Түркістан қаласындағы «Turan» арнайы экономикалық аймағында бір рет қолданатын биоыдырайтын ыдыстар мен қаптама өндіретін заманауи зауыттың іргетасы қаланды. Жобаны «PULPSTYLE» ЖШС іске асырмақ.

Қазіргі таңда қоршаған ортаны қорғау – әлемдік деңгейдегі өзекті мәселе. Әсіресе, тұрмыста көп қолданылатын пластик қалдықтарының табиғатқа тигізетін зияны жылдан-жылға артып келеді. Осындай жағдайда бір рет қолданылатын биоыдырайтын ыдыстар экологияны сақтаудың тиімді шешімдерінің бірі ретінде маңызды рөл атқарып отыр. Олар табиғи материалдардан жасалып, қысқа мерзім ішінде ыдырап, топыраққа зиян келтірмейді.

Дүниежүзінде пластик қалдықтардың көп бөлігі тұрмыстық ыдыстардан шығады. Олар жүздеген жылдар бойы табиғатта шірімей жатады. Ал биоыдырайтын ыдыстар осындай ұзақ мерзімді ластанудың алдын алып, қоқыс көлемін азайтады. Пластик ыдыстар ыдырау кезінде уытты заттар бөліп, топырақты улайды, суға түсіп, теңіз-көл экожүйесіне зиян келтіреді. Биоыдырайтын өнімдер мұндай зат бөлмейді, керісінше табиғи циклге қауіпсіз түрде қосылады.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров жаңа кәсіпорынның капсуласын салу рәсіміне қатысып, жобаның сәтті жүзеге асуына тілек білдірді.

– Облысымыз үшін әрбір инвестициялық жобаның стратегиялық маңызы зор. Өйткені жаңа зауыт дегеніміз – жаңа жұмыс орындары. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев биылғы Жолдауында еліміздің жаңа экономикалық бағытын айқындап, нақты міндеттер жүктеді. Осы ретте, біз экономиканы әртараптандыру жұмысын қарқынды түрде бастап кеттік. Инвесторлармен келісіп, импорт алмастыратын тауарларды шығаруға басымдық берудеміз. Сол жобалардың бірі – бүгін іргетасы қаланған «PULPSTYLE» компаниясының бір рет қолданылатын ыдыстар мен қаптама жасау кәсіпорны, экологияға пайдалы биодырайтын өнімдер шығарады. Бұл – біздің облысымыздың жаңа өндірістік әлеуетін көрсететін нақты қадам. Осы бастаманы қолға алған инвесторға алғысымды білдіремін. Менің басты мақсатым әрі арманым – Түркістан облысын дотациялық аймақтан шығарып, өзін толық қамтитын өңірге айналдыру. Ел бірлігі мен ортақ жұмысымыз арқылы бұл дәрежеге жетеміз деп ойлаймын. Себебі Түркістан өңірінің ең басты байлығы – адами капитал мен жұмыс күші жеткілікті. Жаңа кәсіпорын уақтылы ашылып, халықты отандық өніммен қамти берсін! – деген Нұралхан Оралбайұлы.

Аталған кәсіпорынды ашу бойынша 2025 жылдың қыркүйек айында инвестормен келіссөздер жүргізілген болатын. Бір рет қолдануға арналған биоыдырайтын ыдыстар мен қаптама жасау жобасының құны 1,5 млрд теңгені құрайды. Жоба арқылы 50 адамды тұрақты жұмыспен қамту көзделуде. Бүгінде құрал-жабдықтар толық жеткізіліп, кедендік рәсімдеуден өткізілген. Нысан инфрақұрылым желілерімен толық қамтылған. Өндіріс орнын 2026 жылдың наурыз айында іске қосу жоспарлануда.

Жалпы, бір рет қолданылатын биоыдырайтын ыдыстар – тек ыңғайлы тұрмыстық бұйым ғана емес, табиғатты қорғауға қосылған үлкен үлес. Олар пластик қалдықтарының азаюына, топырақ пен судың тазалығын сақтауға, жасыл экономиканың дамуына жол ашады.

Қазіргі таңда Түркістанда қолайлы инвестициялық ахуал қалыптасқан. Облыстың өнеркәсіптік әлеуетін дамыту мақсатында 20 индустриалды және «Turan» арнайы экономикалық аймағы құрылған. Индустриалды аймақтарда құны 152 млрд теңгені құрайтын 99 инвестициялық жоба іске асырылуда. Нәтижесінде 6 361 жұмыс орны ашылады. Бүгінгі таңда 39 млрд теңге инвестиция тартылды. 50 жоба іске қосылып, 2 609 адам тұрақты жұмыспен қамтылды. Ал «Turan» арнайы экономикалық аймағында 211,8 млрд теңгеге 28 ірі жоба жүзеге асырылуда. Одан бөлек жергілікті кәсіпкерлер мен шетелдік инвесторлар үшін шағын өндірістік парктер іске қосылды. Бұл аймақтарда кәсіп ашуға барлық қолайлы жағдай қарастырылған және мемлекеттік қолдау көрсетілуде.

Түркістан облысында экотуризм қарқынды дамып келеді. Облыстың әкімі Нұралхан Көшеров туризм саласын, оның ішінде экологиялық туризмді дамытуға да ерекше көңіл бөліп, жауапты басқарма мен аудан,қала әкімдеріне бұл бағыттағы жобаларды қарқынды түрде дамытуды тапсырған болатын.

Жалпы Түркістан облысы – Қазақстанның оңтүстігінде орналасқан ірі өңір, тұрғын саны бойынша да республикадағы көшбасшы аймақтардың бірі. 2025 жылғы дерек бойынша облыс халқы шамамен 2,147,9 мың адамды құрайды.   Оның бай табиғи ресурстары мен тарихи-мәдени мұрасы аймақты экотуризм үшін перспективалы бағытқа айналдырады. Экотуризм – табиғатты сақтай отырып, тұрғындарға кіріс көзін қалыптастыруға көмектесетін тұрақты даму секторларының бірі.

Түркістан облысында экотуризмді дамыту: көрсеткіштер, мүмкіндіктер және даму болашағына тоқталар болсақ. Өңір табиғи, тарихи және мәдени байлықтарға кенде. Облыста бірнеше ерекше қорғалатын табиғи аймақтар бар, соның ішінде: «Ақсу–Жабағылы» қорығы, «Қаратау» қорығы, «Сайрам-Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі және «Сырдария-Түркістан» өңірлік табиғи паркі бар. Бұл аймақтар экологиялық туризмге арналған негізгі бағыттарды құрайды. Өзінің әр түрлі ландшафттарымен және табиғи ерекшеліктерімен олар экотуристердің қызығушылығын арттыруда.

Соңғы жылдары өңірге келетін туристер саны артқаны байқалады. Мысалы, облысқа өткен жылы 470 мың турист келсе, биылғы бұл көрсеткіш еселенеді деп бағаланған. Өңірдің табиғи көрікті орындары мен климаты экотуристер үшін тартымды таулы және жайлы серуен аймақтарын ұсынады. Сонымен қатар өңірде экотуристер саны өсуде: өткен жылғы таулы аймақтарға барған туристер саны шамамен 75 мың болса, биыл жыл соңына қарай 100 мыңнан асуы мүмкін деп болжануда.

Түркістан облысында туризмді дамыту үш негізгі бағытта жүргізілуде. Олар тарихи-танымдық туризм мен емдік-сауықтыру туризмі және экологиялық туризм кластерлері. Экотуризмнің дамуы үшін инфрақұрылымды жаңарту, абаттандыру, кіру бағаларын реттеу, қауіпсіздік және навигациялық жүйелерді енгізу сияқты іс-шаралар белсенді түрде жүргізілуде. Сонымен қатар, өңірлік билік пен туризм саласының өкілдері табиғатты қорғау, экологиялық мәдениетті көтеру және қауіпсіздік талаптарын насихаттау мақсатында арнайы іс-шаралар ұйымдастыруда. Мысалы, Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркінде «Түркістан таулары» атты белсенді экотуристік фестиваль өткізілді, онда қатысушылар экотуризм негіздері, қауіпсіздік ережелері, табиғатты қорғау мәселелері бойынша білім алды

Экотуризмнің дамуы Түркістан облысының табиғи қорларын сақтау мен тұрғындардың экономикалық жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, экологиялық туризи бағыты табиғатты сақтау мен тұрақты пайдалануды насихаттайды, аймақ экожүйелерін қорғауға септігін тигізеді. Әлеуметтік-экономикалық тиімділігін айтар болсақ, елімізде жаңа жұмыс орындарын ашып, ауылдық тұрғындар үшін қосымша табыс көзін қалыптастырады. Жалпы экотуризм арқылы Түркістан облысын әлемге таныстырып, халықаралық туристерді тартуға мүмкіндік туындап отыр.

Ал, жалпы Қазақстандағы экотуризм тенденциялары да оң бағытта дамып, өткен жылы шамамен 2,8 миллион адамға дейін артқан. Оның ішінде, Түркістан облысында экотуризмнің дамуын қолдау мақсатында инфрақұрылымды жетілдіру жоспарлары қарастырылуда. Яғни, туристік бағыттарды белгілеу және абаттандыру, қонақжайлар мен эко-кемпингтер салу, ұлттық парктер аймағында сервистік қызметтерді дамыту сияқты шараларды қамтиды. Өңірдегі экологиялық туризімді дамытуға қолайлы аймақтардың бірі – Төлеби ауданы болып саналады. Қазіргі таңда Төлеби ауданы және басқа да қалалар экотуризмді дамыту бойынша әріптестік қарым-қатынастарды нығайтуға, ұлттық парк аумақтарын тиімді басқаруға бағытталған жұмыстарды жалғастыруда.

Ал, Төлеби аумағында бірнеше ерекше қорғалатын табиғи аймақтар, соның ішінде «Сайрам-Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі бар. Бұл паркте жалпы 17 519 гектар жер туристік және рекреациялық аймақ болып саналады.  Бұл аумақта келушілерге арнап 11 туристік соқпақ ұйымдастырылған. Қазіргі таңда парк аумағындағы жалпы ауданы 343,2 гектарды құрайтын 29 жер телімі туристік және рекреациялық мақсатта пайдалануға берілген. Ауданда экологиялық туризм жақсы дамып келеді: соңғы жылдары 100 000-нан астам адам саяхаттап келгені туралы ресми ақпараттар бар, соның ішінде табиғатқа қызығушылық танытатындар көп. Бұл бағыттағы жұмыстарды жандандыру бойынша Төлеби ауданының әкімі Еркеғали Әлімқұлов Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркі өкілдерімен кездесіп, әріптестік қарым-қатынас орнату бағытында жұмыс істеу жолдарын қарастырған болатын.

Ұлттық парктың аумағы әртүрлі кіру режимдері бар үш аймаққа бөлінген. Ұлттық парктің аумағында Сайрам шыңы бар, ол теңіз деңгейінен 4236 м биіктікте орналасқан. Сонымен қатар Қырық қыз жартастары, Мақпал көлі теңіз деңгейінен 2100 м биіктікте орналасқан, Сусіңген биік таулы көлі де бар, ол теңіз деңгейінен 1700 метрде және ұлттық табиғи паркінде Грейг қызғалдақтары өседі. Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркі аумағында өсімдіктердің 1635 түрі бар. Оның ішінде Қызыл кітапқа енген 62 түрі кездеседі.

«Таза Қазақстан» бағдарламасы аясындағы жұмыстар жылдың төрт мезгілінде де жалғасады. Осылай деген Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров  тазалық жұмыстары бойынша бекітілген жоспарлардың орындалуын тұрақты бақылауға алған. Мысалы, өткен аптаның өзінде өңір елді мекендерінде 114 тазалық іс-шарасы өткізіліп, оған 32 945 тұрғын қатысқан. Нәтижесінде 171 тонна қоқыс шығарылған. Өңір басшысы жауапты басқармалар мен аудан-қала әкімдеріне жұмыс қарқынын түсірмеу керектігін айтып, нақты тапсырмалар жүктеп келеді.

«Таза Қазақстан» акциясы – экологиялық мәдениет пен ортақ жауапкершіліктің айқын көрінісі. Қоршаған ортаның тазалығы – халықтың денсаулығы мен елдің болашағына тікелей әсер ететін маңызды мәселе. Осы бағытта елімізде жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» республикалық акциясы – қоғамды тазалыққа, табиғатты қорғауға және ортақ жауапкершілікке үндейтін ауқымды бастама. Акцияның басты мақсаты – елді мекендерді қоқыстан тазалау ғана емес, экологиялық мәдениетті қалыптастыру, тұрғындардың туған жеріне деген жанашырлығын арттыру. Бұл бастама арқылы ауылдар мен қалаларда көшелер, арық-атыздар, саябақтар, қоғамдық орындар тазартылып, елді мекендердің санитарлық жағдайы жақсарып келеді.

Осындай игі істерге  Түркістан қаласының әкімі Әзімбек Пазылбекұлы бастаған әкімдік қызметкерлері мен облыстық Сот төрағасы Айдос Едігеұлы бастаған сот өкілдері де қатысып,  «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы мен «Жасыл ел» бағдарламасы аясында 150 дана қарағай ағаштарын отырғызды. Қала әкімі көпшілікпен бірге тазалық шарасына белсене қатысып, облыс орталығын көгалдандыру жұмыстарына өз үлесін қосты.

Бұл бастаманың тәрбиелік мәні де ерекше. Балалар мен жастар тазалық жұмыстарына қатысу арқылы табиғатты қорғауды, қоғамдық тәртіпті сақтауды үйренеді. Мұндай іс-шаралар жас ұрпақтың санасында экологиялық жауапкершілікті қалыптастырады. Сонымен қатар, «Таза Қазақстан» акциясы қоғамдағы бірлік пен ынтымақты нығайтады. Тазалық шараларына ауыл тұрғындары, жастар, еріктілер, ардагерлер мен мемлекеттік қызметкерлер бірлесе қатысады. Бірге еңбек ету адамдарды жақындастырып, туған жерге деген ортақ жауапкершілікті арттырады.

Одан бөлек, өткен ай соңындағы тазалық іс-шараларына тоқталсақ, Сарыағаш ауданында «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында кең көлемді экологиялық акция ұйымдастырылды. Шара барысында 11 000 түп ағаш отырғызылып, 3 000-ға жуық тұрғын мен мекеме қызметкерлері қатысқан. Сонымен бірге 18 тонна қоқыс жиналды. Бағдарламаны тиімді іске асыру мақсатында ақпараттық-түсіндіру жұмыстары да күшейтілген. Бүгінгі күнге дейін 101 билборд орнатылып, 609 бейнеролик әзірленген. Аймақта экологиялық мәселелерге қатысты хабарламаларды қабылдайтын «TazaQazBot» жүйесіне бүгінгі күнге дейін 3 423 өтінім түскен. Оның 3 420-сы орындалған. Осыған байланысты аудан-қала әкімдіктеріне платформаны халық арасында кеңінен насихаттау тапсырылды. Бұдан бөлек, қоғамдық орындарда санитарлық талаптарды бұзған тұлғаларға қатысты жыл басынан бері 27 137 хаттама толтырылып, жалпы көлемі 554,1 млн теңге айыппұл салынған. Оның 317,9 млн теңгесі өндірілген. Ауыл округі әкімдері де өз құзыреті аясында шара қабылдап, 2025 жылдың басынан бері 505-бап бойынша 4 745 хаттама рәсімдеп, 41,9 млн теңге айыппұл салған. Өндірілген қаржы көлемі 21,3 млн теңгені құраған.

Ең алдымен, «Таза Қазақстан» акциясының халық денсаулығы үшін маңызы зор. Тазалық сақталған ортада жұқпалы аурулардың таралу қаупі азаяды, ауаның сапасы жақсарады, балалар мен қарттар үшін қауіпсіз орта қалыптасады. Әсіресе ауылдық жерлерде бұл мәселе ерекше өзекті, себебі табиғатпен етене өмір сүретін ауыл халқы үшін таза орта – күнделікті тұрмыстың ажырамас бөлігі. Акция аясында ағаш отырғызу, жасыл желекті көбейту, су көздерін тазалау жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл шаралар табиғи тепе-теңдікті сақтауға, жердің құнарын арттыруға және климаттың қолайлы болуына ықпал етеді. Бір тал егілген ағаш – болашақ ұрпаққа қалдырылған аманат.

Бұл бағытта «AMANAT» партиясы да экологиялық жауапкершілікті күшейтіп, өз бастамасы ретінде «Таза бейсенбі» акциясын жүйелі түрде өткізіп келеді. Дәстүрлі экологиялық шара бұған дейін ауқымды түрде Ордабасы ауданында ұйымдастырылған болатын. Акцияға «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалының төрағасы, облыстық мәслихаттағы партиялық фракция жетекшісі Алтынсары Үмбетәлиев, облыстық мәслихат депутаты Ғани Райымбеков, Ордабасы ауданы әкімінің орынбасары Мейрамбек Ақмұратов, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Бостандық Жәкей, партияның аудандық филиалы жанындағы «Жастар рухы» жастар қанатының төрағасы Әділет Әбухайыров, сондай-ақ партия мүшелері, жергілікті билік өкілдері, жастар мен ауыл тұрғындары жалпы 100-ге жуық жан қатысқан.

«Таза бейсенбі» акциясы барысында Темірлан ауылынан Ынталы ауылына дейінгі аралықта жол бойына ағаш егу шаралары қолға алынып,  қатысушылар 200 түп тұя мен арша көшеттерін отырғызды. Бұл тек табиғатты көгалдандыру шарасы ғана емес, елдің экологиялық мәдениетіне қосылған нақты үлес болды.

Іс-шара барысында «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалының төрағасы Алтынсары Үмбетәлиев акцияның қоғам өміріндегі рөлінің маңыздылығын атап өтті. «Президентіміз бастамашы болған «Таза Қазақстан» акциясы – еліміздің экологиялық мәдениетін қалыптастырудағы маңызды қадам. Бұл бастамаға партия да өз үнін қосып, нақты істермен қолдау көрсетіп келеді. Таза орта – салауатты қоғамның кепілі. Әрбір егілген ағаш – келер ұрпаққа аманат. Сондықтан осындай шаралар арқылы адамдардың табиғатқа деген жауапкершілігін арттырып, экологиялық сана қалыптастыруымыз қажет», – деді Алтынсары Дүйсенбекұлы.

Таза әрі ұқыпты елді мекендер ауылдың да, қаланың да көркін арттырады. Көшесі таза, айналасы жинақы жерлерде өмір сүру қолайлы болып, тұрғындардың көңіл-күйі жақсарады. Бұл – ауылдардың дамуына, жастардың туған жерде тұрақтауына оң әсерін тигізеді. Тазалық жұмыстарын марафонға айналдырған аймақтар да бар. Мысалы, Мырзакент кентінде бастау алған тазалық шарасына аудан әкімі Бақыт Асанов, аудандық мәслихаттың хатшысы Қадір Сәрсекбаев, «Amanat» партиясының аудандық филиалының төрағасы Мұхтар Сәрсенов, аудан әкімінің орынбасарлары Бауыржан Шомпиев пен Серік Тұрсынқұловтар, барлық қоғамдық ұйымдардың басшылары мен мүшелері, мемлекеттік мекемелердің, кәсіпкерлік нысандардың ұжымдары және кенттің тұрғындары қатысқан және марафон барысында 12 тоннадан астам күл-қоқыс шығарылып, бұл қоқыстар аудан аумағындағы қатты тұрмыстық қалдықтарға арналған полигонға төгілген. Сонымен қатар шараға 5 техника мен 500-ден аса адам қатысқан. Айта кетейік, Мырзакент кентінде бастау алған марафон басқа да кенттер мен округтерде жалғасын табады. Орталық тұрғындары тазалық бойынша челленджді Жаңажол ауылдық округінің тұрғындарына жолдап, көпшілікті тұрып жатқан өз өлкесін таза ұстауға шақырды.

«AMANAT» партиясы Сауран аудандық филиалының ұйымдастыруымен «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясындағы партия бастамасымен жүзеге асып келе жатқан кезекті «Таза бейсенбі» іс-шарасы Сауран ауданының орталығы Шорнақ ауылдық округінде өтті. Кең ауқымды іс-шарада ауыл маңын және арық-атыздарды қоқыстардан тазалау, көше бойын артық заттардан арылтып, абаттандыру жұмыстары да жүрді.

Аталған экологиялық акцияның басты мақсаты елді мекендердің санитарлық ахуалын жақсарту, қоршаған ортаны қорғау, экология мен табиғатқа жанашырлықпен қарау мәдениетін қалыптастыру, сондай-ақ тұрғындар арасында тазалыққа деген ортақ жауапкершілікті арттыру болып табылады. Іс-шара барысында ауыл аумағындағы қоғамдық орындар, көшелер мен демалыс аймақтары да тұрмыстық қалдықтардан тазартылып, қоршаған ортаны көркейтуге бағытталған жұмыстар жүргізілді.

Тазалық акциясына партияның Сауран аудандық филиалының төрағасы Сағынбек Асылбеков, Шорнақ ауылдық округінің әкімі Нұрсейіт Бабичев, партия өкілдері, белсенді жастар және аудан тұрғындары белсене қатысты. Қатысушылар бірлесе еңбек етіп, аумақты қоқыстан тазалап қана қоймай, елді мекеннің көркін арттыруға өз үлестерін қосты.

Мұндай экологиялық бастамалар қоғамда экологиялық сана мен жауапкершілікті қалыптастыруда ерекше маңызға ие. Акцияға қатысқан тұрғындар тазалық әрбір азаматтың ортақ міндеті екенін атап өтіп, туған жердің көркеюі мен табиғаттың сақталуына бейжай қарамау керектігін жеткізді. “AMANAT» партиясы Сауран аудандық филиалының төрағасы Сағынбек Асылбеков акцияның маңыздылығын атап өтті.

 – «Таза бейсенбі» – бұл экологиялық мәдениетті қалыптастыратын маңызды жобалардың бірі болып саналады. Соңғы жылдары елімізде қоршаған ортаны қорғау мен экологиялық мәдениетті арттыру бағытында нақты жұмыстар атқарылуда. Солардың ішінде қоғам тарапынан кең қолдау тапқан бастамалардың бірі – «Таза бейсенбі» экологиялық жобасы. Бұл жоба елді мекендерді көркейтуге, табиғатты қорғауға және тұрғындарды тазалыққа жұмылдыруға бағытталған тиімді тетікке айналды. «Таза бейсенбі» жобасының негізгі мақсаты – қоршаған ортаны қорғау, тұрмыстық қалдықтарды азайту, елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту және тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін арттыру. Жоба аясында әр апта сайын бейсенбі күндері сенбіліктер ұйымдастырылып, көшелер, саябақтар, арық-атыздар, әлеуметтік нысандардың айналасы тазаланады. Жобаның басты ерекшелігі – оның жүйелілігінде. Бір реттік сенбілікпен шектелмей, апта сайын тұрақты түрде өткізілуі тазалықты сақтау мәдениетін қалыптастыруға мүмкіндік берді. Тазалық жұмыстарына мемлекеттік қызметкерлер, жастар, еріктілер, кәсіпкерлер мен ауыл тұрғындары белсене қатысып келеді. «Таза бейсенбі» жобасының нәтижесінде көптеген елді мекендердің көркі жақсарып, заңсыз қоқыс орындарының саны азайды. Ағаш отырғызу, көгалдандыру, арық-атыздарды тазалау жұмыстары экологиялық ахуалдың жақсаруына оң әсер етті. Сонымен қатар, бұл бастама су көздерін қорғауға, ауыл шаруашылығы алқаптарының санитарлық жағдайын жақсартуға да ықпал етті. Ауылдық жерлерде бұл жоба тұрғындардың бірлігін арттырып, ортақ іске жұмылуына жол ашты. Ауыл халқы өз ауласы мен көшесінің тазалығына жауапкершілікпен қарап, табиғатты аялау мәдениетін күнделікті өмірге енгізе бастады. Бұл – болашақ ұрпаққа таза әрі қолайлы орта қалдыру жолындағы маңызды қадам. Жобаның әлеуметтік маңызы да зор. Тазалық жұмыстары барысында тұрғындар арасында экологиялық түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, қалдықтарды сұрыптау, су мен табиғи ресурстарды үнемдеу жөнінде ақпараттар беріледі. Бұл қоғамда экологиялық сананың артуына ықпал етеді. «Таза бейсенбі» акциясы бұл бір күндік шара емес, бұл әрбір азаматтың өмір салтына айналуы тиіс маңызды бастама. Қоршаған ортаны қорғау, тазалықты сақтау болашақ ұрпақ алдындағы біздің жауапкершілігіміз. Осындай игі істер арқылы туған жерімізді таза, көрікті әрі жайлы етуге баршамыз бірлесе атсалысуымыз қажет. Бүгінгі акцияға белсенді қатысқан барлық тұрғындарға алғыс білдіреміз.» – деді Сауран аудандық филиалының төрағасы Сағынбек Жақсыбекұлы.

«Таза бейсенбі» – тек тазалық акциясы ғана емес, табиғатқа жанашырлықты, қоғамдық жауапкершілікті және ортақ іске үлес қосуды насихаттайтын маңызды жоба. Бұл бастама елді мекендердің экологиялық жағдайын жақсартып қана қоймай, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған тиімді құрал ретінде өз маңызын дәлелдеді. Алдағы уақытта да бұл бағыттағы жұмыстар аудан көлемінде жүйелі түрде жалғасын тауып, елді мекендерді көркейтуге арналған түрлі экологиялық іс-шаралар ұйымдастырылатын болады.

«Су–тіршіліктің нәрі, өмірдің өзегі. Әрбір отбасының тұрмыс-тіршілігі, ауыл шаруашылығының дамуы, халық денсаулығы ең алдымен таза ауыз суға байланысты екені белгілі. Бұрынғы кезде судың жеткіліксіздігі, қашықтан тасымалдау, кейде сапасыз су ішу ауыл тұрғындары үшін үлкен мәселе болып келген еді. Осындай күрделі кезеңде ауылдарымызға келіп, заманауи талаптарға сай су ұңғымасын қазып, сапалы ауыз суға қолжетімділікті қамтамасыз еткен компания мен аудан әкімдігінің еңбегі – шын мәнінде қайырлы да, сауапты іс.»

Бұл оңтүстіктегі теріскей тұрғындарының ризашылығы. Себебі Созақ ауданының әкімі Мұхит Тұрысбековтің бастамасымен «Қазатомөнеркәсіп» Ұлттық атом компаниясының демеушілігі негізінде Қызылкөл, Құмкент, Бабата, Қарақұр және Қаратау елді мекендерінде қосымша ұңғыма қазу жұмыстары жүруде. Қазіргі таңда Бабата ауылында тереңдігі 507 метр болатын ұңғымадан сағатына 100 текше метрге жуық су шығып, ауыл тұрғындарының қуанышына себеп болды. Сондай-ақ екінші құдықтың бұрғылау жұмыстары 400 метр тереңдікке дейін жетті.

Таза су – ауылға келген үлкен жақсылық. Су ұңғымасы іске қосылғаннан кейін ауыл өмірі айтарлықтай өзгереді. Енді тұрғындар суды алыстан тасымай, қиындық көрмей, таза әрі қауіпсіз суды тікелей өз ауылынан алуға мүмкіндіктері пайда болды. Бұл тұрмыстық жағдайды жақсартып, балалар мен қарттардың денсаулығына қолайлы орта қалыптастырды. Сонымен қатар шаруашылық жұмыстарын жеңілдетеді және ауылдың әлеуметтік ахуалына серпін берді. Ауыл тұрғындарының айтуынша, бұрын суды шектеумен пайдалану, судың жетіспеуі көп қиындық тудыратын. Қазіргі уақытта әр үйге су жеткізу жұмыстары жүргізіліп, жергілікті халықтың өмір сапасын жаңа деңгейге көтеруде. Ауыл ақсақалдары мен тұрғындар игі іске ұйытқы болған демеуші компания өкілдеріне алғыстарын білдіруде.

« – Сіздер таза суды ауылымызға жеткізіп, халықтың ризашылығына бөлендіңіздер. Еңбектеріңіз еленіп, игі істеріңіз көбейе берсін! Компанияларыңыздың беделі артып, жұмыстарыңызға береке, табыстарыңызға молшылық тілейміз. Халқымыздың игілігі үшін атқарып жүрген әрбір бастамаларыңыз берекелі болсын! Барлық ауыл тұрғындарының атынан су ұңғымасын салып берген компания басшылығына және барлық еңбеккерлеріне шынайы ризашылық білдіреміз. Сіздердің еңбектеріңіз – халықтың игілігіне арналған үлкен қайырымды іс. Таза су сыйлау – өмір сыйлау, денсаулық пен болашаққа сенім сыйлау деп білеміз. Компания қызметкерлеріне мықты денсаулық, еңбектеріне табыс, кәсіптеріне береке тілейміз. Халыққа пайдасы тиетін игілікті істеріңіз көп болсын! Атқарған әрбір еңбектеріңіз жемісті, жасаған жақсылықтарыңыз еселеніп қайтсын!» – деді, Қарағұр елдімекені ақсақалдар кеңесінің мүшесі Төребек Тұрғамбекұлы.

« – Біздің ауыл тұрғындарының атынан Сіздерге шын жүректен алғыс білдіреміз. Елді мекенімізге су ұңғымасын орнатып, таза әрі сапалы ауыз суға қолжетімділік жасау – ауыл өміріндегі үлкен әрі маңызды оқиға болды. Бұл тек инженерлік жоба емес, халықтың игілігі мен денсаулығына, тұрмыс сапасына жасалған үлкен қамқорлық.» – деді ауыл тұрғыны Мақсат Сұлтанбеков.

Арнайы техникалар ендігі кезекте Қызылкөл және Құмкент ауылдарында жұмысын жалғастырады. Бұл елді мекендерде 350 метр шамасында ұңғыма қазу жоспарлануда. Сонымен қатар, Қаратау және Қарақұр ауылдарында да алғашқы ұңғымалар 180 метр тереңдікке дейін қазылып, қазіргі таңда су көзін тазалау жұмыстары жүргізілуде. Алдағы уақытта Қарақұрда қосымша 180 метр, Қаратауда 780 метр тереңдікте жаңа құдықтар қазылмақ.

« – Ұңғыманы салу барысында компания мамандары кәсіби шеберлік пен жауапкершілік танытып, барлық жұмыстарды сапалы орындады. Әрбір ұсынысымызға құлақ асып, ауыл адамдарына түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, халықпен тығыз байланыста еңбек еттіңіздер. Бұл – Сіздердің халыққа жақын, әлеуметтік жауапкершілігі жоғары ұйым екендеріңіздің нақты дәлелі. Сондай-ақ, мамандар әрбір сұраққа жауап беріп, тұрғындардың ұсыныстарын ескеріп, мәдениетті қарым-қатынас жасап, жұмысты сапалы орындады. Бұл – компанияның кәсіби деңгейінің жоғары екенін және халық алдындағы жауапкершілігін көрсетеді. Ұңғыманы салған «Қазатомөнеркәсіп» Ұлттық атом компаниясы тек техникалық жұмыс атқарып қойған жоқ, елдің қамын ойлап, халыққа жанашырлық көрсетті. Жұмыс барысында заманауи техника қолданылып, талапқа сай санитарлық және экологиялық нормалар сақталды және қауіпсіздік шаралары қамтамасыз етілді.» – деді, Қарағұр ауылдық округінің әкімі Ғалым Әбдірашұлы.

Айта кететін жайт, бұл экологиялық және әлеуметтік маңызы зор жоба. Су ұңғымасының салынуы тек тұрмыстық пайда әкеліп қана қоймай, қоршаған ортаны қорғауға да үлес қосады. Жер асты суын тиімді пайдалану, суды үнемдеу мәдениетін қалыптастыру – табиғатты аялаудың нақты көрінісі. Аталған ұңғыма қазу жұмыстары шөлейттенудің алдын алуға, су тапшылығының қаупін азайтуға, ауыл шаруашылығын тұрақты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.Компания өкілдері атқарған игі істің нәтижесінде ауыл тұрғындарының батасы мен халықтың ризашылығын және шынайы алғыстарын алды.

Бұған дейін, бұл елді мекендерде жаз айларында ауызсу көлемі азайып, тұрғындар тарапынан мәселе көтерілген болатын. Осыған орай аудан басшысының ұсынысын қолдаған «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ компаниясы бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі аясында ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын жақсартуға бағытталған бұл бастамаға өз үлесін қосуда.

2025 жылы Түркістан облысында табиғи газға қосылу жұмыстары жоғары қарқынмен жүзеге асырылуда. 80 жобаның іске асырылуы нәтижесінде 37 елді мекен газ желісімен қамтылып, 73 000-нан астам адам табиғи газға қол жеткізеді. Бұл жұмыстың нәтижесінде облыстың 1,9 млн тұрғыны бар 600 елді мекені көгілдір отынға қосылуы жоспарлануда.

Сонымен қатар, газдандыру жұмыстары 2027 жылға дейінгі кезеңге жоспарланып, қосымша елді мекендер мен тұрғындар көгілдір отынмен қамтылады.  Түркістан облысының газдандыру көрсеткіші 2025 жылы айтарлықтай өсуде, бұл өңірдің инфрақұрылымдық дамуында маңызды қадам. Елді мекендерді газға қосу тұрғындардың өмір сүру жағдайын жақсартып, әлеуметтік-экономикалық дамуды қамтамасыз етеді. Осындай игі істер өңірдің әр аудандарында атқарылып жатыр. Солардың бірі мереке қарсаңында Жетісай ауданында орындалды. Жалпы ауданда тұрғындарды табиғи газбен қамтамасыз ету жұмыстары жүйелі түрде атқарылып келеді. Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде бүгінде аудандағы 105 елді мекеннің 92-сі көгілдір отынмен қамтылып, газ пайдаланушы елді мекендердің үлесі 87,7 пайызға жетіп отыр.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтың тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыру, қолайлы орта қалыптастыру, елді мекендердің инфрақұрылымын жақсарту тапсырмасына сәйкес Тәуелсіздік күні қарсаңында тағы бір елді мекенге көгілдір отын берілді.

Жаңа ауыл ауылдық округіне қарасты Жаңа ауыл елді мекеніне газ беру рәсіміне аудан әкімі Серік Мамытов пен «QazaqGaz Aimaq» АҚ Түркістан өндірістік филиалы Жетісай газ шаруашылығының директоры Бақтыбай Акеев, аудандық мәслихат депутаты Мақсат Айнабеков қатысып, тұрғындарды қос қуанышпен құттықтады. Жылдар бойы қатты отынмен бойларын жылытып, күл шығарып келген 2460 тұрғын енді қаладағыдай табиғи газды тұтынатын болады.

« – Бүгінгі қуанышты сәтте ауыл тұрғындары атынан баршаңызға шынайы ризашылығымызды білдіруге рұқсат етіңіздер. Елді мекенімізді табиғи газбен қамту – көптен күткен, халық үшін аса маңызды әрі тарихи оқиға болып отыр. Бұл – ауылдың әлеуметтік-экономикалық дамуына тың серпін беретін үлкен игілік. Ең алдымен, еліміздің тұрақты дамуы жолында жүйелі саясат жүргізіп отырған мемлекет басшылығына, облыс және аудан басшылығына, осы игі істің жүзеге асуына тікелей атсалысқан сала мамандарына, құрылысшылар мен инженерлерге ауыл халқының атынан зор алғысымызды айтамыз. Сіздердің табанды еңбектеріңіздің арқасында ауылымызға көгілдір отын келіп, тұрғындардың тұрмыс-тіршілігі едәуір жеңілдеді. Табиғи газ – бұл тек жылу мен жайлылық қана емес, бұл – уақыт үнемдеу, денсаулықты сақтау және өмір сапасын арттыру деген сөз. Бұрынғыдай көмір тасып, күл шығарып, от жағудың машақаты артта қалып, енді әрбір отбасы үшін таза, қауіпсіз әрі қолайлы жағдай жасалып отыр. Әсіресе, бұл үлкен кісілер мен жас отбасылар үшін үлкен жеңілдік екені анық. Сонымен қатар, табиғи газдың келуі ауыл экономикасының дамуына да мол мүмкіндік береді. Ендігі жерде шағын кәсіпкерлік нысандарын ашуға, жылыжайлар мен өндіріс орындарын дамытуға жол ашылып отыр. Бұл – жаңа жұмыс орындарының құрылуына, жастардың ауылда тұрақтап, еңбек етуіне үлкен ықпал етеді. Экологиялық тұрғыдан алғанда да бұл бастаманың маңызы зор. Табиғи газды пайдалану арқылы қоршаған ортаға келетін зиян азайып, ауылымыздың ауасы тазарады. Бұл – келешек ұрпақтың денсаулығына жасалған қамқорлық деп білеміз.Табиғи газбен қамту – ауыл тұрғындарының әл-ауқатын арттыруға бағытталған нақты әрі нәтижелі жұмыс. Осындай халық игілігіне арналған бастамалар алдағы уақытта да жалғасын табады деп сенеміз. Ауыл халқы атынан баршаңызға зор денсаулық, еңбектеріңізге табыс, елге қызмет етудегі істеріңізге сәттілік тілейміз. Бірлігіміз бекем, еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын!» – деген ауыл ақсақалдары өз ризашылықтарын білдірді.

Елді мекендерді газдандыру жұмыстарының қарқынды жүргізілуінің нәтижесінде өткен жылы Жетісай ауданда 4 елді мекен көгілдір отынға қосылса, жыл басынан бері 13-ші елді мекенге газ беріліп отыр. Жыл соңына дейін тағы 7 елді мекенді көгілдір отынға қосу жоспарланған. Қазіргі таңда 3 нысанның құрылыс-монтаж жұмыстары жүргізіліп жатса, тағы 10 елді мекенге жобалық-сметалық құжаттама әзірленуде.

Жалпы, Түркістан облысы – Қазақстанның оңтүстік бөлігінде орналасқан ірі өңір. Облыс бойынша елді мекендердің газбен қамтамасыз етілу деңгейі биыл жоғары қарқынмен өсіп келеді. Табиғи газбен қамтамасыз ету – елді мекендер инфрақұрылымын дамыту мен тұрғындардың тұрмыс сапасын жақсартудың маңызды компоненті болып табылады. Қазақстан Республикасының 2025 жылға арналған газдандыру бағдарламасы аясында Түркістан облысында да ауқымды жұмыстар жүргізілуде.Облыс тұрғындарының шамамен 85,5%-ы табиғи газбен қамтылған, бұл республика бойынша газдандыру көрсеткішінің орташа деңгейінен жоғары көрсеткішке сәйкес келеді. Одан бөлек биыл Сайрам ауданының Көлкент елді мекені табиғи газға толық қол жеткізді. Бұл ауылда газ желілері іске қосылып, шамамен 3 000 абонент көгілдір отынға қосылды.

Айта кетейік, 2024 жылдың қорытындысымен республика халқының орташа газбен қамтылу көрсеткіші 62,4% құраған болатын. Оның ішінде, Түркістан облысы халқының 85,5% немесе 563 елді мекеннің 69,7%-ы табиғи газға қосылып, қамту көрсеткіші бойынша республикада 8-орынға жайғасқан. Өткен жылы бюджеттен 27,3 млрд теңге бөлініп, 115 нысан құрылысы іске асырылып,  оның ішінде, 70 нысан құрылысы аяқталса, 45-і 2025 жылға өтпелі болған. Сондай-ақ, 2026 жылға өтпелі 26 нысанға 23,5 млрд теңге қаржы қарастыру жұмыстары жүргізілуде. Энергетика министрлігі арқылы «Самұрық-Қазына» қоры есебінен облысқа 9,4 млрд теңге қаржы бөлу жоспарланған. Қажетті қаржы бөлінген жағдайда, жыл қорытындысымен 45 елді мекендегі, яғни 84 мың халық табиғи газға қосылады. Нәтижесінде 89,4% облыс тұрғыны табиғи көгілдір отынмен қамтылмақ. Сонымен қатар, құны 25,7 млрд теңгені құрайтын 45 нысан республикалық бюджеттің кезекті нақтылауына ұсынылған.

« – Негізі, табиғи газ тұрғындар үшін ең қолайлы әрі таза отын түрі болып саналады. Газбен қамтылған елді мекендерде халықтың тұрмыс деңгейі айтарлықтай жақсарады. Көмір немесе отын жағумен салыстырғанда, газды пайдалану жеңіл, қауіпсіз әрі уақытты үнемдейді. Сонымен қатар, түтін мен күйенің азаюы тұрғындардың денсаулығына оң әсер етіп, тыныс алу жолдары ауруларының алдын алуға мүмкіндік береді. Газдың қолжетімді болуы шағын және орта бизнестің дамуына жол ашады. Наубайханалар, жылыжайлар, өндірістік цехтар мен қызмет көрсету нысандары үшін табиғи газ – тиімді энергия көзі. Бұл өз кезегінде жаңа жұмыс орындарының ашылуына және жергілікті экономиканың жандануына ықпал етеді. Бастысы экологиялық маңызы да ерекше. Табиғи газ көмірмен салыстырғанда қоршаған ортаға зиянды қалдықтарды әлдеқайда аз бөледі. Ауаның ластануы төмендеп, елді мекендердегі экологиялық жағдай жақсарады. Газдандырудың инфрақұрылымдық және стратегиялық маңызы бар. Табиғи газдың тартылуы өңірлердің дамуына серпін беріп, ауыл мен қала арасындағы өмір сүру деңгейінің айырмасын азайтады. Сонымен қатар, мектептер, балабақшалар, ауруханалар сияқты әлеуметтік нысандар тұрақты әрі үнемді жылумен қамтамасыз етіледі. Табиғи газбен қамту – халықтың әл-ауқатын арттыратын, экономиканы дамытатын және экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз ететін маңызды бағыт. Сондықтан Түркістан облысында елді мекендерді газдандыру жұмыстары алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғасын таба береді.» – деді «QazaqGaz Aimaq» АҚ Түркістан өндірістік филиалы Жетісай газ шаруашылығының директоры Бақтыбай Акеев.

Мемлекет басшысының бастамасымен жалпыхалықтың деңгейде сипат алып, тұрақты түрде ұйымдастырылып келе жатқан «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында Жетісай ауданында ауқымды сенбілік өтіп, 7 мыңға жуық түрлі көшет егілді.

Ауданның экологиялық ахуалын жақсартуға арналған шараға мемлекеттік және квазимемлекеттік мекеме қызметкерлері мен жергілікті мәслихат депутаттары, ауданның белсенді жастары мен жергілікті тұрғындар қатысты. 2 мыңға жуық адам мен 15 техника жұмылдырылған санитарлық тазалық жұмыстары қала, кент және барлық ауылдық округтерде арнайы бекітілген кесте негізінде жоғары деңгейде жүргізілді. Мемлекеттік және квазимемлекеттік мекеме қызметкерлері өздеріне бекітілген аумақтарда тазалық жұмыстарын жүргізіп, саябақтар мен көшелерді, арық-атыздарды тазаласа, тұрғындар үйіргелік жерлерін, ал кәсіпкерлер кәсіпкерлік нысандарына жапсарлас аумақтарды күл-қоқыстардан, қатты тұрмыстық қалдықтардан тазартты.

Өткен жылы бастау алған аталмыш шара аясында ауданда жыл басынан бері 100 мыңға жуық тұрғын мен 280 техника жұмылдырылған 77 ауқымды сенбілік өткізіліп, тазалық жұмыстары барысында 692 тонна қоқыс тиісті орындарға шығарылған. Сонымен қатар ауданда Жасыл белдеу қалыптастыру, көгалдандыру жұмыстарын жоспарға сай жүргізу мақсатында 7 мың түп түрлі ағаштардың көшеті егіліп, көлік қозғалысына кедергі келтіретін ағаштар бұталды.

Айта кетсек, былтыр аудан тұрғындары жиі баратын демалыс орындары мен скверлерге, парктер мен аллеяларға 23 мың түп туя, сән ағаштары, сирень, шынар, қарағаш, қарағай, каштан мен бадам секілді көшеттер отырғызылған еді. Биыл тағы 30 мың түп көшет егу жоспарлануда.

Арыс қаласы да игі іске ұйысып, жалпықалалық ағаш отырғызу акциясы өтті. Экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған шараға қала әкімі Қайсар Маңқараев пен ардақты қариялар, белсенді жастар, мемлекеттік қызметкерлер, мешіт имамдары мен түрлі мекеме ұжымдары белсене қатысты. Алғашқы көшеттер қала орталығындағы Құрметті азаматтар аллеясында отырғызылды. Мұнда ардагерлер, этно-мәдени орталық өкілдері мен еріктілер бірлесе 50-ден астам қарағай көшетін отырғызса, дайындық жұмыстарын «Жасыл Арыс» КММ ұжымы алдын ала үйлестіріп, жер телімдерін әзірлеп, су көздерін қолжетімді етті.

Игі іс одан әрі «Жеңіс» скверінде жалғасты. Мұнда да жұртшылық жұмыла еңбек етіп, 250 түп жас талды топыраққа қондырды. Әр көшет ерекше ықыласпен отырғызылып, ортақ іске деген жауапкершілік пен ұйымшылдық айқын сезілді. Шара барысында қала әкімі аға буын мен жастардың бірлескен белсенділігіне ризашылығын білдірді.

«Арыс әрқашан бірлігімен, жанашыр халқымен мықты. Бүгін соның тағы бір дәлелі болды. Ұрпақтар сабақтастығы деген – осы. Еккен талдарыңыз жайқалып, ел игілігіне айналсын!» – деді қала басшысы.

Шараның ең ауқымды бөлігі Арыс–Шардара автожолының бойында өтті. Бұл жерде мекеме қызметкерлері, қоғамдық ұйымдар мен белсенді тұрғындардың қатысуымен 3 700 түп қарағаш көшеті отырғызылды. Айта кетейік, егілген ағаштардың барлығы – Арыстағы жергілікті тұқымбақта өсірілген, топырақ пен климат жағдайына толық бейімделген көшеттер.

Акцияға қатысушылардың әрқайсысы бұл жұмысты тек сенбілік деп емес, туған жерге деген құрмет деп қабылдап: «Бұл талдар – болашаққа қалдырған аманатымыз» деген ортақ оймен еңбек етті. Жаппай ағаш отырғызу шарасы қала экологиясын жақсартуға ғана емес, халықты ұйымшылдыққа, туған жерді сүюге және ортақ іске жауапкершілікпен қарауға шақырған ерекше бастама болды.

Одан бөлек, Ордабасы ауданында да «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында кең ауқымды сенбілік шарасы өтті. Тазалық пен қоршаған ортаны қорғау мақсатында қолға алынған іс-шараға аудан бойынша 2954 адам қатысты. Олардың қатарында мемлекеттік мекемелердің қызметкерлері, ардагерлер, жастар, еріктілер және ауыл тұрғындары белсенділік танытты.

Сенбілік барысында аудан аумағында орналасқан бірқатар маңызды нысандар мен инфрақұрылымдар күл-қоқыстан тазартылып, абаттандыру жұмыстары жүргізілді. Атап айтқанда, М-32 республикалық маңызы бар автомобиль жолының бойы, сондай-ақ К-16 және ішкі каналдарының айналасы арам шөптер мен қатты тұрмыстық қалдықтардан толықтай тазартылды. Тазалық жұмыстарына 15 дана арнайы техника жұмылдырылып, нәтижесінде 50 тоннадан астам күл-қоқыс сыртқа шығарылды.

Бұл жолғы сенбілік тек тазалық шараларымен шектелмей, көгалдандыру және ағаш отырғызу жұмыстарымен де ерекшеленді. Биылғы көктем-күз маусымындағы ағаш егу жұмыстары жылдағыдан ерте басталды. Осыған орай, аудан орталығы Темірлан елді мекенінде орналасқан “Шәмші Қалдаяқов” атындағы аллеясында салтанатты түрде ағаш отырғызу рәсімі ұйымдастырылып, 50 түп арша (можжевельник, сосна), көшеттері егілді.

Бұдан бөлек, 10 ауыл округі аумағында 890 түп қара ағаш көшеттері отырғызылды және өзге де жасыл желек түрлерін отырғызуға арналған 14 мың көшет орны алдын ала дайындалды. Жалпы алғанда, аудан бойынша күз мезгілінің соңына дейін 21 150 дана ағаш көшетін отырғызу жоспарланып отыр. Бұл жоспар – аймақтың экологиялық жағдайын жақсартуға, ауаны тазартып, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған маңызды бастамалардың бірі.

Сенбілікке қатысушылардың айтуынша, мұндай шаралар қоғамда экологиялық мәдениетті қалыптастырып, тұрғындарды табиғатқа жанашырлықпен қарауға үндейді. Сенбілікке қатысқан мемлекеттік және бюджеттік мекеме қызметкерлері, жастар мен еріктілер мұндай бастамалардың алдағы уақытта да жалғасын табуын қолдайтындарын жеткізді.

Бүгінгі таңда су ресурстарын қорғау және тиімді пайдалану – мемлекет пен қоғам үшін аса маңызды стратегиялық міндеттердің бірі болып табылады. Климаттың өзгеруі, халық санының артуы, ауыл шаруашылығы мен өндірістің кеңеюі суға деген сұранысты күшейтіп отыр. Осындай жағдайда су ресурстарын басқаруда цифрлық жүйелерді енгізу – уақыт талабы. Су ресурстары және ирригация министрлігі, «Су ресурстары ақпараттық-талдау орталығы» КЕАҚ және «Қазсушар» РМК мамандарынан құралған жұмыс тобы Түркістан облысының Жетісай, Мақтаарал, Шардара, Созақ және Отырар аудандарында жаңа биллинг ақпараттық жүйесін пилоттық режимде енгізуді бастады.

Мамандар шаруалармен, канал басшыларымен және су пайдаланушылар бірлестіктерінің өкілдерімен кездесіп, жаңа жүйенің жұмыс қағидаларын таныстырып жатыр. Сонымен қатар пилоттық аудандарда туындаған техникалық және ұйымдастырушылық мәселелер шешіліп, су есебі мен қызмет көрсету процесін цифрландыруға біртіндеп көшу қамтамасыз етіліп жатыр. Жүйенің негізгі мақсаты – құжат айналымын және фермерлер мен су пайдаланушылардың суаруға су беру жөніндегі өтініштерін толығымен цифрлық форматқа көшіру. Цифрлық платформа сондай-ақ онлайн түрде төлем жүргізуге және көрсетілген қызметтер бойынша орындалған жұмыс актілерін алуға мүмкіндік береді.

Жүйе бірыңғай жер кадастрымен, салық жүйесімен және Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесімен интеграцияланады. Бұл пайдаланушылардың қатысуынсыз барлық қажетті деректерді автоматты түрде алуға жағдай жасайды. Өтініштер электрондық цифрлық қолтаңба арқылы бірнеше минутта ресімделеді, ал электронды келісімшарт су беру кезегін автоматты түрде анықтайды. Төлемдер мобильді қосымшалар немесе интернет-банкинг арқылы жүзеге асырылады. Барлық құжат пен қаржылық операция пайдаланушының жеке кабинетінде қолжетімді болады.

« – Цифрлық биллинг платформасын енгізу су шаруашылығы процестерінің ашықтығы мен тиімділігін арттырады. Жүйе су беру және тұтыну көлемдерін нақты бақылауға, сондай-ақ су ресурстарын тиімді жоспарлау мен басқаруға мүмкіндік береді. Ең алдымен, су ресурстарын қорғауда цифрландырудың маңызына тоқталғым келеді. Цифрлық технологиялар су көздерінің нақты жағдайын онлайн режимде бақылауға мүмкіндік береді. Арнайы датчиктер, автоматтандырылған есептеу құралдары мен спутниктік мониторинг жүйелері арқылы су деңгейі, сапасы және шығыны тұрақты түрде қадағаланады. Бұл су ысырабының алдын алуға және төтенше жағдайларды дер кезінде анықтауға жағдай жасайды.Су үнемдеуде цифрлық жүйелердің тиімділігі жоғары. Ауыл шаруашылығында «ақылды суару» технологияларын енгізу арқылы су нақты қажеттілікке сай беріледі. Бұл егіннің өнімділігін арттырып қана қоймай, судың шамадан тыс пайдаланылуын азайтады. Сонымен қатар, су тұтынуды цифрлық есепке алу жүйесі әрбір тұтынушының пайдаланған су көлемін дәл анықтауға мүмкіндік береді.Сондай-ақ, су ресурстарын қорғауда ашықтық пен бақылау күшейеді. Цифрлық платформалар арқылы су пайдалануға қатысты деректер бір орталықта жинақталып, талданады. Бұл басқару шешімдерін ғылыми негізде қабылдауға, жоспарлауды тиімді жүргізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, су заңнамасының сақталуын бақылау да жеңілдейді. Одан бөлек, цифрлық жүйелер экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Су сапасын бақылау арқылы ластану көздері дер кезінде анықталып, тиісті шаралар қабылданады. Бұл өзен-көлдердің, жер асты суларының сақталуына және экожүйенің тепе-теңдігін қорғауға бағытталған маңызды қадам. Ауыл шаруашылығында су ресурстарын қорғау және тиімді пайдалануды цифрлық жүйе арқылы басқару – саланың тұрақты дамуының негізгі кепілі. Цифрландыру суды үнемдеуге, фермерлердің еңбегін жеңілдетуге және ауыл шаруашылығы өнімінің сапасы мен көлемін арттыруға жол ашады. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыру – баршамыздың ортақ міндетіміз.», — деді Су ресурстары ақпараттық-талдау орталығының басқарма төрағасы Қайратғали Хайрулла.

Ауыл шаруашылығы – су ресурстарына тікелей тәуелді маңызды сала. Егіншілік пен мал шаруашылығының тұрақты дамуы ең алдымен су көздерінің жеткілікті әрі ұтымды пайдаланылуына байланысты. Бүгінгі таңда климаттың өзгеруі, су тапшылығы және табиғи ресурстардың азаюы жағдайында ауыл шаруашылығында су ресурстарын тиімді басқару үшін цифрлық технологияларды енгізу аса өзекті болып отыр. Экологиялық тепе-теңдікті сақтау цифрлық жүйелердің басты артықшылықтарының бірі болып табылады. Су ресурстарын шамадан тыс пайдаланудың алдын алу арқылы топырақтың тұздануы мен жердің тозуы азаяды. Бұл ауыл шаруашылығы жерлерінің ұзақ мерзімді өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.

« – Ауыл шаруашылығы үшін су – басты байлық. Су болса – өнім бар, су болмаса – еңбек зая кетеді. Сондықтан суды ысырап қылмай, орнымен пайдалану – әрқайсымыздың міндетіміз. Қазіргі таңда мемлекет тарапынан су есептеу мен суаруды цифрлық жүйеге көшіру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұл дегеніміз – су каналдарына арнайы есептегіштер орнатылады, қанша су келді, қанша су пайдаланылды – бәрі нақты есепке алынады. Мұның басты пайдасы – су әділ бөлінеді, артық кету, талас-тартыс азаяды. Мұндай жүйе суды бұрынғыдай мөлшерсіз бере салмайды. Топырақтың ылғалын, ауа райын ескеріп, егінге қажет кезінде ғана су береді. Нәтижесінде: су 30–40 пайызға дейін үнемделеді; егін күйіп кетпейді, өнім көбейеді; электр қуаты мен жанармай шығыны азаяды. Сонымен қатар, цифрлық жүйе фермердің өзіне де жеңілдік береді. Телефон арқылы суару уақытын бақылауға, қанша су кеткенін көруге болады. Бұл – уақыт үнемдеу, артық шығыннан құтылу деген сөз. Тағы бір маңызды мәселе – жердің тозуы. Артық суару топырақты тұздандырып, жердің құнарын кетіреді. Ал цифрлық жүйе арқылы су нормамен берілетіндіктен, жер де, су да сақталады. Бұл – болашақта балаларымызға қалатын байлық.» – деп сөзін қорытындылады Қайратғали Хайрулла.

Қорыта айтқанда, цифрлық суару жүйесі – фермерге қарсы емес, керісінше фермердің пайдасы үшін жасалып жатқан жұмыс. Суды үнемдеп, өнімді көбейтіп, еңбектің нәтижесін арттыру – шаруалардың да ортақ мақсаты болып табылады. Сондықтан мамандар жаңа жүйелерге түсіністікпен қарап, бірге жұмыс істеуге шақырды.

Түркістан облысы, Отырар ауданында ауыл тұрғындарының туған жерге деген жанашырлығы мен сүйіспеншілігін айқындайтын игі бастама бастау алды. Көксарай ауылының жастары мен жасы 70-ке келген қарияларына дейін ауылды көркейтуге білек сыбана кіріскен. Елді мекенге кіретін күре жол бойына көшет егіп, қоршау жұмыстары қарқынды жүргізіліп жатыр. Ауылдағы ішкі көшелердің бойын көгалдандыру жұмыстары да назардан тыс қалмаған. Бұл бастама ауылдың экологиялық ахуалын жақсартуға, көріктендіру ісін ілгерілетуге бағытталған тың қадам болып отыр.

Аудан әкімі Қайрат Жолдыбайұлы мен аудандық мәслихат төрағасы Уалихан Ұзақов көпке өнеге болған жұмыстардың барысымен арнайы танысып, ауыл тұрғындарымен бірге көшет екті. Аудан басшысы тұрғындардың белсенділігін жоғары бағалап, олардың туған жерді абаттандыруға қосқан үлесін ерекше атап өтті.

« – Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес ауылдарды көркейту мақсатында елімізде «Таза Қазақстан» экологиялық шарасы басталған болатын. Бүгінде аудан көлемінде тұрақты сенбілік жұмыстары ұйымдастырылып, тұрғындар тазалыққа ден қойып келеді. Көксарай ауылында бастау алған бұл бастама ауыл халқын ортақ мақсатқа жұмылдырып, өзара ынтымақтастыққа, ұйымшылдыққа үндейтін ауқымды шара. Тұрғындардың ауызбіршілігі мен жауапкершілігі басқа елді мекендерге үлгі болуға тиіс. Бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да жүйелі жалғасын табады. Қазіргі таңда қоршаған ортаны қорғау, ауыл шаруашылығын дамыту және елді мекендерді көркейту мәселелері күн тәртібінде тұр. Осы бағыттағы ең тиімді әрі нәтижелі жұмыстардың бірі – көшет егу және жасыл желекті көбейту. Көшет отырғызу – тек табиғатты қорғау ғана емес, болашақ ұрпаққа қолайлы өмір сүру ортасын қалыптастырудың маңызды қадамы.Ең алдымен, көшет егудің экологиялық маңызы зор. Ағаштар ауаны тазартып, көмірқышқыл газын сіңіреді, оттегін бөліп шығарады. Бұл – климаттың өзгеруін бәсеңдетуге, ауаның сапасын жақсартуға тікелей әсер ететін фактор. Сонымен қатар, жасыл желек шаң-тозаңды ұстап, қатты жел мен ыстықтың әсерін азайтады. Ауылдық және қалалық жерлерде егілген көшеттер табиғи тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі. Көшет егу жер мен су ресурстарын қорғауда да маңызды рөл атқарады. Ағаштардың тамыры топырақты бекітіп, эрозияның алдын алады. Бұл әсіресе егіншілік пен мал шаруашылығымен айналысатын аймақтар үшін аса маңызды. Сонымен қатар, жасыл желек жердің ылғалын сақтап, су ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.»  – деді Отырар ауданының әкімі Қайрат Жолдыбайұлы.

Шараға ауыл ақсақалдары, жастар және белсенді азаматтар қатысып, бірлесе атқарылған еңбектің нәтижесінде ауылдың келбетіне жаңа серпін беретінін жеткізді.

« – Көшет егу экология мен экономикаға пайдасын тигізеді. Көшет егудің әлеуметтік маңызы да ерекше. Жасыл желекпен көмкерілген елді мекендер халықтың өмір сүру сапасын арттырады, тұрғындардың денсаулығына оң әсер етеді. Ағаштары көп аумақта адамдардың демалуға, серуендеуге мүмкіндігі артып, қоғамда экологиялық мәдениет қалыптасады. Әсіресе жастар мен оқушыларды көшет егуге тарту – оларды табиғатты аялауға тәрбиелеудің тиімді жолы. Ауыл шаруашылығы саласында көшет егу өнімділікті арттыруға ықпал етеді. Желден қорғайтын орман белдеулері егістік алқаптардың өнімін сақтауға көмектеседі. Ал бау-бақша бағытындағы көшеттер ауыл экономикасын әртараптандырып, нарыққа сапалы өнім ұсынуға мүмкіндік береді. Қорыта айтқанда, көшет егу – табиғатқа жасалған инвестиция. Оның пайдасы бүгін ғана емес, ертең де, келешек ұрпақ үшін де сезіледі. Әрбір егілген көшет – таза ауа, құнарлы жер, тұрақты табыс пен көркейген ауылдың кепілі. Сондықтан көшет егу ісін жүйелі түрде жүргізу – баршамыздың ортақ міндетіміз.» – деді Отырар аудандық мәслихат төрағасы Уалихан Ұзақов.

Ауылдың ажарын арттыруға бағытталған қоғамдық шара аясында 15 шақырым аумақ қоршалып, ауыл тұрғындарының ұйымдасуымен 8000-ға жуық түрлі көшет егілді. Игі бастама алдағы жылдары да жалғасын тауып 2 жыл ішінде егілген көшеттердің санын 100 мыңға жеткізу жоспарланып отыр.

Түркістан қаласында өңірдің жастары экологиялық тәрбие мен табиғатты қорғауды насихаттау мақсатында «EcoAction» челленджін ұйымдастырды. Іс-шара облыстағы аудан-қалалық «Жастар ресурстық орталықтарының» қатысуымен өтті. Бұл бастама Түркістан облысы қоғамдық даму басқармасының қолдауымен, «Жастар ресурстық орталығы» КММ  және түркістандық жастардың ұйымдастыруымен жүзеге асырылып, өңірдегі 17 аудан мен қалаларға жолданды. Челлендж аясында өңір орталығының жастары сенбілік ұйымдастырып, оны аймақтарға әлеуметтік желі арқылы жолдады. Кейін өзге өңірдегі жастар челленджі жалғастырды.

Түркістан облыстық «Жастар ресурстық орталығы» КММ-ның басшысы Ернар Бектаевтың сөзінше, бұл бастама экологиялық мәдениетті нығайтуға, жастар арасындағы ынтымақтастық пен жауапкершілікті арттыруға бағытталған.

«- Табиғатты қорғау мақсатында ұйымдастырылған «EcoAction» челленджі экологиялық мәдениеттің жаңа деңгейге көтерілуіне жол ашып, өңірлік жастар қауымдастығына үлгі болуда. Сондай-ақ, жастардың қоғамдағы маңызды мәселелерге бей-жай қарамайтынын, табиғатқа деген жауапкершілігін және болашаққа деген қамқорлығын көрсетеді. Мұндай игі шаралар өңірде алдағы уақытта да ұйымдастырылады», – деді «Жастар ресурстық орталығы» КММ-ның басшысы Ернар Бектаев

Жастар – ертеңгі елдің тірегі. Сондықтан олардың табиғатқа, қоршаған ортаға, туған жерге деген көзқарасы бүкіл қоғамның болашақ келбетін айқындайды. Соңғы жылдары жастардың сенбіліктерге қатысуы, көшелер мен саябақтарды тазалау, ағаш отырғызу, қоқысты сұрыптау сынды игі бастамаларға белсенді араласуы қуантады. Бұл – олардың жауапкершілігінің артқанын, ой-санасының өзгергенін көрсетеді. Жастардың белсенділігі арқылы ауылдар мен қалаларымыздың келбеті өзгеріп, тұрғындардың экологиялық мәдениеті қалыптасып келеді. Ең бастысы – тазалықты тек акция кезінде ғана емес, күнделікті өмір салтына айналдыру үрдісі байқалады. Тазалық – тек аула емес, сана тазалығы екенін көпшілігі ұғына бастады. Яғни Мемлекет басшысының экологиялық бастамасы тек қоқыс жинау емес, ол – ой тазалығы, мәдениет деңгейі, жауапкершілік сезімі екенін сезіну керек.

« – Қоршаған ортаны таза ұстау – өз еліне, өз туған жеріне деген құрметтің белгісі. Жастардың осы бағыттағы белсенділігі қоғамға серпін беріп, үлкен буын өкілдерін де ойландырып, ортақ іске жұмылдырып отыр. Жастардың тазалықты өмір салтына айналдыруы – еліміздің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қосқан зор үлесі. Бүгінгі саналы қадам – ертеңгі таза, көркейген Қазақстанның кепілі болатыны анық.

Себебі табиғат – адамның тіршілік көзі, өмірдің бастау-бұлағы. Адамның әр тынысы, әрбір күнделікті ісі табиғатпен тығыз байланысты. Сондықтан табиғатқа жанашырлықпен қарап, оны қорғау – әрбір азаматтың ең үлкен жауапкершілігі және адамдық парызы. Бүгінгі таңда қоршаған ортаның ластануы, су мен жер ресурстарының азаюы, ауа сапасының нашарлауы әлемді алаңдатып отырған мәселелердің бірі. Бұл – тек мамандардың немесе тиісті мекемелердің ғана емес, бүкіл қоғамның, әр отбасының, әр адамның ортақ міндеті. Табиғатқа деген жауапкершілік ең алдымен қарапайым әрекеттерден басталады. Бұл дегеніміз қоқысты бей-берекет тастамау және суды, электр энергиясын үнемдеу мен жасыл желекті сақтау және көбейту. Одан бөлек жер мен су көздерін қорғау және жануарлар әлеміне мейіріммен қарау. Осындай шағын ғана істер үлкен экологиялық мәдениетті қалыптастырады.

Тазалық – мәдениеттің белгісі. Тазалық – тек сыртқы ортаның емес, адамның ішкі мәдениетінің көрсеткіші. Табиғатты қорғау арқылы адам өз болашағын қорғап, ұрпағына аманат болатын байлықты сақтайды. Балаға кішкентайынан табиғатты аялауды үйрету – отбасының, мектептің және қоғамның ортақ міндет. Егер бүгін табиғатқа қамқор болсақ, ертеңгі ұрпақ таза ауамен тыныстап, мөлдір судан ішіп, жасыл табиғаттың аясында өсіп-өркендейді. Ал бейқамдық танытып, немқұрайлы қарасақ, оның зардабын келешек кешіреді. Табиғатқа деген жауапкершілік – ұран емес, өмірлік ұстаным болуы тиіс. Әрбір азамат табиғатты қорғауға үлес қосса, еліміз де, жеріміз де, болашағымыз да жарқын болады.» – дейді облыстың жастары.