Қазақстанның экономикалық даму стратегиясының маңызды құрамдас бөлігі — арнайы экономикалық аймақтар . Солардың бірі — «TURAN» арнайы экономикалық аймағы, Түркістан облысының инвестициялық әлеуетін арттыруға бағытталған ірі жоба және инвестициялық әлеуеті мен өндірістік драйвері. Бұл аймақ өңірдің өндірістік, логистикалық және экспорттық мүмкіндіктерін кеңейтіп, жаңа жұмыс орындарын қалыптастыруға ықпал етеді.

«TURAN» арнайы экономикалық аймағы 2018 жылғы 29 қазанда Қазақстан Республикасы Үкіметінің №693 қаулысы негізінде құрылды. Бұл аймақ Түркістан облысының аумағында орналасып, бастапқыда 3 987,39 гектарды қамтыған. 2025 жылы Үкіметтің жаңа қаулысы бойынша аймақтың аумағы 4 414,39 гектарға дейін кеңейтілген және 9 қосалқы субаймақтан тұратын болды.  Аймақтың басты мақсаттары: Түркістанды іскерлік-өндірістік орталыққа айналдыру; Тұрақты және жоғары технологиялы өндірістерді тарту; Экспорттық әлеуетті арттыру және халықаралық серіктестікті кеңейту.

Инвестициялық режим және қолдау шараларын да айта кетсем, «TURAN» АЭА инвесторларға тартымды құқықтық және экономикалық режим ұсынады, оның ішінде: 2043 жылға дейін жер учаскесін тегін пайдалану және кейін сатып алу құқығы, жер және мүлік салығынан босату, импортталатын шикізатқа қатысты кедендік және корпоративтік салықтық жеңілдіктер. 2024 жылы аймақта экономикалық қызмет түрлерінің басым бағыттарының саны 19-дан 35-ке дейін кеңейтілді, бұл өңдеу өнеркәсібіндегі 408 өнеркәсіптік нысандарға мүмкіндік береді.

Бүгінгі таңда инвестициялар мен нақты жобалар жүзеге асырылып жатыр. «TURAN» АЭА-ның инвестициялық портфелі 530-550 млрд теңгеден асады және 130-дан астам жоба жүзеге асырылуда немесе іске қосылған.  Олардың ішінде нақты жобалар:  PSI Mineral Technologies LLP – тау-кен металлургиясы жабдықтарын шығаратын зауыт, инвестиция көлемі 8,33 млрд теңге, жоспар бойынша 200 жаңа жұмыс орны болады.  Orzax Nutraceutical Manufacturing Plant – биологиялық белсенді қоспалар шығаратын өндіріс жоспары, 500-ден астам жұмыс орнын құруы күтулі.  CCGT Turkistan LLP – аймақта энергия секторында 1000 МВт-тық газ-турбиналық станция жобасы, бұл өндірістік инфрақұрылымды толықтыруға септігін тигізеді.

Сонымен қатар арнайы экономикалық аймақта PVC, тамшылатып суару жүйелерін өндіру, ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу сияқты жобаларға бағытталған инвестициялар жоспарланған. Бұл бизнес-аймақпен шекаралас жерде «Central Asia» халықаралық өндірістік ынтымақтастық орталығы құрылуда, оған 185,1 млрд теңге көлеміндегі инвестиция тартылып, 1 150 жаңа жұмыс орны ашылмақ.

«TURAN» АЭА өнімдері іске қосылған жобалар өңірдің өндірістік әлеуетін арттыруға, экспорт көлемін ұлғайтуға және жұмыссыздық деңгейін төмендетуге бағытталған. Болжам бойынша, аймақта іске қосылатын жобалар мыңдаған жаңа тұрақты жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді. Инфрақұрылымдық жұмыстар да қарқынды жүргізілуде. Инженерлік жүйелер, жолдар, теміржол желілері, су және кәріз жүйелері салынуда. Сондықтан «TURAN» аймағының толық инфрақұрылыммен қамтамасыз етілуі нәтижесінде 50-ден астам кәсіпорынның жұмыс істеуіне мүмкіндік туады деп күтілуде.

«TURAN» АЭА өңірлік инвестициялық серіктестік пен халықаралық ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған. Түркі мемлекеттері ұйымының өкілдері аймақты дамыту жоспарымен танысып, серіктестік мүмкіндіктерін талқылады. Түркия, Өзбекстан, Әзірбайжан, Қырғызстан сияқты елдердің инвесторлары да бұл аймақта өндіріс пен экспортты дамытуға қызығушылық танытуда.Болашақта аймақтың даму стратегиясы экспортты 30%-ға арттыру, өндірістік кластерлер құру және логистикалық хаб ретінде халықаралық деңгейде танылуға бағытталуда.

«TURAN» арнайы экономикалық аймағы — Түркістан облысының экономикалық дамуындағы стратегиялық маңызды бастама. Қазіргі таңда аймаққа тартылған инвестиция көлемі, жүзеге асырылып жатқан жобалар мен халықаралық ынтымақтастық оны өндірістік, экспорттық және инновациялық орталыққа айналдыруға мүмкіндік береді. Бұл жоба өңір экономикасын әртараптандыруға, жаңа жұмыс орындарын құруға және Қазақстанның халықаралық инвестициялық тартымдылығын арттыруға үлес қосуда.

Қарапайым тілмен айтқанда, «TURAN» арнайы экономикалық аймағы – Түркістан облысының жаңа экономикалық жүрегі. Бұл жоба жұмыс орындарын ашып, инвестиция тартып, өңірді дамытады. Тұрғындарға да, кәсіпкерлерге де тиімді.

Қанат Шонбасов – Түркістан облыстық өнеркәсіп және индустриалды-инновациялық даму басқармасы басшысының міндетін атқарушы.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің тапсырмасына сәйкес Кентау қаласына қарасты Ащысай ауылындағы түсті металл комбинаты руднигінің металлургиялық цехына тиесілі қалдықтар қоймасы мен ауыл шетіндегі өндірістік шахта қалдықтарын тиімді пайдалану және қайта өңдеу бағытындағы жұмыстар жүргізілуде. Аталған қалдықтарды шаруашылық айналымға тарту арқылы экологиялық жүктемені төмендету, өндірістік әлеуетті арттыру және өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін беру көзделіп отыр.

Осыған орай облыстық кәсіпкерлік және сауда басқармасының басшысы Нұржігіт Мырзахметов шетелдік инвесторлармен кездесу өткізді. Аталған жобаға қызығушылық танытқан Hubei Nonmetallic Geological Company компаниясы нысанның инвестициялық тартымдылығын жан-жақты зерделеу, шлак жинақтарының ресурстық және технологиялық әлеуетін бағалау, сондай-ақ мемлекеттік органдар мен әлеуетті инвесторлар арасындағы өзара іс-қимылдың ықтимал форматтарын айқындау мақсатында арнайы кездесу ұйымдастыруды жоспарлап отыр.

Кездесу барысында өнеркәсіптік қалдықтарды тиімді игеру жолдары, экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселелері, сондай-ақ жобаны іске асырудың кезеңдері мен негізгі шарттары жан-жақты талқыланды.

Hubei Nonmetallic Geological Company тексеру және зерттеу жұмыстарын жүргізу, оның ішінде геологиялық барлау және зертханалық зерттеулер саласында мол тәжірибеге ие. Компания бұған дейін Қазақстан Республикасының бірқатар өңірлерінде, атап айтқанда Ақтөбе, Алматы және Шиелі аймақтарында осындай жобаларды табысты жүзеге асырған. Аталған бастама өңірдегі өнеркәсіптік қалдықтарды қайта өңдеу арқылы экологиялық жүктемені азайтуға, инвестициялық ахуалды жақсартуға және өңір экономикасының тұрақты дамуына серпін беруге бағытталған.

Ащысайдың өндірістік әлеуеті өте жоғары және өңір дамуының берік негізі бола алады. Түркістан облысының өнеркәсіптік дамуында өзіндік орны бар, өндірістік әлеуеті жоғары аумақтардың бірі. Географиялық орналасуы, жер қойнауындағы пайдалы қазбалар қоры және еңбек ресурстарының жеткілікті болуы Ащысайды өндіріс пен кәсіпкерлікті дамытуға қолайлы аймақ ретінде қалыптастырды. Бұл аймақтың өндірістік әлеуетінің негізін тау-кен және өңдеу өнеркәсібі құрайды. Елді мекен маңында құрылыс материалдарына қажетті шикізат көздерінің болуы өндірістің осы бағытын дамытуға мүмкіндік береді. Әсіресе әк, инертті материалдар және басқа да құрылысқа қажетті өнім түрлерін өндіру жергілікті экономикаға серпін беретіні сөзсіз. Мұндай жобалар облыстың ішкі нарығын қамтамасыз етіп қана қоймай, алдағы уақытта көршілес өңірлерге өнім жеткізу әлеуетін кеңейтуге мүмкіндік беруі мүмкін.

Ал, өндірістің дамуы жұмыс орындарының көбеюіне тікелей әсер етеді.Болашақта Ащысайда кәсіпорындар іске қосылатын болса жергілікті тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтып, ауыл халқының әлеуметтік жағдайын жақсартуға мүмкіндіктер арта түседі. Сонымен қатар өндіріс орындары салынса, ауылдағы шағын және орта бизнестің дамуына жол ашады. Өндіріс орындарының айналасында қызмет көрсету, тасымалдау, техникалық қызмет көрсету және қосалқы өндірістер қалыптасатыны да анық. Бұл өз кезегінде шет елдік инвесторлар мен жергілікті кәсіпкерлер үшін жаңа мүмкіндіктер туғызады. Алдағы кезеңде инфрақұрылымды жаңғырту арқылы өндірістердің тиімділігін арттыру да көзделуде. Себебі инфрақұрылымдық мүмкіндіктер де Ащысайдың өндірістік әлеуетін күшейте түседі. Электр энергиясы, көлік қатынасы және инженерлік желілердің қолжетімділігі өндіріс көлемін ұлғайтуға және жаңа инвестициялық жобаларды тартуға негіз болады.

Экологиялық қауіпсіздік мәселесі де назардан тыс қалмайды. Алдағы уақытта жүзеге асырылатын өндіріс орындарында экологиялық талаптарды сақтау, қалдықтарды азайту және өндірістік процестерді жаңғырту бағытында жұмыстар жүргізілетін болады. Бұл табиғи ресурстарды ұтымды пайдаланып, өңірдің экологиялық тепе-теңдігін сақтауға мүмкіндік береді. Ащысайдың өндірістік әлеуеті – өңір экономикасының маңызды тіректерінің бірі. Өндіріс көлемінің артуы, жаңа жұмыс орындарының ашылуы және кәсіпкерліктің дамуы елді мекеннің әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартып, Түркістан облысының жалпы даму көрсеткіштеріне де оң ықпал етеді. Сондықтан, алдағы уақытта инвестиция тарту мен өндірісті жаңғырту арқылы Ащысайдың мүмкіндіктері одан әрі кеңейтуге нақты жоспарлар жасалуда.

Бүгінде Ащысай ауылында 1 мектепке дейінгі білім беру ұйымы, 2 жалпы білім беретін мектеп, 1 мәдениет үйі, 1 кітапхана, 2 спорт алаңшасы және 1 пошта байланыс бөлімшесі жұмыс істейді. Кезінде өндірісімен танылған елді мекенде қазіргі таңда шамамен 2 мың тұрғын бар. Ауылдағы жолдардың жалпы ұзындығы 15,12 шақырымды құрайды.

«Су–тіршіліктің нәрі, өмірдің өзегі. Әрбір отбасының тұрмыс-тіршілігі, ауыл шаруашылығының дамуы, халық денсаулығы ең алдымен таза ауыз суға байланысты екені белгілі. Бұрынғы кезде судың жеткіліксіздігі, қашықтан тасымалдау, кейде сапасыз су ішу ауыл тұрғындары үшін үлкен мәселе болып келген еді. Осындай күрделі кезеңде ауылдарымызға келіп, заманауи талаптарға сай су ұңғымасын қазып, сапалы ауыз суға қолжетімділікті қамтамасыз еткен компания мен аудан әкімдігінің еңбегі – шын мәнінде қайырлы да, сауапты іс.»

Бұл оңтүстіктегі теріскей тұрғындарының ризашылығы. Себебі Созақ ауданының әкімі Мұхит Тұрысбековтің бастамасымен «Қазатомөнеркәсіп» Ұлттық атом компаниясының демеушілігі негізінде Қызылкөл, Құмкент, Бабата, Қарақұр және Қаратау елді мекендерінде қосымша ұңғыма қазу жұмыстары жүруде. Қазіргі таңда Бабата ауылында тереңдігі 507 метр болатын ұңғымадан сағатына 100 текше метрге жуық су шығып, ауыл тұрғындарының қуанышына себеп болды. Сондай-ақ екінші құдықтың бұрғылау жұмыстары 400 метр тереңдікке дейін жетті.

Таза су – ауылға келген үлкен жақсылық. Су ұңғымасы іске қосылғаннан кейін ауыл өмірі айтарлықтай өзгереді. Енді тұрғындар суды алыстан тасымай, қиындық көрмей, таза әрі қауіпсіз суды тікелей өз ауылынан алуға мүмкіндіктері пайда болды. Бұл тұрмыстық жағдайды жақсартып, балалар мен қарттардың денсаулығына қолайлы орта қалыптастырды. Сонымен қатар шаруашылық жұмыстарын жеңілдетеді және ауылдың әлеуметтік ахуалына серпін берді. Ауыл тұрғындарының айтуынша, бұрын суды шектеумен пайдалану, судың жетіспеуі көп қиындық тудыратын. Қазіргі уақытта әр үйге су жеткізу жұмыстары жүргізіліп, жергілікті халықтың өмір сапасын жаңа деңгейге көтеруде. Ауыл ақсақалдары мен тұрғындар игі іске ұйытқы болған демеуші компания өкілдеріне алғыстарын білдіруде.

« – Сіздер таза суды ауылымызға жеткізіп, халықтың ризашылығына бөлендіңіздер. Еңбектеріңіз еленіп, игі істеріңіз көбейе берсін! Компанияларыңыздың беделі артып, жұмыстарыңызға береке, табыстарыңызға молшылық тілейміз. Халқымыздың игілігі үшін атқарып жүрген әрбір бастамаларыңыз берекелі болсын! Барлық ауыл тұрғындарының атынан су ұңғымасын салып берген компания басшылығына және барлық еңбеккерлеріне шынайы ризашылық білдіреміз. Сіздердің еңбектеріңіз – халықтың игілігіне арналған үлкен қайырымды іс. Таза су сыйлау – өмір сыйлау, денсаулық пен болашаққа сенім сыйлау деп білеміз. Компания қызметкерлеріне мықты денсаулық, еңбектеріне табыс, кәсіптеріне береке тілейміз. Халыққа пайдасы тиетін игілікті істеріңіз көп болсын! Атқарған әрбір еңбектеріңіз жемісті, жасаған жақсылықтарыңыз еселеніп қайтсын!» – деді, Қарағұр елдімекені ақсақалдар кеңесінің мүшесі Төребек Тұрғамбекұлы.

« – Біздің ауыл тұрғындарының атынан Сіздерге шын жүректен алғыс білдіреміз. Елді мекенімізге су ұңғымасын орнатып, таза әрі сапалы ауыз суға қолжетімділік жасау – ауыл өміріндегі үлкен әрі маңызды оқиға болды. Бұл тек инженерлік жоба емес, халықтың игілігі мен денсаулығына, тұрмыс сапасына жасалған үлкен қамқорлық.» – деді ауыл тұрғыны Мақсат Сұлтанбеков.

Арнайы техникалар ендігі кезекте Қызылкөл және Құмкент ауылдарында жұмысын жалғастырады. Бұл елді мекендерде 350 метр шамасында ұңғыма қазу жоспарлануда. Сонымен қатар, Қаратау және Қарақұр ауылдарында да алғашқы ұңғымалар 180 метр тереңдікке дейін қазылып, қазіргі таңда су көзін тазалау жұмыстары жүргізілуде. Алдағы уақытта Қарақұрда қосымша 180 метр, Қаратауда 780 метр тереңдікте жаңа құдықтар қазылмақ.

« – Ұңғыманы салу барысында компания мамандары кәсіби шеберлік пен жауапкершілік танытып, барлық жұмыстарды сапалы орындады. Әрбір ұсынысымызға құлақ асып, ауыл адамдарына түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, халықпен тығыз байланыста еңбек еттіңіздер. Бұл – Сіздердің халыққа жақын, әлеуметтік жауапкершілігі жоғары ұйым екендеріңіздің нақты дәлелі. Сондай-ақ, мамандар әрбір сұраққа жауап беріп, тұрғындардың ұсыныстарын ескеріп, мәдениетті қарым-қатынас жасап, жұмысты сапалы орындады. Бұл – компанияның кәсіби деңгейінің жоғары екенін және халық алдындағы жауапкершілігін көрсетеді. Ұңғыманы салған «Қазатомөнеркәсіп» Ұлттық атом компаниясы тек техникалық жұмыс атқарып қойған жоқ, елдің қамын ойлап, халыққа жанашырлық көрсетті. Жұмыс барысында заманауи техника қолданылып, талапқа сай санитарлық және экологиялық нормалар сақталды және қауіпсіздік шаралары қамтамасыз етілді.» – деді, Қарағұр ауылдық округінің әкімі Ғалым Әбдірашұлы.

Айта кететін жайт, бұл экологиялық және әлеуметтік маңызы зор жоба. Су ұңғымасының салынуы тек тұрмыстық пайда әкеліп қана қоймай, қоршаған ортаны қорғауға да үлес қосады. Жер асты суын тиімді пайдалану, суды үнемдеу мәдениетін қалыптастыру – табиғатты аялаудың нақты көрінісі. Аталған ұңғыма қазу жұмыстары шөлейттенудің алдын алуға, су тапшылығының қаупін азайтуға, ауыл шаруашылығын тұрақты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.Компания өкілдері атқарған игі істің нәтижесінде ауыл тұрғындарының батасы мен халықтың ризашылығын және шынайы алғыстарын алды.

Бұған дейін, бұл елді мекендерде жаз айларында ауызсу көлемі азайып, тұрғындар тарапынан мәселе көтерілген болатын. Осыған орай аудан басшысының ұсынысын қолдаған «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ компаниясы бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі аясында ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын жақсартуға бағытталған бұл бастамаға өз үлесін қосуда.

Түркістан облысының экономикалық ахуалын жақсарту, өңірге инвестиция тарту, отандық өндірісті дамыту мақсатында жоспарлы жұмыстар атқарылып келеді. Бүгін осы мақсатта Түркістанда кезекті жоба бастау алып, джинсы маталарын шығаратын кәсіпорынның іргетасы қаланды. Оған Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров, «Hygeia Textile Kazakhstan» ЖШС-ның директоры Жин Ёуйй қатысып, мақта-мата жібін иіру мен джинсы маталарын өндіру желілерінің құрылысының капсуласын салды.

– Бүгін Түркістан өңірінің жеңіл өнеркәсіп саласында стратегиялық маңызды жобаның іргетасы қалануда. Арнайы экономикалық аймақта «Hygeia Textile Kazakhstan» ЖШС-нің джинсы маталарын өндіру зауытының құрылысы басталады. Мемлекет басшысы биылғы Жолдауында еліміздің жаңа экономикалық бағытын айқындап берді. Жолдаудың басты идеясы – мемлекетімізді инновация мен цифрлық технологияға негізделген экономикаға көшіру. Біріншіден, экономиканы әртараптандыру міндеті қойылды. Бұл ретте біз Түркістан облысында мақта кластерін дамытуды бастап кеттік. Бұдан былай өңірдегі мақта 100 пайыз өзімізде өңделіп, дайын өнімдер шығарылады. Солардың бірі – бүгін іргетасы қаланған зауыт еліміздің тоқыма өндірісін жаңа деңгейге шығарады. Мұнда жылына 30 мың тонна мақта-мата жібі мен 10 млн метр джинсы маталары өндіріледі. Дайын өнімдер Еуропа мен Орталық Азия елдеріне экспортқа шығарылады. Жоба толық жеке инвестиция есебінен жүзеге асырылуда. Бұл – Түркістан облысындағы ивестиция тарту жұмыстарының жарқын жемісі. Біздің алдымызда Түркістан облысын өзін толық қамтитын әрі терең өңдеу саласы дамыған өңірге айналдыру міндеті тұр. Өйткені, Түркістан – жеңіл өнеркәсіпті дамытуға қолайлы өңір. Бұл жаңа зауыт – импортты алмастыруға, экспорттық әлеуетті арттыруға бағытталған ірі жоба. Осы нысан іске қосылғанда Түркістан – Қазақстандағы тоқыма орталықтарының біріне айналары анық. Сондықтан жобаға атсалысқан инвесторларға алғысымды білдіремін! Жаңа жоба сәтті жүзеге асып, Түркістанның өндірісі дами берсін! – деді Нұралхан Оралбайұлы.

Аталған нысанда жылына 10 млн метр джинсы маталары өндірілмек. Жобаның жалпы құны 23,3 млрд теңгені құрайды. Сондай-ақ мұнда мыңнан аса жаңа жұмыс орнын құру көзделген. Нысанның жалпы аумағы 20 гектарды қамтиды. Зауыт жұмысына қажетті жабдықтар толық заманауи технологиялармен қамтылады. «Turan» арнайы экономикалық аймағында орналасқан нысан жеке инвестор есебінен жүргізіледі. Жобаны үш кезең бойынша жүзеге асыру жоспарланып отыр. Жалпы, облыстағы индустриалды аймақтар, шағын өндірістік парктер мен арнайы экономикалық аймақтардың жұмысын жандандыру нәтижесінде 10 айда өнеркәсіп өнім көлемі 1,3 трлн. теңгеге жетіп, өсім деңгейі 113,4 пайызды құрады.

Түркістан қаласындағы «Тұран» арнайы экономикалық аймағы – кәсіпкерлер мен инвесторлар үшін жаңа мүмкіндіктер алаңы болып табылады. «Тұран» арнайы экономикалық аймағы Түркістан қаласының әлеуметтік-экономикалық әлеуетін арттыру, инвестиция тарту және жаңа өндіріс орындарын ашу мақсатында құрылған. Бұл аймақ – өңірді индустриялық және инновациялық тұрғыда дамытуға бағытталған маңызды жоба. Арнайы экономикалық аймақтың басты мақсаты – отандық және шетелдік инвесторлар үшін қолайлы жағдай жасау. Осы мақсатта аймақ аумағында инфрақұрылым толық жүргізіліп, кәсіпкерлерге инженерлік желілер, жол, байланыс және коммуналдық қызметтер қолжетімді етілген. Сонымен қатар, арнайы экономикалық аймақ резиденттеріне салықтық және кедендік жеңілдіктер қарастырылған. Арнайы экономикалық аймағында жүзеге асырылатын жобалар негізінен: өндіріс пен өңдеу саласын дамытуға, құрылыс индустриясына, логистика мен қойма қызметіне, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеуге бағытталған. Бұл бағыттар өңір экономикасының әртараптануына және қосылған құны жоғары өнім шығаруға мүмкіндік береді.

Аймақтың тағы бір маңызды артықшылығы – жаңа жұмыс орындарының ашылуы. «Тұран» арнайы экономикалық аймағында іске асырылып жатқан жобалар нәтижесінде жүздеген тұрғын тұрақты жұмыспен қамтылып, жастарға жаңа мүмкіндіктер берілуде. Бұл халықтың әл-ауқатын арттырып, әлеуметтік тұрақтылықты нығайтуға ықпал етеді. Арнайы экономикалық аймақтың жалпы аумағы 400 гектардан асады, бүгінде оның басым бөлігінде инженерлік инфрақұрылым толық жүргізілген. Бүгінде экономикалық аймақта 20-дан астам инвестициялық жоба тіркелген және жалпы инвестиция көлемі 200 млрд теңгеден асқан. Жалпы жобалар толық іске қосылған жағдайда 2 000-нан астам тұрақты жұмыс орны ашылады. Қазіргі таңда бірқатар өндіріс нысандары іске қосылып, қалған жобалар құрылыс және монтаж кезеңінде. 2025 жылы бұл аймақта өндірістік белсенділік айтарлықтай артып, оның нәтижесі өңір экономикасына тікелей әсер ете бастады. Алдағы уақытта «Тұран» арнайы экономикалық аймағы тек Түркістан облысының ғана емес, бүкіл оңтүстік өңірдің индустриялық орталығына айналады деп күтілуде.

Мемлекет басшысы жыл сайынғы Жолдауында ауыл шаруашылығын жаңғырту мен азық-түлік қауіпсіздігін ұлттық басымдық ретінде атап өтеді. Осыған сәйкес Түркістан облысында қайта өңдеу және өндіріс қуатын арттыру бағытындағы маңызды жобалар қарқынды іске асуда. Бұл даму фермерлік шаруашылықтарды жаңғырту, озық технологияларды енгізу және мал басын көбейтуге бағытталған жүйелі саясаттың нәтижесі.

Ордабасы ауданында орналасқан «Бөрте Милка» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің тауарлы-сүт фермасын кеңейту жобасы толық іске қосылып, Түркістан облысының сүт өндірісін жаңа сапалық деңгейге шығарды. Жоба еліміздің агроөнеркәсіптік кешенін жаңғыртуға арналған мемлекеттік қолдау тетіктері аясында жүзеге асырылды.

Қазіргі таңда ауыл шаруашылығына жасанды интеллектіні енгізу негізгі технологиялық үрдістердің барлығын қамтуда. «Ақылды ферма» жүйелері мен жасанды интеллектке негізделген аналитикалық платформалар өндірісті дәл әрі тиімді басқаруға, жануарлардың денсаулығын бақылауға, шығындарды оңтайландыруға және өнім сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

2023 жылы ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі бекіткен АӨК саласындағы жобаларды несиелеу қағидалары бойынша Түркістан облысына жаңа немесе қолданыстағы сүт-тауар фермаларын салуға және кеңейтуге 6 миллиард теңге қаржы бөлінді. Осы бағдарлама аясында 2023 жылғы желтоқсанда арнайы конкурстық комиссия «Бөрте Милка» ЖШС-нің 403 басқа арналған қолданыстағы сүт фермасын кеңейту жобасын мақұлдады.

Жобаның жалпы құны 2,8 миллиард теңгені құрайды. Оның ішінде 2,380 миллиард теңге көлеміндегі қарыз 2023 жылғы 15 желтоқсанда бекітілген мақсатты несие шартымен рәсімделді. Несие шарттары министрлік бекіткен талаптарға толық сәйкес келеді. Қарыздың мерзімі 2033 жылдың 1 қазанына дейін белгіленген, ал сыйақы мөлшерлемесі – жылдық 2,5 пайыз.

Несие қаражатының 872,9 миллион теңгесі құрылыс жұмыстарына, 853,2 миллион теңгесі Еуропа стандарттарына сай толық автоматтандырылған заманауи сүт фермасы жабдықтарына, 114,4 миллион теңгесі арнайы техника сатып алуға, ал 540 миллион теңгесі асыл тұқымды голштин сиырларын сатып алуға бағытталды.

Серіктестіктің құрылтайшысы Гүлнар Муталиева өндірісті басқарудың заманауи тәсілдерін қолдана отырып, жобаның тиімді әрі сапалы іске асырылуын қамтамасыз етті. Бүгінде жоба толық аяқталып, ферманың жаңа инфрақұрылымы толық қуатында жұмыс істеп тұр. Инвестор өз қаражаты есебінен 420 миллион теңгеден астам қаржы салды. Барлық қаражат мақсатты түрде игерілді: асыл тұқымды 403 бас ірі қара сатып алынды, жаңа қора-қопсылар салынды, ферманың үздіксіз жұмыс істеуіне қажетті инфрақұрылым толық жасақталды.

Өндірісті автоматтандыру бағытында Швециядан арнайы тапсырыспен әкелінген VMS-300 маркалы төрт сауу роботы орнатылды. Әрбір робот сегіз сағат ішінде 70 басқа дейін қызмет көрсете алады. Осылайша, бір оператор тәулігіне үш мезгіл сауылатын 140 сиырдың толық сауын процесін қамтамасыз етеді. Бұған қоса, бұрын орнатылған үш робот толық жаңғыртудан өтті. Сыйымдылығы 2000 тонна болатын жаңа жем-шөп қоймасы мен қажетті көлемдегі бетонды қи сақтау алаңы салынып, ферманың өндірістік мүмкіндіктері одан әрі кеңейді.

Жобаның нәтижелері 2024 жылдың қорытындысы бойынша айқын көрінді: «Бөрте Милка» ЖШС-нің сүт өндіру көлемі 44 пайызға артты. Биыл өндіріс көлемі 60 пайызға ұлғайды. Бұл өсім кәсіпорынның технологиялық жаңғыруы мен инфрақұрылымдық дамуының тікелей нәтижесі.

Осылайша, «Бөрте Милка» жобасы Қазақстанның сүтті мал шаруашылығын дамыту жөніндегі ұлттық стратегиясын іске асыруға елеулі үлес қосып отыр. Тауарлы-сүт фермасы агроөнеркәсіптік саланы жаңғырту, цифрлық технологияларды пайдалану, өнімділік пен еңбек тиімділігін арттыру бойынша өңір экономикасына жаңа серпін беретін маңызды бастамаға айналды. Жергілікті тұрғындар тұрақты жұмыспен қамтылды. Бүгінде ферма нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттырып қана қоймай, Түркістан облысының сүт өндірісі бойынша жетекші орталықтарының біріне айналып отыр.

Түркістан облысы, Түлкібас ауданында өңірдің индустриялық әлеуетін арттыруға бағытталған ірі өндірістік жоба – «Састөбе» инновациялық кешені» ЖШС-нің заманауи талапқа сай, сапалы әк шығаратын зауытының салтанатты ашылу рәсімі өтті. Маңызды іс-шараға Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров қатысып, зауыттың іске қосылуымен құттықтап, жаңа өндіріс орны өңір экономикасының дамуына серпін беретінін атап өтті.

« – Алдымен баршаңызды келе жатқан Тәуелсіздік күнімен шын жүректен құттықтаймын! Мереке қарсаңында «Састөбе» инновациялық кешені» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің жаңа әк зауыты ашылуда. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев өз Жолдауында экономиканы әртараптандыру, өндіріс орындарын ашу бағыттарына айрықша тоқталды. Ел экономикасының негізгі басымдығы шикізат емес, жоғары технологиялық өндіріс пен инновациялық индустрия болуы тиіс. Түркістан облысында осы бағытта ауқымды жұмыстар жүргізіліп жатыр. Біз өндіріс орындарын ашуға, терең өңдеу саласына басымдық бердік. Сол жұмыстар нәтижесінде облысымыз халықаралық талапқа сай заманауи зауытпен толығып отыр. Осыдан бірнеше ай бұрын сіздермен ірі кешеннің құрылысының басталуына куә болып едік. Міне, аз ғана уақыт ішінде зауыт құрылысының алғашқы кезеңі аяқталып, әк шығару зауыты өндірісін бастағалы отыр. Бұл Түркістан облысы ғана емес, тұтас еліміз үшін маңызды оқиға. Жалпы құны 180 млрд теңге болатын жоба арқылы ауданның ғана емес, облыстың өндіріс көлемі артады. Жалпы, мыңға жуық жұмыс орны ашылса, бүгінгі әк зауытының өзінде жүзге жуық жерлесіміз жұмысқа орналасуда. Осы ретте маңызды жобаны жүзеге асырған инвесторға, жауапты азаматтарға алғысымды білдіремін! Зауыт ұжымына сәттілік, денсаулық және берекелі табыс тілеймін! Жаңа зауыттар ашылып, облысымыз дами берсін! – деді облыс әкімі Нұралхан Көшеров.

«Sinoma-TCDRI» компаниясының жоба басшысы Жу Сианг Го мен «Саутс-Ойл» компаниясының президенті Серікжан Сейітжанов та құттықтау сөз сөйлеп, бұл өндіріс орны елімізді отандық өніммен толық қамтитынын жеткізді.

« – Соңғы жылдары Түркістан облысында өнеркәсіпті дамытуға ерекше көңіл бөлініп келеді. Соның айқын дәлелі – Түлкібас ауданында іске қосылған заманауи әк шығару зауыты. Бұл жоба өңірдің индустриялық әлеуетін арттыруға бағытталған ірі өндірістік бастамалардың бірі болып отыр. Әк – құрылыс саласында, жол құрылысы, цемент өндірісі, металлургия, химия өнеркәсібі және ауыл шаруашылығында кеңінен қолданылатын маңызды өнім. Осыған дейін мұндай өнімдердің бір бөлігі сырттан тасымалданып келсе, жаңа зауыттың іске қосылуы ішкі нарықты отандық өніммен қамтуға мүмкіндік берді. Зауыт заманауи технологиялармен жабдықталған және экологиялық талаптарға толық сай келеді. Өндіріс үдерісінде қауіпсіздік мәселелеріне ерекше көңіл бөлініп, қоршаған ортаға келетін әсерді барынша азайту көзделген. Бұл – бүгінгі өндіріс орындарына қойылатын басты талаптардың бірі. Өндірістік қуаты жағынан алғанда, зауыт толық іске қосылған кезде жылына жүздеген мың тонна әк өндіруге қабілетті. Сонымен қатар, болашақта өндірісті кеңейту арқылы құрылыс материалдарының басқа да түрлерін шығару мүмкіндігі қарастырылып отыр. Бұл облыста қосылған құны жоғары өнім өндірісін арттыруға жол ашады. Әк шығару зауытының іске қосылуы жұмыспен қамту мәселесін шешуде де маңызды рөл атқаруда. Кәсіпорында жергілікті тұрғындар тұрақты жұмыспен қамтылып, жаңа жұмыс орындары ашылды. Бұл – әсіресе ауыл жастары үшін үлкен мүмкіндік. Жұмысшылардың біліктілігін арттыру, өндірістік тәжірибе жинақтау бағытында да жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Экономикалық тұрғыдан алғанда, зауыттың жұмысы өңір бюджетіне түсетін салық көлемін арттырып, шағын және орта бизнеске серпін беріп отыр. Кәсіпорын айналасында логистика, қызмет көрсету, тасымал сияқты қосалқы салалар да дамуда. Бұл – бір ғана зауыттың бірнеше бағытта экономикалық пайда әкеліп отырғанының айғағы.» – деді, «Саутс-Ойл» компаниясының президенті Серікжан Сейітжанов

Сонымен қатар, бұл өндіріс орны Түркістан облысының инвестициялық тартымдылығын арттыруға ықпал етуде. Ірі жобаның сәтті іске асуы өзге инвесторларға оң әсер беріп, жаңа өндірістердің ашылуына жол ашады. Түркістан облысындағы әк шығару зауыты – өңірдің индустриялық дамуындағы маңызды қадам. Ол ішкі нарықты сапалы өніммен қамтамасыз етіп қана қоймай, жаңа жұмыс орындарын ашып, экономиканың өсуіне нақты үлес қосып отыр. Мұндай жобалар облыстың болашағын айқындап, халықтың әл-ауқатын арттыруға қызмет етеді.

Жалпы құны 180 млрд. теңге болатын жобаның құрылысы 2026-2027 жылдары аяқталады деп жоспарланған. Биыл 32 млрд теңге инвестициялық қаржыға әк өндірістік кешені іске қосылды. «Састөбе инновациялық кешені» ЖШС-нің негізгі мақсаты – әк, каустикалық сода, кальций карбиді, ПВХ және цемент өндірісін жолға қою. Зауыт толық қуатына шыққанда жылына 400 мың тонна әк, 100 мың тонна каустикалық сода, 120 мың тонна ПВХ, 200 мың тонна кальций карбиді және 1 млн тонна цемент өндірмек.

Кәсіпорынның іске қосылуы өңірдегі жұмыссыздық деңгейін төмендетуге де оң ықпал етеді. Жоба аясында жалпы мыңға жуық адам тұрақты жұмыспен қамтылады, оның ішінде биыл 100 жаңа жұмыс орны ашылды. Салтанатты рәсімде облыс әкімі зауыт аумағын аралап, өндірістік үдерістермен, заманауи технологиялармен және еңбек жағдайымен танысты. Өндірістің экологиялық талаптарға сай жүргізілуі мен қауіпсіздік мәселелеріне ерекше назар аударуды тапсырды. Айта кетейік, Түркістан облысында инвестиция тарту мен өндіріс орындарын ашуға басымдық берілген. Бұл бағыттағы жұмыстар тұрақты жалғасады.

Бүгінгі таңда су ресурстарын қорғау және тиімді пайдалану – мемлекет пен қоғам үшін аса маңызды стратегиялық міндеттердің бірі болып табылады. Климаттың өзгеруі, халық санының артуы, ауыл шаруашылығы мен өндірістің кеңеюі суға деген сұранысты күшейтіп отыр. Осындай жағдайда су ресурстарын басқаруда цифрлық жүйелерді енгізу – уақыт талабы. Су ресурстары және ирригация министрлігі, «Су ресурстары ақпараттық-талдау орталығы» КЕАҚ және «Қазсушар» РМК мамандарынан құралған жұмыс тобы Түркістан облысының Жетісай, Мақтаарал, Шардара, Созақ және Отырар аудандарында жаңа биллинг ақпараттық жүйесін пилоттық режимде енгізуді бастады.

Мамандар шаруалармен, канал басшыларымен және су пайдаланушылар бірлестіктерінің өкілдерімен кездесіп, жаңа жүйенің жұмыс қағидаларын таныстырып жатыр. Сонымен қатар пилоттық аудандарда туындаған техникалық және ұйымдастырушылық мәселелер шешіліп, су есебі мен қызмет көрсету процесін цифрландыруға біртіндеп көшу қамтамасыз етіліп жатыр. Жүйенің негізгі мақсаты – құжат айналымын және фермерлер мен су пайдаланушылардың суаруға су беру жөніндегі өтініштерін толығымен цифрлық форматқа көшіру. Цифрлық платформа сондай-ақ онлайн түрде төлем жүргізуге және көрсетілген қызметтер бойынша орындалған жұмыс актілерін алуға мүмкіндік береді.

Жүйе бірыңғай жер кадастрымен, салық жүйесімен және Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесімен интеграцияланады. Бұл пайдаланушылардың қатысуынсыз барлық қажетті деректерді автоматты түрде алуға жағдай жасайды. Өтініштер электрондық цифрлық қолтаңба арқылы бірнеше минутта ресімделеді, ал электронды келісімшарт су беру кезегін автоматты түрде анықтайды. Төлемдер мобильді қосымшалар немесе интернет-банкинг арқылы жүзеге асырылады. Барлық құжат пен қаржылық операция пайдаланушының жеке кабинетінде қолжетімді болады.

« – Цифрлық биллинг платформасын енгізу су шаруашылығы процестерінің ашықтығы мен тиімділігін арттырады. Жүйе су беру және тұтыну көлемдерін нақты бақылауға, сондай-ақ су ресурстарын тиімді жоспарлау мен басқаруға мүмкіндік береді. Ең алдымен, су ресурстарын қорғауда цифрландырудың маңызына тоқталғым келеді. Цифрлық технологиялар су көздерінің нақты жағдайын онлайн режимде бақылауға мүмкіндік береді. Арнайы датчиктер, автоматтандырылған есептеу құралдары мен спутниктік мониторинг жүйелері арқылы су деңгейі, сапасы және шығыны тұрақты түрде қадағаланады. Бұл су ысырабының алдын алуға және төтенше жағдайларды дер кезінде анықтауға жағдай жасайды.Су үнемдеуде цифрлық жүйелердің тиімділігі жоғары. Ауыл шаруашылығында «ақылды суару» технологияларын енгізу арқылы су нақты қажеттілікке сай беріледі. Бұл егіннің өнімділігін арттырып қана қоймай, судың шамадан тыс пайдаланылуын азайтады. Сонымен қатар, су тұтынуды цифрлық есепке алу жүйесі әрбір тұтынушының пайдаланған су көлемін дәл анықтауға мүмкіндік береді.Сондай-ақ, су ресурстарын қорғауда ашықтық пен бақылау күшейеді. Цифрлық платформалар арқылы су пайдалануға қатысты деректер бір орталықта жинақталып, талданады. Бұл басқару шешімдерін ғылыми негізде қабылдауға, жоспарлауды тиімді жүргізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, су заңнамасының сақталуын бақылау да жеңілдейді. Одан бөлек, цифрлық жүйелер экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Су сапасын бақылау арқылы ластану көздері дер кезінде анықталып, тиісті шаралар қабылданады. Бұл өзен-көлдердің, жер асты суларының сақталуына және экожүйенің тепе-теңдігін қорғауға бағытталған маңызды қадам. Ауыл шаруашылығында су ресурстарын қорғау және тиімді пайдалануды цифрлық жүйе арқылы басқару – саланың тұрақты дамуының негізгі кепілі. Цифрландыру суды үнемдеуге, фермерлердің еңбегін жеңілдетуге және ауыл шаруашылығы өнімінің сапасы мен көлемін арттыруға жол ашады. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыру – баршамыздың ортақ міндетіміз.», — деді Су ресурстары ақпараттық-талдау орталығының басқарма төрағасы Қайратғали Хайрулла.

Ауыл шаруашылығы – су ресурстарына тікелей тәуелді маңызды сала. Егіншілік пен мал шаруашылығының тұрақты дамуы ең алдымен су көздерінің жеткілікті әрі ұтымды пайдаланылуына байланысты. Бүгінгі таңда климаттың өзгеруі, су тапшылығы және табиғи ресурстардың азаюы жағдайында ауыл шаруашылығында су ресурстарын тиімді басқару үшін цифрлық технологияларды енгізу аса өзекті болып отыр. Экологиялық тепе-теңдікті сақтау цифрлық жүйелердің басты артықшылықтарының бірі болып табылады. Су ресурстарын шамадан тыс пайдаланудың алдын алу арқылы топырақтың тұздануы мен жердің тозуы азаяды. Бұл ауыл шаруашылығы жерлерінің ұзақ мерзімді өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.

« – Ауыл шаруашылығы үшін су – басты байлық. Су болса – өнім бар, су болмаса – еңбек зая кетеді. Сондықтан суды ысырап қылмай, орнымен пайдалану – әрқайсымыздың міндетіміз. Қазіргі таңда мемлекет тарапынан су есептеу мен суаруды цифрлық жүйеге көшіру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұл дегеніміз – су каналдарына арнайы есептегіштер орнатылады, қанша су келді, қанша су пайдаланылды – бәрі нақты есепке алынады. Мұның басты пайдасы – су әділ бөлінеді, артық кету, талас-тартыс азаяды. Мұндай жүйе суды бұрынғыдай мөлшерсіз бере салмайды. Топырақтың ылғалын, ауа райын ескеріп, егінге қажет кезінде ғана су береді. Нәтижесінде: су 30–40 пайызға дейін үнемделеді; егін күйіп кетпейді, өнім көбейеді; электр қуаты мен жанармай шығыны азаяды. Сонымен қатар, цифрлық жүйе фермердің өзіне де жеңілдік береді. Телефон арқылы суару уақытын бақылауға, қанша су кеткенін көруге болады. Бұл – уақыт үнемдеу, артық шығыннан құтылу деген сөз. Тағы бір маңызды мәселе – жердің тозуы. Артық суару топырақты тұздандырып, жердің құнарын кетіреді. Ал цифрлық жүйе арқылы су нормамен берілетіндіктен, жер де, су да сақталады. Бұл – болашақта балаларымызға қалатын байлық.» – деп сөзін қорытындылады Қайратғали Хайрулла.

Қорыта айтқанда, цифрлық суару жүйесі – фермерге қарсы емес, керісінше фермердің пайдасы үшін жасалып жатқан жұмыс. Суды үнемдеп, өнімді көбейтіп, еңбектің нәтижесін арттыру – шаруалардың да ортақ мақсаты болып табылады. Сондықтан мамандар жаңа жүйелерге түсіністікпен қарап, бірге жұмыс істеуге шақырды.

Түркістан облысы Сауран ауданы Оранғай ауылдық округінде қуаты 300 МВт болатын ірі күн электр станциясының құрылысы ресми түрде басталып, уақыт капсуласын салу рәсімі өтті. Аталған жоба – өңірдегі жаңартылатын энергия көздерін дамытуға бағытталған ең ауқымды бастамалардың бірі. Күн электр станциясының іске қосылуы аймақтың энергетикалық әлеуетін арттырып, жасыл энергетика үлесін ұлғайтуға, сондай-ақ жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді.

Салтанатты жиында Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров құттықтау сөз сөйлеп, жобаның өңір үшін стратегиялық маңызын атап өтті. Оның айтуынша, бұл бастама облыс экономикасының әртараптануына, инвестициялық тартымдылықтың артуына және экологиялық таза энергия өндіруге жол ашады.

«– Бүгін өңіріміздің ғана емес, бүкіл еліміздің энергетикалық қауіпсіздігі мен «жасыл экономикаға» көшу жолындағы маңызды жобалардың бірі – қуаты 300 МВт болатын күн электр станциясының іргетасын қалау рәсіміне жиналып отырмыз. Түркістан облысы – ауа температурасы ең жоғары аймақтардың бірі. Сондықтан жаңартылатын энергия жобаларын дамыту, күн қуатын пайдалану – өңіріміз үшін аса тиімді әрі болашағы бар бағыт. Аталған жобаны жүзеге асыру үшін құйылатын инвестиция құны шамамен 160 млрд. теңгені құрайды. Жоба аясында 500-ге жуық жұмыс орны ашылады деп көзделуде және жергілікті тұрғындар жұмыспен қамтамасыз етіледі. Бүгінгі бастама – экологиялық таза, тұрақты даму жолына түскен Түркістанның болашағына салынған инвестиция. Бұл жоба облысымыздың энергия инфрақұрылымын нығайтып қана қоймай, халықаралық инвесторлар үшін өңірдің тартымдылығын арттыра түседі. Осы жобаны жүзеге асыруға қолдау көрсеткен Қазақстан Республикасының Президентіне, Үкіметіне, барлық министрліктер мен мекемелерге, сондай-ақ серіктес компания «Energy China» басшылығына алғыс айтқым келеді. Ынтымақ пен сенімге негізделген серіктестігіміз алдағы уақытта да табысты жалғаса беретініне сенімдімін. Бүгінгі салтанатты рәсім – үлкен жұмыстың бастамасы. Жобаның табысты жүзеге асуына тілектеспін,» – деді Нұралхан Көшеров.

Бейнебайланыс арқылы сөйлеген «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ Басқарма төрағасы Нұрлан Жақыпов қор тарапынан жаңартылатын энергия жобаларына жүйелі қолдау көрсетіліп келе жатқанын айтып, 300 МВт-тық күн электр станциясы Қазақстанның энергетикалық қауіпсіздігін нығайтуға елеулі үлес қосатынын жеткізді.

Қытай Халық Республикасының Қазақстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Хань Чуньлинь бұл жобаны Қазақстан мен Қытай арасындағы стратегиялық серіктестіктің жарқын үлгісі ретінде атап, жасыл энергетика саласындағы бірлескен бастамалардың маңызына тоқталды. Сонымен қатар бейнебайланыс «China Energy Group» президенті Ни Чжэн сөз сөйлеп, жобаның ұлттық энергетика саласы үшін мәні мен халықаралық әріптестікті дамытудағы рөлін атап өтті.

« – Күн электр станциясының пайдасы – таза энергия мен тұрақты табыстың көзі. Қазіргі таңда электр энергиясына деген сұраныс жыл сайын артып келеді. Ауылдық жерлерде жарықтың тұрақты болуы – тұрмыстың жайлылығы мен шаруашылықтың дамуы үшін аса маңызды. Осы тұрғыда күн электр станциясы – тиімді әрі болашағы зор шешімдердің бірі болып отыр. Ең алдымен, күн электр станциясының ең үлкен артықшылығы – күн сәулесі тегін әрі таусылмайтын энергия көзі. Күн жыл сайын, күн сайын шығып тұрады, оны сатып алмаймыз, тасымалдамаймыз. Күннен алынатын электр энергиясы қоршаған ортаға зиян келтірмейді, түтін шығармайды, ауаны ластамайды. Бұл – ауыл табиғатын таза сақтауға үлкен үлес. Күн электр станциясы электр жарығын тұрақты қамтамасыз етуге көмектеседі. Әсіресе алыс ауылдарда немесе жарық жиі өшетін аймақтарда күн панельдері үлкен көмек береді. Үйге, қора-қопсыға, су сорғыларына, көшені жарықтандыруға күн энергиясын пайдалануға болады. Бұл халықтың тұрмысын жеңілдетеді. Экономикалық жағынан алғанда, күн электр станциясы шығынды азайтып, үнемдеуге мүмкіндік береді. Алғашқы орнату белгілі бір қаржыны талап еткенімен, кейінгі жылдары электр үшін төленетін төлем азаяды немесе мүлде болмайды. Шаруалар үшін бұл – ұзақ мерзімді тиімді инвестиция. Сонымен қатар, артық өндірілген электр энергиясын ортақ желіге өткізу мүмкіндігі де бар. Ауыл шаруашылығында күн электр станциясы үлкен пайда әкеледі. Суару жүйелері, тамшылатып суару, құдық сорғылары, қойма мен жылыжайларды жарықтандыру – барлығы күн энергиясымен жұмыс істей алады. Бұл дизель отыны мен қымбат электрге тәуелділікті азайтады. Күн электр станциясы жаңа жұмыс орындарының ашылуына да ықпал етеді. Панель орнату, күтіп-баптау, бақылау жұмыстарына жергілікті тұрғындар тартылады. Сонымен қатар, бұл сала жастарды жаңа технологияға баулиды. Экологиялық тұрғыдан алғанда, күн электр станциясы таза әрі қауіпсіз энергия көзі. Ол көмір мен газ жағудан болатын зиянды қалдықтарды азайтады, табиғи тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі. Бұл – келер ұрпаққа таза орта қалдырудың бір жолы. Күн электр станциясы – өңір үшін тиімді, үнемді және болашағы бар жоба. Ол жарық мәселесін шешеді, шығынды азайтады, шаруашылықты дамытуға жол ашады және табиғатты қорғауға үлес қосады. Күн энергиясын пайдалану – бүгінгі күннің ғана емес, ертеңгі болашақтың таңдауы.» – деді мамандар.

Жиында «Самұрық-Энерго» АҚ Басқарма төрағасы Қайрат Мақсұтов жоба компанияның төмен көміртекті генерацияға және заманауи энергия жүйесін дамытуға кезең-кезеңмен көшу жөніндегі стратегиясының маңызды бөлігі екенін атап өтті.

« –  «Самұрық – Энерго» үшін бұл станцияны салу – инвестициялық жоба ғана емес, сонымен қатар еліміздің ұзақ мерзімді орнықты дамуына қосқан үлесі. Біз серіктестерімізбен бірлесе отырып, объектіні ең жоғары сапа мен сенімділік стандарттарына сәйкес іске асыра алатынымызға сенімдіміз», – деді «Самұрық-Энерго» АҚ Басқарма төрағасы Қайрат Мақсұтов.

«China Energy Engineering Overseas Investment Company» директорлар кеңесінің төрағасы Линь Сяодань жобаның техникалық, экологиялық және инвестициялық қырларына тоқталып, оны сапалы әрі белгіленген мерзімде іске асыруға дайын екендерін мәлімдеді.

Капсуланы салу құрметі Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровке, «Самұрық-Энерго» АҚ Басқарма төрағасы Қайрат Мақсұтовқа және «China Energy Engineering Overseas Investment Company» директорлар кеңесінің төрағасы Линь Сяоданьға берілді.

Аталған күн электр станциясы толық іске қосылғаннан кейін Түркістан облысында жаңартылатын энергия көздерінің үлесі артады. Сонымен бірге инвестиция тартуға, зауыттар ашуға қажетті энергия көзі молайып, өңірдің тұрақты әрі экологиялық қауіпсіз дамуына серпін береді.