Архив рубрики: Ауыл шаруашылығы

ЭКОНОМИКА МЕН АГРОСАЛА БАСТЫ НАЗАРДА

«- Облыстың агроөнеркәсіп кешені саласында 2025-2027 жылдарға инвестициялық жобаларды іске асырудың Жол картасы бекітілді. Оның аясында 295,5 млрд. теңгеге 78 инвестициялық жобаны іске асыру көзделген. Биыл жалпы құны 63,3 млрд. теңгені құрайтын 30 жоба іске асып, 1030 жаңа жұмыс орындары құрылды.»

Бұл туралы Түркістан облыстық облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары Жорабек Жолдасбеков экономика, кәсіпкерлік және аграрлық сектор мәселелері жөніндегі кеңестің отырысында мәлімдеді. Сондай-ақ, басқарма басшысының орынбасары агроөнеркәсіп кешені саласында инвестициялық жобаларды жүзеге асыру және ауыл шаруашылығын дамыту бойынша баяндап, еліміздегі жалпы өнім көлемінің 13 пайызы Түркістан облысына тиесілі екенін айтып, бұл салада жыл сайын 1 трлн. теңгеден астам өнім өндірілетінін атап өтті.

Хабарламада үш кластерлік бағыт бойынша жұмыстар басталғаны айтылды. Мақта-тоқыма кластерін дамытуда 5 жобаны іске асыру көзделген. Алғашқы кезеңде «Түркістан мақта агроөнеркәсіп кешені» ЖШС-гі толық циклды мақта өңдеу, тоқыма өндірісі, жіп иіру, мата және бояу шығару бойынша 4 зауыт салу бастамасы қолға алынған. Жүгері өндірісі кластерінде қуаттылығы жылына 150 мың тонна крахмал шығаратын зауыт іске қосылмақ. Ал ет кластерін дамытуда жалпы құны 48,9 млрд. теңгені құрайтын 7 инвестициялық жоба іске асатыны айтылды.

Жиын барысында крахмал өндіруге қажетті жүгері дақылдарының жеткілікті болуы, тұқым шаруашылығын дамытуды субсидиялау мәселелері көтеріліп, мал шаруашылығын жүргізуге бейім аймақтарда «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында неліктен балық және құс шаруашылықтарын жүргізуге басымдық беріліп жатқаны сұралды. Созақ, Бәйдібек аудандарында қой шаруашылықтарын дамыту мүмкіндіктерін қарастыру ұсынылды. Облыс көлемінде экономикалық жағынан тиімді жеміс-жидек түрлерін өсіру бойынша салалық жоспар түзілуі керектігіне баса мән берілді.

Кеңес мүшелерінің өңір ауқымындағы шағын және орта кәсіпкерлік саласы бойынша сауалдарына Түркістан облысының кәсіпкерлік және сауда басқармасы басшысының орынбасары Самат Көшкінбай жауап берді. Жиында салалық басқарманың есебінде көрсетілген ашылған жаңа жұмыс орындары санының қаншалықты объективті екені сұралды. Басқарма өкілінің мәлімдеуінше, шағын және орта кәсіпкерлік саласында ашылған жұмыс орындары санының шынайылығы мемлекеттік кірістер органдарындағы салық түсімдері бойынша расталған.

Жиынның күн тәртібіне енгізілген «Ауыл аманаты» жобасының орындалу барысы жайлы «Түркістан» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ-ның басқарма төрағасының орынбасары Нұрлыбек Исаев есеп берді. Оның айтуынша, «Ауыл аманаты» бағдарлмасы аясында 2023-2025 жылдар аралығында 25,6 млрд. теңгеге 3790 жоба қаржыландырылған. Оның ішінде өсімдік шаруашылығын дамыту бағыты бойынша 3,5 млрд теңгеге 477 жоба қаржыландырылса, мал шаруашылығын дамыту бағыты шеңберінде 2921 жобаға 17,4 млрд. теңге көлемінде қолдау көрсетілген. Құс шаруашылығын дамыту аясында 27 жобаға 198,6 млн. теңге несие берілсе, балық шаруашылығын дамыту бойынша 53 жоба 398 млн. теңгеге қаржылай қолдау тапқан. Ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативтерін жабдықтау бойынша 128 жоба 2,8 млрд. теңгеге қаржыландырылса, өз кәсібін ашу бағыты бойынша 185 жобаға 1,3 млрд. теңге несие берілген.

Бағдарламаның орындалуын талқылаған кеңес мүшелері, осы жобаны іске асыруға жауапты мемлекеттік органдар мен ұйымдар жобаның қоғамға берген пайдасын, өзімізде шығарылатын өнімдердің нарықтағы азық-түлік бағасын төмендетуге тигізген нақты әсерін, тиімді нәтижелерін айқындап көрсетуі керек деген пікірлерін жеткізді. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап елімізде жаңа Салық кодексі қолданысқа енгізілетініне баса мән берілді. Бағдарлама қатысушылары жаңа салық нормаларын қолдануда қандай да бір қиындықтарға тап болмауы керек екені айтылды.

«Ауыл аманаты» жобасының орындалуы бойынша қосымша хабарлама жасаған «Ырыс» микроқаржы ұйымының басқарма төрағасы Мұхит Мыңбаев кеңестің 2025 жылғы 28 наурызда өткен отырысының хаттамалық шешімі бойынша берілген тапсырмалардың орындалуы туралы есеп берді. Микроқаржы ұйымы тарапынан «Ауыл аманаты» бағдарламасына қатысушылар үшін арнайы кепіл саясаты қабылданғанын атап өтіп, несие алушылардың ауылды жердегі жылжымайтын мүліктердің бағалау құнының 70 пайызына дейін несие алуға мүмкіндігі бар екенін мәлімдеді. Несие алу үшін құжат рәсімдерін жеңілдетуде және процесті жылдамдатуда электронды қызметтер енгізілгенін хабарлады.

Облыс тұрғындары тарапынан мал шаруашылығын дамытуға қатысты көптеген ұсыныстар түсіп жатқанына тоқталған Мұхит Мыңбаев, бағдарлама бойынша мал шаруашылығын дамытуға арналған несиелер беру шегін қазіргі 40 пайыздан 60 немесе 70 пайызға көтеру жөнінде ұсыныс білдірді. Бұл бастаманы экономика, кәсіпкерлік және аграрлық сектор мәселелері жөніндегі кеңестің мүшелері бірауыздан қолдап, тиісті ұсынысты қарау үшін хаттамалар жолдайтын болды.

Жалпы экономика, кәсіпкерлік және аграрлық сектор мәселелері жөніндегі кеңестің отырысында  кәсіпкерлік, ауыл шаруашылығы салалары бойынша тармақтарының орындалуы, «Ауыл аманаты» партиялық жобасының жүзеге асырылуы, кеңестің алдыңғы отырыстарында қабылданған шешімдердің іске асырылу барысы туралы мәселелер жан-жақты қаралды. Кеңес отырысына Түркістан облыстық мәслихаттың депутаты Қалыйма Жантөреева да қатысып, өңірімізде шағын және орта бизнесті қолдау, ауыл шаруашылығы өнімдерінің өндірісін ұлғайту, өңдеу өнеркәсібін дамыту және жаңа жұмыс орындарын ашуды іске асыру бағыты Жол картасының өзегіне айналғанын айтты.

«- Агроөнеркәсіп кешенін қолдауға бағытталған нақты шаралар шаруаларға қолжетімді қаржыландыру тетіктерін кеңейтуді, кооперацияны дамытуды, өңдеу өнеркәсібін жолға қоюды, сондай-ақ ішкі нарықты өз өнімдерімізбен қамтуды, еліміздің экпорттық әлеуетін арттыруды көздейді. Бұл шаралар ауыл шаруашылығының тиімділігін арттырып, өнімнің қосылған құнын көбейтуге мүмкіндік береді. Кәсіпкерлікті дамыту бағытындағы жұмыстар өңір экономикасын әртараптандыруға және инвестициялық тартымдылықты арттыруға бағытталған. Оның ішінде «Ауыл аманаты» жобасының іске асуы ауыл тұрғындарының табысын арттыруға, шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға, ауыл шаруашылығы саласында жаңа өндірістерді қалыптастыруға арналғаны белгілі», – деді кеңес отырысының маңыздылығын түсіндіріп өткен Қалыйма Жантөреқызы.

Жұмыс жиынын әрі қарай, кеңес төрағасы, Түркістан облыстық мәслихатының депутаты Ғани Раймбеков жүргізіп, кәсіпкерлік пен ауыл шаруашылығын дамыту Түркістан облысының әлеуметтік-экономикалық өрлеуінің басты тіректерінің бірі екенін айтты. Осыған орай, бағдарламаларды өңірде іске асыру жөніндегі Жол картасында бұл бағыттар маңызды басымдық ретінде айқындалғанын атап өтіп, белгіленген межелі көрсеткіштер халықтың табысын арттыруға және ауылдық аумақтардың тұрақты дамуын қамтамасыз етуге тікелей әсер ететінін жеткізді.

Н.Көшеров: Өңдеу өндірісін дамытып, экономиканы әртараптандыруда көш басында келеміз.

Түркістан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы , тұрақты өсім мен халық игілігі үшін жасалып жатқан нақты қадамдар деп айтуымызға болады. Соңғы жылдары Түркістан облысы әлеуметтік-экономикалық даму бағытында айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізіп келеді. Өңірдің экономикасы әртараптандырылып, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, инвестиция, инфрақұрылым және әлеуметтік салада нақты ілгерілеу байқалуда. Бұл өзгерістердің барлығы ең алдымен халықтың тұрмыс сапасын жақсартуға бағытталған. Түркістан облысы – аграрлы аймақ. Сондықтан ауыл шаруашылығы өңір экономикасының тірек саласы болып қала береді. Соңғы жылдары егін және мал шаруашылығында өнім көлемі артып, су үнемдеу технологиялары кеңінен енгізілуде. Тамшылатып және жаңбырлатып суару әдістері егістік алқаптардың тиімділігін арттырып, шаруалардың  табысын көбейтуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, өңірде өнеркәсіп саласы қарқынды дамуда. Жаңа зауыттар мен өндіріс орындары іске қосылып, құрылыс материалдары, тамақ өнімдері және қайта өңдеу салаларына басымдық берілуде. Бұл өз кезегінде жаңа жұмыс орындарын ашып, жергілікті бюджет кірісін ұлғайтты. Бұл туралы облыс әкімі Нұралхан Көшеров Түркістан облыстық мәслихатындағы фракцияның кезекті жұмыс жиынында атап өткен болатын.

«- Ауыл шаруашылығы өңір экономикасының маңызды саласы болып табылады. Жыл басынан өнім көлемі 1,2 трлн. теңгені құрап, өсім 101,2 пайыз деңгейінде орындалды. Өндірілген өнім бойынша республикада көшбасшымыз. Мемлекет басшысы қайта өңдеу өндірісін дамытып, экономиканы әртараптандыруды тапсырған болатын. Осыған байланысты облыста 3 кластерлік бағытты дамытуды қолға алдық. Су үнемдеу технологияларын қолдана отырып, мақтаның элиталық сорттарын өсіруді және шикізатты терең өңдеуді қамтитын мақта-тоқыма кластері құрылды. Кластер – өндірістік процестің барлық кезеңдерін қамтамасыз етеді: мақта өсіруден бастап – жіп, мата, джинсы сияқты дайын тоқыма өнімдерін шығарады. Мақта кластерінде 5 жобаны іске асыру нәтижесінде 7 мыңнан аса адам жұмыспен қамтылып, 201 млрд. теңге инвестиция тартылады. Мақта өнімділігі 2-3 есеге артып, көрсеткіші 60 центнерге жетеді. Нәтижесінде, 229 мың тонна мақта өңделеді. 2 мақта өңдеу зауыты және 2 су үнемдеу технологиясын шығаратын өндірісі іске қосылды. Жіп иіру фабрикасының құрылысы аяқталды. Жүгері кластері бағытында Шардара ауданында «Казкрахмал» зауытының құрылысы аяқталып келеді. Жылына 150 мың тонна жүгеріні терең өңдеп, 26 түрлі өнім шығарады. Жобаны іске асыру есебінен жүгері алқабын 40 мың гектардан 2030 жылы 70 мың гектарға жеткізу жоспарлануда. Ет кластері бағытында 7 жоба іске асырылуда. Жоба құны 50 млрд.теңге, қуаттылығы 35 мың тонна, 802 жұмыс орны ашылады. Орталық Азияда баламасы жоқ 50 мың бас ірі қара мал бордақылау және ет өнімдерін терең қайта өңдейтін ірі кешендер, заманауи мал биржасы салынуда.  Сонымен қатар, инвестиция және кәсіпкерлік саласының даму қарқыны жоғарғы көрсеткіште. Түркістан облысы инвестиция тарту бағытында да белсенді жұмыс жүргізіп келеді. Арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар құрылып, кәсіпкерлерге қолайлы жағдай жасалуда. Шағын және орта бизнес субъектілерінің саны артып, қызмет көрсету, сауда және өндіріс салаларында жаңа жобалар жүзеге асуда. Бұл өңірдің экономикалық әлеуетін күшейтіп, кәсіпкерлік белсенділікті арттырды. Сонымен қатар, әлеуметтік салада да оң өзгерістер бар. Ауылдарда жаңа мектептер, балабақшалар, мәдениет үйлері мен спорт нысандары салынуда. Денсаулық сақтау саласында фельдшерлік-акушерлік пункттер мен дәрігерлік амбулаториялар ашылып, ауыл тұрғындарына медициналық қызмет қолжетімді бола түсті. Ауыз сумен, табиғи газбен қамту көрсеткіштері де жылдан-жылға жақсарып келеді. Инженерлік инфрақұрылымның дамуы ауылдардың көркеюіне және халықтың өмір сүру сапасының артуына тікелей әсер етті. Жұмыспен қамту және халық әл-ауқаты да жақсара түсті. Жаңа өндірістер мен инфрақұрылымдық жобалардың іске асуы жұмыссыздық деңгейін төмендетуге ықпал етті. Жастарды жұмыспен қамту, кәсіби даярлау және қайта оқыту бағдарламалары жүзеге асырылуда. Бұл шаралар халық табысын арттырып, әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етуде. Түркістан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы жүйелі түрде жүзеге асуда. Экономиканың өсуі, инвестицияның артуы, әлеуметтік инфрақұрылымның жақсаруы – барлығы да халықтың әл-ауқатын көтеруге бағытталған. Алдағы уақытта да бұл жұмыстар жалғасын тауып, Түркістан өңірі тұрақты дамыған, өмір сүруге қолайлы аймақтардың біріне айналады деп сеніммен айтуға болады.» – деді өңір басшысы Нұралхан Оралбайұлы.

Түркістан облысы бойынша сайлауалды бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі Жол картасында 2023-2027 жылдарға 136 индикатор, 568 іс-шара жоспарланса, соңғы екі жыл, он айда кешенді жоспар 55 пайызға немесе 313 іс-шара толығымен орындалған. Оның ішінде ағымдағы жылға жоспарланған 121 іс-шараның 77-сі немесе 64 пайызы жүзеге асырылды. Қалған тармақтардың орындалуы жыл қорытындысымен әзірленетін статистикалық мағлұматтармен құрылымдалатын болады.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров бүгінгі күнге «Kaz Eco Meat», «Turkestan Агро» және «Бесқара» ет өңдеу кешендері іске қосылғанын айтты. Нәтижесінде, қосымша 35 мың тонна ет өңдеуге жағдай жасалып отыр. Кластерлік бағыт, отандық терең қайта өңдеуді дамытып, шаруалардың өз өнімін кепілді түрде нарыққа сатуына мүмкіндік бермек. Аталған үш кластерді дамыту есебінен 2026 жылы жеңіл өнеркәсіпті 220 млрд.теңгеге, ауыл шаруашылығын қосымша 433 млрд. теңгеге ұлғайту жоспарлануда.

Айта кетейік, Мәжіліс жұмысына Әйелдер қанатының жетекшісі Шолпан Каринова, Түркістан облыстық мәслихатының төрағасы Нұралы Әбішов, фракция жетекшісі Алтынсары Үмбетәлиев, облыстық партия филиалы атқарушы хатшысының орынбасары, облыстық Әйелдер қанатының жетекшісі Қалыйма Жантөреева, облыстық мәслихат депутаттары –фракция мүшелері, басқарма, департамент және басқарма басшылары мен  қызметкерлері қатысты.

Жұмыс жиынының күн тәртібінде 2023-2027 жылдарға арналған «Халықпен бірге!» Сайлауалды бағдарламасын Түркістан облысында іске асыру жөніндегі Жол картасының орындалуы бойынша Түркістан облысының әкімі Нұралхан Оралбайұлы Көшеровтың есебін тыңдау, облыстық мәслихаттың депутаты, Әйелдер қанатының жетекшісі Қалыйма Жантөреқызының атқарған жұмыстарының есебін және Түркістан облыстық мәслихатындағы депутаттық фракциясының 2026 жылға арналған жұмыс жоспарын бекіту туралы мәселелер қаралды.

Мәжілісте Жол картасына енген барлық тармақтар бойынша нақты ақпараттар беріліп, бағдарламаларды жүйелі әрі нәтижелі жүзеге асыру – өңірлік дамудың басты тетіктерінің бірі екендігі айтылды. Бұл бағытта облыс әкімдігі мен облыстық мәслихаттың үйлесімді ықпалдастығы нақты нәтижелерге жеткізіп отырғаны айтылды.

Сондай-ақ, Қалыйма Жантөреқызы өзінің депутаттық қызметі жөнінде де есеп бере отырып, Кентау қаласындағы «Жұлдыз» бала бақшасын күрделі жөндеуге, Түркістан қаласындағы Ы.Алтынсарин атындағы балалар кітапханасына жеке ғимарат алуға қаржы бөлінгенін тілге тиек етті. Сондай-ақ, осы бастамаларға қолдау көрсеткен облыс басшылығына, депутаттық корпусқа, фракция басшылығына алғысын айтты. Күн тәртібіндегі үшінші мәселе бойынша фракция депутаттары 2026 жылға арналған жұмыс жоспарын қабылдап, бекітті. Жоспарда Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау, партияның Сайлауалды бағдарламасын және өңірдің әлеуметтік-экономикалық даму басымдықтарын іске асыруға бағытталған іс-шаралар қамтылды.

ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДА ИНВЕСТИЦИЯ МЕН АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНІМІНІҢ ЖАЛПЫ КӨЛЕМІ 2,5 ТРЛН ТЕҢГЕДЕН АСТЫ

Түркістан облысы экономикасының негізгі драйверлері – инвестиция, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы. Облыс әкімі аппаратының апталық мәжілісінде осы салалардағы жұмыстар мен жоспарлар талқыланды. Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров жауапты басқарма басшыларының есептерін тыңдап, оларға және аудан, қала әкімдеріне осы салалардағы индикаторларды толық орындап, жұмысты жандандыруды тапсырды.

– Біздің мақсатымыз – облысты өзін-өзі қамтитын өңірге айналдыру. Ол үшін өндіріс орындарын көбейтіп, ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу керек. Инвестиция тарту жұмыстары тұрақты әрі сапалы атқарылуы қажет. Индикаторды орындамаған басшылардың жауапкершілігі қаралады, – деді Нұралхан Көшеров.

Мәжілісте Өнеркәсіп және индустриалды-инновациялық даму басқармасы басшысының міндетін атқарушы Қанат Шонбасовтың есебі тыңдалды. Оның айтуынша, 2025 жылғы 24-25 қараша аралығында Түркістан қаласында өткен «Turkistan Investment and Tourism Forum-2025» халықаралық инвестиция және туризм форумына шетелден 153 компания, жалпы 300-ден астам делегат қатысқан. Халықаралық форумда жалпы құны 432,2 млрд теңгені құрайтын 9 меморандумға қол қойылды. Осы арқылы өңірде мақта кластері, металды терең өңдеу, индустриалды аймақ құру, қағаз өндіру, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу және өзге де ірі жобаларды жүзеге асыру көзделіп отыр. Аудан, қала әкімдері де шетелдік инвесторлармен меморандумдар жасаған. Осы жұмыстар нәтижесінде жыл басынан бері облыс экономикасына 1,4 трлн теңге инвестиция тартылып, өсім 123 пайызды құраған.

Ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Файзулла Байдуллаев саладағы индикаторлардың орындалу барысын баяндады. Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің көлемін 2 есеге ұлғайту жөніндегі тапсырмасы аясында, Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрлігімен бекітілген жол картасы бойынша 2025 жылға негізгі 10 индикаторлық көрсеткіштер жоспары бекітілген. 11 айдың қорытындысымен 7 көрсеткіш толығымен орындалды. Атап айтқанда, су үнемдеу технологияларын ендіру жоспары 140 %-ға, техника паркін жаңалау 143 %-ға, егіс алқаптарына минералды тыңайтқыштар енгізу 120 %-ға, жеміс-көкөніс сақтау қоймаларын салу, сүт фермасын құру, жұмыртқа бағытындағы құс фермасын ашу жоспарлары 100 %-ға орындалған. Ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім көлемін өндіруде облыс республикада алғашқы орында, үлесі – 13%. 11 айда 1 трлн 154 млрд теңгенің өнімі өндіріліп, өсім 101,2 % құрады. Жыл қорытындысымен жалпы өнім көлемі 1 трлн 254 млрд. теңгеге жеткізіледі деп жоспарланып отыр.

ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДА СҮТ ӨНДІРІСІН ЖАҢА ДЕҢГЕЙГЕ КӨТЕРГЕН ЖОБА ТОЛЫҚ ІСКЕ ҚОСЫЛДЫ

Мемлекет басшысы жыл сайынғы Жолдауында ауыл шаруашылығын жаңғырту мен азық-түлік қауіпсіздігін ұлттық басымдық ретінде атап өтеді. Осыған сәйкес Түркістан облысында қайта өңдеу және өндіріс қуатын арттыру бағытындағы маңызды жобалар қарқынды іске асуда. Бұл даму фермерлік шаруашылықтарды жаңғырту, озық технологияларды енгізу және мал басын көбейтуге бағытталған жүйелі саясаттың нәтижесі.

Ордабасы ауданында орналасқан «Бөрте Милка» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің тауарлы-сүт фермасын кеңейту жобасы толық іске қосылып, Түркістан облысының сүт өндірісін жаңа сапалық деңгейге шығарды. Жоба еліміздің агроөнеркәсіптік кешенін жаңғыртуға арналған мемлекеттік қолдау тетіктері аясында жүзеге асырылды.

Қазіргі таңда ауыл шаруашылығына жасанды интеллектіні енгізу негізгі технологиялық үрдістердің барлығын қамтуда. «Ақылды ферма» жүйелері мен жасанды интеллектке негізделген аналитикалық платформалар өндірісті дәл әрі тиімді басқаруға, жануарлардың денсаулығын бақылауға, шығындарды оңтайландыруға және өнім сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

2023 жылы ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі бекіткен АӨК саласындағы жобаларды несиелеу қағидалары бойынша Түркістан облысына жаңа немесе қолданыстағы сүт-тауар фермаларын салуға және кеңейтуге 6 миллиард теңге қаржы бөлінді. Осы бағдарлама аясында 2023 жылғы желтоқсанда арнайы конкурстық комиссия «Бөрте Милка» ЖШС-нің 403 басқа арналған қолданыстағы сүт фермасын кеңейту жобасын мақұлдады.

Жобаның жалпы құны 2,8 миллиард теңгені құрайды. Оның ішінде 2,380 миллиард теңге көлеміндегі қарыз 2023 жылғы 15 желтоқсанда бекітілген мақсатты несие шартымен рәсімделді. Несие шарттары министрлік бекіткен талаптарға толық сәйкес келеді. Қарыздың мерзімі 2033 жылдың 1 қазанына дейін белгіленген, ал сыйақы мөлшерлемесі – жылдық 2,5 пайыз.

Несие қаражатының 872,9 миллион теңгесі құрылыс жұмыстарына, 853,2 миллион теңгесі Еуропа стандарттарына сай толық автоматтандырылған заманауи сүт фермасы жабдықтарына, 114,4 миллион теңгесі арнайы техника сатып алуға, ал 540 миллион теңгесі асыл тұқымды голштин сиырларын сатып алуға бағытталды.

Серіктестіктің құрылтайшысы Гүлнар Муталиева өндірісті басқарудың заманауи тәсілдерін қолдана отырып, жобаның тиімді әрі сапалы іске асырылуын қамтамасыз етті. Бүгінде жоба толық аяқталып, ферманың жаңа инфрақұрылымы толық қуатында жұмыс істеп тұр. Инвестор өз қаражаты есебінен 420 миллион теңгеден астам қаржы салды. Барлық қаражат мақсатты түрде игерілді: асыл тұқымды 403 бас ірі қара сатып алынды, жаңа қора-қопсылар салынды, ферманың үздіксіз жұмыс істеуіне қажетті инфрақұрылым толық жасақталды.

Өндірісті автоматтандыру бағытында Швециядан арнайы тапсырыспен әкелінген VMS-300 маркалы төрт сауу роботы орнатылды. Әрбір робот сегіз сағат ішінде 70 басқа дейін қызмет көрсете алады. Осылайша, бір оператор тәулігіне үш мезгіл сауылатын 140 сиырдың толық сауын процесін қамтамасыз етеді. Бұған қоса, бұрын орнатылған үш робот толық жаңғыртудан өтті. Сыйымдылығы 2000 тонна болатын жаңа жем-шөп қоймасы мен қажетті көлемдегі бетонды қи сақтау алаңы салынып, ферманың өндірістік мүмкіндіктері одан әрі кеңейді.

Жобаның нәтижелері 2024 жылдың қорытындысы бойынша айқын көрінді: «Бөрте Милка» ЖШС-нің сүт өндіру көлемі 44 пайызға артты. Биыл өндіріс көлемі 60 пайызға ұлғайды. Бұл өсім кәсіпорынның технологиялық жаңғыруы мен инфрақұрылымдық дамуының тікелей нәтижесі.

Осылайша, «Бөрте Милка» жобасы Қазақстанның сүтті мал шаруашылығын дамыту жөніндегі ұлттық стратегиясын іске асыруға елеулі үлес қосып отыр. Тауарлы-сүт фермасы агроөнеркәсіптік саланы жаңғырту, цифрлық технологияларды пайдалану, өнімділік пен еңбек тиімділігін арттыру бойынша өңір экономикасына жаңа серпін беретін маңызды бастамаға айналды. Жергілікті тұрғындар тұрақты жұмыспен қамтылды. Бүгінде ферма нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттырып қана қоймай, Түркістан облысының сүт өндірісі бойынша жетекші орталықтарының біріне айналып отыр.

Су ресурстарын қорғау және тиімді пайдалану – маңызды шешім.

Бүгінгі таңда су ресурстарын қорғау және тиімді пайдалану – мемлекет пен қоғам үшін аса маңызды стратегиялық міндеттердің бірі болып табылады. Климаттың өзгеруі, халық санының артуы, ауыл шаруашылығы мен өндірістің кеңеюі суға деген сұранысты күшейтіп отыр. Осындай жағдайда су ресурстарын басқаруда цифрлық жүйелерді енгізу – уақыт талабы. Су ресурстары және ирригация министрлігі, «Су ресурстары ақпараттық-талдау орталығы» КЕАҚ және «Қазсушар» РМК мамандарынан құралған жұмыс тобы Түркістан облысының Жетісай, Мақтаарал, Шардара, Созақ және Отырар аудандарында жаңа биллинг ақпараттық жүйесін пилоттық режимде енгізуді бастады.

Мамандар шаруалармен, канал басшыларымен және су пайдаланушылар бірлестіктерінің өкілдерімен кездесіп, жаңа жүйенің жұмыс қағидаларын таныстырып жатыр. Сонымен қатар пилоттық аудандарда туындаған техникалық және ұйымдастырушылық мәселелер шешіліп, су есебі мен қызмет көрсету процесін цифрландыруға біртіндеп көшу қамтамасыз етіліп жатыр. Жүйенің негізгі мақсаты – құжат айналымын және фермерлер мен су пайдаланушылардың суаруға су беру жөніндегі өтініштерін толығымен цифрлық форматқа көшіру. Цифрлық платформа сондай-ақ онлайн түрде төлем жүргізуге және көрсетілген қызметтер бойынша орындалған жұмыс актілерін алуға мүмкіндік береді.

Жүйе бірыңғай жер кадастрымен, салық жүйесімен және Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесімен интеграцияланады. Бұл пайдаланушылардың қатысуынсыз барлық қажетті деректерді автоматты түрде алуға жағдай жасайды. Өтініштер электрондық цифрлық қолтаңба арқылы бірнеше минутта ресімделеді, ал электронды келісімшарт су беру кезегін автоматты түрде анықтайды. Төлемдер мобильді қосымшалар немесе интернет-банкинг арқылы жүзеге асырылады. Барлық құжат пен қаржылық операция пайдаланушының жеке кабинетінде қолжетімді болады.

« – Цифрлық биллинг платформасын енгізу су шаруашылығы процестерінің ашықтығы мен тиімділігін арттырады. Жүйе су беру және тұтыну көлемдерін нақты бақылауға, сондай-ақ су ресурстарын тиімді жоспарлау мен басқаруға мүмкіндік береді. Ең алдымен, су ресурстарын қорғауда цифрландырудың маңызына тоқталғым келеді. Цифрлық технологиялар су көздерінің нақты жағдайын онлайн режимде бақылауға мүмкіндік береді. Арнайы датчиктер, автоматтандырылған есептеу құралдары мен спутниктік мониторинг жүйелері арқылы су деңгейі, сапасы және шығыны тұрақты түрде қадағаланады. Бұл су ысырабының алдын алуға және төтенше жағдайларды дер кезінде анықтауға жағдай жасайды.Су үнемдеуде цифрлық жүйелердің тиімділігі жоғары. Ауыл шаруашылығында «ақылды суару» технологияларын енгізу арқылы су нақты қажеттілікке сай беріледі. Бұл егіннің өнімділігін арттырып қана қоймай, судың шамадан тыс пайдаланылуын азайтады. Сонымен қатар, су тұтынуды цифрлық есепке алу жүйесі әрбір тұтынушының пайдаланған су көлемін дәл анықтауға мүмкіндік береді.Сондай-ақ, су ресурстарын қорғауда ашықтық пен бақылау күшейеді. Цифрлық платформалар арқылы су пайдалануға қатысты деректер бір орталықта жинақталып, талданады. Бұл басқару шешімдерін ғылыми негізде қабылдауға, жоспарлауды тиімді жүргізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, су заңнамасының сақталуын бақылау да жеңілдейді. Одан бөлек, цифрлық жүйелер экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Су сапасын бақылау арқылы ластану көздері дер кезінде анықталып, тиісті шаралар қабылданады. Бұл өзен-көлдердің, жер асты суларының сақталуына және экожүйенің тепе-теңдігін қорғауға бағытталған маңызды қадам. Ауыл шаруашылығында су ресурстарын қорғау және тиімді пайдалануды цифрлық жүйе арқылы басқару – саланың тұрақты дамуының негізгі кепілі. Цифрландыру суды үнемдеуге, фермерлердің еңбегін жеңілдетуге және ауыл шаруашылығы өнімінің сапасы мен көлемін арттыруға жол ашады. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыру – баршамыздың ортақ міндетіміз.», — деді Су ресурстары ақпараттық-талдау орталығының басқарма төрағасы Қайратғали Хайрулла.

Ауыл шаруашылығы – су ресурстарына тікелей тәуелді маңызды сала. Егіншілік пен мал шаруашылығының тұрақты дамуы ең алдымен су көздерінің жеткілікті әрі ұтымды пайдаланылуына байланысты. Бүгінгі таңда климаттың өзгеруі, су тапшылығы және табиғи ресурстардың азаюы жағдайында ауыл шаруашылығында су ресурстарын тиімді басқару үшін цифрлық технологияларды енгізу аса өзекті болып отыр. Экологиялық тепе-теңдікті сақтау цифрлық жүйелердің басты артықшылықтарының бірі болып табылады. Су ресурстарын шамадан тыс пайдаланудың алдын алу арқылы топырақтың тұздануы мен жердің тозуы азаяды. Бұл ауыл шаруашылығы жерлерінің ұзақ мерзімді өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.

« – Ауыл шаруашылығы үшін су – басты байлық. Су болса – өнім бар, су болмаса – еңбек зая кетеді. Сондықтан суды ысырап қылмай, орнымен пайдалану – әрқайсымыздың міндетіміз. Қазіргі таңда мемлекет тарапынан су есептеу мен суаруды цифрлық жүйеге көшіру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұл дегеніміз – су каналдарына арнайы есептегіштер орнатылады, қанша су келді, қанша су пайдаланылды – бәрі нақты есепке алынады. Мұның басты пайдасы – су әділ бөлінеді, артық кету, талас-тартыс азаяды. Мұндай жүйе суды бұрынғыдай мөлшерсіз бере салмайды. Топырақтың ылғалын, ауа райын ескеріп, егінге қажет кезінде ғана су береді. Нәтижесінде: су 30–40 пайызға дейін үнемделеді; егін күйіп кетпейді, өнім көбейеді; электр қуаты мен жанармай шығыны азаяды. Сонымен қатар, цифрлық жүйе фермердің өзіне де жеңілдік береді. Телефон арқылы суару уақытын бақылауға, қанша су кеткенін көруге болады. Бұл – уақыт үнемдеу, артық шығыннан құтылу деген сөз. Тағы бір маңызды мәселе – жердің тозуы. Артық суару топырақты тұздандырып, жердің құнарын кетіреді. Ал цифрлық жүйе арқылы су нормамен берілетіндіктен, жер де, су да сақталады. Бұл – болашақта балаларымызға қалатын байлық.» – деп сөзін қорытындылады Қайратғали Хайрулла.

Қорыта айтқанда, цифрлық суару жүйесі – фермерге қарсы емес, керісінше фермердің пайдасы үшін жасалып жатқан жұмыс. Суды үнемдеп, өнімді көбейтіп, еңбектің нәтижесін арттыру – шаруалардың да ортақ мақсаты болып табылады. Сондықтан мамандар жаңа жүйелерге түсіністікпен қарап, бірге жұмыс істеуге шақырды.

АУЫЛ ТҰРҒЫНДАРЫ 100 МЫҢ КӨШЕТ ЕГУДІ ЖОСПАРЛАП ОТЫР

Түркістан облысы, Отырар ауданында ауыл тұрғындарының туған жерге деген жанашырлығы мен сүйіспеншілігін айқындайтын игі бастама бастау алды. Көксарай ауылының жастары мен жасы 70-ке келген қарияларына дейін ауылды көркейтуге білек сыбана кіріскен. Елді мекенге кіретін күре жол бойына көшет егіп, қоршау жұмыстары қарқынды жүргізіліп жатыр. Ауылдағы ішкі көшелердің бойын көгалдандыру жұмыстары да назардан тыс қалмаған. Бұл бастама ауылдың экологиялық ахуалын жақсартуға, көріктендіру ісін ілгерілетуге бағытталған тың қадам болып отыр.

Аудан әкімі Қайрат Жолдыбайұлы мен аудандық мәслихат төрағасы Уалихан Ұзақов көпке өнеге болған жұмыстардың барысымен арнайы танысып, ауыл тұрғындарымен бірге көшет екті. Аудан басшысы тұрғындардың белсенділігін жоғары бағалап, олардың туған жерді абаттандыруға қосқан үлесін ерекше атап өтті.

« – Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес ауылдарды көркейту мақсатында елімізде «Таза Қазақстан» экологиялық шарасы басталған болатын. Бүгінде аудан көлемінде тұрақты сенбілік жұмыстары ұйымдастырылып, тұрғындар тазалыққа ден қойып келеді. Көксарай ауылында бастау алған бұл бастама ауыл халқын ортақ мақсатқа жұмылдырып, өзара ынтымақтастыққа, ұйымшылдыққа үндейтін ауқымды шара. Тұрғындардың ауызбіршілігі мен жауапкершілігі басқа елді мекендерге үлгі болуға тиіс. Бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да жүйелі жалғасын табады. Қазіргі таңда қоршаған ортаны қорғау, ауыл шаруашылығын дамыту және елді мекендерді көркейту мәселелері күн тәртібінде тұр. Осы бағыттағы ең тиімді әрі нәтижелі жұмыстардың бірі – көшет егу және жасыл желекті көбейту. Көшет отырғызу – тек табиғатты қорғау ғана емес, болашақ ұрпаққа қолайлы өмір сүру ортасын қалыптастырудың маңызды қадамы.Ең алдымен, көшет егудің экологиялық маңызы зор. Ағаштар ауаны тазартып, көмірқышқыл газын сіңіреді, оттегін бөліп шығарады. Бұл – климаттың өзгеруін бәсеңдетуге, ауаның сапасын жақсартуға тікелей әсер ететін фактор. Сонымен қатар, жасыл желек шаң-тозаңды ұстап, қатты жел мен ыстықтың әсерін азайтады. Ауылдық және қалалық жерлерде егілген көшеттер табиғи тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі. Көшет егу жер мен су ресурстарын қорғауда да маңызды рөл атқарады. Ағаштардың тамыры топырақты бекітіп, эрозияның алдын алады. Бұл әсіресе егіншілік пен мал шаруашылығымен айналысатын аймақтар үшін аса маңызды. Сонымен қатар, жасыл желек жердің ылғалын сақтап, су ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.»  – деді Отырар ауданының әкімі Қайрат Жолдыбайұлы.

Шараға ауыл ақсақалдары, жастар және белсенді азаматтар қатысып, бірлесе атқарылған еңбектің нәтижесінде ауылдың келбетіне жаңа серпін беретінін жеткізді.

« – Көшет егу экология мен экономикаға пайдасын тигізеді. Көшет егудің әлеуметтік маңызы да ерекше. Жасыл желекпен көмкерілген елді мекендер халықтың өмір сүру сапасын арттырады, тұрғындардың денсаулығына оң әсер етеді. Ағаштары көп аумақта адамдардың демалуға, серуендеуге мүмкіндігі артып, қоғамда экологиялық мәдениет қалыптасады. Әсіресе жастар мен оқушыларды көшет егуге тарту – оларды табиғатты аялауға тәрбиелеудің тиімді жолы. Ауыл шаруашылығы саласында көшет егу өнімділікті арттыруға ықпал етеді. Желден қорғайтын орман белдеулері егістік алқаптардың өнімін сақтауға көмектеседі. Ал бау-бақша бағытындағы көшеттер ауыл экономикасын әртараптандырып, нарыққа сапалы өнім ұсынуға мүмкіндік береді. Қорыта айтқанда, көшет егу – табиғатқа жасалған инвестиция. Оның пайдасы бүгін ғана емес, ертең де, келешек ұрпақ үшін де сезіледі. Әрбір егілген көшет – таза ауа, құнарлы жер, тұрақты табыс пен көркейген ауылдың кепілі. Сондықтан көшет егу ісін жүйелі түрде жүргізу – баршамыздың ортақ міндетіміз.» – деді Отырар аудандық мәслихат төрағасы Уалихан Ұзақов.

Ауылдың ажарын арттыруға бағытталған қоғамдық шара аясында 15 шақырым аумақ қоршалып, ауыл тұрғындарының ұйымдасуымен 8000-ға жуық түрлі көшет егілді. Игі бастама алдағы жылдары да жалғасын тауып 2 жыл ішінде егілген көшеттердің санын 100 мыңға жеткізу жоспарланып отыр.

Шалғайдағы ауылдар орталықтандырылған ауыз су жүйесіне қосылды.

Тәуелсіздік күні қарсаңында Түркістан облысы Сарыағаш ауданына қарасты Әлімтау, Жылға және Дарбаза ауылдық округтерінің бірқатар елді мекенінде орталықтандырылған ауыз су жүйесі іске қосылды. Салтанатты шараға аудан әкімі Арман Абдуллаев, аудандық мәслихаттың төрағасы Рысбек Асылбекұлы, депутаттар мен жергілікті тұрғындар қатысты. Аудан әкімі Арман Абдуллаев ауыл тұрғындарынның қуанышын бөлісіп, құттықтады.

« – Тәуелсіздік күні қарсаңында ауданымыздағы шалғай елді мекендердің таза ауыз суға қол жеткізуі – мемлекетіміздің халық игілігі жолындағы табанды еңбегінің нақты нәтижесі. Президентіміздің тапсырмасы аясында мемлекетке қайтарылған активтерді әлеуметтік маңызы жоғары жобаларға бағыттау – елдің әл-ауқатын көтеруге бағытталған маңызды қадам. Бүгін іске қосылған жаңа ауыз су жүйесі мыңдаған тұрғынның тұрмыс сапасын жақсартуға септігін тигізеді. Бұл – ауданымыздың даму жолындағы үлкен жетістік. Сапалы ауыз сумен қамтудың ауыл тұрғындары үшін пайдасы өте мол деп айтуға болады. Ауыз су – адам өміріндегі ең қажетті байлықтың бірі. Су бар жерде тіршілік бар, денсаулық бар, береке бар. Сондықтан ауыл тұрғындарын сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету – елдің ең маңызды әлеуметтік мәселелерінің бірі болып саналады. Бұрын ауылдарда су тапшылығы көп болды. Көпшілік құдықтан су тартты, арықтың немесе ашық су көздерінің суын пайдаланды. Мұндай су әрдайым таза бола бермейді, оның денсаулыққа зияны да аз емес. Ал қазіргі таңда ауылдарға орталықтандырылған таза ауыз су жүйесі тартылып, тұрғындардың тұрмысы айтарлықтай жеңілдеді. Ең алдымен, сапалы ауыз су – халық денсаулығының кепілі. Таза су ішкен адам сирек ауырады. Асқазан-ішек аурулары, түрлі жұқпалы дерттер азаяды. Балалардың денсаулығы нығайып, қарттардың жағдайы жақсарады. Бұл – әр отбасы үшін үлкен пайда. Сапалы ауыз су ауыл тұрмысына үлкен жеңілдік әкеледі. Бұрын су тасып, құдыққа бару үшін уақыт пен күш кететін. Қазір үйге су келген соң, әйелдер мен балалардың еңбегі жеңілдеді. Үнемделген уақытты үй шаруасына, малға, бау-бақшаға немесе балалардың оқуына жұмсауға мүмкіндік туды.Ауыз судың болуы ауыл шаруашылығына да оң әсер етеді. Су тұрақты болған жерде бау-бақша егу, көкөніс өсіру жеңілдейді. Мал суару мәселесі де оңай шешіледі. Бұл өз кезегінде ауыл тұрғындарының табысын арттырып, отбасылық шаруашылықты дамытуға жол ашады. Жалпы апалы ауыз су ауылдың көркеюіне ықпал етеді. Су жүйесі бар елді мекендерде санитарлық жағдай жақсарып, көшелер мен аулалар таза болады. Мектептер, балабақшалар, медицина пункттері таза сумен қамтамасыз етіліп, халыққа көрсетілетін қызмет сапасы артады. Сонымен қатар, ауыз су мәселесі шешілген ауылдарда жастардың тұрақтап қалуына мүмкіндік көбейеді. Жас отбасылар үшін суы, жарығы, жолы бар ауыл – өмір сүруге қолайлы орта. Бұл ауылдың болашағын сақтауға, елді мекеннің дамуына үлкен үлес қосады. Жалпы айтқанда  сапалы ауыз сумен қамту – ауыл халқы үшін үлкен игілік. Ол денсаулықты нығайтады, тұрмысты жеңілдетеді, шаруашылықты дамытуға жол ашады және ауылдың болашағын қамтамасыз етеді. Әрбір үйге таза ауыз су жетуі – халықтың әл-ауқатын арттыратын ең маңызды қадамдардың бірі. Таза су – денсаулықтың бастауы, берекелі өмірдің негізі. Сондықтан ауыз суды қадірлеп, үнемдеп пайдалану – баршамыздың ортақ міндетіміз.» – деді Сарыағаш ауданының әкімі Арман Абдуллаев.

Мемлекет басшысы тапсырмасына сәйкес мемлекетке қайтарылған активтер есебінен Әлімтау ауылдық округінің Тасқұдық, Жылға ауылдық округінің Шеңгелді, сондай-ақ Дарбаза ауылдық округінің Сарысу елді мекендері орталықтандырылған ауыз сумен қамтамасыз етілді. Құрылыс жұмыстарын «FS Development Group» ЖШС атқарды.

Сарыағаш ауданында бүгінгі таңда 1 қала, 13 ауылдық округ бар. Онда жалпы 63 елді мекен орналасқан. Соңғы жылдары ауыз су инфрақұрылымын жақсарту бағытындағы жүйелі жұмыстардың нәтижесінде бұған дейін 79,3 пайызды құраған орталықтандырылған ауыз сумен қамту көрсеткіші айтарлықтай өсуде. Жібек жолы, Қарабау, Зортөбе, Сарқырама және Жаңақұрылыс елді мекендеріне ауыз су беріліп, көрсеткіш 85,7 пайызға жеткен болатын. Бүгін қосылған Сарысу, Тасқұдық, Шеңгелді елді мекендеріндегі ауыз су жүйесінің есебінен тіршілік нәрімен қамтылған ауылдар саны 59-ға, ал көрсеткіш 93,7 пайызға дейін артты.

Ауыз сумен қамту – халықтың тұрмыс сапасын арттырудағы ең маңызды әлеуметтік мәселелердің бірі. Осы бағытта Түркістан облысында соңғы жылдары жүйелі жұмыстар атқарылып, 2025 жылы нақты әрі айқын нәтижелерге қол жеткізілді. Жалпы, Түркістан облысы – халқы тығыз орналасқан, ауылдық елді мекендері көп өңір. Сондықтан ауыз сумен қамту мәселесі өңір үшін әрдайым басым бағыт болып келді. Мемлекет басшысының тапсырмалары мен Үкімет бекіткен бағдарламалар аясында облыста ауыз су инфрақұрылымын дамытуға қомақты қаржы бөлініп, кешенді жобалар іске асырылды. 2025 жылғы ресми мәліметтерге сәйкес, Түркістан облысындағы барлық қалалар 100 пайыз орталықтандырылған ауыз сумен қамтамасыз етілген. Бұл – қала тұрғындарының барлығы таза әрі қауіпсіз ауыз суға толық қол жеткізіп отыр деген сөз. Ал ауылдық елді мекендер бойынша ауыз сумен қамту деңгейі 98,1 пайызға жетті. Облыс аумағындағы 750-ден астам ауылдың басым бөлігінде орталықтандырылған су жүйесі жұмыс істейді. Бұл – республика бойынша жоғары көрсеткіштердің бірі.

Атқарылған жұмыстарға тоқталар болсақ, ондаған елді мекенде жаңа су құбырлары тартылды. Ескірген су желілері қайта жаңғыртылып, тозығы жеткен инфрақұрылым кезең-кезеңімен ауыстырылды. Ауыз су сапасын жақсарту мақсатында тазарту қондырғылары орнатылды және су қысымын тұрақтандыру үшін сорғы станциялары салынды. Биылғы жылы 66 ауыз су нысанының құрылысы қаржыландырылып, оның бір бөлігі пайдалануға берілді, ал қалған нысандар жыл соңына дейін іске қосылады деп жоспарланған. Нәтижесінде 22 елді мекен алғаш рет орталықтандырылған ауыз суға қосылды.

Сонымен қатар, ауыз су инфрақұрылымының дамуы ауыл шаруашылығы мен шағын кәсіпкерліктің дамуына да серпін беріп отыр. Су тұрақты болған жерде бау-бақша, мал шаруашылығы, қайта өңдеу салалары да қатар дамиды. Облыс әкімдігі мен жауапты басқармалар Түркістан облысын толықтай  100 пайыз ауыз сумен қамтамасыз ету міндетін алға қойып отыр. Қазіргі таңда қамтылмай отырған аз ғана елді мекендер бойынша жобалық-сметалық құжаттар дайындалып, құрылыс жұмыстары жоспарланған.Айта кетейік, биылғы жылы Түркістан облысында ауыз сумен қамту саласында тарихи маңызы бар нәтижелерге қол жеткізілді. Қалалар толық қамтылды, ауылдық елді мекендердің басым бөлігі таза ауыз суға қол жеткізді. Бұл – халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған нақты қадамдар.

АЛТЫНСАРЫ ҮМБЕТАЛИЕВ: ӨҢІРДІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫ – БАСТЫ НАЗАРДА

Бүгін сегізінші шақырылымдағы Түркістан облыстық мәслихатының кезекті жиырмасыншы сессиясына қатыстым. Сессия жұмысына облыс әкімі Нұралхан Оралбайұлы Көшеров, облыс әкімдігінің мүшелері, аудандық және қалалық мәслихаттардың төрағалары, мемлекеттік органдардың басшылары, сондай-ақ қоғамдық ұйымдар мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.

Сессияны облыстық мәслихат төрағасы Нұралы Әбішов жүргізді. Күн тәртібінде өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына тікелей әсер ететін 18 мәселе қаралды. Атап айтқанда, құқық қорғау органдары мен салалық басқарма басшыларының есептері тыңдалып, депутаттар тарапынан бірқатар ұсыныстар мен нақты тапсырмалар берілді. Сонымен бірге кадрлық өзгерістерге байланысты облыс әкімдігі жанындағы комиссиялар құрамына тиісті түзетулер енгізілді.

Сессия барысында алдағы жылдарға арналған облыстық бюджет пен өңірдің Даму жоспары бекітілді. Бұл құжаттар өндіріс орындарын ашу, инвестиция тарту, жаңа жұмыс орындарын құру және халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған маңызды шешімдер болып табылады. Жиын соңында облыс әкімі Нұралхан Оралбайұлы сөз сөйлеп, өңір экономикасының оң өсім көрсеткіштеріне тоқталды.

Алдымен баршаңызды Тәуелсіздік күнімен шын жүректен құттықтаймын! Бүгінгі мәслихат сессиясында маңызды мәселелер қаралып, тиісті шешімдер қабылданды. Алдағы жылдарға арналған облыстық бюджет және Даму жоспары бекітілді. Бұл шешімдер облыстың дамуына оң әсерін береді деп есептеймін. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы экономиканы әртараптандыруды және бюджет қаражатын үнемдеп, елге қажет нақты жобаларға жұмсау керектігін ескертті. Жоспарға сәйкес 2026 жылға облыстық бюджет көлемі 1,3 трлн теңгені құрап отыр. Бюджет шығыстарын қалыптастыру барысында бірінші кезекте міндетті әлеуметтік төлемдерді толық қарастырып отырмыз. Сондай-ақ құрылысы басталған нысандардың мерзімдерінің созылып кетпеуіне және бағасының қымбаттауына жол бермеу мақсатында осы жобаларды аяқтауға басымдық бердік. Мемлекет басшысы биыл экономиканың өсімін 7 пайызға жеткізуді тапсырған болатын. Бұл бағытта облыста атқарылған кешенді жұмыстардың нәтижесінде өңірдің экономикалық өсімі 114,8 пайызды құрап, республикада жоғары көрсеткішке ие болып отырмыз. Негізгі макроэкономикалық көрсеткіштердің оң өсімі қалыптасты. Экономикаға 1,4 трлн теңге инвестиция тартылып, өсім 123 пайызды құрады. Жұмыс орындары, зауыттар мен кәсіпорындар ашылып, жұмыссыздық деңгейі 4,6 пайызға түсті. Бұл жетістіктерге өздеріңізбен бірлесіп атқарған жұмыстардың нәтижесінде қол жеткіздік деп санаймын. Өңіріміздің дамуы үшін әкімдік пен мәслихат ынтымақпен жұмыс істеуі тиіс. Бірлік болса, тірлік берекелі болады. Сондықтан халқымыздың әл-ауқатын жақсарту жолында жоспарланған жаңа бастамаларды бірлесе жүзеге асыруға шақырамын. Ел мүддесі жолындағы бастамаларымыз сәтті болып, өңіріміз дами берсін! – деді Нұралхан Көшеров.

Өңір әкімі бүгінде Түркістан облысында экономиканы әртараптандыру, бюджет қаражатын тиімді пайдалану, әлеуметтік міндеттемелерді толық орындау бағытында жүйелі жұмыстар жүргізіліп жатқанын атап өтті. Сондай-ақ әкімдік пен мәслихаттың өзара ынтымақтастығы өңірдің тұрақты дамуының негізгі кепілі екеніне ерекше назар аударды.

Сессия аясында қоғам дамуына елеулі үлес қосқан бірқатар депутаттар мен еңбек ардагерлеріне ҚР Парламенті Сенаты төрағасының алғысхаттары табысталды. Алдағы кезеңде мәслихат депутаттары облыс тұрғындарының әл-ауқатын арттыруға, экономиканың өсуін қамтамасыз етуге және әлеуметтік маңызы бар жобаларды іске асыруға бағытталған жұмыстарды бірлесе жалғастыра беретін болады.

 

Алтынсары Үмбетәлиев – «Amanat» партиясы Түркістан облыстық филиалының төрағасы, облыстық мәслихаттың депутаты.

Түркістан: 13 ауданда су қорғау аймақтары мен белдеулерін Су кодексі талаптарына сәйкестендіру жұмысы жалғасады.

Облыс әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбеков аудан-қала әкімдерінің орынбасарларымен өткізген мәжілісінде жетекшілік ететін салаларының басшыларымен бірге орындаушылық тәртіпті талдап, тапсырмалардың көрсеткішін таразылады.

Түркістан облысында 9 ауданда қатты тұрмыстық қалдық тастайтын полигон орындарын оңтайландыру үшін тиісті құжаттары рәсімделуі қажет. 13 ауданда су қорғау аймақтары мен белдеулерін Су кодексі талаптарына сәйкестендіру жұмысы жалғасады. Барлық ауданда елді мекендердегі ағаштардың есебі алынып, жыл соңына дейін геопорталға енгізіліп аяқталуы тиіс. Сонымен қатар аудандар дендрологиялық жоспардың орындалуы үшін статистикалық органдарға шаруашылықтардың балық өсіру есебін толық өткізуді қамтамасыз етуі керектігін атап өтті, облыс әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбеков.

2025 жылғы ресми деректерге сәйкес, Түркістан облысында тауарлы балық өсірумен айналысатын шаруашылықтар саны 231-ге жетті. Бұл – алдыңғы жылдармен салыстырғанда едәуір өсім. Сонымен қатар, 30-ға жуық жаңа балық шаруашылығы іске қосылып, ауылдық жерлерде жаңа жұмыс орындары ашылды. Бұл өз кезегінде ауыл халқының табысын арттырып, әлеуметтік жағдайдың жақсаруына оң әсерін тигізіп отыр.

Балық шаруашылығы тек табиғи су айдындарында ғана емес, тоғандық және шағын су қоймалары арқылы да дамып келеді. Мұндай тәсіл суды үнемдеп пайдаланып, өнім көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Мысалы, бірқатар аудандарда фермерлер балық өсіруді егін және мал шаруашылығымен қатар алып жүріп, шаруашылықтың табыстылығын арттыруда. Түлкібас ауданында 2025 жылы жылына 120 тоннаға дейін балық өндіру жоспары жүзеге асырыла бастады, бұл өзге өңірлер үшін үлгі боларлық тәжірибе. Мемлекет тарапынан көрсетіліп отырған қолдау да саланың дамуына серпін беруде. 2025 жылы су айдындарын заңдастыру, балық шаруашылығына бекітіп беру, құжаттандыру және кеңес беру жұмыстары жалғасын тапты. Бұл фермерлерге субсидия мен жеңілдетілген несие алуға, сондай-ақ өнімін заңды түрде өткізуге жол ашты. Нәтижесінде кәсіпкерлердің салаға деген сенімі артты.

Түркістан облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының ұсынған мәліметіне сәйкес, бүгінге дейін өңірде өсірілген балық көлемі 7 мың тоннадан асқан. Дегенмен, көрсеткіш нақты болуы үшін, аудан-қалаларда есеп дұрыс тапсырылғаны жөн екені түсіндірілді. Экономикалық тұрғыдан алғанда, балық шаруашылығы – қайтарымы жылдам әрі тиімді кәсіп. Дұрыс ұйымдастырылған жағдайда бұл сала фермерге тұрақты табыс әкеліп қана қоймай, өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге де үлес қосады. Сонымен қатар, балық өнімдеріне деген ішкі нарықтағы сұраныс жылдан жылға өсіп келеді. Экологиялық тұрғыдан да балық шаруашылығының маңызы зор. Су ресурстарын тиімді пайдалану, тоғандарды күтіп ұстау және биологиялық тепе-теңдікті сақтау арқылы табиғи ортаға оң әсерін тигізуге болады. Бұл – тұрақты даму қағидаттарына толық сай келетін бағыт. 2025 жылы Түркістан облысында балық шаруашылығы нақты даму кезеңіне өтті. Кәсіпкерлер саны артты, жаңа шаруашылықтар ашылды, өндіріс көлемі ұлғайды және ауыл тұрғындары үшін табыс көздері көбейді. Алдағы уақытта бұл сала облыстың ауыл шаруашылығындағы жетекші бағыттардың біріне айналады деп күтілуде.

Түркістан облысында ауыл шаруашылығын әртараптандыру бағытында балық шаруашылығын дамыту соңғы жылдары жүйелі түрде қолға алынып келеді. 2025 жыл бұл сала үшін ерекше кезең болды деуге толық негіз бар. Өйткені дәл осы жылы қабылданған бағдарламалар мен көрсетілген мемлекеттік қолдаудың нәтижесі айқын көріне бастады. Облыс табиғи-климаттық жағдайы жағынан балық өсіруге өте қолайлы өңірлердің қатарында. Көлдер, тоғандар, каналдар мен су қоймалары тауарлы балық шаруашылығын дамытуға үлкен мүмкіндік береді. Осы әлеуетті тиімді пайдалану мақсатында 2025 жылы облыс көлемінде нақты қадамдар жасалып, салада тұрақты өсім қалыптасқан.

Айта кетейік, Түркістан облысында өткен жылы алған жоспар бойынша тауарлы балық өсіру көлемі 7000 тоннаға жоспарланса, жыл қорытындысымен бұл көрсеткіш 7509 тоннаға жеткен болатын. Ал, ауыл шаруашылығы саласын қолдау шеңберінде 500 миллион теңге бағытталып, бұл қаражат 62 балық өсіру субъектіге игерілді Сонымен қатар облыста 2236,78 тонна балық өнімдері басқа елдерге экспортталды. Сонымен қатар, Түркістан облысының 17 ауданы мен қалаларында кәсіпкерлермен кездесу және түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, бұл саланы дамытуда тәжірибе алмасуға және фермерлердің сұрақтарына нақты жауап беруге мүмкіндіктер берілді.

Сондай-ақ, жиында облыс әкімінің орынбасары 2026 жылы облыс аумағында салынатын ветеринариялық нысандардың жерін белгілеу, құжаттарын рәсімдеу ісін жеделдетуді ескертті. Нысанның құрылысына қажеттілік жоқ деп танылған жағдайда, аудан-қалалардың жауаптыларына жыл соңына дейін хат жолдап, бас тарту шешімін негіздеуді жүктеді.

2026 жылы су үнемдеу технологияларын ендіру бойынша жоспар түзілді. Жетісай және Мақтаарал аудандарында келесі жылы тамшылатып суғару желісінің 2 өндірісі іске қосылады деп күтілуде. Мәжіліс барысында технологияны ендіру тетіктерін жетілдіру бойынша ұсыныстар сараланып, жерді тиісті инфрақұрылыммен қамтамасыз етуді қаржыландыру мәселесі қаралды. Сондай-ақ, келесі жылға жоспарланған 49 инвестициялық жобаны мерзімінен кешіктірмей іске қосу бойынша атқарылатын жұмыстардың орындалуы қатаң бақыланатыны, тоқсан сайын есеп алынатыны ескертілді.

АГРОӨНЕРКӘСІП ЖОБАЛАРЫНЫҢ ІСКЕ АСУ БАРЫСЫ БАСТЫ НАЗАРДА

ҚР Парламенті Сенатының Аграрлық мәселелер, табиғатты пайдалану және ауылдық аумақтарды дамыту комитетінің депутаттары Түркістан облысына іс-сапармен келген болатын. Сапар барысында сенаторлар Келес және Шардара аудандарында болды. Іс-шараға комитет төрағасы Әли Бектаев, комитет мүшелері, облыс әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбеков, облыстық мәслихат төрағасы Нұралы Әбішов және облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Файзулла Байдуллаев қатысты.

Сенаторлар алдымен Келестегі «Ecoculture-Eurasia» ЖШС-ның жылыжай кешенінің жұмысымен танысты. 51,88 гектар аумақта орналасқан кешеннің жылдық қуаттылығы – 27 мың тонна көкөніс. Биыл оның 21 гектарын іске қосу жоспарланған. Жылыжайда 800 жұмыс орны құрылып, қызметкерлер үшін оқыту және тағылымдамадан өткізу жүйесі жолға қойылған. Негізгі өнім – қызанақ. Алдағы уақытта қызанақтың ірі және ұсақ жемісті сорттарын қатар өсіру көзделуде.

Сонымен қатар, комитет мүшелері Шардара ауданындағы «Казкрахмал» ЖШС- ның жұмысымен танысты. Жылына 150 мың тонна жүгеріні терең өңдейтін бұл кешен 2026 жылы іске қосылады деп жоспарланған. Онда 550 жұмыс орны ашылып, крахмал өнімдері өндіріледі. Жоба ішкі сұранысты қамтамасыз етуге, тұрақты экспортты арттыруға және өңдеу өнеркәсібін дамытуға бағытталған. Бүгінде зауытта жүгеріні қабылдап, кептіру кешенінің және жүгері дәнін сақтау қоймаларының құрылысы аяқталған.

Сондай-ақ, ҚР Парламенті Сенатының Аграрлық мәселелер, табиғатты пайдалану және ауылдық аумақтарды дамыту комитеті іс-сапар барысында «SPK Turkistan» өндірістік парк пен «Түркістан» индустриялды аймағында атқарылып жатқан жұмыстармен танысты. Оның ішінде, көкөніс сақтау қоймасы, «BNK GROUP» ЖШС-нің жаңбырлатып және тамшылатып суғару жүйесінің өндірісімен және «Тұран су» МКК-нің тамшылатып суғару жүйесінің өндірісімен танысты.

Сонымен қатар, Түркістан қаласындағы Достық үйінде ауыл шаруашылығы саласын әртараптандыру және ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу жөніндегі ірі жобалардың ауқымын кеңейту мәселелері бойынша комитеттің көшпелі отырысы да өтті. Осы орайда, кездесуге Аграрлық мәселелер, табиғатты пайдалану және ауылдық аумақтарды дамыту комитетінің төрағасы Әли Бектаев, ҚР Ауыл шаруашылығы

Вице-министрі Ербол Тасжүреков, Түркістан облысының әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбеков, Түркістан облыстық мәслихатының төрағасы Нұралы Әбішов және облыстық Ауыл шаруашылығы басқарма басшысы Файзулла Байдуллаев, облыстық кәсіпкерлер палатасының директоры Асылан Ибадуллаев қатысты.

Жиында сөз алған ҚР Ауыл шаруашылығы Вице-министрі Ербол Тасжүрековтың сөзінше, 2026 жылы Түркістан облысында қуаттылығы жылына 150 мың тонна жүгеріні терең өңдейтін «Казкрахмал» ЖШС өндірістік кешенін іске қосу жоспарлануда. Онда крахмал өнімдері өндіріліп, 500 жұмыс орнын құру көзделуде.

Облыс әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбековтың айтуынша еліміздегі жалпы өнім көлемінің 13% өңірге тиесілі. Осы ретте, биыл 10 айда 1 трлн 86 млрд теңгенің өнімі өндірілген. Сонымен қатар, биыл ауыл шаруашылығы дақылдары өткен жылдан 34 мың гектарға ұлғайып, 907 мың гектарға орналастырылған. Егіс құрылымына сәйкес, дәнді дақылдар көлемі 9 мың гектарға артып 342 мың гектарға, майлы дақылдар 2,4 мың гектарға артып 73 мың гектарға, мақта 38 мың гектарға артып 144,5 мың гектарға орналастырылған.

«Түркістан облысының агроөнеркәсіптік кешені Республикада ерекше орын алады. Республика бойынша өндірілген мақтаның – 100 %, жүзімнің -82 %, бақшаның – 75 %, жеміс-жидектің – 40 %, көкөністің – 30 %, жүгерінің – 27 облыстың еншісінде. Мал шаруашылығы бойынша өндірілген еттің 12 %, сүттің 13% облысымыздың үлесінде. Бұл облыстың ауыл шаруашылығымен қатар, қайта өңдеу және тоқыма өнеркәсібінің ауқымды шикізат базасы ретінде қалыптасып, еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі жоғарғы әлеуетін көрсетеді. Ағымдағы жылы су үнемдеу технологияларын 27 мың гектарға енгізу жоспарланып, нақты 59 мың гектар алқапқа орналастырылды. Сонымен қатар, 2026 жылға жылдық қуаттылығы 30 мың гектар алқапты құрайтын 2 кәсіпорын іске қосылады. Сондай-ақ, ауыл шаруашылығын шикізат өндіруден дайын өнім шығаруға бейімдеу мақсатында облыста үш кластерлік жобаны іске асыру жұмыстары басталды. Оның ішінде, мақта шикізатына экспорттық тәуелділікті жою бағытында, мақта-тоқыма кластерін құру бойынша 5 жоба жүзеге асырылады. Жобалардың өңдеу қуаттылығы жылына 193,3 мың тоннаны құрайды, 7 мыңнан астам жұмыс орнын құру көзделуде»,- деді Түркістан облысы әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбеков.