ХАЛЫҚТЫҚ КЕҢЕС ЖАҢА КОНСТИТУЦИЯНЫҢ САЯСИ МӘДЕНИЕТІН КӨРСЕТЕТІН БОЛАДЫ

Мен өз басым егемендік алғаннан бергі Конституциялық өзгерістердің бәрін саралап шықтым. Әр өзгеріс пен толықтырулардың уақыт талабына сай орны бар. 2022жылғы Конституциямызда 9 бөлім , 99 бап болса, Жаңа жобада 11 бөлім 95 бап. Менің бүгін тоқталғым келетін жаңа Конституция жобасындағы VI бөлімдегі халықтың құлағына жағымды естілген Қазақстан Халық Кеңесі деп аталатын 70-ші және 71 баптар. Құлаққа жағымды дейтін себебім, халық әркезде билікке ойын жеткізгісі келеді, мәселенің шешілуін қалайды, биліктен кері байланыс күтеді. Халық Кеңесі ұғымының ұтымды тұсы дәл осы жүрекке жетуден басталады. Жүрекке жетсе әрине көңілге үміт ұялайды, нәтижеге қол жеткізілсе халық пен билік арасында сенім орнығып, билік пен арадағы алшақтық азайады.
Енді мен аздап өткенге шолу жасағым келіп отыр. Шынтуайттап келгенде Халықтық Кеңес шетелдік тәжірибе көрсеткен тиімді институт. Францияның «Азаматтық конвенциялар» жүйесі арқылы жинақталған ұсыныстар мемлекеттік шешімдерге негіз болды, Германияда қоғаммен кеңесу-міндетті процесс болып қалыптасқан. Швеция,Норвегия, Финляндияда мемлекеттік реформалар міндетті түрде қоғамдық талқылаудан өтеді,ал Ұлыбританияда ірі реформа пікірталас ашық жүргізілу арқылы ұсыныстар жинақталады. Бұндай халықпен кеңесу басқару мәдениетінің бір бөлігіне айналып, халықтың сенімі мен тұрақтылықтың артуына жақсы ықпал етеді. КСРО Жоғары Кеңесінің формалды жұмыс жасағаны бәрімізге аян. Жоғарғы Кеңесте небір мықтылар болды соған қарамастан заң қабылдайтын өкілетті билік құрамына сауыншылар не болмаса завод, фабрика жұмысшылары да сайланды. Әрине, еңбек адамын қадірлеген дұрыс, алайда олардың заң нормаларын сол кездерде талқылауға ой мүмкіндігі қаншалықты жете қойды екен?! Ал, егемендік алғаннан кейінгі елімізде құрылған Жоғарғы Кеңес Егемендік декларациясын және тәуелсіздік туралы заң мен 1993 жылғы бастапқы Конституциямызды қабылдағанмен, қабылданған Конституция ескі кеңес дәуірінің сарқыншақтығынан арыла алмай тәуелсіз елдің даму сұранысына толық жауап бере алмады. Содан барып 1995 жылғы Конституциямыз қабылданды. Өмір сынап сияқты. Ел, заман сұранысы да дәл сондай көз ілеспей өзгеруде. Осыған дейін Конституцияға бірнеше рет өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Соның бірі 2022 жылғы 33 бапқа референдум арқылы өзгеріс енген Конституция. Ал, бүгінгі талқылап отырған жаңа Конституция жобасындағы жоғарыда айтып кеткен 70-ші баптағы Қазақстан Халық Кеңесі Қазақстан халқының мүддесін білдіреді. Құрамы 126 адамнан құралатын Халық Кеңесі , этномәдени бірлестіктерден, мәслихаттар мен қоғамдық кеңес арқылы қоғамдық ұйымдардан тұрады,ал құрамын қалыптастыру тәртібі , өкілеттілігі , қызметінің ұйымдастырылуы конституциялық заңда айқындалады, жоғарғы органы сессия болып табылады, сессия кемінде жылына бір рет шақырылатын болады. Төрағаларды Президенттің өзі тағайындайды. 71 бапқа келсек, Халықтық Кеңес мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттары қоғамдық келісім, жалпыұлттық бірлік пен ынтымақтықты нығайту, жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілету жөнінде ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлейді. Сонымен қатар, Құрылтайға заң жобаларын енгізеді, жалпыхалықтық референдум тағайындау туралы бастама көтереді. Қазақстан Халық Кеңесі халықтың сөзін ең бірінші еститін, оны билікке , заң шығарушы органға нақты шешім қабылдауға мүмкіндік беретін ашық алаң. Бұл құрылым қағаз жүзінде емес шынайы халықпен қоян-қолтық пікірлесіп өмірде жұмыс жасайтын алаң болады. Халық өз пікірінің, ұсыныстарының ескерілгенін көргенде әрине реформаны қолдайды. Келешекте Халық Кеңесі ел дамуына оң әсер ете алатын, стратегиялық шешімдердің дүниеге келуіне ықпал ететін институтқа айналады. Халық Кеңесі жөніндегі әлемдік тәжірибеге сүйенсек біз бұдан ұтпасақ ұтылмаймыз, өйткені Халық Кеңесіне заң шығару бастамасы берілуі құрылымның саяси үдерістерге қатысуын барынша ілгерілетеді. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев айтқандай Халық Кеңесі құзіретіне Ұлттық Құрылтай мен Қазақстан халқы ассамблеясының міндеттері өтетін болады. Халық Кеңесі жаңадан құрылатын мемлекеттік орган болады Кеңес өңірлерден түскен ұсыныстар мен пікірлерді жинақтап қана қоймай сараптап, басты бағыт басымдықтарымызды, негізгі жалпыұлттық күн тәртібіне енетін құндылықтарымыздың биліктің құлағына жеткізіп, мемлекеттік саясаттың оң қалыптасуына- ықпал етеді. Халық Кеңесі халықтың үнін естіп қана қоймай оның шешілуіне ықпалы зор құрылым болады, ал заң шығару құқығы жаңа Парламент -Құрылтайдың еншісінде қалатын болады. Жалпы айтқанда, Конституцияның жаңа жобасы бойынша Кеңестің құрылуы Қазақстанның жаңа басқару мәдениетіне қадам басқанының белгісі. Халық Кеңесі батыл нақты ой орталығына айналған тұста шын мәнінде саяси жүйе күшейе түсетін болады. Сонымен қатар, Кеңес маңызды идеологиялық құжаттарды түсіндірумен, насихаттаумен айналысатын болады. Енді тағы бір айта кететін мәселе жүйелі түрде Халық Кеңесінің жақсы жұмыс жасауы Кеңестің құрамының салмақтылығына байланысты, неғұрлым сөзі өтімді танымал тұлғалар енген сайын сапалы жұмыс болатыны сөзсіз. Менің ойымша бәріне «Сіздікі дұрыс» деушілер Кеңес мүшелігі қатарында болмауы тиіс. Кеңестің мықтылығы сапалы ойлы азаматтар құрамында болуына байланысты. Халық Кеңесі әлемдік және дәстүрлі діндер сьезін, мемлекеттік маңызы бар басқа да гуманитарлық форумдарды өткізу де Кеңестің құзіретіне кіреді» деді Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев. Кеңес ел азаматтарынының үмітін үкілейтін билікке жеткізетін, шешімін табуға ықпал ететін құрылым, Әділетті Қазақстанды құрудағы «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» идеологиясының тамызығы. ал Конституциялық реформа- саяси жүйенің жаңғыруы.

ЖАНТӨРЕЕВА КАЛЫЙМА ЖАНТӨРЕҚЫЗЫ
«AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалы атқарушы хатшысының орынбасары, Түркістан облыстық мәслихат депутаты, Әйелдер қанатының облыстық жетекшісі

Түркістан: Заңсыз ағаш кескендер айыппұл арқалайды

Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, елімізде 2027 жылға дейін мемлекеттік орман қоры аумағына 2 миллиард ағаш отырғызу жоспарланған. Аталған тапсырманы орындау мақсатында облыс әкімдіктері Экология және табиғи ресурстар министрлігімен бірлесіп орман өсіру және орманды қалпына келтіру бойынша кешенді жоспарларды бекітті. Бұл бағытта Түркістан облысында да жүйелі жұмыстар атқарылуда.

Экология және табиғи ресурстар министрінің 2024 жылғы 30 қазандағы «Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде сексеуіл ормандарын кесуге тыйым салу туралы» бұйрығына сәйкес, 2028 жылғы 31 желтоқсанға дейін Қазақстан Республикасы мемлекеттік орман қоры учаскелеріндегі сексеуіл ормандарында кесудің барлық түрлеріне толықтай тыйым салынған.
Осыған байланысты өңірде заңсыз ағаш кесудің алдын алу және орман қорын сақтау бағытындағы бақылау жұмыстары күшейтілген. Атап айтқанда, «Отырар орман және жануарлар әлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі заңсыз ағаш кесуге қарсы кешенді іс-шараларды тұрақты түрде жүзеге асырып келеді.


Іс-шаралар аясында орман алқаптарында рейдтік тексерулер ұйымдастырылып, профилактикалық жұмыстар жүргізілуде. Мекеме мамандары жергілікті тұрғындар арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, орман байлығын қорғаудың маңыздылығын және заңсыз ағаш кесудің экологияға тигізетін зиянын кеңінен түсіндіруде. Заң бұзушылық фактілері анықталған жағдайда, әкімшілік айыппұл салынады.

«Отырар орман және жануарлар әлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесі» КММ азаматтарды табиғатты қорғауға бейжай қарамауға, заң талаптарын сақтауға және орман қорын қорғауға бірлесіп атсалысуға шақырады. Сондай-ақ жергілікті орман қоры аумағына шекаралас ауылдар мен елді мекен тұрғындары арасында заңсыз ағаш кесудің алдын алу мақсатында үгіт-насихат жұмыстары тұрақты түрде жүргізіліп, үнпарақтар таратылуда.
Айта кетейік, жыл басынан бері 65 рет рейдттік шаралар жүргізілді.Бұл іс шара алдағы уақыттардада жалғасын табады.

Конституциялық реформа – әділ қоғамға бастар жол

Ел болашағы үшін жасалып отырған ауқымды реформа халыққа әділетті жағдай жасап, мәдени-рухани дамуға жол ашып, еліміздің дамуына зор серпін берері анық.

Әрине, аталған реформаларды жүзеге асыру – жаңа конституциялық үлгіге көшу деген сөз.

Осыған байланысты, қоғамдағы ұсыныстарды сараптап, қорытындылау  және нақты өзгерістер жобасын дайындау мақсатында Мемлекет басшысының Жарлығымен Конституциялық комиссия құрылды.

Комиссия құрамына Ұлттық құрылтай мүшелері, белгілі заңгерлер, ақпарат құралдары басшылары, өңірлердің мәслихат төрағалары мен қоғамдық кеңес өкілдері және басқа да білікті мамандармен толықтырылды.

Жалпы, Конституция нормаларының шамамен  86 пайызына өзгерістер енгізу көзделіп отыр. Өздеріңіз білесіздер, Жаңа Конституцияның жобасы  30 қаңтарда бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды, барлық комиссия отырыстары ашық өткізіліп, ресми ақпарат көздерінде тікелей көрсетілімі ұйымдастырылды.

Сол комиссия отырыстарында талқыланған, жаңа өзгерістерді қысқаша түсіндіріп өтейін.


Конституция преамбуласы туралы

Конституция преамбуласы толығымен  жаңартылып, ұлттық мемлекеттілікті нығайтып, елдің идеялық бағдарын айқындайтын маңызды қадам ретінде ұсынылды.

Преамбулада Қазақстанның біртұтас ұлт екенін көрсету, унитарлық құрылымын және аумақтық тұтастығын сақтау, «Әділетті Қазақстан» идеясы мен «Заң мен тәртіп» қағидаттары да ұсынылды.

Сондай-ақ, табиғатты қорғау, экологияны сақтау, мәдениет пен рухани құндылықтарды, ғылым мен білімді, инновацияларды дамытуКонституцияда қоғам мен мемлекеттің ортақ құндылығы ретінде көрініс тапты.

 

«Құрылтай» құру туралы

Заң шығару билігін жүзеге асыратын ең жоғары өкілді орган «Құрылтай»болып белгіленді. 

Жұмыс тобы ұсыныстар негізінде Құрылтайда 145 депутат болуы тиісдеген шешімге келді. Депутаттарға қойылатын талаптар қазіргі Мәжіліс депутаттарына қойылатын талаптармен теңестірілді, яғни 25 жастан асу және соңғы 10 жылда Қазақстанда тұрақты тұру қажет. Депутаттар пропорционалды сайлау жүйесі бойынша сайланады, бұл Мемлекет басшысының Жолдауындағы бастамамен сәйкес келеді.

Пропорционалды жүйе партиялардың кадрлық саясатын дамытып, институттық рөлін күшейтеді және саяси жауапкершілікті арттырады.

Жаңа Құрылтай депутаттарының өкілеттілік мерзімі 5 жылға белгіленді, бұл құрамды жаңартып отыруға және сайлау науқандарының жиілігіне тиімді.

Бір палаталы Құрылтайдың заң шығару үдерісі үш оқылымда жүргізілуі ұсынылды. Алғашқы екі оқылымда заң жобасының мазмұны айқындалады, үшінші оқылым заң жобасының заңнамалық дұрыстығын қамтамасыз етеді. Заң шығару үдерісінің үздіксіз болуын қамтамасыз ету үшін Парламент болмаған кезде бұл функция Президентке жүктеледі.

Парламенттегі квоталар бойынша тек әйелдерге, жастарға және мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған партиялық квота сақталады.

Қазіргі Конституцияға сәйкес, Конституциялық соттың, Жоғары аудиторлық палатаның және Орталық сайлау комиссиясының құрамын жасақтау құзыреті Мәжіліс, Сенат және Президент арасында теңдей бөлінген.

Енді осы маңызды мемлекеттік құрылымдардың барлық мүшесі Құрылтайдың келісімімен ғана тағайындалуы қажет деген ұсынысайтылды.  

Бұған қоса Президенттің ұсынысы бойынша Жоғары сот судьяларын сайлау құзыреті де Құрылтай депутаттарына беру ұсынылды.

 

Вице-президент институтын енгізу туралы

Вице-Президентті Құрылтайдың көпшілік дауысы арқылы Президент тағайындайды, ал қызметтен босатуды Президент жүзеге асырады.

Ол Президенттің тапсырмасы бойынша халықаралық қатынастардағы мүдделерді білдіріп, Құрылтай, Үкімет және басқа мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылда Президенттің атынан өкілдік етеді.

Сондай-ақ Қазақстан мен шетелдердің қоғамдық-саяси, ғылыми және мәдени ұйымдарымен қарым-қатынас орнатады.

Вице-Президенттің өзге де өкілеттері Президентпен айқындалады, ал оның өкілеттік кезеңінде депутат болуға, басқа ақылы лауазым атқаруға, кәсіпкерлікпен айналысуға және саяси партия мүшелігіне жол берілмейді.

Конституциядан Мемлекеттік кеңесші туралы нормаларды алып тастау ұсынылды.


Халық Кеңесін құру бастамасы

Халық Кеңесі Қазақстан Республикасы халқының мүдделерін білдіретін мемлекетіміздің жоғары консультативтік органы екендігі туралы норманы көздеу және Конституцияда жеке бөлім ашу ұсынылды.

Ол халықтың бірлігін нығайтып, негізгі қоғамдық-саяси бірлестіктер мен құрылымдарды қосып, Қазақстан халқы Ассамблеясы мен Ұлттық құрылтайдың стратегиялық функцияларынжалғастырады.

Құрамы Қазақстан Республикасы азаматтары қатарынан Мемлекет басшысы тарапынан қалыптастыру көзделген.

Халық Кеңесінің жоғарғы органы жылына кемінде бір рет шақырылатын Сессия болады.


Президент туралы

Қазақстан Республикасының Конституциясына енгізілетін жаңа өзгеріс бойынша Президенттің кезекті сайлауы оның өкілеттік мерзімінің аяқталуына кемінде 2 ай қалғанда өткізіледі.

Қолданыстағы Конституцияда сайлау нақты күнге, яғни желтоқсан айының бірінші жексенбісіне бекітілген. Мұндай норма әртүрлі объективті жағдайларды есепке алуғамүмкіндік бермейді, әрі өкілеттік мерзімінің аяқталуы мен сайлау күні арасындағы мерзімдік айырмашылықтың туындауына әкеп соғуы мүмкін.

Осыған байланысты Конституцияның 41-бабында Президенттің кезекті сайлауы оның өкілеттік мерзімінің аяқталуына кемінде 2 ай қалғандаөткізіледі деп көзделеді.

Сайлау өткізу мерзімі мен тәртібін өзгерту Президенттің ант беру уақытына да тиісті түзетулер енгізуді талап етеді.

Осыған байланысты ант сайлау қорытындысы жарияланған күннен бастап, 1 ай ішінде беріледі. Бұл нормамен де нақты күнтізбелік күннен бас тартылып, ант беру күні сайлау нәтижелері жарияланған күнге байланысты айқындалады.

Президент туыстарының мемлекеттік қызметті атқаруға хақысы жоқ деген бап өзгеріссіз қалады.

Сонымен қатар, қазіргі қолданыстағы Конституциядағы «Қазақстан Республикасы – Президент басқару нысанындағы біртұтас мемлекет» деген норманы нақтылап, жаңа редакцияда «Қазақстан Республикасы – унитарлы мемлекет, басқару үлгісі – Президенттік республика» деп нақты жазу ұсынылды.

 

Негізгі құқықтар, бостандықтар мен міндеттер туралы

Конституцияның адамның жеке басына қол сұқпаушылық, адамның негізгі құқықтарын қорғау және сот билігінің тәуелсіздігіне қатысты нормалары және Неке мен отбасы құндылықтары күшейтіледі.

Бұл дегеніміз адамның өмір сүру құқығын абсолюттік дәрежеге көтеру, адамға бағдарланған саясат, адамның жеке басына қол сұғылмаушылық пен «Миранда ережесінің», цифрлық дәуірде жеке мәліметтерді қорғау, ар-намыс пен қадір-қасиетті қорғауды күшейту, әлеуметтік құқықтар мен құқықтық анықтық қағидаттарын бекіту болып табылады.

 

Сайлау және сайлану құқығы туралы

Ата заңға жемқорларды сайлану құқығынан айыратын норма енгізуқарастырылды.

Сот әрекетке қабілетсіз деп таныған немесе сот үкімімен бас бостандығынан айырылған азаматтардың сайлауға және республикалық референдумға қатысуға құқығы болмайды.

Сондай-ақ, әрекетке қабілетсіз деп танылған немесе соттылығы заңда белгіленген тәртіппен жойылмаған, сыбайлас жемқорлық немесе құқық бұзушылық жасауда кінәсі сотта дәлелденген азаматтардың да сайлануға құқығы болмайды.

Бұл норма қоғамның талабына сай және сыбайлас жемқорлыққа қарсы қатаң талаптарды күшейтетін маңызды түзету болып саналады.

Адвокаттардың мәртебесі туралы

Ата заңға адвокаттардың мәртебесін нығайтатын нормалар енетін болады.

Қылмыстық процесте прокурормен тең дәрежедегі тарап ретіндеадвокаттардың құқықтық мәртебесіне арналған арнайы бап енгізіліп отыр.

Бұл азаматтың құқықтарын қорғауға нақты мүмкіндік береді.

Атап айтқанда, сот шешімінсіз ұстауға жол бермеу кепілдіктері, құқық қорғау органдарының ұсталған азаматқа сол сәттің өзінде оның құқықтарын түсіндіру міндеті секілді түйінді сұрақтар қамтылған.

 

Адам капиталы туралы

Жаңа Констиуцияның орталық идеясы ретінде білім мен ғылым, мәдениет пен инновацияайқындалып отыр.

Конституцияның жаңа мәтінінде 1-бөлімнің            1-бабының 3-тармағында «Қазақстан Республикасы – адам капиталының, білімінің, ғылымының, инновацияның дамуын мемлекет қызметінің стратегиялық бағыты деп таниды» деп жазылған.

Бұл мемлекеттік саясаттағы түбегейлі, маңызды бетбұрыс. Яғни мемлекеттің болашағы қазба байлықтарында емес, білім мен ғылым, адами капитал және азаматтардың жетістігінде дегенді білдіреді.

 

Жеке деректер мен хабарламалар құпиясы туралы

Жаңа Конституцияда жеке деректер мен хабарламалар құпиясы қорғалады.

Конституция жобасында сөз еркіндігіне, ғылыми, техникалық, көркем шығармашылық еркіндігіне, зияткерлік меншік ұғымына қатысты ережелер ұсынылды.

Яғни, банк операцияларының, жеке салымдар мен жинақтардың, жазысқан хаттардың, телефон арқылы сөйлескен сөздердің және байланыс құралдарындағы өзге де хабарламалардың құпиясы заңмен қорғалатыны ерекше көрсетіліп отыр.

Бұл цифрлық технологияларды қолдану арқылы берілетін хабарламаларға да қатысты.

Жалпы, Жаңа Конституция жобасына жоғарыда аталған нормалар енгізілді.

Конституциясының алғашқы жобасы Преамбуладан, 11 бөлімнен және 95 баптан тұрады.

Конституцияның Преамбуласы толығымен жаңарды. Онда еліміздің өткенін дәріптейтін, бүгіні мен болашағына бағдар болатын жалпыұлттық құндылықтар көрініс тапты.

Сонымен бірге, «Конституциялық құрылыстың негіздері» атты бірінші бөлімде мемлекеттің ұйымдастырылуын айқындайтын, егемендігі мен дербестігін нығайтатын ережелер қарастырылды.

«Халық кеңесі» және «Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу» атты екі жаңа бөлім енгізілген. Тағы 4 бөлімнің атауы өзгерді.

Ұсынылған өзгерістердің барлығы еліміздің мемлекеттілігі мен саяси жүйесінің нығаюына үлес қосатын маңызды қадам деп ойлаймын.

Сондықтан, осындай ауқымды өзгерістерді жүзеге асыру үшін баршамыз бірігіп, қолдау білдіріп, болашақ ұрпақ үшін әділ әрі өркениетті қоғам қалыптастыруға атсалысамыз деген сенімдемін.

СЕРЖАН БАЙСБАЕВ – САУРАН АУДАНДЫҚ МӘСЛИХАТЫНЫҢ ТӨРАҒАСЫ

В ТУРКЕСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ НАЧАЛОСЬ СТРОИТЕЛЬСТВО ПЕРИНАТАЛЬНОГО ЦЕНТРА НА 200 МЕСТ

В Туркестанской области дан официальный старт строительству нового областного перинатального центра на 200 коек. Медицинский объект возводится в селе Темирлан Ордабасинского района и станет одним из ключевых проектов в сфере охраны материнства и детства в регионе.


Торжественная церемония закладки капсулы времени на строительной площадке прошла с участием акима Туркестанской области Нуралхана Кушерова. Проект имеет важное социальное значение и направлен на развитие современной медицинской инфраструктуры, а также повышение доступности квалифицированной медицинской помощи для жителей сельских районов.


По словам главы региона, необходимость строительства нового перинатального центра обусловлена устойчивым ростом населения и высокой рождаемостью. Сегодня в Туркестанской области проживает более двух миллионов человек, регион лидирует по показателям рождаемости.


– Сегодня мы становимся свидетелями еще одной благородной инициативы в Туркестанском регионе. Глава государства Касым-Жомарт Токаев в своем Послании подчеркнул необходимость комплексного улучшения медицинской инфраструктуры. В этом направлении в нашей области ведется масштабная работа. В прошлом году в отдаленных населенных пунктах были открыты фельдшерско-акушерские пункты. Сегодня мы закладываем капсулу времени областного перинатального центра. Это учреждение будет обслуживать жителей Ордабасинского, Байдибекского, Сайрамского, Тюлькубасского районов и города Арыс. Теперь сельчанам не придется ездить в областной центр – высококвалифицированную помощь они смогут получить здесь. Современное оборудование и квалифицированные кадры позволят обеспечить безопасность матери и ребенка, что даст мощный импульс улучшению демографической ситуации в регионе, – отметил Н. Кушеров.

Новый перинатальный центр будет соответствовать международным стандартам и оснащён современным медицинским оборудованием. Здесь планируется оказывать высокотехнологичную помощь беременным женщинам, роженицам и новорождённым на областном уровне. Реализация проекта позволит снизить нагрузку на действующие медицинские учреждения и повысить уровень безопасности матери и ребенка.
Общая площадь здания составит более 34 тысяч квадратных метров, площадь застройки – свыше 12 тысяч квадратных метров. Площадь земельного участка – 8 гектаров.

Проект перинатального центра направлен на системное укрепление системы здравоохранения региона, улучшение демографических показателей и обеспечение равного доступа к качественной медицинской помощи для жителей сельской местности.

ҚРКФ ТӨРАҒАСЫ: «ЖАҢА КОНСТИТУЦИЯ – АДАМ ҚҰНДЫЛЫҒЫ ЖҮЙЕДЕН ЖОҒАРЫ ТҰРАТЫН ЗАҢ»

Сәрсенбі күні, 4 ақпанда, Қазақстан Республикасы Кәсіподақтар федерациясының Төрағасы, Конституциялық комиссияның мүшесі Сатыбалды Дәулеталиннің жетекшілігімен Қазақстанның жаңа Конституциясы жобасын талқылау бойынша кездесу өтті. Іс-шараға ҚРКФ қызметкерлері мен Қазақстанның барлық өңірлеріндегі Аумақтық кәсіподақтар бірлестіктерінің басшылары мен өкілдері қатысты.

Іс-шараны аша отырып, ҚРКФ Төрағасы елде жүргізіліп жатқан конституциялық реформаның тарихи маңыздылығын атап өтті.

«Біздің елімізде ауқымды қоғамдық-саяси өзгерістер жүріп жатыр, олардың бастауы Мемлекет басшысының өткен жылғы Қазақстан халқына Жолдауында қаланды. 2025 жылдың қазан айынан бастап арнайы комиссия парламенттік реформа бойынша жұмыс істеді, қазір бұл жұмыс конституциялық комиссия шеңберінде жалғасуда. Осы кезең ішінде конституциялық реформа бойынша саяси партиялардан, қоғамдық бірлестіктерден және ел азаматтарынан 2000-ға жуық ұсыныс түсті. Қарау ашық форматта өтуде. 30 қаңтарда Конституция жобасы жарияланып, қоғамда кеңінен талқыланды. Біздің бүгінгі талқылауымыз – бұл революция да, кенеттен жасалған демократиялық секіріс те емес. Бұл — көптеген мәселелердің тек бір ғана шешім қабылдау орталығына тәуелді болуынан құтылу әрекеті. Бұл жұмысшы, мұғалім, дәрігер мен кенші үшін неліктен маңызды? Себебі, билік тек бір адамға ғана бағынуды қойған жерде ортақ ережелер орнайды. Ал ережелер бар жерде еңбек адамының өз дауысын естіртуге заңды құқығы пайда болады», – деді Сатыбалды Дәулеталин.

Конституция жобасының негізгі ережелерін ҚРКФ Төрағасының орынбасары Нұрлан Өтешев таныстырды. Ол жобада көрініс тапқан биліктің саяси, халықаралық құқықтағы, цифрлық дәуірдегі құқықтар мен отбасылық құндылықтардағы өзгерістерге, азаматтардың құқықтары мен бостандықтары, соның ішінде еңбек ету құқығы мәселелеріне егжей-тегжейлі тоқталып өтті.

«Қолданыстағы Конституцияда «еңбек ету бостандығы» бекітілген, ал жаңа жобада – «еңбек ету құқығы» деп көрсетілген. Бұл екеуінің айырмашылығы үлкен. Еңбек ету бостандығы дегеніміз — ешкім жауапкершілік алмайтын жай ғана мүмкіндік екенін түсінуіміз керек. Ал Конституциядағы еңбек ету құқығы — мемлекеттің халықты жұмыспен қамтамасыз етуге тікелей жауапты болатынын білдіреді», – деп түсіндірді Нұрлан Өтешев.

Талқылау кезінде өңірлердегі әріптестер Негізгі заңның ұсынылған баптары туралы ойларын айтып, сұрақтарын қойды.

Астана қаласы Кәсіподақ орталығының төрағасы Төлеген Күнәділов Конституция жобасын талқылаудың ашық жүріп жатқанына тоқталды.

«Қазақстан тарихында тұңғыш рет Негізгі заңның жобасы ашық талқыланып жатыр. Әрбір азаматтың Конституцияға өз ұсынысын қосуға мүмкіндігі бар. Бұл халық пікірінің қазір өте маңызды екенін көрсетеді», – деді Төлеген Күнәділов.

Алматы қаласы Кәсіподақ орталығының төрайымы Зәуреш Өмірбаева, Шымкент қаласы Кәсіподақ орталығының төрағасы Бауыржан Әлтеев және Қызылорда облысы Кәсіподақ орталығының төрағасы Мақсұт Нәлібаев бұл реформалардың ел болашағы үшін маңызы зор екенін айтты.

«Кәсіподақтар федерациясының конституциялық комиссия жұмысына қатысуы — еңбекшілердің мүддесін қорғайтын мықты, құқықтық мемлекет құруға қосылған үлес», – деді Зәуреш Өмірбаева.

«Конституция жобасы қарапайым адамның мүддесіне арналған. Онда адамның қадір-қасиетін қорғауға кепілдік беретін негізгі құқықтар жазылған», – деп ой бөлісті Бауыржан Әлтеев.

«Жобада алғаш рет мемлекеттің жұмысшы алдындағы міндеттері нақтыланған: қауіпсіз әрі таза еңбек жағдайы, ешқандай кемсітусіз лайықты жалақы алу және заңды әлеуметтік көмек алу құқығы бекітілген. Бұл — жобаның басты артықшылығы», – деді ҚРКФ бас техникалық инспекторы Марат Имаш.

Қостанай облысы Кәсіподақ орталығының төрайымы Ирина Аронова заң шығару бастамасына кімдер ие болатынын сұрады. Солтүстік Қазақстан облысы Кәсіподақ орталығының төрағасы Ерік Нұрақаев әлеуметтік серіктестердің бірлесіп жұмыс істеу мәселесін көтерді.

Сұрақтарға жауап бере отырып, ҚР Кәсіподақтар федерациясының Төрағасы Сатыбалды Дәулеталин жобаның ең маңызды тұстарын атап өтті.

«Жаңа Конституция — бұл мемлекетті басқарудың жаңа жүйесін құратын және қарапайым азаматты қорғауға бағытталған жаңа қоғамдық келісім. Бұл жобаның негізі — адам. Онда өмір сүру, еңбек ету құқығы мен адам бостандығы нақты жазылған. Ережелер анық болса, еңбек адамының дауысы естіледі және ол әділдікке қол жеткізе алады. Жаңа Конституция — адам құндылығы жүйеден жоғары тұратын заң», – деді ҚРКФ Төрағасы.

 

Заң шығару бастамасына тоқталған Сатыбалды Дәулеталин, енді бұл құқыққа Президент, Үкімет және Парламенттен бөлек, төртінші субъект — Халық кеңесі ие болатынын айтты.

«Халық кеңесі арқылы кәсіподақтар заңдарды әзірлеуге және маңызды шешімдерге тікелей әсер ете алады. Бұл — біз пайдалануымыз керек үлкен мүмкіндік», – деді ол және Ұлттық құрылтай арқылы шешілген мәселелерді мысалға келтірді.

«Көп жылдар бойы Үкіметпен келісе алмаған «Лайықты еңбек бағдарламасы» тек Құрылтайда айтылғаннан кейін ғана алға жылжыды. Президенттің тапсырмасымен біз арнайы Жол картасын бекіттік. Енді Лайықты еңбек ұлттық бағдарламасын қабылдауға жақынбыз. Тағы бір маңызды іс — 131-ші Конвенцияны (ең төменгі жалақы туралы) ратификациялау. Бұл мәселені тәуелсіздік алғалы бері көтеріп келеміз, тек Құрылтайдан кейін ғана Президент тиісті Жарлыққа қол қойды. Бұл жұмысшылардың жағдайын жақсартуға жасалған үлкен қадам. Сондықтан Халық кеңесі сияқты органдардың Конституцияда болуы өте маңызды. Бұл кәсіподақтардың рөлін күшейтіп, қоғамдық бақылауды жаңа деңгейге көтереді», – деді ҚРКФ Төрағасы.

Жалпы, Сатыбалды Дәулеталин Негізгі заңның кез келген мемлекет үшін қасиетті «Тәуелсіздік» пен «Егемендік» ұғымдарын нығайтатынын айтты. Конституцияның Кіріспесінде алғаш рет Қазақстан халқының Ұлы Дала өркениетінің мұрагері және бес мың жылдық мемлекеттілік тарихының жалғастырушысы екені нақты жазылған.

Жиын соңында Сатыбалды Дәулеталин әр азаматты Конституция жобасымен мұқият танысуға шақырды және кәсіподақ басшыларына бұл жұмысты еңбек ұжымдарында белсенді жүргізуді тапсырды.

«Конституция қабылданған күннен емес, адамдар сол заңмен өмір сүрген күннен бастап жұмыс істейді. Бұл — ең қиын кезең. Негізгі заңның еңбек адамы үшін шынайы қорған болатыны немесе жай ғана қағаз болып қалатыны осыған байланысты. Конституция әркімге қатысты, сондықтан бейжай қалуға болмайды. Реформалар сәтті болуы үшін әрқайсымыз оның мәнін түсінуіміз керек», – деп түйіндеді ҚРКФ Төрағасы.

Жеті әскер спортшысы Италияда өтетін қысқы Олимпиадада ел намысын қорғайды

2026 жылдың 6–22 ақпаны аралығында Миланда Қорғаныс министрлігі Армия орталық спорт клубының әскери қызметшілері Қысқы Олимпиада ойындарында Қазақстанның атынан сайысқа түседі.

Ұлттық құраманың қатарына республикалық және халықаралық деңгейлерде айтарлықтай жетістіктері бар жеті армия спортшысы – биатлоншылар мен шаңғышылар кірді.

Биатлон жарысында ефрейтор Владислав Киреев – спринтте 2025 жылғы Қысқы Азия ойындарының чемпионы, Азиада-2025 ерлер эстафетасының күміс жүлдегері, Азия чемпионатының алтын және қола медальдарының иегері сынға түседі. Әлем Кубогы маусымында ол қазақстандық биатлоншылар арасында үздік нәтиже көрсетіп, кезеңдердің бірінде үздік 20 спортшының қатарына кірген болатын.

Бұдан өзге ел намысын қорғайтындар сапында 2025 жылғы Қысқы Азия ойындарының күміс жүлдегері, Дүниежүзілік Универсиаданың екі дүркін күміс жүлдегері, халықаралық дәрежедегі спорт шебері Әсет Дүйсенов; «Азия балалары» Халықаралық жасөспірімдер жарыстарының қола жүлдегері, халықаралық дәрежедегі спорт шебері Айша Рақышева; IBU кубогы кезеңдерінің бірнеше дүркін қатысушысы Милана Генева да бар.

Ұлттық команда үшін шаңғы жарыстарында Дүниежүзілік Универсиаданың қола жүлдегері, 2022 жылғы Олимпиада ойындарының қатысушысы, 2025 жылғы Қысқы Азия ойындары эстафетасының күміс жүлдегері Надежда Степашкина; халықаралық дәрежедегі спорт шебері, 2025 жылғы Азия ойындарының күміс жүлдегері, Дүниежүзілік Универсиаданың екі дүркін қола жүлдегері, 2022 жылғы Олимпиада ойындарының қатысушысы Ксения Шалыгина; шаңғы жарысы бойынша Қазақстан Кубогының жеңімпазы, ұлттық және халықаралық жарыстардың бірнеше дүркін жүлдегері Анна Мельник бағын сынайды.

Әскер спортшыларының Олимпиада ойындарына қатысуы көп жылғы тынымсыз әрі жүйелі еңбекпен келген дйындықтың, темірдей тәртіп пен кәсіби деңгейдің жоғары нәтижесі екені сөзсіз.

Жетісай ауданының жалпы өңірлік өнім көлемі 83,6 млрд теңгеге артқан

Жетісай ауданының жалпы өңірлік өнім көлемі былтыр 267,2 млрд теңгені құрап, алдыңғы жылмен салыстырғанда 83,6 млрд теңгеге артқан. Ал, ауыл шаруашылығы саласындағы өнім көлемі жыл қорытындысымен 119,4 млрд теңгеге жетсе, өнеркәсіп өнімінің көлемі – 45,8 млрд теңгені құрады. Бұл туралы брифингте Жетісай ауданының әкімі Серік Мамытов мәлімдеді.
«Жетісай ауданында қазіргі таңда 12 инвестициялық жоба іске асырылуда. Бүгінде Асықата кентінен 59 гектар аумақта «Жетісай» индустриялық аймағы құрылып, инфрақұрылым жүйелерімен толық қамтылды. Аталған аймақта биыл жалпы құны 45 млрд теңгеден астам 12 инвестициялық жобаның құрылысы жүреді. Аталған жобалардың қатарында жалпы құны 15,3 млрд теңгеге жуық «АГРО СҮТ» ЖШС-ң жылына 3 мың тонна сүт өңдейтін зауыт, құны 13,6 млрд теңгеге «TST JETYSAY TEXTIL» ЖШС-ң жылына 7,5 мың тонна жіп өндіретін фабрика, сондай-ақ жылына 50 мың тонна мақта өңдейтін өндіріс орындары бар. Негізгі капиталға бағытталған инвестиция көлемі 2024 жылы 39,5 млрд теңге болса, 2025 жылы ауданға 46,8 млрд теңге инвестиция тартылды. Өсім 118,4%-ды құрады», – деді аудан басшысы.
Жалпы аудан экономикасының басым бөлігін ауыл шаруашылығы саласы құрайды. Агроөнеркәсіптік кешенін дамыту бағытында 10 мыңға жуық шаруа қожалық қызмет атқарады. Өткен жылы 79,3 мың гектар жерге ауыл шаруашылығы дақылдары егілген. Өнім көлемін ұлғайту мақсатында 321 шаруа қожалық иелері 1 500 гектар жерден екі рет өнім алу жобасын іске асырған. Ауданда 783 канал мен 217 қашыртқы егістік алқаптарға су жеткізеді. Өткен жылы ауданда 5 646 гектар аумаққа тамшылатып суғару технологиясы ендірілген.
«Ауданда «Келешек мектептері» бағдарламасы аясында 3 мектеп салынды. 2024 жылы Асықата кентіндегі 900 орындық, 2025 жылы Ынтымақ ауылдық округіндегі 600 орындық мектептердің құрылысы аяқталып пайдалануға берілді. Ал, Жетісай қаласынан 1 500 орындық мектеп құрылысы аяқталуда. Сонымен қатар, соңғы 3 жылда 240 тұрғынға баспана табысталды. Бұдан бөлек, жеке инвестор есебінен 32 пәтерлі 2 несиелік тұрғын үйдің (жалпы 64 пәтер) құрылысы аяқталды. Инфрақұрылыммен қамту бойынша ауданда 105 елді мекеннің 92-сі табиғи газ жүйесімен қамтылған (87,6 %). Соңғы үш жылды салыстырғанда елді мекендердің табиғи газбен қамтылуы 34,2%-ға артқан.
Ұлттық қор, облыстық және жергілікті бюджет есебінен соңғы 3 жылда ұзындығы 183 шақырымды құрайтын жол орта жөндеуден өтті. Бүгінгі күнге аудандық маңызы бар жолдардың жақсы және қанағаттанарлық жағдайы 84,4%-ды құрап отыр. Биыл ұзындығы 43,1 шақырымды құрайтын 56 көше орташа жөндеуден өтетін болады. Бүгінде қала, кент және ауылдық округтерге қарасты 105 елді мекен толық орталықтандырылған ауыз су құбырымен қамтылған. Аудан электр қуатымен де толық қамтамасыз етілген. Денсаулық сақтау саласында өткен жылы 1 дәрігерлік амбулатория, 6 фельдшерлік-акушерлік пункт жаңадан салынып пайдалануға берілді. Асықата кентінен және Жаңаауыл ауылдық округінен жеке инвестор есебінен медициналық орталықтар салынды» – деді Серік Үсенұлы.

Конституциясының жаңа жобасын талқыланды

Бүгін «Ақ жол» демократиялық партиясының Орталық кеңсесінде Ұлттық кеңес президиумы мен партияның парламенттік фракциясының бірлескен отырысы өтті. Отырысқа «Ақ жол» Демпартиясынан барлық деңгейдегі мәслихат депутаттары қатысты. Сәрсенбіге жоспарланған Демпартия Ұлттық кеңесінің пленумы қарсаңында қатысушылар Республика Конституциясының жаңа жобасын талқылап, Пленумға ұсынылатын ортақ ұстанымды қалыптастырды.

Отырыста партияның парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобы құрамындағы және Конституциялық комиссиядағы жұмыстары, сондай-ақ Қызылордада өткен Құрылтайдың нәтижелері баяндалды.

Тек парламенттік реформа бойынша e-Gov және e-Otinish арналары арқылы азаматтар мен қоғамдық бірлестіктерден 600-ден астам ұсыныс түскені, ал конституциялық реформа бойынша 1600-ден астам ұсыныс мемлекеттік кеңесші Е. Қариннің жанындағы Парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобына жолданғаны атап өтілді. «Ақ жол» Демократиялық партиясы жұмыс тобына 50-ден астам ұсыныс жолдаған. Конституциялық комиссия жұмысы басталғалы еліміздің түкпір-түкпірінен азаматтар мен ұйымдардан 2000-нан астам өтініш келіп түскені көрсетілді. Осылайша, Конституция жобасы «бір аптада» дайындалды деген пікірлер негізсіз деп бағаланды: талқылауға ұсынылған құжат – жұмыс топтарының жүздеген мүшесі мен мыңдаған азаматтардың ұжымдық еңбегінің нәтижесі.

Талқылауға Парламент Мәжілісінің депутаттары Қазыбек Иса, Серік Ерубаев, Олжас Нұралдинов, сондай-ақ онлайн режимде өңірлерден ақжолдық депутаттар қатысты: Алматы облыстық мәслихатының депутаты Сергей Горяной, Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының депутаты Евгений Кинцель, Жамбыл облыстық мәслихатының депутаттары — «Ақ жол» Демпартиясы филиалының төрағасы Мұханбеталы Шалқарбеков пен Руслан Мырқалықов, Алматы қаласы бойынша «Ақ жол» Демпартиясы филиалы төрағасының орынбасары, кәсіпкер Асхат Қабашев, сондай-ақ кәсіпкер, Ұлытау облысы бойынша партия филиалының төрағасы Алибек Исин.


Талқылау қызығушылықпен өтті, жалпы жобаға, сондай-ақ жаңа Конституцияның бірқатар тұжырымдамалық шешімдеріне (бір палаталы Парламентке көшу, партиялық тізімдер, ұлттық мемлекеттіліктің сабақтастығы және т.б.) қолдау білдірілді.

Қазыбек Иса өз сөзінде Жаңа Конституцияда ұлттық мүдделер мен құндылықтарға ерекше назар аударылғанын, оның ішінде егемендікті қорғау, мемлекеттің унитарлық сипаты мен аумақтың бөлінбейтіндігі, мемлекеттің зайырлы сипаты, отбасы мен неке ұғымының жаңа анықтамасы сияқты ережелер қамтылғанын атап өтті. Ол Халық Кеңесін ең жоғары консультативтік орган ретінде бекітудің, сондай-ақ саяси жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ететін элемент ретінде вице-президент институтын енгізудің маңыздылығын ерекше атап көрсетті.

Барлық сөз сөйлегендер бір палаталы парламент, партиялық тізімдер бойынша сайлау және мемлекеттіліктің ұлттық сипаты жөніндегі ұсыныстар көптеген жылдар бойы «Ақ жол» Демократиялық партиясы тарапынан жарияланып, қорғалып келгенін атап өтті. Сондықтан Конституция жобасындағы бұл шешімдер партия басымдықтарына сәйкес қолдау тапты.

Сонымен қатар, жекелеген ескертулер айтылды. Евгений Кинцель бір құқық бұзушылық үшін адамды екі рет жазалауға болмайтыны туралы нормаға назар аударып, құқық бұзушылық тек жеке тұлғалар ғана емес, заңды тұлғалар да жасай алатынын атап өтті. Бұл ұсыныс кәсіпкерлерге қатысты маңызды деп саналды. Осыған байланысты нормада «тұлғалар» деп, жеке және заңды тұлғаларды қоса көрсетуді ұсынды.

Шыңғыс Риаханов Конституцияға инвестициялық тартымдылық пен бизнес-климатты жақсарту қағидаттарын енгізу қажет деп санайды. Бұл және басқа да редакциялық сипаттағы ұсыныстар Конституциялық комиссияның хатшылығына жолданады.

Пікірталастың қорытындысында Жаңа Конституцияның преамбулы тарихи сабақтастық қағидатына сүйене отырып, мемлекеттіліктің дұрыс бастауын айқындайтыны атап өтілді. Бұған дейін Қазақстан тәуелсіздігінің тарихын тек 1991 жылдан бастауға талпыныстар болған. 2016 жылы Білім министрлігі «Қазақстан тарихы» пәнінен бұрынғы тарихи кезеңдерді алып тастауды ұсынған кезде «Ақ жол» фракциясы бұл бастаманы қолдамай, мемлекеттіліктің мыңжылдық тамырлары – Алтын Орда мен Қазақ хандығын қамтитынын ескертті (https://akzhol.kz/kk/initiated-bills/migrated_3391). Нәтижесінде бастама қабылданбады. Жаңа Конституцияда тарихи сабақтастық қағидаты негізгі ұстанымдардың бірі ретінде бекітілген.

Парламент атауына қатысты мәселе парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобында талқыланған кезде, Ұлы даланың дала демократиясы дәстүрлеріне сүйене отырып, бұл атауды қолдануды тек «Ақ жол» Демпартиясы қолдағаны атап өтілді.

Сөз бостандығы нормасына қатысты пікірталаста Мәжілістегі әріптес Снежанна Имашева сөз бостандығы азаматтардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтірмеуі тиіс деген талапты бекітуді ұсынғаны айтылды. Партия бұл ұстанымды қолдайды, өйткені өткір пікірталастар дәлелдерге негізделуі тиіс және жеке басқа қатысты қорлауға жол берілмеуі керек.

Азаматтардың дербес деректерін қорғау, жеке меншік институтын, соның ішінде банк құпиясын қорғау мәселелері де талқыланды. 2025 жылғы қазанда бұл мәселе бойынша депутаттық сауал жолданғанын еске салды (https://akzhol.kz/kk/initiated-bills/memorgandard-bank-piiasn-bzu-zhnnde-talab-zasz). Банк операциялары, шоттар және қаржылық активтер жеке меншіктің ажырамас бөлігі болып табылады және Конституциямен қорғалуы тиіс.

Әр түрлі ерекше аумақтардың мәртебесіне қатысты пікірталастарға да тоқталып, олардың тәуелсіздік пен аумақтық тұтастыққа қатер төндірмейтіні, немесе бұл түсінбеушіліктен туындағаны, немесе әдейі арандатушылық екенін атап өтті. Бұл аумақтарда қолданыстағы заңнамада реттелмеген технологиялық жаңашылдықтар енгізіледі. Мысал ретінде АХҚО тәжірибесі келтірілді, онда ерекше құқықтық режим арқасында көптеген финтех-жобалар тартылды. 2018 жылы Қазақстанда криптовалюталардың айналымы мен реттелу қажеттілігі депутаттық сауал арқылы көтерілген, алайда сол кезде Ұлттық банк олардың айналымына тыйым салған. Соның салдарынан Қазақстан заманауи қаржы технологияларын дамытуда шамамен сегіз жылға артта қалды.

Сол сияқты Алатау аумағы да ерекше мәртебеге лайық, өйткені онда урбанистика, инфрақұрылым және инновациялар саласындағы жаңа технологияларды дамыту жоспарланған. Партияда пилотсыз ұшу жүйелерінің таныстырылымы өткен (Көлсай, Шарын шатқалы және басқа туристік нысандарды дамытуға арналған) (https://akzhol.kz/kk/blog/azhol-dempartiiasn-ortal-kesesnde-azastan-respublikasnda-pilotsz-aviaciial-zhjelerd-damtu-tarbnda-dgelek-stel-tt). Сарапшылардың бағалауынша, әлемде жыл сайын 3000-нан астам жаңа тауар мен технология түрі пайда болады, оларды жалпы заңнама аясында жедел реттеу өте қиын. Сондықтан елдің алдыңғы қатарлы технологиялармен бір толқында дамуына мүмкіндік беретін эксперименттік аумақтар қажет.

Ерекше аймақтар туралы норма Республика тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығына қойылатын талаптардың өзгермейтіндігін қамтамасыз етеді.

Қызу талқылау нәтижесінде Парламенттегі және жергілікті мәслихаттардағы «Ақ жол» Демократиялық партиясының депутаттық фракциялары атынан партияның алдағы пленумында Ұлттық кеңеске Жаңа Конституция жобасын қолдауды және референдумға дайындық кезеңінде оны түсіндіру жұмыстарына барынша белсенді қатысуды ұсыну туралы шешім қабылданды.

ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДА ЗАҢСЫЗ АЙНАЛЫМНАН 1 ТОННАДАН АСТАМ ЕСІРТКІ ЗАТТАРЫ ТӘРКІЛЕНДІ

Түркістан облыстық есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасының қызметкерлері есірткінің заңсыз айналымына қатысты 425 дерек анықтады. Оның ішінде6 131-і қылмыс, 294-і теріс қылықты құқық бұзушылықтар. Бұл туралы Түркістан облысы полиция департаменті басшысының орынбасары Бауыржан Зиятаев мәлімдеді.

“Облыс аумағында есірткіні заңсыз егу бойынша 65 дерек анықталса, 43 есірткі сату дерегі тіркелді. Заңсыз айналымнан 1 тоннадан астам есірткі заттары тәркіленіп алынды. Сондай-ақ, аса ірі көлемде есірткіні сақтау бойынша 19 дерек анықталса, облыс аумағында 2 ұйымдасқан қылмыстық топ құрықталды. Интернет арқылы синтетикалық есірткілердің таралуына жол бермеу мақсатында күнделікті мониторинг жұмыстары жүргізілуде. Нәтижесінде 1 382 ақпараттық сайт бұғатталды. Прокуратура органдарымен бірлесіп электронды банктік есепшоттарға жүргізілген мониторинг нәтижесінде есірткі сатумен айналысуы мүмкін 1 761 банк карталары анықталды. “Антифрод” бағдарламасы арқылы олардың айналымына шектеу қойылды. Ал, кинологиялық қызмет орталығы арқылы 50 қылмыс ашылды» – деді спикер.

Биыл 1 маусым мен 31 қазан аралығында “Қарасора-2025” республикалық жедел профилактикалық іс-шарасы бойынша құзырлы органдармен бірлесіп 18 мобильді топ құрылған. Арнайы топға 241 қызметкер жұмылдырылып, 55 қызметтік автокөлік пен 2 дана ұшу аппаратымен қамтамасыз етілген. Іс-шараның 4-кезеңінде есірткінің заңсыз айналымынан жалпы 202 есірткі құқық бұзушылықтары анықталып, 2 ұйымдасқан топ құрықталды. Тікұшақпен барлау жұмыстарының нәтижесінде Шардара ауданының аумағынан 3 есірткі алқабы табылды. Сондай-ақ, жедел іздестіру шараларының нәтижесінде Созақ ауданының таулы аймағында есірткі егудің ірі плантациясы анықталып, Қызылорда облысының екі азаматы және Шымкент қаласының бір тұрғыны қылмыс орнында құрықталған. Оқиға орнынан 829 түп қарасора, 2 352 түп көкнар есірткі өсімдіктері мен тіркелмеген қару тәркіленді. Сараптама қорытындысы бойынша есірткінің жалпы салмағы 700 килограмды құрап, аталған дерек бойынша есірткі затын аса ірі көлемде сақтаған 5 тұлға қамауға алынған.

№KZ89VPY00063999 Куәлік нөмірі

Lost your password? Please enter your email address. You will receive mail with link to set new password.

Exit mobile version