Сайрам ауданының әкімі Оразалиев Мадияр Мұхтарұлының төрағалығымен Қазақстан Республикасы Құрылтайына өтетін сайлауға дайындық барысына арналған мәжіліс өтті. Жиын барысында алдағы саяси науқанды аудан көлемінде жоғары деңгейде ұйымдастыру, сайлау учаскелерінің толық дайындығын қамтамасыз ету, азаматтардың дауыс беруіне қолайлы жағдай жасау және тұрғындарға қажетті ақпаратты уақытылы жеткізу мәселелері кеңінен талқыланды. Мәжілістің негізгі мақсаты – сайлау процесіне дайындықтың қазіргі жай-күйін саралап, әрбір сайлау учаскесінде атқарылуы тиіс жұмыстарды нақтылау және жауапты мекемелердің өзара іс-қимылын күшейту. Аудан аумағындағы сайлау учаскелерінің дайындығы бірнеше бағыт бойынша қаралып, ұйымдастыру жұмыстарының сапасына ерекше мән берілді.

Жиында ең алдымен сайлау учаскелерінің материалдық-техникалық жағдайы сөз болды. Дауыс беру процесінің қалыпты өтуі үшін әрбір учаскеде қажетті құрал-жабдықтардың толық болуы, жиһаздардың талапқа сай орналасуы, жарықтандыру жүйесінің жұмыс істеуі және электр энергиясының үздіксіз берілуі маңызды екені айтылды. Сонымен бірге сайлау учаскелерінде азаматтарды қабылдауға және олардың дауыс беруіне қажетті жағдайлардың жасалуы назарға алынды. Сайлау учаскелерінің орналасқан ғимараттарының жалпы жағдайы да пысықталды. Атап айтқанда, ғимараттардың ішкі және сыртқы аумағының ретке келтірілуі, кіріп-шығу жолдарының қолжетімді болуы, ақпараттық стендтердің талапқа сай орналастырылуы және сайлаушылар үшін бағыт-бағдар беретін мәліметтердің анық көрсетілуі қажет екені атап өтілді.

Бұдан бөлек, дауыс беру орындарының қауіпсіздігіне айрықша көңіл бөлінді. Сайлау учаскелерінде қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету, төтенше жағдайлардың алдын алу, өрт қауіпсіздігі талаптарын сақтау және электр жүйелерінің жарамдылығын тексеру бойынша тиісті жұмыстар жүргізілуі тиіс. Бұл бағыттағы шаралар сайлау күні ғана емес, оған дейінгі дайындық кезеңінде де тұрақты бақылауда болуы қажет. Жиын барысында азаматтардың сайлау учаскелеріне кедергісіз келіп, өз таңдауын еркін білдіруіне жағдай жасау мәселесі де жан-жақты қаралды. Әсіресе, егде жастағы тұрғындарға, мүмкіндігі шектеулі азаматтарға және қосымша қолдауды қажет ететін азаматтарға қолайлы орта қалыптастырудың маңыздылығы айтылды. Осыған байланысты сайлау учаскелерінің кіреберістері, қозғалыс жолдары және дауыс беру орындары азаматтарға барынша ыңғайлы болуы қажеттігі ескертілді.

Аудан әкімі Мадияр Мұхтарұлы сайлау учаскелерінің дайындығын тек қағаз жүзінде емес, іс жүзінде қамтамасыз ету керектігін атап өтті. Оның айтуынша, сайлау күні қандай да бір ұйымдастырушылық мәселенің туындауына жол бермеу үшін барлық жұмыстар алдын ала жүргізілуі керек. Әрбір жауапты басшы өзіне бекітілген бағыт бойынша нақты жұмыстарды ұйымдастырып, анықталған кемшіліктерді уақытылы жоюы қажет.

«Құрылтай сайлауы – еліміздегі маңызды саяси науқан. Сондықтан әрбір сайлау учаскесінің дайындығы тиісті деңгейде болуы керек. Тұрғындарға қолайлы жағдай жасап, сайлау процесінің заң талаптарына сай әрі ұйымдасқан түрде өтуін қамтамасыз ету – басты міндет. Азаматтардың дауыс беруіне кедергі келтіретін кез келген мәселе алдын ала анықталып, дер кезінде шешілуі тиіс», – деді аудан әкімі.

Мәжілісте тұрғындарды ақпараттандыру мәселесіне де басымдық берілді. Сайлау учаскесінің нөмірі мен орналасқан жері, жұмыс тәртібі және дауыс беру процесіне қатысты қажетті ақпарат тұрғындарға түсінікті тілде әрі уақытылы жеткізілуі қажет. Бұл ретте ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын елді мекендерде күшейтіп, азаматтардың өз учаскесін алдын ала анықтап алуына мүмкіндік жасау қажеттігі айтылды. Ақпараттандыру барысында тұрғындарға сайлау процесінің тәртібін дұрыс түсіндіру, азаматтардың сұрақтарына жауап беру және ресми мәліметтерді нақты дереккөздер арқылы тарату маңызды. Себебі сайлау процесіне қатысты ақпараттың уақтылы әрі дұрыс берілуі азаматтардың белсенділігіне және ұйымдастыру жұмыстарының сапасына тікелей әсер етеді.

Сонымен қатар, сайлау комиссиялары мүшелерінің дайындық деңгейі де назардан тыс қалмады. Комиссия мүшелерінің өз міндеттерін нақты білуі, дауыс беру рәсімдерін белгіленген тәртіппен жүргізуі және сайлаушылармен жұмыс барысында заң талаптарын қатаң сақтауы қажеттігі айтылды. Сайлау күні туындауы ықтимал түрлі жағдайларға дайын болу үшін ұйымдастырушылық мәселелерді алдын ала пысықтау тапсырылды. Мәжілісте сайлау учаскелерін қажетті кеңсе құралдарымен, байланыс құралдарымен және басқа да қажетті жабдықтармен қамтамасыз ету жайы да талқыланды. Әрбір учаскеде жұмыс процесіне қажетті құралдардың жеткілікті болуы, олардың жарамдылығы мен орналасу тәртібі алдын ала тексерілуі тиіс.

Сайлау – азаматтардың ел өміріне қатысты маңызды мәселелер бойынша өз ұстанымын білдіруіне мүмкіндік беретін қоғамдық-саяси шара. Сондықтан оны сапалы ұйымдастыру жергілікті атқарушы органдардың, сайлау комиссияларының, құқық қорғау органдарының және басқа да жауапты мекемелердің үйлесімді жұмысын талап етеді. Осыған байланысты аудан аумағында сайлауға дайындық кезінде барлық тиісті құрылымдардың өзара байланыста жұмыс істеуі маңызды. Жиын барысында елді мекендердегі жағдайды тұрақты бақылауда ұстау, сайлау учаскелерінің дайындығына қатысты анықталған мәселелерді жедел шешу және белгіленген жұмыстардың орындалу мерзімдерін сақтау қажеттігі айтылды. Әрбір бағыт бойынша жауапты тұлғаларға нақты тапсырмалар беріліп, олардың орындалуын бақылау міндеттелді.

Аудан әкімі сайлау учаскелерінде тұрғындарға барынша қолайлы жағдай жасалуы керектігін тағы бір мәрте атап өтті. Сайлаушылардың дауыс беру кезінде кез келген кедергіге тап болмауы, қажетті ақпаратты еркін алуы және учаскелердің ұйымдастырушылық тұрғыдан толық дайын болуы – негізгі талаптардың бірі екені жеткізілді. Сондай-ақ қауіпсіздік шараларын қамтамасыз етуге ерекше жауапкершілікпен қарау қажеттігі айтылды. Сайлау учаскелеріндегі қоғамдық тәртіпті сақтау, ғимараттардың қауіпсіздігін тексеру, өрт қауіпсіздігі талаптарын орындау және төтенше жағдайларға дайындық деңгейін қамтамасыз ету бойынша жұмыстар тиісті мекемелермен бірлесіп жүргізілуі тиіс.

Мәжіліс қорытындысында аудан аумағындағы барлық сайлау учаскелерінің дайындығын белгіленген талаптарға сәйкес аяқтау, материалдық-техникалық қамтамасыз ету жұмыстарын толықтыру, қауіпсіздік шараларын күшейту және тұрғындар арасында ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүйелі түрде жүргізу жөнінде тапсырмалар берілді. Жауапты мекемелерге сайлау күніне дейін қалған уақытты тиімді пайдаланып, барлық ұйымдастырушылық мәселелерді кезең-кезеңімен шешу міндеттелді. Сонымен бірге әрбір сайлау учаскесінің дайындық жағдайы тұрақты бақылауда болып, қажет болған жағдайда қосымша шаралар қабылданатыны айтылды.

Осылайша, аудан көлемінде Қазақстан Республикасы Құрылтайына өтетін сайлауға дайындық жұмыстары жоспарлы түрде жалғасуда. Алдағы кезеңде басты назар сайлау учаскелерінің толық әзірлігіне, азаматтардың дауыс беруіне қажетті жағдай жасауға, қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және тұрғындарға нақты ақпарат жеткізуге бағытталмақ. Сайлау процесінің заң талаптарына сай әрі ұйымдасқан түрде өтуі – барлық жауапты құрылымдарға ортақ міндет. Сондықтан аудан бойынша дайындық жұмыстарының сапалы атқарылуы, өзара үйлесімділіктің сақталуы және тұрғындардың құқықтарын қамтамасыз ету мәселелері алдағы күндері де басты назарда болады.

Сауран ауданы, Ескі Иқан ауылдық округінде қоғамдық тәртіпті сақтау, құқықбұзушылықтың алдын алу және тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында кезекті түнгі рейдтік іс-шара өткізілді. Алдын алу бағытындағы жұмысқа аудандық ішкі саясат бөлімі, полиция қызметкерлері, Жастар ресурстық орталығының өкілдері мен ерікті жастар қатысты.

Түнгі рейдке Сауран аудандық ішкі саясат бөлімінің басшысы М.Қалеке, Сауран аудандық полиция басқармасының аға қызмет инспекторы, полиция капитаны А.Сыздықов, полиция капитаны Т.Онбаев, аудандық Жастар ресурстық орталығы басшысының орынбасары Ж.Құрбанәлі және ерікті жастар жұмылдырылды.

Іс-шара барысында ауыл аумағындағы қоғамдық орындар мен жастар көп шоғырланатын орындар бақылауға алынып, тұрғындармен профилактикалық түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Рейдтің негізгі бағыты – құқықбұзушылықтың алдын алу ғана емес, азаматтарға заң талаптарын сақтау қажеттігін түсіндіру және қауіпсіз орта қалыптастыру. Әсіресе кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігіне басымдық берілді. Түнгі уақытта жасөспірімдердің ата-анасының немесе заңды өкілдерінің қарауынсыз жүруінің алдын алу мақсатында түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Жастарға қоғамдық орындарда тәртіп сақтау, күмәнді ортадан аулақ болу, құқықбұзушылыққа жол бермеу жөнінде ескертілді.

Сонымен қатар жасөспірімдер арасында есірткі заттарының таралуы мен қолданылуының алдын алу мәселесі де назардан тыс қалмады. Жастарға есірткінің адам өмірі мен денсаулығына тигізетін кері әсері, оның құқықтық салдары түсіндірілді. Күмәнді ұсыныстарға ермеу, бейтаныс адамдардан зат қабылдамау және заңсыз әрекеттерге араласпау қажеттігі айтылды.

Рейд барысында жол қауіпсіздігі мәселесіне де ерекше мән берілді. Кәмелетке толмағандардың көлік құралдарын басқаруына жол бермеу, жол қозғалысы ережелерін сақтау және түнгі уақытта жол бойында қауіпсіздік талаптарын орындау жөнінде түсіндіру жүргізілді. Жасөспірімдерге көлік басқару тек тиісті құқық пен жауапкершілікті талап ететінін ескерту арқылы жол-көлік оқиғаларының алдын алуға баса назар аударылды.

Тұрғындармен әңгімелесу кезінде алаяқтық пен ұрлықтың алдын алу мәселелері де көтерілді. Азаматтарға үй-жайларын, автокөліктерін және басқа да жеке мүлкін қараусыз қалдырмау, бағалы заттарға мұқият болу жөнінде кеңестер берілді. Сондай-ақ интернеттегі және телефон арқылы жасалатын алаяқтық әрекеттерден сақтану, бейтаныс адамдарға жеке мәліметтерді бермеу, банк картасының нөмірі, құпия коды мен SMS арқылы келетін растайтын кодтарды ешкімге айтпау қажеттігі түсіндірілді.

Қазіргі таңда құқықбұзушылықтың алдын алу жұмыстары тек полиция қызметкерлерінің міндеті ретінде қарастырылмайды. Қоғамдық қауіпсіздік – мемлекеттік органдар, ата-аналар, білім беру ұйымдары, жастар ұйымдары және жергілікті тұрғындар бірлесе атқаратын ортақ жұмыс. Осы тұрғыдан алғанда, түнгі рейдтердің тәрбиелік әрі профилактикалық маңызы зор. Мұндай шаралар барысында анықталған әрбір жағдайға құқықтық баға беріліп қана қоймай, тұрғындарға заң талаптары мен жауапкершілік шаралары түсіндіріледі. Бұл өз кезегінде азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттырып, құқықбұзушылықтың алдын алуға мүмкіндік береді.

Әсіресе жасөспірімдер арасындағы құқықбұзушылықтың алдын алу үшін ата-ананың бақылауы маңызды. Баланың бос уақытын қалай өткізетініне, кімдермен араласатынына, кешкі уақытта қайда жүретініне назар аудару – ата-ананың басты жауапкершілігінің бірі. Балаға тек тыйым салу жеткіліксіз, оның себебін түсіндіріп, дұрыс бағыт көрсету де маңызды.

Жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру, спортпен және шығармашылықпен айналысуына жағдай жасау да құқықбұзушылықтың алдын алудың тиімді тетіктерінің бірі. Осы бағытта аудан көлемінде жастарды қоғамдық жұмыстарға, спорттық және мәдени іс-шараларға тарту жұмыстары жалғасын табуда. Рейд барысында тұрғындарға кез келген құқықбұзушылыққа бейжай қарамай, тиісті органдарға дер кезінде хабарлау қажеттігі де айтылды. Қоғам мүшелерінің қырағылығы мен жауапкершілігі артқан сайын, қауіпсіздік деңгейі де жоғарылай түседі.

Қоғамдық тәртіпті сақтау – баршаға ортақ міндет. Заңға құрметпен қарау, өз құқықтары мен міндеттерін білу, айналадағы адамдардың қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарау – өркениетті қоғамның басты белгілерінің бірі.

Құрметті ата-аналар! Балаларыңыздың қауіпсіздігіне немқұрайлы қарамаңыздар. Олардың қайда жүргенін, кіммен араласатынын бақылап, түнгі уақытта үйден тыс жерде жүруіне жол бермеңіздер. Баламен ашық сөйлесіп, кез келген қауіп немесе күмәнді жағдай туралы сізге еркін айта алатындай сенімді қарым-қатынас қалыптастыру маңызды.

Ескі Иқан ауылдық округінде өткізілген кезекті түнгі рейд те осы мақсаттарды көздеді. Мұндай профилактикалық іс-шаралар алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғасып, қоғамдық тәртіпті нығайтуға, құқықбұзушылықтың алдын алуға және тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталады.

Сауран ауданында кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу, жасөспірімдердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ата-аналардың бала тәрбиесіне деген жауапкершілігін арттыру бағытындағы профилактикалық жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Осы бағыттағы кезекті рейдтік іс-шара Қарашық ауылдық округінде ұйымдастырылды.

Іс-шараға Сауран аудандық полиция бөлімінің қызметкерлері қатысып, ауылдық округ аумағындағы қоғамдық орындар мен көшелерде профилактикалық бақылау жұмыстарын жүргізді. Рейдтің негізгі мақсаты – жасөспірімдер арасында құқық бұзушылық пен қылмыстың алдын алу, олардың түнгі уақытта қауіпсіздігін қамтамасыз ету, жол қозғалысы ережелерінің сақталуын бақылау және заң талаптарын түсіндіру.

Рейд барысында кәмелетке толмағандардың түнгі уақытта заңды өкілінсіз жүруіне ерекше назар аударылды. Сонымен қатар жасөспірімдердің мопед және өзге де көлік құралдарын басқаруына қатысты қолданыстағы заңнама талаптарының орындалуы тексерілді. Полиция қызметкерлері жасөспірімдердің көлік құралын басқаруға қажетті құжаттарының болуын, сондай-ақ көліктің заң талаптарына сәйкестігін бақылауға алды.

Іс-шара барысында мопед басқарған кәмелетке толмаған жасөспірімдер анықталып, олардың көлік құралдарын басқаруға құқық беретін тиісті құжаттарының болуы тексерілді. Заң талаптарына сәйкес келмейтін, қажетті құжаттары жоқ көлік құралдары белгіленген тәртіппен арнайы айып тұрағына қойылды.

Полиция қызметкерлері мұндай шаралардың тек құқық бұзушылықты анықтау немесе жауапкершілікке тарту мақсатында ғана емес, ең алдымен оның алдын алуға бағытталғанын атап өтті. Себебі жасөспірімдердің мопедті қажетті рұқсатсыз басқаруы олардың өз өмірі мен денсаулығына ғана емес, жол қозғалысының басқа да қатысушыларына қауіп төндіруі мүмкін. Әсіресе соңғы уақытта жастар арасында мопед пен өзге де шағын көлік құралдарына қызығушылықтың артуына байланысты қауіпсіздік талаптарын сақтау мәселесі өзекті болып отыр. Кәмелетке толмаған бала көлік құралын басқару кезінде жолдағы жағдайды толық бағалай алмауы, жылдамдықты дұрыс таңдамауы немесе жол қозғалысы ережелерін бұзуы ықтимал. Мұндай жағдайлардың соңы жол-көлік оқиғаларына әкелуі мүмкін.

Сондықтан ата-аналарға балаларының қандай көлік құралын пайдаланып жүргеніне, оның техникалық жағдайына және жасөспірімнің оны басқаруға заңды құқығының бар-жоғына үнемі назар аудару қажеттігі түсіндірілді. Баласына мопед немесе басқа көлік құралын алып берген ата-ана оның қауіпсіз пайдаланылуына да жауапкершілікпен қарауы тиіс. Рейд барысында полиция қызметкерлері ата-аналармен және жасөспірімдермен жеке түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Оларға жол қозғалысы ережелерін қатаң сақтау, белгіленбеген жерден жолды кесіп өтпеу, көлік құралын рұқсатсыз басқармау, қорғаныс құралдарын пайдалану және жолдағы қауіпсіздік талаптарын орындау қажеттігі айтылды.

Сонымен қатар жасөспірімдерге түнгі уақытта заңды өкілінсіз көшеде немесе қоғамдық орындарда жүруге қатысты талаптар түсіндірілді. Баланың қауіпсіздігіне ең алдымен ата-анасы немесе заңды өкілі жауапты екені ескертілді. Жасөспірімнің кешкі және түнгі уақытта қайда жүргенін, кімдермен араласатынын және бос уақытын қалай өткізетінін бақылау – ата-ананың маңызды міндеттерінің бірі.

Құқық бұзушылықтың алдын алу тек полиция қызметкерлерінің жұмысы емес. Бұл – ата-ана, мектеп, жергілікті атқарушы органдар, құқық қорғау құрылымдары және жалпы қоғам болып атқаратын ортақ міндет. Жасөспірімнің қауіпсіз ортада тәрбиеленуі мен оның заңды құрметтеуі үшін әрбір тарап өзіне жүктелген жауапкершілікті сапалы орындауы қажет. Профилактикалық рейдтер барысында полиция қызметкерлері жасөспірімдерге заң талаптарын бұзудың салдарын түсіндіріп қана қоймай, құқықтық сауаттылықты арттыруға да мән береді. Өйткені заңды білу – құқық бұзушылықтың алдын алудың маңызды тетіктерінің бірі.

Жасөспірімдер арасында құқық бұзушылықтың алдын алуда бос уақытты тиімді ұйымдастырудың да маңызы зор. Спорттық үйірмелерге, мәдени және шығармашылық шараларға, қоғамдық жұмыстарға тартылған бала өз уақытын пайдалы өткізіп, теріс әрекеттерден алшақ болады. Осыған байланысты елді мекендерде жастардың бос уақытын тиімді өткізуіне мүмкіндік беретін шараларды көбейту де маңызды бағыттардың бірі болып саналады.

Мектеп оқушылары арасында жол қауіпсіздігі бойынша түсіндіру жұмыстарының жүргізілуі де ерекше мәнге ие. Жасөспірімдер жолда жаяу жүргінші ретінде де, велосипед немесе басқа көлік құралын пайдаланушы ретінде де қауіпсіздік ережелерін білуі керек. Бір ғана ережені сақтамау адам өмірі мен денсаулығына қауіп төндіруі мүмкін. Сауран ауданында құқық бұзушылықтың алдын алуға бағытталған жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады. Құзырлы органдар тарапынан рейдтік және профилактикалық іс-шараларды жүйелі түрде өткізу арқылы кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, сондай-ақ ата-аналардың жауапкершілігін арттыру көзделіп отыр.

Мұндай рейдтер кезінде анықталған әрбір жағдай тиісті деңгейде қаралып, қолданыстағы заңнамаға сәйкес шаралар қабылданады. Сонымен бірге басты басымдық – жазалау емес, құқық бұзушылыққа жол бермеу және жасөспірімдерді қауіпті жағдайлардан қорғау. Жасөспірім – қоғамның болашағы. Оның қауіпсіздігіне, тәрбиесіне және құқықтық сауаттылығына бүгін көңіл бөлу – ертеңгі қоғамның тұрақтылығына жасалған маңызды қадам. Сондықтан ата-аналар балаларының жүріс-тұрысына немқұрайлы қарамай, олардың қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарауы қажет.

Қоғамдық тәртіпті сақтау, жол қозғалысы ережелерін орындау, заң талаптарына бағыну және кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету – баршамызға ортақ міндет. Қарашық ауылдық округінде өткізілген кезекті рейд те осы мақсатқа бағытталды.

Қауіпсіздік – ортақ жауапкершілік. Заң мен тәртіпті сақтау – әр азаматтың міндеті. Ал балалардың қауіпсіздігіне қамқорлық жасау – барша қоғамның ортақ парызы.

Созақ ауданында дін саласындағы түсіндіру жұмыстары қоғамдық және ұлтаралық келісімді нығайтуға бағытталуда. Қоғамдағы тұрақтылық пен татулық – кез келген мемлекеттің орнықты дамуының негізгі алғышарттарының бірі. Қазақстан үшін қоғамдық келісім мен жалпыұлттық бірлікті сақтау – мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарының қатарында. Бұл ретте діни сенім бостандығын қамтамасыз ету, конфессияаралық татулықты сақтау, азаматтардың заң талаптарын құрметтеуі және қоғам қауіпсіздігіне ортақ жауапкершілікпен қарауы өзара сабақтас ұғымдар.

Осы бағыттағы жұмыстар Созақ ауданында да жүйелі түрде жүргізіліп келеді. Аудан аумағында құқық қорғау органдарының, жергілікті атқарушы органдардың және дін саласына жауапты мамандардың қатысуымен тұрғындар арасында түсіндіру және профилактикалық шаралар тұрақты ұйымдастырылады. Мұндай кездесулердің негізгі мақсаты – азаматтардың құқықтық сауатын арттырумен қатар, қоғамдағы өзара сыйластықты, бейбітшілік пен келісімді нығайту.

Жұма күні Созақ ауданындағы мешіттерде өткен кездесулер де осы ортақ мақсатқа бағытталды. Созақ аудандық полиция бөлімінің қызметкерлері жұма намазына жиналған тұрғындармен кездесіп, қоғам қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Кездесу барысында интернет-алаяқтықтың кең таралған түрлері, жол-көлік оқиғаларының алдын алу, мотокөлік құралдарын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары кеңінен түсіндірілді.

Бір қарағанда, аталған мәселелердің дін саласындағы саясатпен немесе қоғамдық келісіммен тікелей байланысы жоқ сияқты көрінуі мүмкін. Алайда олардың барлығы қоғамдағы жауапкершілік мәдениетімен тығыз байланысты. Қауіпсіздік ережесін сақтау, өзгенің құқығын құрметтеу, заң талаптарын орындау, жалған ақпаратқа ермеу, алаяқтықтан сақтану – азаматтық мәдениеттің ажырамас бөлігі. Ал азаматтық мәдениет қалыптасқан жерде қоғамдық тұрақтылықтың да берік негізі қаланады.

Қазақстан қоғамының ерекшелігі – түрлі этнос пен конфессия өкілдерінің бір шаңырақ астында бейбіт өмір сүруі. Осындай ортада әрбір азаматтың өзара құрмет пен түсіністік қағидаларын ұстануы аса маңызды. Қоғамдық келісім тек мемлекеттік органдардың немесе жекелеген әлеуметтік институттардың міндеті емес. Ол – әр азаматтың күнделікті іс-әрекетінен басталатын ортақ құндылық.

Дін саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарының бірі де – азаматтардың діни сенім бостандығына конституциялық құқықтарын қамтамасыз ете отырып, зайырлы мемлекет қағидаттарын сақтау. Қазақстанда дін мемлекеттен бөлінген. Бұл қағида әр адамның діни наным-сеніміне құрметпен қараумен қатар, қоғамның ортақ заңдары мен азаматтық тәртіптің баршаға бірдей екенін білдіреді.

Сондықтан мешіттерде өткізілетін түсіндіру кездесулерінің мәні тек діни мәселелермен шектелмейді. Мешіт – азаматтар жиналатын қоғамдық орындардың бірі. Мұнда тұрғындарға адамгершілік, жауапкершілік, өзара құрмет, отбасылық құндылықтар, бейбітшілік пен татулық секілді маңызды ұстанымдар жөнінде ой салуға мүмкіндік бар. Осындай мүмкіндікті қоғам қауіпсіздігіне қатысты профилактикалық жұмыстармен ұштастыру – азаматтарға қажетті ақпаратты дер кезінде жеткізудің тиімді жолдарының бірі.

Созақ ауданындағы кездесулер барысында тұрғындарға заң талаптарын сақтау, жол қозғалысы ережелерін бұзбау және өз қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарау жөнінде ескертулер жасалды. Әсіресе мотокөлік құралдарын пайдалану кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау мәселесіне назар аударылуы маңызды. Себебі жолдағы қауіпсіздік – жүргізушінің ғана емес, жаяу жүргіншілердің, балалардың және жалпы қоғам мүшелерінің өмірі мен денсаулығына қатысты ортақ мәселе.

Ал интернет-алаяқтықтың алдын алу мәселесі қазіргі қоғам үшін айрықша өзекті. Цифрлық технологиялар адамның күнделікті өмірін жеңілдеткенімен, ақпараттық кеңістіктегі қауіптер де көбейіп келеді. Алаяқтар азаматтардың сеніміне кіріп, түрлі тәсілдер арқылы жеке мәліметтерін немесе қаражатын иемденуге тырысады. Сондықтан тұрғындарға мұндай қауіптер туралы түсіндіру, күмәнді сілтемелерді ашпау, бөгде адамдарға банк картасының деректері мен кодтарын бермеу қажеттігін ескерту – профилактиканың маңызды бағыты.

Мұндай жұмыстардың қоғамдық келісімге де қатысы бар. Өйткені қауіпсіз әрі құқықтық сауатты қоғамда адамдар бір-біріне көбірек сенеді, ортақ ережелерді құрметтейді және туындаған мәселелерді заң аясында шешуге ұмтылады. Құқықтық мәдениет пен қоғамдық келісім бір-бірін толықтырып отырады. Қазақстанның қоғамдық және ұлтаралық келісімінің қазақстандық моделі ең алдымен азаматтардың ортақ Отанға деген жауапкершілігіне, заң алдындағы теңдігіне және өзара құрметке негізделеді. Елдегі әр этностың ана тілін, мәдениеті мен дәстүрін сақтауға мүмкіндігі бар. Сонымен бірге барша азаматты біріктіретін ортақ құндылықтар – Қазақстанның тәуелсіздігі, бейбітшілік, тұрақтылық, заңға құрмет және елдің болашағына деген жауапкершілік.

Бұл ретте дін өкілдерінің де қоғамдық татулықты нығайтудағы орны ерекше. Дін адамның рухани дүниесіне әсер ететін маңызды қоғамдық институт болғандықтан, діни ортада бейбітшілік пен келісім құндылықтарын дәріптеу қоғамның тұрақтылығына оң ықпал етеді. Әртүрлі пікір мен көзқарас болған жағдайда өзара құрметті сақтау, араздыққа жол бермеу, діни немесе этностық ерекшеліктерге байланысты кемсітуге жол бермеу – өркениетті қоғамның негізгі белгілерінің бірі.

Қоғамдық келісім ұғымын тек түрлі этнос өкілдерінің татулығымен шектеуге болмайды. Оның аясы әлдеқайда кең. Ол – азамат пен мемлекет арасындағы өзара сенім, қоғамдағы түрлі әлеуметтік топтардың бір-бірін түсінуі, үлкен мен кішінің сыйластығы, көрші-қолаңның татулығы, отбасы ішіндегі береке және заңға деген құрмет. Яғни қоғамдық келісім күнделікті өмірдегі қарапайым қарым-қатынастардан қалыптасады.

Созақ ауданындағы профилактикалық кездесулер осы тұрғыдан алғанда маңызды қоғамдық мәнге ие. Полиция қызметкерлерінің тұрғындармен тікелей кездесіп, мәселелерді түсіндіруі – құқық қорғау органдары мен халық арасындағы байланысты нығайтады. Ал халықтың өзекті мәселелер бойынша ақпаратты тікелей мамандардан алуы жалған ақпараттың таралуына жол бермей, азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімін арттыруға ықпал етеді. Түсіндіру жұмыстары кезінде тұрғындарға арнайы ақпараттық үнпарақтардың таратылуы да осы бағыттағы практикалық шаралардың бірі. Қысқа әрі нақты ақпарат азаматтардың күнделікті өмірінде сақтық шараларын ескеруге мүмкіндік береді. Ең бастысы – профилактикалық жұмыстың бір реттік акциямен шектелмей, тұрақты сипат алуы.

Қоғамдық қауіпсіздік пен қоғамдық келісім бір-бірінен бөлек қарастырылмайды. Қауіпсіздік сақталған ортада адамдар өзара еркін араласып, еңбек етіп, білім алып, қоғамдық өмірге белсенді қатыса алады. Ал өзара түсіністік пен келісім қалыптасқан қоғамда құқық бұзушылықтың, араздықтың және әлеуметтік шиеленістің алдын алуға мүмкіндік артады. Сондықтан Созақ ауданында мешіттерде жүргізілген түсіндіру жұмыстарының маңызын тек жол қауіпсіздігі немесе интернет-алаяқтықтың алдын алумен ғана бағалау жеткіліксіз. Мұндай кездесулер – тұрғындармен тікелей байланыс орнатудың, құқықтық мәдениетті қалыптастырудың, азаматтық жауапкершілікті арттырудың және қоғамдағы өзара сенімді нығайтудың бір тетігі.

Бүгінде Қазақстан үшін басты құндылықтардың бірі – бейбітшілік пен тұрақтылық. Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуы да, әр азаматтың әл-ауқаты да тыныш әрі қауіпсіз қоғамдық ортаға байланысты. Осы себепті қоғам мүшелерінің барлығын ортақ мақсатқа жұмылдыру, түрлі көзқарастағы азаматтар арасында өзара түсіністік қалыптастыру және араздыққа жол бермеу – тұрақты жұмысты қажет ететін маңызды міндет.

Созақ ауданының тұрғындары арасында жүргізіліп жатқан түсіндіру шаралары да осы үлкен міндеттің бір бөлігі. Діни сенімге құрмет, заңға бағыну, өзгенің құқығын сыйлау, қоғамдық тәртіпті сақтау және ел ішіндегі татулықты бағалау – бір-бірімен сабақтас құндылықтар.

Жалпыұлттық бірлік дайын күйінде қалыптасатын құбылыс емес. Ол күн сайын әр азаматтың әрекеті арқылы нығаяды. Бір адамның заңды сақтауы, бір отбасының балаға дұрыс тәрбие беруі, бір азаматтың жалған ақпаратқа ермеуі, бір қоғам мүшесінің өзге этнос немесе дін өкіліне құрметпен қарауы – барлығы қоғамдық келісімнің берік болуына өз үлесін қосады.

Осы тұрғыдан алғанда, Созақ ауданындағы мешіттерде өткен қауіпсіздік тақырыбындағы түсіндіру кездесулері – тұрғындарға қажетті ақпарат жеткізумен қатар, қоғамдағы жауапкершілік пен өзара құрмет мәдениетін қалыптастыруға бағытталған маңызды профилактикалық жұмыс. Мұндай бастамалардың тұрақты жалғасуы қоғамдық қауіпсіздікті күшейтіп қана қоймай, ел ішіндегі татулық пен келісімнің нығаюына да қызмет етеді.

Бейбітшілік пен қоғамдық келісім – мемлекеттің ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ жетістігі. Сондықтан әр азаматтың қауіпсіздік ережелерін сақтауы, заң талаптарын орындауы, діни және этностық ерекшеліктерге құрметпен қарауы, түрлі арандатушылық пен жалған ақпаратқа ермеуі – Қазақстанның бірлігі мен тұрақтылығын нығайтуға қосылған нақты үлес. Созақ ауданында осы бағыттағы профилактикалық және түсіндіру жұмыстарының жүйелі түрде жүргізілуі – ортақ құндылықтарды күнделікті өмірде орнықтырудың маңызды көрінісі.

Қазіргі таңда еңбек нарығындағы басты талаптардың бірі – жұмыс берушілердің нақты сұранысына сай білікті кадр қалыптастыру. Кәсіпорындар мен ұйымдардың дамуы, жаңа жұмыс орындарының ашылуы және өндіріс көлемінің артуы кәсіби мамандарға деген қажеттілікті күшейтуде. Осыған байланысты Мақтаарал ауданында халықты жұмыспен қамту бағытындағы жұмыстармен қатар, әртүрлі салаларға қажетті кадрларды даярлаудың жаңа моделін қалыптастыруға ерекше мән берілуде. Бұл бағытта аудандық мансап орталығының мамандары жұмыс берушілер арасында кәсіптік оқыту мүмкіндіктері бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізіп келеді. Кездесулердің негізгі мақсаты – еңбек нарығындағы сұраныс пен ұсынысты өзара сәйкестендіріп, азаматтардың жаңа кәсіп меңгеруіне, кәсіби біліктілігін арттыруына және тұрақты жұмысқа орналасуына мүмкіндік жасау.

Кәсіптік оқыту – жұмыссыз азаматтарды еңбек нарығына бейімдеудің тиімді тетіктерінің бірі. Себебі қазіргі таңда жұмыс берушіге тек еңбек етуге дайын адам ғана емес, белгілі бір кәсіпті меңгерген, заманауи талаптарға жауап бере алатын білікті маман қажет. Сондықтан маман даярлау үдерісінде жұмыс берушілердің нақты қажеттілігін ескеру маңызды. Аудандық мансап орталығы өкілдері жұмыс берушілерге қызметкерлердің сұранысқа ие мамандықтарды меңгеруіне жағдай жасау, кәсіби біліктілігін арттыру және кәсіптік оқытудан өткен азаматтарды кейін тұрақты жұмыспен қамту мүмкіндіктерін түсіндіруде. Сонымен бірге кәсіптік оқытуға қатысу тәртібі, қойылатын талаптар мен азаматтарға көрсетілетін қолдау шаралары жөнінде ақпарат берілуде. Мұндай жұмыстардың маңызы еңбек нарығындағы өзгерістермен тікелей байланысты. Бүгінде ауыл шаруашылығы, қызмет көрсету, өндіріс, құрылыс, техникалық және басқа да салаларда кәсіби мамандарға сұраныс бар.

Әсіресе жұмыс берушілердің қажеттілігіне қарай қысқа мерзімді оқыту арқылы нақты кәсіпті меңгерту азаматтардың еңбек нарығына тезірек араласуына жол ашады. Жаңа кадр даярлау моделінің ерекшелігі – маман даярлау үдерісін тек оқу орнымен шектемей, жұмыс берушінің қажеттілігімен байланыстыру. Яғни қандай маман қажет екені алдын ала зерделеніп, сол сұранысқа сәйкес кадр дайындау маңызды. Бұл бір жағынан кәсіпорындардың білікті жұмысшыға деген қажеттілігін өтеуге мүмкіндік берсе, екінші жағынан азаматтардың оқуды аяқтағаннан кейін жұмыссыз қалу тәуекелін азайтады. Осы тұрғыдан алғанда, жұмыс берушілермен тұрақты байланыс орнату – жұмыспен қамту саясатының маңызды бөлігі. Кәсіпорындардағы бос жұмыс орындары мен кадр қажеттілігі туралы ақпараттың жүйелі түрде саралануы қандай мамандықтарға басымдық беру керектігін анықтауға мүмкіндік береді. Ал бұл өз кезегінде кәсіптік оқыту бағдарламаларын еңбек нарығының нақты сұранысына бейімдеуге жол ашады.

Мақтаарал ауданында жұмыспен қамтуды арттыруға бағытталған жұмыстар халықтың табысын көбейту міндетімен де сабақтас. Азаматтың тұрақты мамандық иесі болуы оның тұрақты табыс табуына, отбасының әлеуметтік жағдайын жақсартуына және экономикалық белсенділігін арттыруына ықпал етеді. Сондықтан кәсіби оқыту тек жұмысқа орналастырудың уақытша құралы емес, адамның еңбек әлеуетін арттыруға бағытталған ұзақ мерзімді инвестиция ретінде қарастырылады. Сонымен бірге еңбек нарығына қажетті кадрларды даярлау жастар үшін де маңызды мүмкіндік болып отыр. Мамандық таңдаған жас азаматтың сол кәсіп бойынша нақты жұмыс орнына орналасу мүмкіндігі жоғары болса, оның кәсіби жолын ертерек қалыптастыруға жағдай жасалады. Бұл ретте жұмыс берушілердің жастарды тәжірибеден өткізуі, кәсіби машықтануына мүмкіндік беруі және білікті маман ретінде қалыптасуына қолдау көрсетуі маңызды.

Кәсіптік оқытудың тиімділігі тек азаматтың сертификат алуымен емес, оның алған білімін іс жүзінде пайдаланып, тұрақты еңбекке араласуымен өлшенеді. Сондықтан оқыту мен жұмыспен қамту арасындағы байланысты күшейту – басты міндеттердің бірі. Осы мақсатта жұмыс берушілермен бірлескен жұмыстарды жүйелі түрде жүргізу еңбек нарығындағы кадр тапшылығын азайтуға ықпал етеді. Жалпы, Мақтаарал ауданында жұмыспен қамту саласындағы шараларды жаңа талаптарға бейімдеу арқылы еңбек нарығының сапалық көрсеткіштерін жақсартуға мүмкіндік бар. Білікті кадр – кез келген кәсіпорынның тұрақты дамуының негізгі тірегі. Ал кәсіби маман даярлау, оны жұмыс берушінің сұранысымен ұштастыру және азаматты тұрақты еңбекке бағыттау – халықтың кірісін арттыруға бастайтын нақты қадам. Сондықтан алдағы уақытта да жұмыс берушілердің қажеттілігін зерделеу, сұранысқа ие кәсіптер бойынша оқыту көлемін арттыру, кәсіби біліктілікті жетілдіру және оқудан өткен азаматтарды тұрақты жұмысқа орналастыру бағытындағы жұмыстарды жалғастыру маңызды. Бұл – ауданның еңбек әлеуетін күшейтіп қана қоймай, тұрғындардың тұрақты табысқа қол жеткізуіне және жергілікті экономиканың дамуына ықпал ететін тиімді бағыт.

2026 жылғы 23 тамызда Қазақстанда алғаш рет Құрылтай депутаттарының сайлауы өтеді. Бұл – елдің саяси жүйесінде қалыптасқан жаңа институционалдық модельдің іс жүзінде іске қосылуын айқындайтын маңызды саяси науқан. Сайлау қорытындысы бойынша бес жылдық өкілеттік мерзімге Қазақстан Республикасының жаңа бір палаталы заң шығарушы органы – Құрылтайдың 145 депутаты сайланады.

Алдағы сайлаудың басты ерекшелігі – оның елдің жаңарған конституциялық-құқықтық жүйесі аясында өтуінде. 2026 жылғы конституциялық өзгерістердің күшіне енуімен Қазақстанның заң шығару жүйесінде жаңа институционалдық модель қалыптасты. Соған сәйкес бұрынғы екі палаталы Парламенттің орнына бір палаталы Құрылтай құрылып, заң шығару қызметін ұйымдастырудың жаңа форматы белгіленді.

Құрылтай депутаттарының сайлауы Қазақстан Президентінің 2026 жылғы 1 шілдедегі Жарлығымен 23 тамызға тағайындалды. Жаңа өкілді органның құрамына 145 депутат енеді. Олар жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы бес жыл мерзімге сайланады. Депутаттарды сайлау ел азаматтарының жаңа заң шығарушы органды қалыптастыруға тікелей қатысуына мүмкіндік береді.
Жаңа саяси модельдің қалыптасуы мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіруге, заң шығару процесін жаңаша ұйымдастыруға және өкілді биліктің тиімділігін арттыруға бағытталған. Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтайдың алғашқы сайлауы – тек жаңа депутаттық корпусты қалыптастырумен шектелмейтін, жаңарған саяси институттың жұмыс істеу қабілетін айқындайтын маңызды кезең.

Алдағы бес жыл ішінде Құрылтай депутаттары елдің заңнамалық базасын жетілдіруге, қоғамдық қатынастарды реттейтін заң жобаларын қарауға және мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық дамуына қатысты маңызды шешімдер қабылдауға қатысады. Сондықтан жаңа органның құрамын қалыптастыруда азаматтардың таңдауы айрықша мәнге ие.
Бұл сайлаудың тағы бір ерекшелігі – қоғамның әртүрлі топтарының өкілдігін қамтамасыз етуге бағытталған талаптардың ескерілуі. Партиялық тізімдерде әйелдердің, жастардың және мүгедектігі бар адамдардың өкілдігі қарастырылған. Мұндай тетіктер жаңа заң шығарушы орган құрамының әлеуметтік тұрғыдан барынша алуан болуына мүмкіндік беріп, қоғамдық мүдделердің заң шығару процесінде кеңірек ескерілуіне жағдай жасайды.
23 тамыздағы дауыс беру нәтижесінде қалыптасатын Құрылтай Қазақстан Республикасының заң шығару қызметін жүзеге асыратын жаңа өкілді орган ретінде жұмысын бастайды. Оның қызметі елдегі жаңа саяси модельдің тиімділігін іс жүзінде көрсететін негізгі көрсеткіштердің біріне айналмақ.

Осылайша, 2026 жылғы 23 тамыздағы Құрылтай депутаттарының сайлауы Қазақстанның саяси жүйесіндегі жаңа кезеңнің басталуын білдіретін маңызды тарихи белес болмақ. Бұл күн жаңа конституциялық модельдің алғашқы саяси нәтижесін айқындап қана қоймай, азаматтардың елдің алдағы даму бағытын қалыптастыруға қатысуының маңызды тетігі ретінде де ерекшеленеді.

Аким Туркестанской области Нуралхан Кушеров в ходе рабочей поездки в Сайрамский район принял участие в церемонии закладки капсулы под строительство скотной биржи по австралийской технологии в селе Аксу Аксукентского сельского округа и отметил важность проекта для экономики региона.

– Сегодня мы являемся свидетелями еще одного важного события на исторической земле Сайрама – церемонии закладки капсулы проекта скотной биржи компании «RED GOLD» в селе Аксу. Глава государства отмечал, что привлечение инвестиций, развитие сельского хозяйства и создание новых рабочих мест являются важным направлением повышения экономического потенциала регионов. Сегодняшний проект – яркое свидетельство практической реализации этих поручений. Скотная биржа «RED GOLD» – это масштабный и важный проект, не имеющий аналогов в нашей стране. Этот проект – одна из значимых инициатив, направленных на повышение инвестиционного потенциала Туркестанской области, вывод сферы сельского хозяйства на новый уровень и диверсификацию региональной экономики.

Мы всегда поддерживаем инициативы, создающие благоприятные условия для инвесторов и повышающие экономический потенциал региона. Выражаю благодарность инвесторам и гражданам, внесшим свой вклад в реализацию этого благого начинания. Уверен, что строительство объекта будет успешно завершено и послужит на благо народа! – сказал глава региона.

Проект реализуется ТОО «RED GOLD». На сегодняшний день в рамках проекта получены коммерческие предложения от австралийских компаний, ведутся соответствующие работы. Изготовление каркасов из металлоконструкций осуществляется турецкой компанией «Agro Fine».

Общая стоимость проекта составляет 5,2 млрд тенге. Из них 4,7 млрд тенге – льготный кредит, а 500 млн тенге финансируются за счет собственных средств инвестора. Площадь земельного участка – 24 гектара. Планируется, что 30% строительных материалов будут доставлены из Австралии, а 70% – из Турции.

Строительно-монтажные работы на скотной бирже начались в мае текущего года, в настоящее время на строительной площадке ведутся работы. На сегодня со стороны инвестора начаты подготовка строительной площадки и работы по закладке фундамента объекта. Реализацию данного масштабного проекта планируется завершить в 2026-2027 годах. После полного ввода предприятия в эксплуатацию оно сможет единовременно принимать 5000 голов крупного рогатого скота, 4000 лошадей и 10 тысяч голов мелкого рогатого скота. Кроме того, в рамках проекта будет создано более 20 новых рабочих мест, а средняя заработная плата сотрудников ожидается на уровне 300 тысяч тенге.

Проект окажет огромное влияние на организацию торговли скотом в регионе в соответствии с международными требованиями, расширение рынков сбыта сельскохозяйственной продукции и повышение экспортного потенциала.

Сауран ауданында қоғамның құқықтық қауіпсіздігін күшейту және азаматтарды қаржылық алаяқтықтан қорғау мәселелеріне арналған «Қаржылық қауіпсіздік: алаяқтықтан сақтан!» атты ақпараттық форум ұйымдастырылды. Кездесуге құқық қорғау және қаржы саласының мамандары, мемлекеттік мекеме өкілдері мен жастар қатысып, қазіргі кезеңдегі қаржылық қатерлер жөнінде пікір алмасты. Іс-шараның өзегі – тұрғындарға алаяқтықтың алдын алу тетіктерін түсіндіру ғана емес, күнделікті өмірде қаржылық шешім қабылдау кезінде жауапкершілікпен әрекет ету мәдениетін қалыптастыру болды. Бұл бағыттағы жұмыс «Заң және тәртіп» қағидатының мазмұнымен тікелей сабақтасып, қоғам мүшелерінің құқықтық санасын нығайтуға бағытталды.

Жиын барысында аудан әкімінің орынбасары Бақытжан Букебаев модератор ретінде сөз сөйлеп, форумның маңыздылығын атап өтті. Оның айтуынша, цифрлық сервистердің кең таралуы адамдардың қаржылық операцияларды қашықтан орындауын жеңілдеткенімен, сонымен бірге жаңа қауіптердің пайда болуына жол ашты. Сондықтан азаматтар кез келген қаржылық ұсынысқа сыни көзқараспен қарап, өз қауіпсіздігін бірінші орынға қоюы қажет.

Түркістан облысы бойынша Экономикалық тергеп-тексеру департаментінің бірінші жедел басқармасының аға жедел өкілі Жанболат Тұрапбай қаржылық сипаттағы құқық бұзушылықтарға қатысты кеңінен түсінік берді. Баяндамада алаяқтардың адамдарды сендіру үшін қолданатын түрлі әдістері, жалған инвестициялық ұсыныстар, күмәнді ақша аударымдары және азаматтардың жеке мәліметтерін заңсыз пайдалану мәселелері қозғалды. Маман қаржылық операция кезінде адамның өз шотын бақылауда ұстауы маңызды екенін атап өтті. Әсіресе бейтаныс тұлғаның өтінішімен ақша аудару, өз атына несие рәсімдеп беру немесе банк шотын басқа адамның пайдалануына ұсыну сияқты әрекеттердің салдары ауыр болуы мүмкін екені түсіндірілді.

Форумда қаржылық сауаттылықтың практикалық қырларына да назар аударылды. Қатысушыларға күмәнді ұсынысты бағалау кезінде оның қайдан келгенін анықтау, ресми ақпарат көздеріне жүгіну, құжаттар мен шарттарды асықпай оқу, түсініксіз жағдайда мамандардан кеңес алу қажеттігі айтылды. Өз кезегінде «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ның аға менеджері Досалы Мұсаханов банк қызметтерін пайдалану кезіндегі қауіпсіздік мәселелерін түсіндірді. Ол клиенттердің картасына қатысты мәліметтерді, парольдерді және телефонға келетін бір реттік кодтарды бөтен адамдарға айтпау қажеттігін еске салды.

Сонымен бірге телефон арқылы өзін банк қызметкері, полиция немесе басқа да ұйым өкілі ретінде таныстырып, азаматтан белгілі бір әрекетті талап ететін адамдарға сақтықпен қарау керектігі айтылды. Күмән туындаған жағдайда әңгімені тоқтатып, ұйымның ресми байланыс арналары арқылы ақпаратты қайта нақтылау ұсынылды.

Мамандар интернеттегі жалған жарнамалар мен арзан бағадағы күмәнді ұсыныстарға да тоқталды. Әлеуметтік желілерде немесе мессенджерлерде таралған кез келген ақпаратты шынайы деп қабылдамай, оның дереккөзін тексеру қажеттігі түсіндірілді. Өйткені алаяқтық әрекеттердің бір бөлігі адамның қызығушылығы мен асығыс шешім қабылдауына негізделеді. Форумның соңғы бөлігінде жастар өздерін қызықтырған мәселелер бойынша мамандарға тікелей сауал жолдады. Сұрақтар онлайн несие, банк карталарын пайдалану, күмәнді қоңыраулар, әлеуметтік желілердегі жалған аккаунттар, жеке мәліметтердің таралуы және интернеттегі қаржылық операциялардың қауіпсіздігі төңірегінде өрбіді.

Ашық пікір алмасу барысында қатысушылар қаржылық қауіпсіздік тек банк немесе құқық қорғау органдары қамтамасыз ететін сала емес екенін түсінді. Әр азаматтың өз қаржысына мұқият қарауы, бөтен адамның сөзіне бірден сенбеуі және заң талаптарын білуі – алаяқтыққа қарсы қорғаныстың маңызды бөлігі.

Сауран ауданында мұндай кездесулердің өткізілуі «Қауіпсіз қоғам» идеясын нақты мазмұнмен толықтыруға мүмкіндік береді. Қоғамдық қауіпсіздік тек көшелердегі тәртіппен өлшенбейді. Азаматтың интернеттегі, банк жүйесіндегі және күнделікті қаржылық қарым-қатынастардағы қауіпсіздігі де осы ұғымның құрамдас бөлігі. Заңның үстемдігі азаматтардың заң талаптарын білуінен және оны орындауға деген ішкі жауапкершілігінен қалыптасады. Ал алаяқтыққа жол бермеу үшін қоғамда сақтық, құқықтық сауат және өзара жауапкершілік құндылықтарын орнықтыру қажет.

Форум қорытындысы осы бағыттағы ақпараттық жұмыстарды жалғастырудың маңызын көрсетті. Әсіресе жастар арасында қаржылық шешімдерді сауатты қабылдау дағдысын қалыптастыру, интернет кеңістігіндегі қауіптерді ажырата білу және күмәнді жағдайларда дұрыс әрекет ету жөніндегі түсіндіру жұмыстары алдағы уақытта да назарда болмақ.

Қаржылық қауіпсіздікке немқұрайлы қарамау – жеке мүлікті қорғаудың ғана емес, құқық бұзушылықтың алдын алуға үлес қосудың да бір жолы. Сауатты әрі сақ қоғам ғана алаяқтықтың таралуына тосқауыл қойып, «Заң және тәртіп» қағидатын күнделікті өмірде орнықтыра алады.