Өткен жылы қоқыс полигондарының өртенуіне қатысты 17 дерек тіркеліп, әкімшілік шаралар қабылданды. Сондай-ақ, 250 заңсыз қоқыс үйіндісі анықталып, толықтай тазартылды. Жүргізілген рейдтік іс-шаралар нәтижесінде жеке және заңды тұлғаларға жалпы сомасы 9,3 млн теңге айыппұл салынды. Жалпы облыс аумағында 13 кәріздік тазалау қондырғысы бар. Бұл туралы БАҚ өкілдерімен өткен баспасөз жиынында Түркістан облысының Экология департаментінің басшысы Қадірхан Бейсенбаев баяндады.

«2025 жылы қоршаған ортаны қорғау саласында 80-нен астам бақылау шаралары ұйымдастырылды. Атқарылған жұмыстар нәтижесінде 177 экологиялық заңнама талаптарын бұзу дерегі анықталып, кемшіліктерді жою үшін 173 нұсқама берілді. Анықталған заң бұзушылықтар бойынша әкімшілік құқық бұзушылық жөнінде істер қозғалып, 740 жеке және заңды тұлғалардан 79,3 млн теңге көлемінде әкімшілік айыппұл өндірілді. Облыста пайдалы қазбаларды заңсыз өндірудің 423 дерегі анықталып, 325 жеке тұлғаға қатысты 7,7 млн теңге көлемінде айыппұл салынды. 2025 жылы Түркістан облысында 249 рұқсатсыз қалдық орындары анықталып, толықтай тазалау жұмыстары жүргізілді. Су көздерінің ластануын бақылау бойынша облыстағы кіші өзендер және трансшекаралық Сырдария өзенінен жалпы 55 сынама алынып, нәтижесінде ластану жағдайлары анықталмады. «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы аясында ұйымдастырылған шараларға 1 млн-нан аса адам қатысып, 7 мыңға жуық техника жұмылдырылды. Нәтижесінде 16 мың тоннадан астам қоқыс қалдықтары шығарылды. Бүгінгі күнге дейін 1 млн дана ағаш көшеттері отырғызылды. Бұдан бөлек, тұрғындармен кері байланысты күшейту мақсатында енгізілген «TazaQazBot» ақпараттық жүйесіне 3 474 өтінім түсіп, олардың барлығы тиісті деңгейде қаралып, толық орындалды»-деді спикер.

Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, елімізде 2027 жылға дейін мемлекеттік орман қоры аумағына 2 миллиард ағаш отырғызу жоспарланған. Аталған тапсырманы орындау мақсатында облыс әкімдіктері Экология және табиғи ресурстар министрлігімен бірлесіп орман өсіру және орманды қалпына келтіру бойынша кешенді жоспарларды бекітті. Бұл бағытта Түркістан облысында да жүйелі жұмыстар атқарылуда.

Экология және табиғи ресурстар министрінің 2024 жылғы 30 қазандағы «Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде сексеуіл ормандарын кесуге тыйым салу туралы» бұйрығына сәйкес, 2028 жылғы 31 желтоқсанға дейін Қазақстан Республикасы мемлекеттік орман қоры учаскелеріндегі сексеуіл ормандарында кесудің барлық түрлеріне толықтай тыйым салынған.
Осыған байланысты өңірде заңсыз ағаш кесудің алдын алу және орман қорын сақтау бағытындағы бақылау жұмыстары күшейтілген. Атап айтқанда, «Отырар орман және жануарлар әлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі заңсыз ағаш кесуге қарсы кешенді іс-шараларды тұрақты түрде жүзеге асырып келеді.

Іс-шаралар аясында орман алқаптарында рейдтік тексерулер ұйымдастырылып, профилактикалық жұмыстар жүргізілуде. Мекеме мамандары жергілікті тұрғындар арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, орман байлығын қорғаудың маңыздылығын және заңсыз ағаш кесудің экологияға тигізетін зиянын кеңінен түсіндіруде. Заң бұзушылық фактілері анықталған жағдайда, әкімшілік айыппұл салынады.

«Отырар орман және жануарлар әлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесі» КММ азаматтарды табиғатты қорғауға бейжай қарамауға, заң талаптарын сақтауға және орман қорын қорғауға бірлесіп атсалысуға шақырады. Сондай-ақ жергілікті орман қоры аумағына шекаралас ауылдар мен елді мекен тұрғындары арасында заңсыз ағаш кесудің алдын алу мақсатында үгіт-насихат жұмыстары тұрақты түрде жүргізіліп, үнпарақтар таратылуда.
Айта кетейік, жыл басынан бері 65 рет рейдттік шаралар жүргізілді.Бұл іс шара алдағы уақыттардада жалғасын табады.

Абаттандыру мен санитарлық жұмыстар – қоршаған ортаны қорғаудың маңызды бағыты. Қоршаған ортаны қорғау – қазіргі қоғамның басты міндеттерінің бірі. Табиғатты сақтау, халықтың өмір сүру сапасын арттыру және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жолында абаттандыру мен санитарлық жұмыстардың маңызы ерекше. Бұл бағыттағы жүйелі іс-шаралар елді мекендердің көркін жақсартып қана қоймай, адам денсаулығына да тікелей әсер етеді.

«Жасыл Түркістан» коммуналдық мемлекеттік мекемесі қала аумағында абаттандыру, санитарлық тазалықты қамтамасыз ету және тұрғындар қауіпсіздігін сақтау бағытында жоспарлы жұмыстарды жүзеге асыруда.

Атап айтқанда, ойын алаңшалары мен ағаш орындықтарды ретке келтіру және қайта қалыпқа келтіру бойынша бірқатар жұмыстар атқарылды. Алтын бидай көшесіндегі ойын алаңшасы ретке келтіріліп, қайта қалпына келтірілді. Сонымен қатар, Жаңа қала шағынауданы 9-көше, 10/8 үйлер ауласындағы ойын алаңшасында жөндеу және қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Каскад шағынауданы, 10/5 үйлер ауласында сынған ойын алаңшалары мен орындықтар қайта қалыпқа келтірілді.

Қыс мезгіліндегі қауіпсіз қозғалысты қамтамасыз ету мақсатында қар күреу жұмыстары да жүйелі түрде орындалуда. Жаңа қала шағынауданы 11-көшесінде қар күреу жұмыстары жүргізілді. Саттарханов көшесінде аталған жұмыстар жалғасуда. Қалалық әкімдік аумағында, Қазыбек би көшесінде қар тазалау жұмыстары толық орындалды. Сондай-ақ, Жарылқапов көшесінде қар күреу және тұз шашу жұмыстары атқарылды.

Бұдан бөлек, электр сымдарына тиіп тұрған және апаттық жағдайда тұрған ағаштарды қысқарту жұмыстары жүргізілуде. Абдрахманов көшесі, 3-үй мекенжайында талдарды қысқарту жұмыстары аяқталды. Ықылас көшесі, 3-үй аумағында ағаштарды қысқарту жұмыстары қазіргі таңда жүргізілуде. Ал Құрылысшы көшесі, 17-үй маңында апаттық жағдайда тұрған ағаштар қысқартылды.

Санитарлық жұмыстар қоршаған ортаны қорғауда шешуші рөл атқарады. Оған тұрмыстық қатты қалдықтарды уақытылы жинау, қоқысты сұрыптау, заңсыз қоқыс орындарын жою, көшелер мен қоғамдық орындарды тазалау жатады. Тазалық сақталған ортада жұқпалы аурулардың таралу қаупі азайып, тұрғындардың денсаулығы жақсарады. Санитарлық талаптардың орындалуы экожүйенің тепе-теңдігін сақтауға да септігін тигізеді.

Осы тұста айта кететін жайт, абаттандыру мен санитарлық жұмыстардың тиімділігі тек мемлекеттік органдардың емес, әрбір азаматтың жауапкершілігіне байланысты. Қоршаған ортаны қорғау мәдениетін қалыптастыру, экологиялық сауаттылықты арттыру және ортақ мүлікке ұқыпты қарау – тұрақты дамудың негізгі шарттары. Қоғамдық сенбіліктер, экологиялық акциялар мен еріктілер қозғалысы бұл бағыттағы жұмысты күшейтеді.

Түлкібас ауданының әкімі Асқар Естібаев, жауапты орынбасары және сала мамандарымен «Kazakhstan Silk Road International Holdings Group» ЖШС-нің басшылығы Чан Минг мырза және Ли Хиаонг ханым бастаған инвесторлармен қайта кездесіп, Түлкібас ауданы Иірсу елдімекені маңынан әлемдік деңгейдегі экологиялық-этнографиялық демалыс аймағын құру жобасының негізгі тұстарын талқылады.

Маңызды басқосуда екі тарап туристік аймаққа қажетті инфрақұрылымды тарту сынды тұстарын пысықтап, жобаның алғашқы кезенің жүзеге асыру барысын нақтылады.

Чан мырзаның айтуынша жауапты мамандардың біршамасы жобаның есеп-қисабын толық жетілдіру мақсатында қазірден бастап дәстүрлі Қытай жаңа жылы саналатын Көктем мерекесіне қарамастан тиісті жұмыстарды жүргізілетінін жеткізді. Ал, жалпы жобаның алғашқы кезенің, яғни құрылыс жұмыстарын наурыз айында бастап, жүзеге асыруды көздеп отыр. Алғашқы кезеңде құрылыс жұмыстарына шамамен 7 млн. АҚШ доллары жұмсалады деп күтілуде. Аталмыш жұмыстар бекітілген жоспарға сай жүргізілсе, ағымдағы жылдың маусым-шілде айларында, яғни туристік науқан қызған шағында сынақ түрінде туристерді қабылдау жұмыстары атқарылатын болады.

Түлкібас ауданының басшысы жобаның негізгі тұстарын инвесторлармен егжей-текжейлі талқылап болған соң, аудан әкімдігі тарапынан қадамдық жоспар бекітіліп, сол бойынша тиісті жұмыстар атқарылатындығын жеткізді.

Айта кетерлік, Иірсу елді мекенінің маңынан түсетін туристік аймақта, жоба аясында шатқал үстінен көру алаңы, 4 жұлдызды қонақ үй, киіз үйлер мен гленплинг қалашығы, атпен және жаяу серуендеу орындары, ұлттық ойындар алаңы, фотозоналар мен гүл ландшавын құру сынды бағыттар қарастырылған.

« – Қазақта «Келісіп пішкен тон келте болмас» немесе «Жеті рет өлшеп, бір рет кес» -деген тамаша сөз бар. Осы орайда, біз аталған жобаны жан-жақты талқылап, нақты шешімдерді қарастырып жатырмыз. Екі жақты келісім де өз деңгейінде өтуде. Инвестициялық бастамаларға қашанда қолдау көрсетеміз» – Түлкібас ауданының әкімі Асқар Естібаев.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің тапсырмасына сәйкес аудан әкімі Серік Мамытов ауыл шаруашылығы саласындағы өзекті мәселелердің бірі – ағын су арналарының қазіргі жағдайын зерделеу мақсатында жауапты сала басшыларымен бірге су өткізу қабілетін арттыру мақсатында тазарту жұмыстары жүргізілген каналдарды аралап, орындалған жұмыстардың сапасына зерделеу жүргізді. Механикалық тазалау барысында канал табандарында жиналған лай-қоқыстар, шөгінділер мен бөгеттер алынған. Бұл өз кезегінде ағын судың еркін өтуіне және егістік алқаптарды сумен уақытылы қамтамасыз етуге үлкен мүмкіндік береді.

Сондай-ақ аудан басшысы көршілес Өзбекстан Республикасынан келіп жатқан ағын судың көлемін де көрді. Мамандардың мәліметінше, қазіргі таңда су қалыпты деңгейде, вегетациялық кезеңде су ресурстарын тиімді пайдалану мен қатаң бақылау қажеттігі атап өтілді.

« – Вегетациялық кезең – ауыл шаруашылығы үшін ең жауапты әрі шешуші уақыт. Бұл кезеңде егіс алқаптарының өнімділігі тікелей су ресурстарының жеткіліктілігі мен оны дұрыс басқаруға байланысты. Климаттың өзгеруі, жауын-шашын мөлшерінің азаюы және су көздерінің шектеулілігі жағдайында суды тиімді пайдалану мен қатаң бақылау – уақыт талабы. Соңғы жылдары көптеген өңірлерде су тапшылығы айқын сезіле бастады. Өзен-көлдер деңгейінің төмендеуі, трансшекаралық өзендерге тәуелділік және суару жүйелерінің тозуы ауыл шаруашылығына елеулі қауіп төндіруде. Әсіресе вегетациялық кезеңде судың ысырап болуы егіннің күйіп кетуіне, өнім көлемінің азаюына әкелуі мүмкін. Сондықтан, су ресурстарын қорғау және тиімді пайдалану үшін заманауи және ғылыми негізделген тәсілдерді енгізу қажет. Яғни, тамшылатып және жаңбырлатып суару әдістері суды 30–50 пайызға дейін үнемдеуге мүмкіндік береді. Ал, суару кестесін сақтау – әр дақылдың биологиялық ерекшелігіне сәйкес нақты уақыт пен мөлшерде суару маңызды. Каналдар мен арықтарды жаңғырту – бетондау, қаптау арқылы судың жерге сіңіп кетуін азайту. Цифрландыру – су шығынын есептейтін автоматтандырылған жүйелерді қолдану маңызды шешімдер болып табылады.

Суды үнемді пайдалану тек ауыл шаруашылығы өнімінің тұрақтылығын емес, сонымен қатар экологиялық тепе-теңдікті сақтауға да ықпал етеді. Вегетациялық кезеңде су ресурстарын тиімді пайдалану мен қатаң бақылау – ауыл шаруашылығының тұрақты дамуының негізгі кепілі. Бұл бағытта мемлекет, жергілікті билік және шаруалар бірлесе әрекет еткенде ғана нақты нәтиже болады. Әрбір тамшы судың қадірін білу – бүгінгі ғана емес, болашақтың да аманаты.» – деді аудан әкімі.

Серік Үсенұлы су тапшылығының алдын алу, ысырапшылдыққа жол бермеу және шаруалардың сұранысын толық қамтамасыз ету мақсатында жауапты мекемелерге каналдарды жүйелі түрде тазалау жұмыстарын жалғастыру, гидротехникалық нысандардың техникалық жағдайын тұрақты бақылауда ұстау, су бөлу кестесін әділ әрі тиімді ұйымдастыру секілді нақты тапсырмалар берді.

Сонымен қатар су шаруашылығы саласында заманауи су үнемдеу технологияларын енгізудің маңыздылығына, шаруалармен түсіндіру жұмыстарын күшейтуге, стратегиялық маңызы бар ресурсты ұқыпты әрі жауапкершілікпен пайдалануға бағытталған нақты шараларды іске асыру жолдары сөз болды.

Мемлекет басшысының су ресурстарын тиімді пайдалану және су үнемдеу технологияларын жедел енгізу жөніндегі тапсырмалары Түркістан облысында жүйелі түрде іске асырылып келеді. Суармалы жерлердің өнімділігін арттыру, су шығынын азайту және ауыл шаруашылығын тұрақты дамыту бағытында ауқымды әрі нақты нәтижелерге қол жеткізілді.

Түркістан облысының агроөнеркәсіптік кешені республикада айрықша стратегиялық маңызға ие. Елімізде өндірілетін жалпы ауыл шаруашылығы өнімінің 13 пайызы осы өңірге тиесілі, жыл сайын 1 трлн теңгеден астам өнім өндіріледі. Облыс – суармалы егіншілік дамыған негізгі аймақтардың бірі. Қазақстандағы суармалы жерлердің төрттен бір бөлігі (575 мың гектар) Түркістан облысының үлесінде. Сондықтан су ресурстарын тиімді пайдалану – өңір үшін тек салалық мәселе емес, ұлттық маңызы бар стратегиялық міндет.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Ең алдымен, суды үнемдейтін озық технологияны енгізу ісін тездету қажет» деген тапсырмасы өңірлік деңгейде нақты іске айналды. Соның айқын дәлелі – жоспарланған көрсеткіштердің бірнеше есе орындалуы.

2025 жылға су үнемдеу технологияларын 27 мың гектарға енгізу жоспарланған болса, нақтысында 59 мың гектар алқапқа орналастырылды. Оның ішінде 53,7 мың гектарға тамшылатып суару, 6,2 мың гектарға жаңбырлатып суару технологиялары енгізілді. Осылайша, жоспар 2 есеге артығымен орындалды.

Бүгінгі таңда облыс көлемінде 114 мың гектар алқапта су үнемдеу технологиялары қолданылып отыр. Нәтижесінде 195 млн текше метр су үнемделді. Ал жыл сайын қосымша 50 мың гектарға жаңа технология енгізу арқылы 2030 жылға қарай 364 мың гектар жерден 622,8 млн текше метр су үнемдеу көзделіп отыр. Бұл – су тапшылығы жағдайында стратегиялық маңызы бар көрсеткіш.

Су үнемдеу технологияларын қолжетімді ету және ішкі өндірісті дамыту мақсатында Түркістан облысында қуаттылығы 163 мың гектарды қамтитын 4 кәсіпорын іске қосылды. Сонымен қатар биыл 30 мың гектарға арналған тағы 2 кәсіпорын пайдалануға беріледі. Бұл тек облысты ғана емес, көршілес өңірлерді де заманауи технологиямен қамтуға жол ашады.

Ерекше назар аударатын бағыт – ылғал сүйгіш дақылдарды жаңа технологиямен өсіру. 2025 жылы мақта дақылын дәстүрлі әдіспен егу көлемі 92,3 мың гектарға қысқарып, ал жаңа технологиямен егу 52,2 мың гектарға артты. Нәтижесінде гектарынан 60 центнерге дейін өнім алу мүмкіндігі өндірісте дәлелденді, ал су шығыны 89,3 млн текше метрге қысқарды.

Биыл мақта дақылын жаңа технологиямен 79,6 мың гектарға дейін ұлғайту жоспарлануда. Сонымен қатар елімізде алғаш рет күріш дақылы тамшылатып суару әдісімен пилоттық негізде егілді. Дәстүрлі тәсілмен гектарына 26 мың текше метр су жұмсалса, жаңа технология арқылы бұл көрсеткіш екі есеге азайып, 15 мың текше метрді құрады.

Трансшекаралық өзендерге тәуелді оңтүстік аймақтар үшін бұл бағыттың маңызы ерекше. Осыған байланысты жыл сайын 50 мың гектарға су үнемдеу технологияларын енгізу жоспарланып отыр. Бұл бастамалар – тек аграрлық саланың дамуы емес, елдің су қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған стратегиялық қадамдар. Өңірде Мемлекет басшысының тапсырмалары нақты нәтиже беріп, су үнемдеу саясаты жүйелі әрі табысты іске асырылуда.

Түркістан облысы Мақтаарал ауданында елді мекендерді табиғи газбен қамту бағытындағы жұмыстар кезең-кезеңімен жүзеге асуда. Соның нәтижесінде аудан аумағындағы 64-ші ауыл көгілдір отынға қосылып, ауданда елді мекендердің газбен қамтылу көрсеткіші 94,1 пайызға жетті. Аталған жетістік – өңір тұрғындарының өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған жүйелі жұмыстың нақты көрінісі.

Осы айтулы оқиғаға орай Еңбекші ауылдық округіне қарасты Жантақсай ауылының тұрғындарымен қуанышты сәтті бөлісу үшін Мақтаарал ауданының әкімі Бақыт Асанов арнайы барып, ауыл халқымен кездесті. Аудан басшысы тұрғындарды ауылдың газбен қамтылуымен құттықтап, бұл – әлеуметтік инфрақұрылымды дамытудағы маңызды қадам екенін атап өтті.

Кездесу барысында аудан әкімі биылғы жылы Мақтаарал ауданын толықтай табиғи газбен қамту жоспарланып отырғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, бұл бағыттағы жұмыстар облыстық және республикалық бағдарламалар аясында жүзеге асырылып, барлық елді мекендерге газ жеткізу басты басымдықтардың бірі болып қала береді.

Жантақсай ауылының тұрғындары өз кезегінде көптен күткен қуанышты жаңалыққа ризашылықтарын білдіріп, мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қолдаулар үшін алғыстарын айтты. Табиғи газдың іске қосылуы ауыл халқының тұрмыс-тіршілігін жеңілдетіп қана қоймай, экологиялық жағдайдың жақсаруына және әлеуметтік жағдайдың оңалуына да оң әсерін тигізбек.

« – Біз, Жантақсай ауылының тұрғындары ретінде, ауылымызға табиғи газ тартылып, көптен күткен арманымыздың орындалғанына шексіз қуаныштымыз. Бұл жаңалық әрбір отбасы үшін үлкен игілік, тұрмысымызға жасалған нақты қамқорлық деп білемін. Бұрын қыс түсе отын дайындап, көмір мен ағаштың әлегімен жүретін едік. Енді, міне, үйлерімізге табиғи газ кіріп, күнделікті тіршілігіміз әлдеқайда жеңілдеді. Үй жылыту, ас дайындау жұмыстары қауіпсіз әрі ыңғайлы бола түсті. Бұл әсіресе қарттар мен жас балалар бар отбасылар үшін үлкен қолайлылық. Ауылымыздың газдандырылуы тек тұрмыстық жағдайды жақсартып қана қоймай, экологияға да оң әсерін тигізеді. Көшелеріміз түтіннен арылып, ауылдың ажары кіре түсетін болды. Ең бастысы – бұл болашақ ұрпақ үшін жасалған маңызды қадам деп есептейміз. Осы игілікті істің жүзеге асуына атсалысқан барша азаматтарға, жауапты мекемелерге және елдің тұрмысын жақсартуды басты мақсат еткен басшыларға ауыл тұрғындары атынан шынайы алғысымызды білдіреміз. Еліміз аман, жұртымыз тыныш болып, осындай игі жобалар көбейе берсін!» – деді ауыл ақсақалдары.

Айта кетейік, аудандық төтенше жағдайлар бөлімінің, газ инспекциясының мамандары да Жантақсай ауылына арнайы барып, әрбір үйге кіріп шығып, газ қауіпсіздігі бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізді.

Түркістан облысында егістіктерді ағын сумен қамтамасыз ететін жалпы ұзындығы 12 731 шақырымды құрайтын 4180 канал бар. Олардың 76%-ы жөндеуді қажет етеді. Аталған мәселені шешу үшін облыс әкімімен кешенді жоспар қабылданған.

Жоспарға сәйкес, Ислам Даму банкінің қаржысы есебінен 302 су нысанын жөндеу көзделуде. Нәтижесінде, каналдардың тозу көрсеткіші 50 пайызға дейін төмендейді. Облыс әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбеков бұл мәселені аудан-қала әкімдерінің орынбасарларымен бірге зерделеді.

– Барлық деңгейдегі су арналарының жағдайын баяндаңыздар. Шаруа үшін тіпті әр арықтың жағдайы маңызды екенін ұмытпайық. Өз күшімізбен реттеуге болатын мәселелерді шешуге осы кезден кірісуіміз қажет. Ал қаржы қажет ететін арналар сумен қамтылатын аумақ көлеміне қарай, кезегімен жөнделетін болады, – деді облыс әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбеков өз сөзінде.

Ордабасы ауданы әкімінің орынбасары Мейрамбек Акмуратов «Құртай» каналы жер арық күйінде болғандықтан фильтрация арқылы су көп жоғалтатынын, арнаның тереңдеп кеңейгені салдарынан су жеткізу қиындық туғызатынын жеткізді. Канал жыл сайын қамыспен бітеліп, тұрақты механикалық тазалауды қажет етеді. Күрделі жөндеуге жобалау-сметалық құжаттары әзірленген. Тиісті жұмыстар атқарылса, нәтижесінде 1000 гектардан астам жерге су жеткізу жақсарады.

Келес ауданында «Оймауыт» су торабының жағдайы өзекті. Бәйдібек ауданында «Комсомол» каналын толық қуатта пайдалану үшін 16,3 шақырымын жөндеу қажет. Ішкі лоток жүйелерінің тозығы жеткен. Шардара ауданы Жаушықұм массивінде 12 192 гектар егістікке су жеткізетін құбыр мен сорғы станциясының да жағдайы күн тәртібінде қаралды. Сарыағаш ауданында «Р-4-2», «Шаншар құлақ» және «Құлтума», «Кескен», «Сарыүйсін», «57-тармақ», «Қаратас», «Рамадан», «Шошым», «Р-15 » каналдары жөндеуді талап етеді.​Кентаудағы «Ырмақ-Өзен» су қоймасы екі жыл бұрын «Тұран су» мекемесі тарапынан ағымдағы жөндеуден өткен. Алайда мәселе түбегейлі шешілу үшін күрделі жөндеу қажет. Ырмақ өзенінен су қоймасына дейін құбыр тарту, «Таздар» арығын бетондау маңыздылығы да баяндалды.

Су нысандарын салу, жөндеу және реттеу жұмыстары – су ресурстарын қорғауға, тиімді пайдалануға және болашақ ұрпаққа сақтап қалуға бағытталған маңызды шаралардың бірі. Бұл бағыттағы жұмыстар елді мекендердің қауіпсіздігін қамтамасыз етіп қана қоймай, ауыл шаруашылығы мен экологиялық тепе-теңдікті сақтауда ерекше рөл атқарады. Бүгінде Түркістан облысында өзендер мен каналдарды тазалау, су қоймалары мен бөгеттерді жөндеу, жаңа гидротехникалық нысандар салу арқылы су шығынын азайтуға және суды әділ бөлуге мүмкіндік туып отыр. Мұндай жобалар су тасқынының алдын алып, қуаңшылық кезеңінде егіс алқаптарын қажетті сумен қамтуға жағдай жасайды. Бұл жұмыстар мемлекеттік бағдарламалар аясында кезең-кезеңімен іске асырылып, жергілікті атқарушы органдар мен сала мамандарының тұрақты бақылауында жүргізілуі тиіс. Нәтижесінде, су ресурстарын басқарудың тиімді жүйесі қалыптасып, табиғи байлықты ұқыпты пайдалануға жол ашылады.

Нұрбол Тұрашбеков көтерілген мәселелер бойынша жауапты басқармаларға тиісті тапсырмалар берді. Жауаптылар бекітіліп, орындалу мерзімі нақтыланды. Жалпы, су нысандарын салу, жөндеу және реттеу – елдің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ететін, халықтың тұрмыс сапасын арттыратын және тұрақты дамуға негіз болатын стратегиялық маңызды бағыт. Осындай кешенді жұмыстар арқылы су ресурстарын қорғау ісі жаңа деңгейге көтерілуде.

Түркістан облысында тұрғындардың тұрмыс сапасын арттыруға бағытталған ауқымды инфрақұрылымдық жобалар жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Соның жарқын бір дәлелі – Ордабасы ауданына қарасты Шұбар аумағындағы Жусансай ауылының табиғи газға қосылуы. Осыған орай бүгін ауылда салтанатты іс-шара өтіп, тұрғындар көптен күткен қуанышқа бөленді.

Салтанатты шараға аудан әкімі Азат Оралбаев, облыстық мәслихат депутаты Ғани Райымбеков, аудандық мәслихат төрағасы Бақдәулет Жұмабеков, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Бостан Жәкей, ауыл ақсақалдары мен тұрғындар қатысты.

Іс-шара ашылуында аудан әкімі Азат Оралбаев табиғи газдың ауыл өміріндегі маңызына тоқталды. Көгілдір отын – тұрғындардың тұрмысын жеңілдетіп қана қоймай, экологиялық ахуалды жақсартып, ауылдардың әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін беретінін атап өтті. Мәслихат өкілдері мен ардагерлер кеңесінің төрағасы да ел игілігі жолындағы жұмыстардың маңызын айтып, ауыл жұртшылығын құттықтап жылы лебіздерін білдірді. Ал ауылдың ақсақалдары ақ батасын беріп, игі істің берекелі болуын тіледі.

Соңғы жылдары ауданда табиғи газбен қамту жұмыстары қарқынды жүргізілуде. 2023 жылы Қарақұм, Төрткүл, Ынталы, Спатаев, Қызылжар және Елшібек батыр ауылдары табиғи газға қосылды. 2024 жылы Берген, Батыр ата, Қараспан, Бейсен, Мақташы, Ақжол, Бірлік, Жамбыл, Көкарал, Еңбекші, Бөген және Жеңіс ауылдары көгілдір отынның игілігін көрді. 2025 жылы Төреарық, Көлтоған, Көктөбе, Амангелді, Кемер, Шұбар, Береке, Сарытоғай, Тоқсансай, Сарыарық ауылдарына табиғи газ жеткізілді. Нәтижесінде аудандағы 38 елді мекен табиғи газбен қамтылып, бұл көрсеткіш 2023 жылғы 15 пайыздан бүгінде 67 пайызға жетті.

Ал, халық тығыз орналасқан Шұбарсу елді мекенін табиғи газбен қамту – аудан үшін аса өзекті мәселе болып тұр. Бұл бағытта нақты қадамдар жасалуда. Шұбарсуға газ жеткізуші құбырдың құрылысына 2,2 млрд теңге қаржы бөлінді. Жоба облыстық салалық басқарма арқылы 2 кезеңмен жүзеге асырылуда. 2026 жылдың жылыту маусымына дейін Шұбарсу ауылына газ беріледі деп күтілуде.

Сонымен қатар Аққойлы, Ақпан, Нұра, Ордабасы, Мамыр және Қарабастау ауылдарын газдандыру үшін тиісті салалық басқармаға қаржы бөлуге сұраныс жолданды. Ал Бадам, Дербес, Ақбұлақ, Қалаш және Дихан елді мекендерінің газдандыруға қатысты жобалау-сметалық құжаттамалары әзірленуде.

Тазалық мәдениетін қалыптастыру – экологияны жақсартудың негізі. Қоршаған ортаның тазалығы мен экологиялық ахуалдың жақсаруы ең алдымен қоғамдағы тазалық мәдениетінің деңгейіне тікелей байланысты. Табиғатты қорғау тек заңдар мен мемлекеттік бағдарламалар арқылы ғана емес, әр азаматтың күнделікті іс-әрекеті мен жауапкершілігінен басталады. Осы тұрғыда тазалық мәдениетін қалыптастыру – экологияны жақсартудың ең тиімді жолдарының бірі.

Келес ауданының әкімі Жәнібек Ағыбаевтың тапсырмасы негізінде өткен жылы аудан аумағында санитарлық тазалықты қамтамасыз ету, инфрақұрылымды жаңғырту және елді мекендердің көркін арттыру бағытында ауқымды абаттандыру жұмыстары атқарылған.

Жыл қорытындысы бойынша аудан аумағындағы республикалық және облыстық маңызы бар жолдар, сондай-ақ 512 ішкі көшелер тазаланып, ретке келтірілді. Тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыру мақсатында 37 аялдама сырланып, жаңартылған. Сонымен қатар, 162 шақырым аяқ жол, 27 саябақ пен сквер, 45 спорт және шағын ойын алаңшалары тазаланып, абаттандырылды.

Инженерлік инфрақұрылым бағытында 58 шақырым арық-атыз және 133 шақырым ирригациялық жүйелердің арналары қоқыстан тазартылды. Бұл жұмыстар су өткізу қабілетін арттырып, тұрғындардың тұрмыстық жағдайын жақсартуға ықпал етті. Көгалдандыру жұмыстары да жоспарлы түрде жүзеге асырылған. 2025 жылдың көктемгі және күзгі маусымдарында аудан бойынша 50 600 түп ағаш көшеттері отырғызылып, олардың 85 пайызы көктеп шыққан. Бұл аудан үшін өте жақсы көрсеткіш болып тұр.

Тазалық және абаттандыру іс-шараларына 13 000-нан астам адам және 118 арнайы техника тартылып, нәтижесінде 350 тонна қоқыс шығарылған. Жалпы, тазалық мәдениеті дегеніміз – қоқысты бей-берекет тастамау, тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, су мен энергияны үнемдеу, қоғамдық орындарды таза ұстау және табиғатқа жанашырлықпен қарау. Мұндай дағдылар ерте жастан қалыптасса, қоғамда экологиялық сана орнығып, қоршаған ортаға келетін зиян айтарлықтай азаяды.

Бүгінде елді мекендерде жүргізіліп жатқан абаттандыру және санитарлық тазалық жұмыстары тұрғындардың тазалыққа деген көзқарасын өзгертуге ықпал етуде. Сенбіліктер, «Таза Қазақстан», «Бір тал кессең, он тал ек» сынды экологиялық акциялар халықтың белсенділігін арттырып, ортақ іске жұмылуына жол ашуда. Алайда бір реттік шаралармен шектелмей, тазалықты өмір салтына айналдыру маңызды. Экологияның жақсаруы ең алдымен қоқыс мәселесін дұрыс шешуден басталады. Қалдықтарды сұрыптап жинау, қайта өңдеуге жіберу табиғи ресурстарды үнемдеуге және полигондардағы жүктемені азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, көшелер мен аулалардың таза болуы ауа сапасына, тұрғындардың денсаулығына және жалпы өмір сүру сапасына оң әсер етеді.

Келес ауданында абаттандыру қағидаларын бұзудың алдын алу мақсатында бақылау күшейтіліп, 2025 жылы әкімдіктер мен аудандық полиция бөлімі бірлесіп 702 әкімшілік хаттама толтырып, 14,2 млн теңге айыппұл салған. Сонымен қатар, ауыл және ауылдық округ әкімдіктері тарапынан ӘҚБК-нің 505-бабы бойынша 187 хаттама рәсімделіп, 668 440 теңге айыппұл өндірілді.

Коммуналдық қызметтің материалдық-техникалық базасын нығайту мақсатында 2025 жылы облыстық бюджет есебінен қаржы бөлініп, оның аясында қар күрегіш және жол тазалау қондырғыларымен жабдықталған 9 дана LOVOL тракторы, 9 дана трактор тіркемесі және 3 дана погрузчик сатып алынды. Аталған жұмыстар аудан аумағында тазалықты сақтау, инфрақұрылымды күтіп ұстау және тұрғындар үшін жайлы орта қалыптастыруға бағытталған жүйелі жұмыстың нақты нәтижесі болып табылады.

Тазалық мәдениеті – бұл тек сыртқы тәртіп емес, ішкі мәдениеттің, азаматтық жауапкершіліктің көрсеткіші. Әрбір тұрғын өз ауласын, көшесін, қаласын таза ұстауға үлес қосса, экологиялық жағдай жақсарып, болашақ ұрпаққа таза әрі жайлы орта қалдырады.