматтық жауапкершілікті арттыруға ықпал етеді. Ал қоғамдағы тұрақтылық пен бірлік әр адамның ортақ іске қосқан үлесінен басталады.

Түркістан облысы тарихын, табиғатын жәнеөңір энергиясын заманауи туристік өнімдергеқалай айналдырып жатыр?

 

«Open Turkistan» туристік ақпараттықорталығы» ЖШС бас директоры Асқар Абубакировпен сұхбат

 

Бүгінде Түркістан – тек ежелгі руханиятастанасы әрі зиярат ету орны ғана емес. Бұл – заманауи бағыттар, цифрлық сервистер, халықаралық әріптестік, жаңа демалыс нысандарыжәне өңірдің өзіндік бірегей болмысынқалыптастыру арқылы Орталық Азиядағы еңтанымал туристік орталықтардың біріне айналуғаұмтылып отырған аймақ.

 

2025 жылы облыста ресми статистика бойыншашамамен 304 мың турист орналастырылған. Ал біркүндік келушілер мен зияратшыларды қосаесептегендегі ішкі бағалаулар нақты туристікағынның бұдан әлдеқайда жоғары екенін көрсетеді.

 

2026 жылдың қаңтар–мамыр айлары аралығындаөңірге 143 мыңнан астам турист келген. Бұл өткенжылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамамен15,6 пайызға көп. Туристердің басым бөлігінқазақстандықтар құрайды. Сонымен қатар шетелдікқонақтардың саны да артып келеді. Олардыңқатарында Өзбекстан, Қытай, Түркия, Ресей, Қырғызстан, Еуропа елдері, Жапония жәнеОңтүстік Корея азаматтары бар.

 

«Біздің міндетіміз – Түркістан туралы жай ғанаақпарат тарату емес. Адам өңірге келмей тұрып-ақ саяхатты ыңғайлы, түсінікті, әсерлі әріқолжетімді етуіміз керек».

 

Статистикадан жаңа туристік шынайылыққа

 

— Асқар, 2025 жыл мен 2026 жылдың алғашқыайларындағы нәтижелердің қайсысын еңмаңызды деп санайсыз?

— Бір ғана көрсеткішке емес, жалпы динамикағақарау маңызды. Ресми статистика бойынша, 2025 жылы Түркістан облысының орналастыруорындарында шамамен 304 мың турист тоқтаған. Сонымен қатар біз нақты туристік ағынның бұданәлдеқайда жоғары екенін түсінеміз. Себебі біркүндік келушілер, зияратшылар, транзиттіктуристер, ұлттық парктер мен табиғи нысандарғабаратын адамдар, туыстарына келіп, өз бетіншесаяхаттайтын азаматтар да бар. 2026 жылдыңалғашқы бес айында туристік ағын 143 мыңадамнан асып, өсім шамамен 15,6 пайызды құрады. Бұл біз үшін жақсы белгі. Өңірге дегенқызығушылықтың тұрақты түрде артып кележатқанын және Түркістанның туристік бағытретінде танымалдығы өсіп жатқанын көрсетеді.

Әсіресе Түркістан облысының тек ішкі туристерүшін ғана емес, шетелдік қонақтар үшін де қызықты болуы маңызды. 2026 жылдың алғашқыайларында шетелдік туристер арасында Өзбекстан, Қытай, Түркия, Ресей және Қырғызстан азаматтарыбасым болды. Сонымен қатар Франция, Германия, Ұлыбритания, Жапония және Оңтүстік Кореяданкелген қонақтар да бар. Бұл өңірдің шын мәніндехалықаралық туристік әлеуетке ие екенін көрсетеді. Алайда цифрлардың өзі бізді тоқмейілсітпеуі керек. Туристік ағынның өсуі бізден қызмет көрсетусапасын, ақпараттық жүйені, көлікті, навигацияныжәне жаңа туристік өнімдерді одан әрі жетілдірудіталап етеді.

— Неліктен бүгінгі таңда туризмді тек демалыссаласы деп қарауға болмайды деп ойлайсыз?

— Өйткені туризм ұзақ экономикалық тізбектіқалыптастырады. Турист билетке, трансферге, қонақүйге, тамақтануға, экскурсияға, кәдесыйға, гид қызметіне, мұражайға немесе табиғи аумаққабаруға ақша жұмсайды. Ал оның сапарыныңартында кәсіпкерлер, қолөнершілер, дизайнерлер, фермерлер, тасымалдаушылар, маркетологтар, фотографтар, IT-мамандар және басқа да ондағанмамандық иелері тұр. Түркістан облысы үшінтуризмнің маңызы ерекше. Бізде жасанды түрдежасау мүмкін емес дүниелер бар: мыңдағанжылдық тарих, Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, ежелгіқалашықтар, киелі нысандар, таулар, шатқалдар, қорықтар, далалар, ұлттық тағамдар, қолөнердәстүрлері және өңірге тән ерекше энергия. Біздіңміндетіміз – осы мұраны заманауи басқару мен сервисті ұштастыру. Сонда туризм жай ғана«көрікті сала» емес, шағын бизнестің, жұмыспенқамтудың және инвестициялық тартымдылықтыңнақты драйверіне айналады.

 

Жарнама жасау емес, экожүйе қалыптастыру

 

— Сіз «экожүйе» сөзін жиі қолданасыз. Open Turkistan қызметіне қатысты бұл ұғым ненібілдіреді?

— Бұған дейін өңірді ілгерілету көбіне жекебейнероликтер, көрмелер немесе жарияланымдарарқылы жүзеге асатын. Біз басқа жолды таңдадық. Туристке бір ғана жарнамалық жазба емес, саяхаттың тұтас логикасы қажет: ақпаратты қайданалады, қалай жетеді, нені көреді, қайда тоқтайды, не жейді, нені сатып алады, гидті қайдан табадыжәне демалыс күндері қайда бара алады. Сондықтан біз бір-бірімен байланысты жобалардыбіріктіріп, біртіндеп туристік экожүйеқалыптастырып келеміз.

Бірінші бағыт – Turkistan Travel Guide: цифрлықгид, маршруттар, туристік нысандар және қажеттіақпарат базасы. Екіншісі – туристердіңпрактикалық сұрақтарына жедел жауап беруге тиісTelegram-бот. Үшіншісі – Turkistan Weekend. Бұл – қала сыртындағы қонақүйлер, демалыс базалары, глэмпингтер, кемпингтер, қонақ үйлері мен экологиялық нысандардың базасы. Алғашқыкезеңде біз 174 нысан туралы ақпарат жинадық. Төртінші блок – Turkistan Brand. Бұл жергіліктішеберлерді, дизайнерлерді, өндірушілерді, шығармашылық адамдар мен кәсіпкерлердібіріктіретін қозғалыс.

Сонымен қатар Amazing Turkistan, гастрономиялықмаршруттар, турагенттер базасы, Turkistan Vibeқолөнер бағыты, AuylTourism ауыл туризміжобалары, ақпараттық стендтер, QR-навигация, көптілді каталогтар және контент бағыттары дамыпкеледі. Әр жоба жеке міндетті шешеді, ал барлығыбірге өңірді турист үшін түсінікті әрі қолайлы етеді.

 

— Turkistan Weekend жобасы қалай пайдаболды?

— Біз қарапайым, бірақ маңызды сұраныстыбайқадық. Адамдар демалыс күндерін отбасымен, достарымен, әріптестерімен немесе қонақтарыменбірге өткізгісі келеді. Бірақ облыста қандайдемалыс базалары, глэмпингтер, қонақ үйлері, қаласыртындағы және экологиялық қонақүйлер бар екенін, олардың бағасы қанша екенін және оғанқалай жетуге болатынын біле бермейді. Ақпарат әржерде шашыраңқы болды.

Біз бірыңғай база жинай бастадық: фотосуреттер, байланыс деректері, геолокация, орналасушарттары, бассейн, тамақтану, инфрақұрылымжәне жол жүру бағыты. Алғашқы кезеңде 174 нысанды қамтыдық. Бұл жай ғана каталог емес. Бұл туристік ағынды облыстың аудандарыарасында қайта бөлуге мүмкіндік беретін жәнешағын бизнеске қосымша танымалдық беретінқұрал. Алдағы уақытта базаны чат-ботпен, картамен және ақпаратты тұрақты жаңартып отыружүйесімен байланыстыруды жоспарлап отырмыз. Сонда турист қажетті ақпаратты бірнеше минуттыңішінде ала алады.

 

— Turkistan Brand жобасы өңірге не береді?

— Мықты туристік өңірді өзіндік өнімдер мен өзіндік визуалды тілсіз қалыптастыру мүмкін емес. Турист кездейсоқ кәдесый емес, өзі барған жердіңтарихы мен болмысының бір бөлігін алып қайтуыкерек.                                   Turkistan Brand – жергілікті шеберлер, қолөнершілер, дизайнерлер, экологиялық таза өнімдер, гастрономия жәнешығармашылық бастамалар төңірегіндегі қозғалыс.

Біз жергілікті брендтің заманауи мәдениетінқалыптастырғымыз келеді: сапалы қаптама, өнімнің түсінікті тарихы, заманауи дизайн, әлеуметтік желілердегі ілгерілету және тұрақтысату алаңдары. Тұжырымдама аясында TurkistanBrand, Handmade Turkistan, Eco Turkistan, GiftCenter және Show Room аймақтарын қарастырыпотырмыз. Бұл шығармашылық адамдарға туристікнарыққа шығуға, ал өңірге өзіндік танымал стилінқалыптастыруға мүмкіндік береді.

 

Цифрландыру, жасанды интеллект және жаңабуын маркетингі

 

— Сіз жасанды интеллект туралы белсендіайтып жүрсіз. Оны туризм саласында қайбағыттарда қолдануға болады?

— Іс жүзінде туристпен байланысатын барлықнүктеде қолдануға болады. Жасанды интеллект контент жасауға және аударуға, жеке туристікмаршруттар құруға, сұраныстарды өңдеуге, пікірлерді талдауға, аудиторияны сегменттеуге, жауаптарды автоматтандыруға және маркетингтіжетілдіруге көмектеседі. Бірақ біз үшін AI – сәндісөз емес. Бұл шағын команданың жылдам жұмысістеп, көбірек бағытты қамтуына мүмкіндік беретінқұрал.

Біз қазір бірнеше тілде материалдар әзірлеп, цифрлық форматтарды сынап, чат-боттар, электронды деректер базасы және визуалдынавигациялық шешімдер бойынша идеялардыжүзеге асырып жатырмыз. Болашақта адам өзініңқанша уақыты бар екенін, кіммен саяхаттайтынынжәне оған не қызық екенін көрсетеді. Ал жүйе оғандайын маршрут ұсынады: киелі орындарға, табиғинысандарға, гастрономияға, отбасылық немесешытырман оқиғалы бағыттарға арналған маршрут.

Тағы бір маңызды бағыт – Open AI Skills Tourism. Біздің ойымызша, сала қызметкерлері, гидтер, қонақүй менеджерлері, туроператорлар және ауданөкілдері AI құралдарын ілгерілету мен сервис үшінқалай қолдану керектігін түсінуі қажет. Технологияқонақжайлылықты алмастырмайды, бірақ онызаманауи әрі тиімді етуге көмектеседі.

 

— Заманауи туристік өңірдің маркетингі қандайболуы керек?

— Ол тұрақты, эмоциялық және өлшенетін болуыкерек. Турист шешімді бір ғана ресми роликтікөргеннен кейін қабылдамайды. Ол ондаған қысқабейнеролик, пікір, карта, топтама, ұсыныс жәнеадамдардың шынайы оқиғаларын көреді.Сондықтан біз тұрақты коммуникация жүйесінқалыптастырып жатырмыз.

Әлеуметтік желілерде өзара байланысты сегіз жобадамып келеді: Turkistan Travel Guide, гидтерчат–боты, Turkistan Brand, Turkistan Weekend, гастротурлар, турагенттер базасы, Turkistan Vibe және Amazing Turkistan.            Әр жобаға өзініңайдары, аудиториясы және ілгерілету воронкасықажет. Біз қазақ, орыс, ағылшын, түрік және қытайтілдерінде контент жасап, тек танымал көріктіжерлерді ғана емес, жаңа нысандарды, адамдарды, қолөнерді, ұлттық тағамдарды, табиғатты жәнеқысқа саяхаттарға арналған идеяларды көрсетеміз.

Біздің философиямыз қарапайым: туристке тек «небар екенін» емес, «ол жерде не сезінетінін» декөрсету қажет. Сондықтан коммуникацияда далаэнергиясы, таулардың ұлылығы, ежелгі тарих, ұлттық тағамның дәмі, қонақжайлық және жаңалықашу сезімі маңызды. Өңірдің өзіндік үні болуыкерек.

 

— Шектеулі ресурстар жағдайында нәтижегеқалай қол жеткізесіздер?

— Басымдықтарды дұрыс белгілеу, жылдамдықжәне жобалық тәсіл арқылы. Біз бірден бәрінжасауға тырыспаймыз. Практикалық нәтижеберетін міндетті таңдаймыз, қажетті ең азкоманданы құрамыз, пилоттық жобаны іскеқосамыз, кері байланыс аламыз және өнімдіжетілдіреміз.

Екінші қағидат – әріптестік. Туризмді бір ғанаұйымның күшімен дамыту мүмкін емес. Ол үшінаудандар, бизнес өкілдері, қонақүйлер, демалысбазалары, қолөнершілер, әуе компаниялары, туроператорлар, БАҚ, блогерлер, университеттержәне халықаралық серіктестер қажет. Үшіншіқағидат – жаңа шешімдерге ашық болу. Кейдешағын Telegram-бот немесе дұрыс құрылымдалғандеректер базасы туристке қымбат әрі бір реттікжарнамалық науқаннан да көп пайда әкелуі мүмкін.

Әрине, команда да маңызды. Мен әріптестерімеүнемі айтамын: бүгінгі күні стандарттан тыс ойлайалатын, тез үйренетін және нәтиже үшінжауапкершілік ала білетін адамдар жеңіске жетеді.

 

Түркістан халықаралық картаға шығып келеді

 

— Бүгінде қандай халықаралық бағыттарбасымдыққа ие?

— Бірінші кезекте – Өзбекстан, Қытай, Түркия, Орталық Азия елдері және қазірдің өзінде туристерағыны қалыптасқан негізгі нарықтар. Өзбекстан – біздің ең жақын көршіміз әрі шетелдік туристердіңең ірі көзі. 2025 және 2026 жылдары бірлескенмаршруттар, көлік қолжетімділігі және ілгерілетумәселелері белсенді талқыланды. Түркістаноблысының делегациялары Ташкент, Самарқанд, Үргеніш және Хиуа қалаларында жұмыс істеп, үкімет, туристік ұйымдар және өңірлер өкілдеріменкездесулер өткізді.

Біз үшін көрші қалалармен бәсекелесу емес, Орталық Азияның ортақ туристік маршрутын құрумаңызды. Самарқандқа немесе Ташкентке келгентурист Түркістанға да оңай әрі ыңғайлы түрдесаяхатын жалғастыра алуы керек. Керісінше, Түркістаннан келген турист те көрші елдердіңтуристік нысандарына жол тарта алуы қажет. Бұлүшін жаңа әуе, теміржол және автобус бағыттары, бірлескен жарнама және түсінікті трансшекаралықтуристік өнімдер қажет.

 

— Қытаймен ынтымақтастыққа да үлкен көңілбөлінуде. Қандай мүмкіндіктерді көріпотырсыз?

— Қытай – орасан зор туристік әрі инвестициялықнарық. Түркістан облысының әкімі бастағанделегацияның Хубэй провинциясының Уханьқаласына сапары барысында бизнес пен ұйымдарөкілдерімен нақты байланыстар орнатылды. Қазірбіз оның практикалық жалғасын пысықтапжатырмыз: Түркістан облысына бизнес–турларұйымдастыру, маршруттар әзірлеу, инвестициялықұсыныстар дайындау, кәсіпкерлермен кездесулержәне ықтимал бірлескен жобалар.

Ухань және Shilian Group компаниясыныңсеріктестерімен байланыс жүргізіп, туризм, заманауи ауыл шаруашылығы, энергетика жәнебасқа да салалардағы бағыттарды талқылапжатырмыз. Туристік ақпараттық орталық ретіндебіздің рөліміз – өңірді тек саяхат бағыты ретіндеғана емес, іскерлік іс–шаралар, инвестициялар жәнеөңіраралық ынтымақтастық алаңы ретінде декөрсету.

Халықаралық сапардың фотосурет пен хаттамағағана айналып қалмағаны өте маңызды. Әр сапарданкейін нақты іс–қимыл жоспары: байланыстұлғалары, мерзімдер, маршруттар, бизнес–бағдарлама және жауапты тараптарқалыптасуы тиіс. Дипломатия осылайшаэкономикалық нәтижеге айналады.

 

— Тағы қандай халықаралық байланыстардыатап өтер едіңіз?

— Өзбекстанның туроператорларымен байланыстыдамытып жатырмыз, әуе компанияларыменынтымақтастық мәселелерін, соның ішінде бортжурналдары мен QR-сервистер арқылымаршруттарды ілгерілетуді талқылаудамыз. Австрия, түркиялық қонақүй бизнесініңөкілдерімен, халықаралық компаниялармен жәнедипломатиялық миссиялармен кездесулер өтті.

Сонымен қатар Euronews журналистерінің сапарынерекше атап өткім келеді. Олар Сайрам–Өгем менАқсу–Жабағылымен қоса, Түркістан облысыныңтабиғи аумақтарын түсірді. Бұл маңызды белгі. Себебі халықаралық көрерменге тек Ясауи кесенесі ғана емес, өңірдің экотуризмі де қызықты. Мұндай материалдар туристік бағытқа деген сенімді қалыптастырып, Түркістанды жан-жақты өңір ретінде көрсетеді.

Әр халықаралық байланысты біз контентке, маршрутқа, келісімге, жаңа туристік ағынға немесе инвестициялық диалогқа айналдыруға тырысамыз.

 

Табиғат, аудандар және ауыл туризмі

 

— Ұзақ уақыт бойы Түркістан ең алдымен тарихи қала ретінде қабылданды. Облыстың барлық алуантүрлілігін қалай көрсетуге болады?

— Бұл – біздің басты міндеттеріміздің бірі.Түркістан облысы бір ғана локациядан тұрмайды. Мұнда Ақсу-Жабағылы және Қаратау қорықтары, Сайрам-Өгем ұлттық паркі, таулы шатқалдар, каньондар, дала маршруттары, ежелгі қалалар, киелі орындар, ауылдық аумақтар және гастрономиялық дәстүрлер бар.

Біз туристің өңірде ұзағырақ қалып, бірнеше ауданға барғанын қалаймыз. Ол үшін бір, екі, үш және бес күнге арналған дайын маршруттар қажет. Мысалы: Түркістан – Отырар – Арыстанбаб; Түркістан – Кентау – Қаратау; Түркістан – Сайрам-Өгем; Түлкібас және Төле би аудандарының табиғи маршруттары; гастрономиялық және қолөнер бағытындағы сапарлар.

Ауыл туризмінің әлеуеті ерекше жоғары.AuylTourism жобасы ауыл тұрғындарына қонақ үйлер, шағын этнонысандар, фермерлік турлар, шеберлік сабақтары, жергілікті тағамдар мен қолөнер кеңістіктерін құруға көмектесуі тиіс. Бұл үшін әрдайым ірі инвестициялар қажет емес. Стандарттар, оқыту, өнімді дұрыс ұсыну, жарнама және цифрлық платформаға қолжетімділік қажет.Егер ондаған ауыл отбасы туристерді қабылдай бастаса, бұл жаңа табыс көзіне айналып, дәстүрлердің сақталуына ықпал етеді.

 

— Аудандардағы туризмнің өсуіне бүгінде не кедергі?

— Негізгі мәселелер белгілі: көлік қолжетімділігі, жекелеген нысандарға апаратын жолдар, санитарлық орындар, навигация, қызмет көрсетусапасы, толық ақпарат пен статистиканың болмауыжәне маусымдылық. Мысалы, барлық орналастыру және демалыс нысандары өз деректерін тұрақты түрде ұсына бермейді. Соның салдарынан ресми статистикалық көрініс толық болмайды және өңірге инфрақұрылымды жоспарлау қиындай түседі.

Біз бірыңғай тәсілдер қалыптастыруымыз керек: ақпараттың ең төменгі стандарттары, өзекті байланыс деректері, геолокация, фотосуреттер, қызмет сипаттамасы және ақпаратты тұрақты жаңарту. Сонымен қатар кәсіпкерлерді пікірлермен жұмыс істеуге, брондау жүйелеріне, онлайн сатылымдарға және көптілді контентке үйрету қажет. Кейде нысан өте әдемі болады, бірақ турист ол туралы білмейді. Маркетинг – сервистің бір бөлігіне айналып отыр.

 

Сервис ақпараттан басталады

 

— Қала мен облыста туристерге қолайлы жағдай жасау үшін қандай шешімдер ұсынып отырсыздар?

— Ақпарат туристі әуежайда, вокзалда, қонақүйде, автожолда және көрікті жерлерде қарсы алуы керек.Сондықтан біз мобильді ақпараттық стендтер, карталар, каталогтар және QR-навигация форматтарын әзірлеп жатырмыз. Қонақүйлердегі стендте облыстың картасы, дайын маршруттар және ақпараттық материалдарға арналған арнайы орын болуы мүмкін. Ал әуежайлар мен көлік тораптарында Түркістанның бейнесін бірден қалыптастыратын ірі визуалды конструкциялар қажет.

Сонымен қатар Coworking Guide Center – гидтер, туристер, туроператорлар және жас мамандар ақпарат алып, жұмыс істеп, жаңа өнімдер жасай алатын кеңістік құруды ұсынып отырмыз. Turkistan Official Travel Guide ресми көптілді каталогы да маңызды. Онда қалай жетуге болады, нені көруге болады, қайда тұруға, қайда тамақтануға, нені сатып алуға болады, көлік, қауіпсіздік және QR-сілтемелер туралы ақпарат болуы тиіс.

Сервис – қызметкердің күлімсіреуі ғана емес. Сервис дегеніміз – адамның артық қоңыраулар шалмай-ақ қажетті ақпаратты тауып, маршрутын түсініп, өз сапарына сенімді болуы.

 

— Гидтердің рөлін қалай бағалайсыз?

— Гид – өңірдің дауысы. Оның біліміне, сөйлеу мәдениетіне, қонаққа деген қарым-қатынасына және әңгімелей білу қабілетіне туристің алған әсері тікелей байланысты. Сондықтан бізге кәсіби гидтер қауымдастығы, мамандар базасы, оқыту жүйесі, шет тілдері, цифрлық дағдылар және бірыңғай стандарттар қажет.

2026 жылдың 1 тамызынан бастап гидтер, экскурсоводтар және туризм нұсқаушыларының қызметіне қатысты жаңартылған ережелер күшіне енеді. Бұл нарықтағы жұмысты жүйелеуге қосымша мүмкіндік береді. Біз мамандарға қойылатын талаптар туралы ақпарат беріп қана қоймай, олардың кәсіби дамуына да көмектескіміз келеді: профильдер, маршруттар, бейневизиткалар жасау және цифрлық сервистер арқылы туристерге қолжетімділікті қамтамасыз ету.

 

Туризм – жастар мен кәсіпкерлер үшін мүмкіндік

 

— Туристік салаға кімдерді тартқыңыз келеді?

— Құндылық жасай алатын адамдардың барлығын.Туризмге гидтер, аудармашылар, дизайнерлер, фотографтар, видеографтар, сәулетшілер, IT-әзірлеушілер, маркетологтар, аналитиктер, аспаздар, аниматорлар, қолөнершілер және кәсіпкерлер қажет. Тіпті өз ауылының тарихын немесе отбасылық тағам дайындау дәстүрін жақсы білетін адам да туристік өнімнің бір бөлігіне айнала алады.

Әсіресе жастарға айтқым келеді: біреудің мінсіз жағдай жасап беруін күтудің қажеті жоқ. Белгісіз бір нысан туралы сапалы бейнеролик түсіруден, маршрут әзірлеуден, шеберлік сабағын өткізуден, заманауи кәдесый жасаудан, қонақүйдің әлеуметтік желілерін жүргізуге көмектесуден немесе шағын цифрлық сервисті іске қосудан бастауға болады. Туризм талантты кәсіпке, ал туған жерге деген сүйіспеншілікті сұранысқа ие өнімге айналдыруға мүмкіндік береді.

 

— Сіз үшін қандай басқару қағидаты негізгі?

— Нәтиже көзге көрінетін әрі пайдалы болуы керек. Маған жобалық менеджмент қағидаты жақын: әр бағыттың міндеті, мерзімі, жауапты адамы және түсінікті нәтижесі болуы тиіс. Егер біз деректер базасын жасасақ, ол туристке көмектесуі керек. Егер көрмеге қатыссақ, одан кейін нақты байланыстар мен сатылымдар пайда болуы қажет. Егер басқа елге барсақ, сапардың жалғасы бойынша нақты жоспар болуы керек. Егер бренд іске қосылса, кәсіпкерлер жаңа аудиторияға шығуы тиіс.

Екінші қағидат – батылдық. Туризм креативтілікті талап етеді. Кейде идея алғашында тым ерекше болып көрінуі мүмкін. Бірақ дәл осындай шешімдер өңірді ерекшелендіреді. Халықаралық нарықта ескірген форматтарды көшіріп, бәсекеге түсуге болмайды. Италия, Түркия, БАӘ, Қытай, Өзбекстан және басқа елдердің үздік тәжірибелерін зерттеу керек. Бірақ Түркістанның мәдениетіне негізделген өзіндік стилімізді қалыптастыруымыз қажет.

 

Түркістан ертең қандай болады?

 

— Бірнеше жылдан кейін Түркістан облысын қалай елестетесіз?

— Мен туристер бірнеше сағатқа ғана емес, бірнеше күнге келетін өңірді елестетемін. Таңертең турист ежелгі Түркістанның тарихымен танысады, күндіз тауға немесе қорыққа барады, кешке жергілікті тағамнан дәм татып, заманауи кәдесый сатып алады және келесі сапарын жоспарлап отырады. Ол көлік, маршрут, гид пен қонақүйді бірыңғай цифрлық сервис арқылы оңай таба алады.

Мен іскерлік іс-шаралардың, халықаралық форумдардың, ақпараттық турлардың және кәсіби көрмелердің мықты күнтізбесі бар өңірді көремін.Жаңа әуе бағыттары, Өзбекстанмен, Қытаймен, Түркиямен және басқа нарықтармен белсенді ынтымақтастық дамиды. Ондаған ауылдық қонақүйлер, әр ауданда туристік жобалар және әлемдік деңгейдегі контент жасайтын жас командалар пайда болады.

Бізде ең бастысы бар – бірегей тарих, табиғат, мәдениет және қонақжай халық. Енді оған сервис, технология, жүйелі маркетинг және заманауи басқаруды қосу қажет. Алғашқы нәтижелер бар. Бірақ бұл – тек бастамасы.

 

— «Южанка» оқырмандарына айтар басты ойыңыз қандай?

— Туризм – шынымен де өте керемет сала. Ол экономиканы, мәдениетті, технологияны, білімді және адамдар арасындағы қарым-қатынасты біріктіреді. Бұл – бизнес, өзін-өзі дамыту және аумақтарды өркендету үшін орасан зор мүмкіндік.

Түркістан облысы Орталық Азиядағы ең танымал туристік өңірлердің біріне айнала алады. Бірақ мұндай нәтижеге бір ұйым немесе бір маусым ішінде қол жеткізу мүмкін емес. Ол жүздеген бастаманың нәтижесінде қалыптасады: қонақүйдегі сапалы қызмет, маршруттағы тазалық, гидтің кәсіби жұмысы, сапалы фотосурет, жаңа рейс, ауыл тұрғынының қонақжайлығы және жас кәсіпкердің батыл идеясы.

Біз осы бағытта қозғала бастадық және алғашқы нәтижелерді көріп отырмыз. Ең маңыздысы – тоқтап қалмау. Түркістан таңғалдыруы, шабыттандыруы және адамға ұлы тарихпен қауышқанын, сонымен қатар болашақтың энергиясын сезінгенін ұқтыруы керек.

 

OPEN TURKISTAN: ТАРИХ • ТАБИҒАТ • СЕРВИС • ТЕХНОЛОГИЯ • БОЛАШАҚ

 

Анықтама: Open Turkistan-ның негізгібастамалары

* Turkistan Travel Guide — маршруттар мен пайдалы ақпараттың цифрлық базасы.

* Туристер мен гидтерге арналған Telegram-бот.

* Turkistan Weekend — алғашқы кезеңде 174 демалыс және орналастыру нысанын қамтитынбаза.

* Turkistan Brand — қолөнершілерді, дизайнерлердіжәне жергілікті өнімдерді ілгерілету.

* Amazing Turkistan — өңірді эмоциялық жәнехалықаралық деңгейде ілгерілету.

* AuylTourism — қонақ үйлерді, ауылдықмаршруттарды және жергілікті ерекшеліктердідамыту.

* Гастрономиялық маршруттар және турагенттербазасы.

* Turkistan Vibe және қолөнер орталығын дамыту.

* Ақпараттық стендтер, карталар, каталогтар жәнеQR-навигация.

* Open AI Skills Tourism — туризм саласындажасанды интеллект пен цифрлық дағдылардықолдану.

 

Статистикалық көрсеткіштер 2025 жыл және2026 жылдың қаңтар–мамыр айлары бойыншақолда бар ресми және жұмыс деректеріненегізделген және қорытынды статистика жарияланғаннан кейін нақтылануы мүмкін.

 

Киелі орындардың қасиетін, тарихи орындардың маңыздылығын және тарих беттерінде сақталған құнды мұраларды дәріптеу, жас ұрпақтың туған жерінің мәдени мұралары мен киелі, тарихи орындарын танып-білуіне ықпал ету мақсатында Қазығұрт аудандық мәдениет сарайына қарасты Қызылқия ауылдық мәдениет үйінің ұйымдастыруымен жасөспірімдердің қатысуымен тарихи орындарға тағылымды саяхат ұйымдастырылды. Саяхат барысында Тұрбат ауылдық округіне қарасты «Ысмайыл ата» кесенесіне арнайы барып, қасиетті орынның тарихы мен маңызы туралы мәліметтер берілді. Қатысушыларға Ысмайыл ата, Қошқар ата, Жәбірейіл ата туралы тарихи деректер айтылып, туған өлкенің тарихы мен рухани мұралары жөнінде пікір алмасты. Сонымен қатар, киелі орынның тазалығын сақтау, қоршаған ортаға ұқыпты қарау мақсатында «Ысмайыл ата» кесенесінің аумағында тазалық жұмыстары жүргізілді Қазығұрт ауданы – Түркістан өңіріндегі табиғаты көркем, тарихы терең, аңыз-әпсаналарға бай аймақтардың бірі. Қазақ халқының дүниетанымында Қазығұрт тауы ерекше орын алады. Бұл өңірдің атауының өзі көне тарихпен, халық жадында сақталған рухани мұрамен сабақтасып жатыр. Сондықтан ауданның ішкі туризмін дамыту тек демалыс орындарын көбейтумен шектелмейді. Ол – киелі жерлерді таныту, тарихи мұраны сақтау, ұлттық құндылықтарды ұрпаққа жеткізу және өңір экономикасына жаңа серпін беру бағытындағы маңызды жұмыс.

Қазығұрт десе, ең алдымен қасиетті Қазығұрт тауы еске түседі. Халық арасында кең тараған аңыз бойынша, жер жүзін топан су басқан кезде Нұх пайғамбардың кемесі осы Қазығұртқа тоқтаған деген түсінік бар. Бұл аңыз ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, қазақ халқының ауыз әдебиетінде де кеңінен көрініс тапқан. Қазығұрт тауы табиғи нысан ғана емес, қазақ халқының рухани дүниесі мен мәдени жадында ерекше орын алатын киелі мекен ретінде бағаланады. Таудың айналасында Ақбура, Тамшы бастау, Кеме қалған, Қазығұрт ата, Шілтер ата, Әңгір ата, Оспан ата сияқты көптеген киелі нысандардың аталуы да өңірдің тарихи-рухани маңызын айғақтайды. Ауданның ең танымал туристік нысандарының бірі – «Кеме қалған» монументі. Бұл орын Қазығұрт туралы көне аңызбен тығыз байланысты. Бүгінде монумент ауданның өзіндік туристік нышанына айналып, алыс-жақыннан келген қонақтардың назарын аударуда. Мұнда келушілер тек ескерткішті тамашалап қана қоймай, қасиетті тау туралы аңызбен танысып, өңірдің табиғи көрінісін тамашалай алады. Соңғы уақытта нысан аумағын абаттандыру, тазалық жұмыстарын жүргізу және келушілерге қолайлы жағдай жасау бағытындағы жұмыстар да жалғасып келеді. Қазығұрт өңіріндегі ерекше рухани орындардың бірі – Ақбура әулие кесенесі. Қазығұрт тауының оңтүстік етегіндегі бұл мекен өзінің табиғи сұлулығымен және халық арасында сақталған аңыздарымен ерекшеленеді.

Кесене маңындағы бұлақтар, тау бөктерінің көркем табиғаты және тыныш орта зиярат етушілер мен саяхатшылар үшін ерекше әсер сыйлайды. Ақбура әулие туралы аңыздар бұл орынның рухани мәнін арттыра түседі. Ресми және өлкетану деректерінде Ақбура кесенесі Қазығұрт өңіріндегі зиярат етушілер жиі баратын маңызды киелі орындардың бірі ретінде сипатталады. Қазығұрт ауданындағы тарихи орындардың қатарында Жақсығұл мерген кесенесі де ерекше маңызға ие. Жергілікті және ресми деректерде Жақсығұл Шабайұлының қазақ-жоңғар шайқастары кезеңіндегі ерлігі, соның ішінде Орбұлақ шайқасына қатысы туралы айтылады. Мұндай тарихи тұлғаларға байланысты ескерткіштер мен кесенелер өңірдің өткенін танып-білуге, жастардың отансүйгіштік сезімін қалыптастыруға қызмет етеді.

Қазығұрттың туристік әлеуеті тек зиярат ету бағытындағы туризммен шектелмейді. Таудың табиғаты, тау бөктеріндегі бұлақтар, үңгірлер, ерекше тас бедерлері мен көркем шатқалдар экологиялық және танымдық туризмді дамытуға үлкен мүмкіндік береді. Өңірде Тесіктас, Қырық қыз тас мүсіндері, түрлі бұлақтар мен аңызға байланысты жер атаулары туралы деректер сақталған. Бұл нысандарды ғылыми тұрғыдан зерттеп, туристік бағыттарға енгізу арқылы Қазығұрттың ішкі туризмдегі тартымдылығын арттыруға болады. Ішкі туризмді дамыту үшін тарихи және киелі орындарды бір-бірімен байланыстыратын арнайы туристік маршруттар құрудың маңызы зор. Мәселен, Қазығұрт тауы – «Кеме қалған» монументі – Ақбура әулие кесенесі – тарихи кесенелер – табиғи нысандар бағытында бір немесе бірнеше күндік саяхат бағдарламаларын ұйымдастыруға болады. Мұндай маршруттар мектеп оқушыларына, студенттерге, отбасылық туристерге және өңірге келген қонақтарға қызықты болар еді. Туризм саласының дамуы ауылдық жерлердің экономикасына да оң әсер етеді. Туристер саны артқан сайын жол бойындағы қызмет көрсету орындары, қоғамдық тамақтану, қонақ үй мен шағын демалыс орындары, қолөнер бұйымдарын сату, гид қызметі сияқты кәсіп түрлеріне сұраныс көбейеді. Бұл өз кезегінде жергілікті тұрғындардың табысын арттырып, жаңа жұмыс орындарының ашылуына мүмкіндік береді. Сондықтан Қазығұрт ауданындағы туризмді дамыту мәселесіне тек мәдени немесе рухани бағыт ретінде емес, экономикалық әлеуеті жоғары сала ретінде де қарау қажет. Қазіргі уақытта Қазығұрттың тарихи және табиғи мұрасын заманауи тәсілдер арқылы насихаттаудың маңызы артып келеді. Киелі орындар туралы деректі фильмдер түсіру, әлеуметтік желілерге сапалы бейнероликтер әзірлеу, туристік карталар мен мобильді гидтер жасау, тарихи аңыздарды бірнеше тілде ұсыну – ауданның туристік танымалдығын арттыруға ықпал етеді. Ауданның тарихи келбеті мен мәдени ерекшеліктерін көрсетуге бағытталған арнайы түсірілім және медиа жобаларды дамыту мәселелері де соңғы уақытта көтеріліп келеді.

Сонымен қатар туризмді дамыту барысында киелі орындардың тазалығын сақтау мен табиғи ортаны қорғау ерекше назарда болуы тиіс. Туристер көбейген сайын экологиялық мәдениетті қалыптастыру, қоқыс мәселесін реттеу, тарихи нысандарды бүлінуден қорғау маңызды. Қазығұрт ауданында «Киелі мекен» бағытындағы тазалық және абаттандыру жұмыстарының жүргізілуі осы құндылықтарға деген жауапкершіліктің маңызды екенін көрсетеді. Қазығұрт ауданының ішкі туризмді дамытуға мүмкіндігі мол. Қасиетті Қазығұрт тауы, «Кеме қалған» монументі, Ақбура әулие кесенесі, тарихи тұлғаларға арналған кесенелер мен табиғи нысандар ауданның туристік келбетін қалыптастыратын маңызды құндылықтар болып табылады. Бұл мұраны сақтау, зерттеу және кеңінен насихаттау – бүгінгі ұрпақтың басты міндеттерінің бірі. Қазығұрттың тарихы – халықтың тарихы, оның аңызы – ұлттық руханияттың бір бөлшегі. Киелі мекендерді дәріптеу арқылы біз өткенімізді танып, туған жерге деген құрметті күшейтеміз. Ал табиғи және тарихи байлықты тиімді пайдалану арқылы Қазығұрт ауданын ішкі туризмнің тартымды бағыттарының біріне айналдыруға толық мүмкіндік бар. Сондықтан киелі өлкенің тарихын жаңғыртып, туристік әлеуетін арттыру – өңірдің әлеуметтік-экономикалық және рухани дамуына қызмет ететін маңызды бағыт болып қала береді.

Мақтаарал ауданында кәсіпкерлік пен өндірісті дамыту мәселелерімен қатар, еңбек нарығына қажетті білікті кадрларды даярлау бағытындағы жұмыстарды жүйелеуге ерекше мән берілуде. Өйткені жаңа өндіріс орындарының ашылуы мен кәсіпкерлік жобалардың көбеюі ең алдымен білікті мамандарға деген сұранысты арттырады. Осы ретте ауданда жұмыспен қамтуды арттыру мен әртүрлі салалар бойынша кадрларды даярлаудың жаңа моделін қалыптастыру өзекті міндеттердің біріне айналып отыр.

Осы бағыттағы жұмыстарды талқылау мақсатында Мақтаарал ауданының әкімі Бақыт Асанов өңірдегі белсенді кәсіпкерлермен және шаруалармен ашық форматта кездесу өткізді. Жиында кәсіпкерлікті дамыту, өндіріс орындарын көбейту, инвестициялық жобаларды жүзеге асырумен бірге, сол жобаларға қажетті еңбек ресурстарын қалыптастыру мәселелері де маңызды бағыт ретінде қарастырылды.

Аудан басшысы Бақыт Насырханұлы кәсіпкерліктің аудан экономикасындағы маңызына тоқталып, бизнестің дамуы жаңа жұмыс орындарын ашумен тікелей байланысты екенін атап өтті. Сондықтан кәсіпкерлік субъектілерін қолдау тек қаржыландыру немесе инфрақұрылыммен қамтамасыз етумен шектелмей, олардың тұрақты жұмыс істеуіне қажетті мамандарды даярлау ісімен қатар жүруі қажет.

Бүгінде Мақтаарал ауданы ауыл шаруашылығы саласында өзіндік орны бар өңірлердің бірі. Сонымен бірге ауданның өңдеу өнеркәсібін, логистиканы, сауда-саттықты және басқа да өндірістік бағыттарды дамытуға әлеуеті жоғары. Географиялық орналасуы мен көлік-логистикалық мүмкіндіктерінің кеңеюі алдағы уақытта кәсіпкерлік субъектілерінің санын арттырып, жаңа жобалардың іске қосылуына ықпал етуі мүмкін.

Аудан аумағында жүргізіліп жатқан теміржол құрылысы да экономикалық белсенділікті арттыруға қосымша мүмкіндік беретін маңызды фактор ретінде қарастырылуда. Көлік инфрақұрылымының дамуы тауар айналымын жандандырып қана қоймай, логистика, қойма шаруашылығы, қызмет көрсету және өндірістің түрлі бағыттарына жаңа мүмкіндіктер ашады. Ал мұндай өзгерістер еңбек нарығында жаңа мамандықтарға сұраныстың қалыптасуына әкеледі.

Кездесу барысында ауданның кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімінің басшысы Баязит Әлімқұл ауданның кәсіпкерлік саласындағы мүмкіндіктерін таныстырып, экономикалық аймақ пен өндірістік парктегі нысандарды тиімді пайдалану мәселесіне тоқталды. Кәсіп ашуға ниетті азаматтарға көрсетілетін мемлекеттік қолдау шаралары, жеңілдетілген несие тетіктері және өндірістік жобаларды іске асыру мүмкіндіктері түсіндірілді.

Өндірістік нысандардың көбеюі өз кезегінде мамандарға деген қажеттілікті арттырады. Мәселен, өңдеу өнеркәсібінде техникалық мамандарға, ауыл шаруашылығында аграрлық бағыттағы кадрларға, логистика саласында тиісті білікті қызметкерлерге сұраныс қалыптасуы мүмкін. Сондықтан кәсіпкерлік жобаларды жоспарлау кезінде кадр мәселесін қатар қарастыру – жұмыспен қамтудың тиімді тетіктерінің бірі. Жиында аудан әкімінің орынбасары Нұрбол Саттаров кәсіпкерлердің ортақ жобаларды бірлесіп жүзеге асыруының тиімділігіне тоқталды. Бір бағытта жұмыс істейтін бірнеше кәсіпкердің күш біріктіруі өндіріс көлемін ұлғайтып, жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді. Ал жаңа жұмыс орындарының ашылуы жергілікті тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтып, кадр даярлау жүйесіне қойылатын талаптарды күшейте түседі.

Сонымен қатар аудан әкімінің орынбасары Бижан Анарбеков коммерциялық мақсаттағы жер учаскелері мен ғимараттарды пайдалану мәселелеріне қатысты заңнамалық талаптарды түсіндірді. Кәсіпкерлік нысандарын заң талаптарына сәйкес орналастыру, қажетті құжаттарды рәсімдеу және жерді мақсатты пайдалану мәселелеріне назар аударылды. Бұл бағыттағы жұмыстардың барлығы бір-бірімен өзара байланысты. Кәсіпкерлік дамыса – өндіріс ашылады, өндіріс ашылса – жаңа жұмыс орындары пайда болады, ал жаңа жұмыс орындарына сай білікті кадр қажет. Сондықтан Мақтааралда жұмыспен қамтуды арттырудың жаңа моделін қалыптастыруда кәсіпкерлердің нақты сұранысын ескеру маңызды.

Осы ретте аудан кәсіпкерлерімен тұрақты түрде ашық кездесулер өткізу – тек мәселелерді тыңдау алаңы емес, сонымен қатар болашақтағы еңбек нарығын қалыптастырудың тиімді құралы бола алады. Кәсіпкерлер өздеріне қажетті мамандардың санын, кәсіби біліктілігін және нақты талаптарын ұсынса, кадр даярлау бағыты да соған сәйкес ұйымдастырылады. Мұндай жүйе жастардың сұранысқа ие мамандықтарды таңдауына, жұмыссыз азаматтардың қайта даярлау курстарынан өтіп, жаңа кәсіп меңгеруіне мүмкіндік береді. Сонымен бірге жергілікті еңбек ресурстарының аудан аумағында қалыптасуына жағдай жасалып, сырттан маман тартуға деген қажеттілік те азаюы ықтимал.

Кездесу соңында кәсіпкерлер өз жобаларын жүзеге асыру, өндірісті кеңейту, қаржыландыру, жер телімдерін пайдалану және мемлекеттік қолдау шараларына қатысты ұсыныстарын білдірді. Әр мәселе бойынша жауапты бөлімдер тарапынан түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, тиісті тапсырмалар берілді.

Мақтаарал ауданында кәсіпкерлікті қолдау, жаңа өндірістерді іске қосу және сол өндірістерге қажетті кадрларды даярлау бағыттарының өзара сабақтастығын күшейту алдағы кезеңдегі жұмыспен қамту саясатының маңызды бағыты болмақ. Бұл өз кезегінде аудан экономикасының тұрақты дамуына, жаңа жұмыс орындарының көбеюіне және тұрғындардың табысын арттыруға негіз болады.

Ауылдық жерлерде кәсіп бастауға ниетті азаматтарға мемлекеттік қолдау көрсету – елді мекендердің экономикалық әлеуетін арттырып, тұрғындардың тұрақты табысын қалыптастырудың маңызды тетігі. Осы бағытта жүзеге асырылып жатқан «Ауыл аманаты» бағдарламасы ауыл тұрғындарына өз кәсібін бастауға және бұрыннан қалыптасқан шаруашылығын кеңейтуге нақты мүмкіндік беріп келеді. Бағдарламаның тиімділігін Түркістан облысының ауылдарындағы жүзеге асырылып жатқан жобалардан анық көруге болады. Соның бірі – Арыс қаласына қарасты Саналы елді мекеніндегі түйе шаруашылығымен айналысып отырған азаматтардың кәсібі.

Саналы ауылында түйе шаруашылығын дамытып отырған Боранбай Көшербаев үшін мемлекеттік бағдарлама жаңа мүмкіндіктерге жол ашқан. Шаруа «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы жылдық 2,5 пайыздық жеңілдетілген несие алып, 8 миллион теңге көлемінде қаражатқа қол жеткізген. Бұл қаражат шаруашылықтың материалдық базасын нығайтып, түйе санын көбейтуге мүмкіндік берген. Бүгінде шаруа түйе басын арттырып қана қоймай, одан өндірілетін өнімдерді нарыққа шығаруды қолға алған. Негізгі өнімдерінің бірі – шұбат. Құнарлы әрі табиғи сусын ретінде шұбатқа деген сұраныс жоғары. Сондықтан түйе шаруашылығын дұрыс ұйымдастырып, алынған өнімді өңдеп, тұтынушыға ұсыну – ауылдағы кәсіп иелері үшін табысты бағыттардың бірі.

Боранбай Көшербаевтың айтуынша, жеңілдетілген несие шаруашылықты дамытуға қажетті мүмкіндікті пайдалануға жол ашқан.

«Мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қолдауға ризамын. «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы 2,5 пайыздық жеңілдетілген несие алып, шаруашылығымызды дамытуға мүмкіндік туды. Қаржыға түйе санын көбейтіп, кәсібімізді кеңейтіп жатырмыз. Қазір түйеден алынатын өнімдерді, соның ішінде шұбатты нарыққа шығарып, табыс тауып отырмыз. Осындай қолдаудың ауылдағы шаруалар үшін маңызы зор», – дейді түйе шаруашылығының жетекшісі.

Саналы елді мекеніндегі түйе шаруашылығымен айналысып отырғандардың қатарында Эльвира Дарманбекова да бар. Ол жұбайымен бірге ауыл шаруашылығын дамытып, бұл кәсіпті он жылдан бері жүргізіп келеді. Жылдар бойы қалыптасқан тәжірибенің арқасында шаруашылықтағы түйе саны да көбейіп, малды жайылымға шығару арқылы табиғи жағдайда бағуға басымдық берілген.

Эльвира Дарманбекова – Саналы елді мекеніндегі «Күмісай апа» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативінің мүшесі. Шаруашылықта бүгінде 6 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Бұл – ауылдағы шағын шаруашылықтың тек бір отбасының табысын арттырып қана қоймай, басқа тұрғындарға да тұрақты жұмыс орындарын қалыптастыра алатынын көрсетеді.

Шаруашылық иелері «Ауыл аманаты» бағдарламасының мүмкіндігін өндірістік бағытта да тиімді пайдаланған. Бағдарлама аясында сүт өнімдерін сақтауға қажетті құрылғылар алынған. Мұндай жабдықтар өнімнің сапасын сақтап, оны ұзақ уақытқа жарамды күйде ұстауға және тұтынушыға талапқа сай жеткізуге мүмкіндік береді.

«Жолдасым екеуіміз осы кәсіпті бірге жүргізіп, шаруашылықты біртіндеп дамытып келеміз. Он жылдан бері шаруа қожалығымен айналысып, түйе басын көбейттік. Мемлекеттік қолдаудың арқасында жұмысымызды кеңейтуге мүмкіндік алдық. «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы сүт өнімдерін сақтауға қажетті құрылғылар сатып алдық. Бұл біз үшін үлкен көмек болды. Кәсібіміздің дамуына жағдай жасап отырған мемлекетке алғысымызды білдіреміз», – дейді Эльвира Дарманбекова.

Түйе шаруашылығының тағы бір ерекшелігі – өнімділігі мен алынатын өнімнің құндылығы. Шаруашылықтағы бір түйеден бір сауғанда шамамен 10 литрге дейін сүт алынады. Бұл көрсеткіш түйе шаруашылығын ауыл тұрғындары үшін экономикалық тұрғыдан тиімді кәсіптің біріне айналдырып отыр.

Түйе сүтінен дайындалатын шұбат – ұлттық тағам мәдениетінің бір бөлігі ғана емес, ауылдағы қайта өңдеу өндірісін дамытуға мүмкіндік беретін өнім. Егер шаруашылықта сүтті сауып алу, сақтау, салқындату, өңдеу және қаптау жұмыстары жолға қойылса, қарапайым мал шаруашылығы біртіндеп толыққанды агробизнеске айналады. Яғни түйе өсірудің пайдасы мал басын көбейтумен ғана шектелмейді. Оның сүті, шұбаты және басқа да өнімдері қосымша табыс көзіне айналады.

Сонымен бірге түйе – шөлейт және қуаң аймақтардың табиғи жағдайына бейімделген мал. Арыс өңірінің климаттық ерекшеліктерін ескерсек, түйе шаруашылығын дамыту ауыл тұрғындарының дәстүрлі кәсіпті заманауи тәсілдермен ұштастыруына мүмкіндік береді. Жайылымды тиімді пайдалану, мал басын асылдандыру, сүт өнімдерін қайта өңдеу және дайын өнімді нарыққа шығару арқылы шаруашылықтың табыстылығын арттыруға болады.

«Ауыл аманатының» негізгі артықшылығы да осында. Бағдарлама азаматқа дайын жұмыс іздеуден бөлек, өз кәсібін қалыптастыруға жағдай жасайды. Жеңілдетілген несие алған тұрғын өзіне қажетті құрал-жабдықты сатып алып, мал басын көбейтіп, өндірісін жолға қоя алады. Ал кәсіптің дамуы жаңа жұмыс орындарының ашылуына және ауыл экономикасының жандануына әсер етеді.

Түркістан облысында бағдарламаның ауқымы да жылдан-жылға кеңейіп келеді. 2023-2025 жылдары республикалық бюджеттен бөлінген 30,2 млрд теңге қаржы есебінен облыста 4 223 жоба қаржыландырылған. Нәтижесінде 4 635 жаңа жұмыс орны құрылып, 593 жылыжай салынды. Сонымен қатар ауыл шаруашылығының түрлі бағыттарын дамыту үшін 76,8 мыңнан астам ауыл шаруашылығы малы сатып алынып, 79 қайта өңдеу кәсіпорны іске қосылды.

Бағдарламаның әлеуметтік әсері де байқалады. Жүздеген азамат кәсіп бастап, тұрақты табыс көзіне ие болудың арқасында атаулы әлеуметтік көмек алушылар қатарынан шыққан. Атап айтқанда, іске асырылған жобалардың нәтижесінде 441 азамат атаулы әлеуметтік көмек алушылар қатарынан шыққан. Бұл – мемлекеттік қолдаудың халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған нақты нәтижелерінің бірі. Ауыл шаруашылығы өндірісінің көлеміне де бағдарламаның ықпалы бар. Қазіргі таңда осы жобалардың нәтижесінде облыста жыл сайын шамамен 80 млрд теңгенің ауыл шаруашылығы өнімі өндірілуде. Бұл көрсеткіш ауылдағы шағын және орта шаруашылықтардың өңір экономикасындағы рөлінің артып келе жатқанын аңғартады.

Биыл «Ауыл аманаты» бағдарламасын іске асыру үшін республикалық бюджеттен 15,3 млрд теңге қарастырылған. Оның алғашқы 7 млрд теңгелік траншы толық игеріліп, 583 жоба қаржыландырылды. Бұл жобалардың нәтижесінде 1 234 жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланып отыр. Биылғы кезеңде әлеуметтік тұрғыдан қолдауды қажет ететін азаматтарға басымдық берілуде. Атап айтқанда, Отбасылық цифрлық картаның «D» және «E» санатындағы азаматтарын қолдауға ерекше назар аударылып, жеңілдетілген несиелер ең алдымен осы санаттағы тұрғындарға бағытталуда.

Жалпы, Саналы елді мекеніндегі Боранбай Көшербаев пен Эльвира Дарманбекованың тәжірибесі «Ауыл аманаты» бағдарламасының ауыл тұрғындары үшін жай ғана қаржылай көмек емес, кәсіпті нақты іске айналдыруға мүмкіндік беретін тиімді құрал екенін көрсетеді. Бірі жеңілдетілген несие арқылы түйе басын көбейтіп, шұбат өндірісін дамытып жатса, енді бірі сүт өнімдерін сақтау мүмкіндігін арттырып, бірнеше адамды тұрақты жұмыспен қамтып отыр.

Мұндай мысалдар ауылдағы кәсіпкерліктің болашағы зор екенін көрсетеді. Әсіресе табиғи ресурстарды тиімді пайдаланып, дәстүрлі мал шаруашылығын заманауи технологиялармен ұштастыру – ауыл экономикасын дамытудың маңызды бағыттарының бірі. Ал мемлекет тарапынан берілетін жеңілдетілген несие мен қажетті құрал-жабдыққа қолжетімділік шаруалардың өз кәсібін кеңейтіп, өнім көлемін арттыруына жол ашады. Алдағы уақытта Түркістан облысында «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында ауыл тұрғындарының табысын арттыру, қайта өңдеу өндірістерін дамыту және тұрақты жұмыспен қамтуды күшейту бағытындағы жұмыстар жалғаса береді. Бұл өз кезегінде ауылдағы кәсіпкерлікті жандандырып, жаңа жұмыс орындарын көбейтуге, жергілікті өнім өндірісін арттыруға және ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын жақсартуға ықпал етпек.

Саналы ауылындағы түйе шаруашылығы – осы мүмкіндіктің нақты көрінісі. Ең бастысы, мемлекеттік қолдауды тиімді пайдаланып, оны табыс әкелетін тұрақты кәсіпке айналдыру. Бұл – ауыл аманатын ақтайтын нақты еңбек пен нәтижеге бастайтын жол.

Мақтаарал ауданында ауыл шаруашылығы алқаптарын суармалы сумен тұрақты қамтамасыз ету, суару жүйелерінің техникалық жағдайын бақылау және анықталған мәселелерді жедел шешу бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Осы мақсатта аудан аумағындағы су өткізу қабілетінде мәселелер туындаған және ерекше бақылауды қажет ететін каналдардың жай-күйіне зерделеу жүргізілді. Мониторинг жұмыстарына аудан әкімінің орынбасары Нұрбол Саттаров, ауданның кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімінің басшысы Баязит Әлімқұл, сондай-ақ «Қазсушар» РМК Түркістан филиалы Мақтарал өндірістік бөлімшесінің басшысы Тоқберген Мейрбек қатысты. Жауапты сала мамандарымен бірге К-20, К-18, К-19, К-16Б және К-15 (Целинный насос) каналдары зерделеніп, олардың қазіргі техникалық жай-күйі жан-жақты қаралды. Атап айтқанда, каналдардың су өткізу мүмкіндігі, арналардың жағдайы, су ағысына әсер ететін факторлар және суармалы алқаптарға судың уақтылы әрі қажетті көлемде жеткізілуіне ықпал ететін мәселелер зерделенді. Мониторинг барысында каналдардың қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтіруі мүмкін бірқатар мәселелер назарға алынды.

Әсіресе, суару кезеңінде су тапшылығына жол бермеу, су өткізу жүйелерінің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету және шаруалардың қажеттілігіне сәйкес су жеткізудің тұрақтылығын сақтау мәселелеріне басымдық берілді. Анықталған кемшіліктер мен проблемалық учаскелер бойынша жауапты мамандарға тиісті тапсырмалар берілді. Сонымен қатар, әрбір канал бойынша нақты жұмыстарды ұйымдастыру, ақауларды жою және су өткізу қабілетін қалыпқа келтірудің тиімді жолдары талқыланды. Жұмыс барысында суару жүйелерін күтіп ұстау, каналдардың техникалық жағдайын тұрақты бақылау және туындаған мәселелерді жедел шешудің маңыздылығы да атап өтілді. Бұл жұмыстардың негізгі мақсаты – ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерін суармалы сумен тұрақты қамтамасыз етіп, егістік алқаптарының суару кезеңін іркіліссіз өткізуге жағдай жасау. «Мақтаарал ауданы – суармалы егіншілік кеңінен дамыған өңірлердің бірі. Сондықтан, каналдар мен гидротехникалық нысандардың үздіксіз жұмыс істеуі ауданның ауыл шаруашылығы саласы үшін аса маңызды. Осыған байланысты суару инфрақұрылымының жағдайын бақылау жұмыстары маусым барысында тұрақты түрде жүргізіліп отыруы керек» деді, аудан әкімінің орынбасары Н.Саттаров. Айта кетейік, қазіргі таңда жауапты мекемелер тарапынан проблемалық учаскелер бойынша тиісті жұмыстар қолға алынып, олардың орындалу барысы бақылауда тұр.

Аудан экономикасында аграрлық саланың алар орны зор болғандықтан, егістік алқаптарын қажетті көлемде ағын сумен қамтамасыз ету мәселесі әрдайым маңызды бағыттардың қатарында. Әсіресе мақта, көкөніс, бақша және мал азықтық дақылдарды өсіруде су ресурстарының жеткілікті әрі тиімді пайдаланылуы мол өнім алудың негізгі алғышарты болып саналады. Ауыл шаруашылығы алқаптарын суармалы сумен қамтамасыз ету – тек егіннің шығымдылығына ғана емес, аудан тұрғындарының әлеуметтік-экономикалық жағдайына да тікелей әсер ететін мәселе. Сондықтан каналдар мен суару жүйелерін күтіп ұстау, олардың өткізу қабілетін арттыру, су шығынын азайту және шаруаларға суды белгіленген кесте бойынша жеткізу маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Аудандағы суару жүйесінің ауқымдылығы бұл мәселенің қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.

Ресми мәлімет бойынша, Мақтаарал ауданында 529 ағын су каналы бар, олардың жалпы ұзындығы 1152 шақырымнан асады. Суармалы алқаптарды сумен қамтамасыз ету үшін каналдар жүйесімен қатар су қашыртқылары мен гидротехникалық нысандар да пайдаланылады. Ауданның суармалы егіншілігі үшін «Достық» мемлекетаралық каналы және К-15, К-17, К-18, К-19, К-20 секілді ірі каналдардың маңызы зор. Суару маусымына дайындық барысында каналдардың техникалық жағдайын жақсарту жұмыстарына ерекше көңіл бөлінеді. Арналарды механикалық тазалау, су өткізу қабілетін арттыру, проблемалық учаскелерді анықтау және гидротехникалық құрылыстарды жөндеу – егістікке суды уақытылы жеткізудің негізгі тетіктері.

Мәселен, 2025 жылы аудан бойынша 123 каналдың 116,5 шақырымы тазартылса, 2026 жылы 184 каналды қамтитын 460,9 шақырым арнаны тазалау жоспарланған. Сонымен бірге суару жүйелерін қайта жаңғырту бағытындағы ірі жобалар да ауданның су шаруашылығы инфрақұрылымын жақсартуға мүмкіндік беруде. «Мақтаарал-1» суару-дренаж жүйесінің бірінші іске қосу кешенін қалпына келтіру жұмыстары шамамен 8 мың гектар жердің сумен қамтамасыз етілуін жақсартуға бағытталған. Ал осы жүйенің екінші іске қосу кешенін реконструкциялау 16 447 гектар алқапқа су жеткізу жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді. Суармалы сумен қамтамасыз ету жұмыстарында шаруалармен жасалатын келісімшарттардың да маңызы жоғары. Су беру көлемін жоспарлау, су пайдалану тәртібін реттеу және әрбір шаруашылықтың қажеттілігін ескеру арқылы су ресурстарын әділ әрі тиімді бөлуге жағдай жасалады. 2025 жылы Мақтаарал ауданында 3280 келісімшарт негізінде 55 641 гектар суармалы егістік жер ағын сумен қамтамасыз етілген. Ал 2026 жылы да 3280 келісімшарт бойынша шамамен 52 мың гектар егістік алқапты сумен қамту жоспарланып отыр. Су пайдалану келісімшарттарын электрондық форматқа көшіру жұмыстары да жүргізіліп, бұл саладағы қызметтердің ашықтығы мен жеделдігін арттыруға ықпал етуде.

Мақтаарал ауданында суды тиімді пайдаланудың маңызы ерекше. Өйткені ауданның негізгі дақылдарының бірі – мақта, ал оны өсіру барысында суға деген сұраныс жоғары болады. Сонымен қатар бақша, көкөніс, жүгері, жоңышқа секілді дақылдар да тұрақты суаруды қажет етеді. Сондықтан егіс құрылымын жоспарлау кезінде су көлемі мен табиғи жағдайлар ескеріледі. 2026 жылға арналған жоспар бойынша ауданда мақта алқабы 32,6 мың гектарды, бақша дақылдары 14 мың гектарды құрауы көзделген.Су тапшылығының алдын алу мақсатында жауапты мекемелер каналдардағы жағдайды тұрақты бақылауда ұстайды. Соңғы мониторинг барысында К-20, К-18, К-19, К-16Б және К-15 каналдарының техникалық жағдайы зерделеніп, су өткізу мүмкіндігіне әсер ететін мәселелер қаралды. Мұндай жұмыстар суару кезеңінде туындайтын қиындықтарды алдын ала анықтап, қажетті шараларды жедел қабылдауға мүмкіндік береді. Негізгі мақсат – шаруаларды суармалы сумен тұрақты қамтамасыз етіп, вегетациялық кезеңнің іркіліссіз өтуіне жағдай жасау. Суармалы суды тиімді жеткізу мәселесі тек каналдарды тазалаумен шектелмейді. Су ысырабының алдын алу, тозған инфрақұрылымды жаңарту, каналдарды реконструкциялау және суару тәртібін сақтау да маңызды.

Мәселен, К-17 каналын реконструкциялау жұмыстары су шығынын азайтып, егістік алқаптарын суару тиімділігін арттыруға бағытталған. Бүгінде су ресурстарын үнемдеу – Мақтаарал ауданындағы аграрлық саланың басты талаптарының бірі. Әрбір текше метр суды тиімді пайдалану, шаруалардың су пайдалану мәдениетін арттыру және заманауи су үнемдеу технологияларын кезең-кезеңімен енгізу алдағы уақытта ерекше маңызға ие болмақ. Каналдар арқылы келетін суды ретімен пайдалану, белгіленген кезек кестесін сақтау және заңсыз су пайдалануға жол бермеу арқылы қолдағы су қорын барынша тиімді игеруге болады.

Мақтаарал ауданында ауыл шаруашылығы алқаптарын суармалы сумен қамтамасыз ету бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Каналдарды тазалау, гидротехникалық нысандарды жөндеу, суару-дренаж жүйелерін қайта жаңғырту, проблемалық учаскелерді бақылау және шаруалармен су беру жөніндегі келісімшарттарды жетілдіру – осы бағыттағы маңызды шаралардың бірі. Су – Мақтааралдың ауыл шаруашылығы үшін стратегиялық ресурс. Сондықтан оны ұқыпты пайдалану, суару инфрақұрылымын тұрақты жаңарту және диқандарды қажетті көлемдегі ағын сумен қамтамасыз ету ауданның аграрлық әлеуетін одан әрі арттыруға, мол өнім алуға және ауыл халқының әл-ауқатын жақсартуға қызмет етеді.

Сарыағаш ауданында «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық бағдарламасы аясында қоршаған ортаны абаттандыру және елді мекендердің санитарлық тазалығын қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар тұрақты түрде жүргізілуде.

Кезекті сенбілік барысында аудан аумағындағы республикалық және облыстық маңызы бар автомобиль жолдарының бойы, елді мекендердің ішкі көшелері, қоғамдық орындар мен жаяу жүргіншілер жолдары тазартылды. Сонымен қатар арық-атыздар қоқыстан аршылып, жол жиектеріндегі шөптер шабылды. Ретсіз өскен бұталар ретке келтіріліп, жиналған тұрмыстық қалдықтар арнайы техникалардың көмегімен белгіленген қоқыс полигондарына шығарылды.

Тазалық шаралары таңғы сағат 07:30-да аудан бойынша белгіленген аумақтардың барлығында бір уақытта ұйымдастырылды. Сенбілікке аудан әкімі Арман Абдуллаев бастаған мемлекеттік мекеме қызметкерлері, коммуналдық сала мамандары мен жастар белсенді қатысты.

Арман Абдуллаев тазалық жұмыстары жүргізіліп жатқан аумақтарды аралап, атқарылып жатқан жұмыстардың сапасы мен барысын бақылауға алды. Жауапты бөлім басшыларына, қала және ауылдық округ әкімдеріне абаттандыру жұмыстарын жүйелі түрде жүргізіп, тазалық талаптарының сақталуын қамтамасыз етуді тапсырды.
Сондай-ақ аудан басшысы қоршаған ортаның тазалығы әрбір тұрғынның ортақ жауапкершілігі екенін атап өтті. Осы ретте тұрғындарды туған өлкенің көркеюіне үлес қосып, тазалықты сақтауға және экологиялық мәдениетті қалыптастыруға белсенді атсалысуға шақырды.

Сарыағаш ауданында санитарлық тазалық, көгалдандыру және абаттандыру бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да тұрақты түрде жалғасатын болады.
#Таза_Қазақстан

Арыс қаласында тазалық пен тәртіпті сақтау бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасып келеді. Бұл ретте қаланың көркейіп, көшелер мен аулалардың таза болуы тек арнайы қызметтердің жұмысына емес, ең алдымен тұрғындардың ортақ жауапкершілігі мен белсенділігіне байланысты. Осы ұстанымды берік қалыптастыру мақсатында қалада кезекті жалпықалалық сенбілік ұйымдастырылды.

«Таза Қазақстан» шарасы аясында өткен тазалық жұмысына мемлекеттік мекемелердің, кәсіпорындардың, білім беру ұйымдарының қызметкерлері мен түрлі еңбек ұжымдары белсенді қатысты. Қала орталығында ұйымдастырылған сенбілік барысында азаматтар қоғамдық ортаға деген жанашырлығын нақты іспен көрсетті.

Тазалық жұмыстары кезінде көшелер мен жол жиектеріндегі арамшөптер орылып, жиналған қоқыстар арнайы қаптарға салынды. Қоғамдық орындар ретке келтіріліп, тұрмыстық қалдықтар белгіленген орындарға шығарылды. Мұндай жұмыстар қаланың санитарлық жағдайын жақсартып қана қоймай, тұрғындарға таза әрі қолайлы орта қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Сенбіліктің маңызды ерекшелігі – тұрғындардың өз аумақтарына жауапкершілікпен қарауы. Әсіресе көпқабатты тұрғын үйлердің аулаларында белсенділік байқалды. Әбдіразақов көшесіндегі №49 үйдің тұрғындары да игі бастамадан шет қалмай, аула аумағын тазалауға атсалысты. Олар балалардың ойын алаңдарын ретке келтіріп, ауланы қоқыстан тазалап, ортақ кеңістіктің ұқыпты болуына өз үлестерін қосты.

Мұндай бастамалар тазалықтың бір күндік сенбілікпен шектелмейтінін көрсетеді. Қаланың әрбір тұрғыны өз үйінің ауласын, көшесін, қоғамдық орындарды таза ұстауға үлес қосқанда ғана шаһардың жалпы келбеті жақсара түседі. Бір адамның әрекеті екінші адамға үлгі болып, осылайша тазалық мәдениеті қоғамда қалыптасады.

Тұрғындардың белсенділігі – туған жерге деген құрметтің көрінісі. Себебі өз ауласына жанашырлықпен қарап, айналасын таза ұстау арқылы әр азамат қаланың көркеюіне нақты үлес қосады. Сенбілік кезінде түрлі жастағы тұрғындардың бір мақсатқа жұмылуы да осы ортақ жауапкершіліктің маңызын айқын аңғартты.

«Таза Қазақстан» бастамасының негізгі мақсаты да – қоршаған ортаны таза ұстаумен қатар, халық арасында тазалық мәдениетін қалыптастыру, табиғат пен қоғамдық кеңістікке деген жауапкершілікті арттыру. Бұл бағыттағы жұмыстар тұрғындардың қолдауымен және белсенді қатысуымен нәтижелі болмақ.

Арыс қаласының тазалығы – баршаға ортақ міндет. Сондықтан әрбір азамат өз ауласынан бастап тазалыққа мән беріп, қоғамдық орындарға ұқыпты қарауы қажет. Қала әкімдігі жалпықалалық сенбілікке белсене қатысқан тұрғындар мен еңбек ұжымдарына алғыс білдіреді. Туған қаланың ажарлы, таза әрі жайлы болуы – ортақ еңбектің нәтижесі. Ал осы жолдағы тұрғындардың белсенділігі Арыстың көркеюіне серпін беретін маңызды күш болып қала бермек.