Түркістан облысында тұрғындардың тұрмыс сапасын арттыруға бағытталған ауқымды инфрақұрылымдық жобалар жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Соның жарқын бір дәлелі – Ордабасы ауданына қарасты Шұбар аумағындағы Жусансай ауылының табиғи газға қосылуы. Осыған орай бүгін ауылда салтанатты іс-шара өтіп, тұрғындар көптен күткен қуанышқа бөленді.

Салтанатты шараға аудан әкімі Азат Оралбаев, облыстық мәслихат депутаты Ғани Райымбеков, аудандық мәслихат төрағасы Бақдәулет Жұмабеков, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Бостан Жәкей, ауыл ақсақалдары мен тұрғындар қатысты.

Іс-шара ашылуында аудан әкімі Азат Оралбаев табиғи газдың ауыл өміріндегі маңызына тоқталды. Көгілдір отын – тұрғындардың тұрмысын жеңілдетіп қана қоймай, экологиялық ахуалды жақсартып, ауылдардың әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін беретінін атап өтті. Мәслихат өкілдері мен ардагерлер кеңесінің төрағасы да ел игілігі жолындағы жұмыстардың маңызын айтып, ауыл жұртшылығын құттықтап жылы лебіздерін білдірді. Ал ауылдың ақсақалдары ақ батасын беріп, игі істің берекелі болуын тіледі.

Соңғы жылдары ауданда табиғи газбен қамту жұмыстары қарқынды жүргізілуде. 2023 жылы Қарақұм, Төрткүл, Ынталы, Спатаев, Қызылжар және Елшібек батыр ауылдары табиғи газға қосылды. 2024 жылы Берген, Батыр ата, Қараспан, Бейсен, Мақташы, Ақжол, Бірлік, Жамбыл, Көкарал, Еңбекші, Бөген және Жеңіс ауылдары көгілдір отынның игілігін көрді. 2025 жылы Төреарық, Көлтоған, Көктөбе, Амангелді, Кемер, Шұбар, Береке, Сарытоғай, Тоқсансай, Сарыарық ауылдарына табиғи газ жеткізілді. Нәтижесінде аудандағы 38 елді мекен табиғи газбен қамтылып, бұл көрсеткіш 2023 жылғы 15 пайыздан бүгінде 67 пайызға жетті.

Ал, халық тығыз орналасқан Шұбарсу елді мекенін табиғи газбен қамту – аудан үшін аса өзекті мәселе болып тұр. Бұл бағытта нақты қадамдар жасалуда. Шұбарсуға газ жеткізуші құбырдың құрылысына 2,2 млрд теңге қаржы бөлінді. Жоба облыстық салалық басқарма арқылы 2 кезеңмен жүзеге асырылуда. 2026 жылдың жылыту маусымына дейін Шұбарсу ауылына газ беріледі деп күтілуде.

Сонымен қатар Аққойлы, Ақпан, Нұра, Ордабасы, Мамыр және Қарабастау ауылдарын газдандыру үшін тиісті салалық басқармаға қаржы бөлуге сұраныс жолданды. Ал Бадам, Дербес, Ақбұлақ, Қалаш және Дихан елді мекендерінің газдандыруға қатысты жобалау-сметалық құжаттамалары әзірленуде.

Тазалық мәдениетін қалыптастыру – экологияны жақсартудың негізі. Қоршаған ортаның тазалығы мен экологиялық ахуалдың жақсаруы ең алдымен қоғамдағы тазалық мәдениетінің деңгейіне тікелей байланысты. Табиғатты қорғау тек заңдар мен мемлекеттік бағдарламалар арқылы ғана емес, әр азаматтың күнделікті іс-әрекеті мен жауапкершілігінен басталады. Осы тұрғыда тазалық мәдениетін қалыптастыру – экологияны жақсартудың ең тиімді жолдарының бірі.

Келес ауданының әкімі Жәнібек Ағыбаевтың тапсырмасы негізінде өткен жылы аудан аумағында санитарлық тазалықты қамтамасыз ету, инфрақұрылымды жаңғырту және елді мекендердің көркін арттыру бағытында ауқымды абаттандыру жұмыстары атқарылған.

Жыл қорытындысы бойынша аудан аумағындағы республикалық және облыстық маңызы бар жолдар, сондай-ақ 512 ішкі көшелер тазаланып, ретке келтірілді. Тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыру мақсатында 37 аялдама сырланып, жаңартылған. Сонымен қатар, 162 шақырым аяқ жол, 27 саябақ пен сквер, 45 спорт және шағын ойын алаңшалары тазаланып, абаттандырылды.

Инженерлік инфрақұрылым бағытында 58 шақырым арық-атыз және 133 шақырым ирригациялық жүйелердің арналары қоқыстан тазартылды. Бұл жұмыстар су өткізу қабілетін арттырып, тұрғындардың тұрмыстық жағдайын жақсартуға ықпал етті. Көгалдандыру жұмыстары да жоспарлы түрде жүзеге асырылған. 2025 жылдың көктемгі және күзгі маусымдарында аудан бойынша 50 600 түп ағаш көшеттері отырғызылып, олардың 85 пайызы көктеп шыққан. Бұл аудан үшін өте жақсы көрсеткіш болып тұр.

Тазалық және абаттандыру іс-шараларына 13 000-нан астам адам және 118 арнайы техника тартылып, нәтижесінде 350 тонна қоқыс шығарылған. Жалпы, тазалық мәдениеті дегеніміз – қоқысты бей-берекет тастамау, тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, су мен энергияны үнемдеу, қоғамдық орындарды таза ұстау және табиғатқа жанашырлықпен қарау. Мұндай дағдылар ерте жастан қалыптасса, қоғамда экологиялық сана орнығып, қоршаған ортаға келетін зиян айтарлықтай азаяды.

Бүгінде елді мекендерде жүргізіліп жатқан абаттандыру және санитарлық тазалық жұмыстары тұрғындардың тазалыққа деген көзқарасын өзгертуге ықпал етуде. Сенбіліктер, «Таза Қазақстан», «Бір тал кессең, он тал ек» сынды экологиялық акциялар халықтың белсенділігін арттырып, ортақ іске жұмылуына жол ашуда. Алайда бір реттік шаралармен шектелмей, тазалықты өмір салтына айналдыру маңызды. Экологияның жақсаруы ең алдымен қоқыс мәселесін дұрыс шешуден басталады. Қалдықтарды сұрыптап жинау, қайта өңдеуге жіберу табиғи ресурстарды үнемдеуге және полигондардағы жүктемені азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, көшелер мен аулалардың таза болуы ауа сапасына, тұрғындардың денсаулығына және жалпы өмір сүру сапасына оң әсер етеді.

Келес ауданында абаттандыру қағидаларын бұзудың алдын алу мақсатында бақылау күшейтіліп, 2025 жылы әкімдіктер мен аудандық полиция бөлімі бірлесіп 702 әкімшілік хаттама толтырып, 14,2 млн теңге айыппұл салған. Сонымен қатар, ауыл және ауылдық округ әкімдіктері тарапынан ӘҚБК-нің 505-бабы бойынша 187 хаттама рәсімделіп, 668 440 теңге айыппұл өндірілді.

Коммуналдық қызметтің материалдық-техникалық базасын нығайту мақсатында 2025 жылы облыстық бюджет есебінен қаржы бөлініп, оның аясында қар күрегіш және жол тазалау қондырғыларымен жабдықталған 9 дана LOVOL тракторы, 9 дана трактор тіркемесі және 3 дана погрузчик сатып алынды. Аталған жұмыстар аудан аумағында тазалықты сақтау, инфрақұрылымды күтіп ұстау және тұрғындар үшін жайлы орта қалыптастыруға бағытталған жүйелі жұмыстың нақты нәтижесі болып табылады.

Тазалық мәдениеті – бұл тек сыртқы тәртіп емес, ішкі мәдениеттің, азаматтық жауапкершіліктің көрсеткіші. Әрбір тұрғын өз ауласын, көшесін, қаласын таза ұстауға үлес қосса, экологиялық жағдай жақсарып, болашақ ұрпаққа таза әрі жайлы орта қалдырады.

Түркістан облысы әкімі аппаратының апталық мәжілісінде өңірді ағын сумен қамтамасыз ету мен су ресурстарын қорғау және су үнемдеу технологияларын енгізу бағытында атқарылып жатқан жұмыстар қаралды. Мәжіліске облыс әкімі Нұралхан Көшеров төрағалық етіп, жауапты басқармалар мен аудан, қала әкімдеріне нақты тапсырмалар жүктеді.

– Вегетациялық маусым басталғанға дейін тиісті жұмыстарды ұйымдастырып, су қоймаларға су көлемін толық жинауды, арық-атыздар мен каналдарды тазалау, дренаждарды жөндеу жұмыстарын уақтылы аяқтауды тапсырамын. Аудан, қала әкімдіктерімен бірлесіп, бекітілген егіс құрылымы бойынша шаруалармен ағын су бөлу келісім-шарттарға тұруды тапсырамын. Су үнемдеу технологияларын енгізу жұмыстарын жандандыру керек, – деді Нұралхан Көшеров.

Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Файзулла Байдуллаевтың айтуынша, Облыста суармалы жердің жалпы көлемі – 575 мың гектар. 2025 жылға облысқа 4,6 млн м³ ағын су лимиті бекітілген. Алайда су көлемінің аз келу болжамына байланысты биылға лимит 3,8 млн м³ болып қайта қаралды. Өткен жылы нақты алынған су көлемі 3,5 млн текше метрді құрап, бекітілген лимиттің 76 пайызы орындалды.

Облыстың жылдық су пайдалану лимитінің 63 пайызы көрші мемлекеттердің аумағынан келетін трансшекаралық өзендерге тиесілі. Жаһандық жылынудың әсерінен трансшекаралық өзендерден келетін су көлемі жыл сайын азайып келеді. Өткен жылы бекітілген 3,2 млрд м³ лимиттің 2,8 млрд текше метрі немесе 88 пайызы ғана нақты босатылған. Қазіргі таңда облыстағы 42 су қоймасының жалпы сыйымдылығы 8,8 млрд текше метрді құрайды. Су қоймаларындағы су көлемі – 4,0 млрд м³ немесе 47 пайыз деңгейінде. Атап айтқанда, Шардара су қоймасына 3,3 млрд м³, Көксарай су реттегішіне 567 млн м³, Бөген су қоймасына 169 млн м³ су жиналған.

Су тапшылығының алдын алу мақсатында жаңа су қоймаларын салу жұмыстары жүргізілуде. Бәйдібек ауданында «Бәйдібек ата» су қоймасының құрылысы 75 пайызға аяқталып, нысанды осы жыл соңына дейін пайдалануға беру жоспарланып отыр. Нәтижесінде келер жылғы вегетациялық маусымда 9,7 мың гектар жаңа суармалы жер айналымға енгізіледі. Сонымен қатар Төлеби ауданындағы «Қарақуыс» су қоймасының құрылысы биыл аяқталып, 350 гектар жер сумен қамтамасыз етіледі.

Алдағы жылдары Ордабасы және Сауран аудандарында «Боралдай» және «Иқан су» су қоймаларын салу көзделген. Бұл жобалар толық іске асқан жағдайда Бөген су қоймасына қосымша 120 млн м³ ағын су жеткізіліп, Түркістан қаласы аумағындағы су мәселесін шешуге мүмкіндік туады. Биыл Ислам даму банкінің қаржысы есебінен су шаруашылығы инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстары басталады. Бірінші кезеңде «Қазсушар» арқылы 63,2 млрд теңгеге 11 жоба, «Тұран су» кәсіпорны арқылы 73,6 млрд теңгеге 14 жоба іске асырылады. Нәтижесінде 296 шақырым канал бетонмен қапталып, 63 мың гектардан астам суармалы жердің сумен қамтамасыз етілуі жақсарады.

Су ресурстарын тиімді пайдалану мақсатында 2030 жылға дейін су үнемдеу технологияларын енгізу жоспары бекітілген. Жыл сайын 50 мың гектарға су үнемдеу технологияларын енгізу арқылы 2030 жылға қарай 622,8 млн м³ су үнемдеуге қол жеткізу көзделіп отыр. Биыл Мақтаарал, Шардара және Жетісай аудандарында 24 мың гектар алқапқа су үнемдеу технологияларын енгізу жоспарлануда. Қазіргі таңда 10,6 мың гектар жерге су үнемдеу технологиясын енгізу бойынша тауар өндірушілерден ұсыныстар түскен.

Қазіргі таңда рекреациялық аймақтарда демалыс нысандарын көбейту, экотуризмді дамыту мақсатында инфрақұрылым жүргізіліп, жол салынуы қажеттігі күн тәртібіндегі мәселелер қатарында. Бұл бағыттағы жұмыстар жалғасын табуда.

« – Төлеби ауданы — экотуризмді дамытуға зор әлеуеті бар өңір. Табиғи ресурстар, өсіп келе жатқан туристік көрсеткіштер, инфрақұрылымды жақсарту жұмыстары мен әлеуметтік-экономикалық пайда бұл бағыттың болашағы жарқын екендігін көрсетеді. Аудандағы экотуризм экожүйені сақтай отырып, жергілікті қоғам үшін табыс пен даму мүмкіндігін арттыра алады.  Бұл аймақ экологиялық туризмді дамытуға аса қолайлы ғана емес, Қазақстандағы экотуризм орталықтарының біріне айналу мүмкіндігі жоғары аумақ ретінде бағалануда. Соңғы жылдары ауданда табиғатты қорғау мен туризмді үйлестіре отырып дамыту бағытында нақты жұмыстар атқарылып келеді. Соңғы жылдары Төлеби ауданына келетін туристер саны тұрақты түрде өсіп келеді. Әсіресе, таулы және экологиялық бағыттағы демалысқа қызығушылық жоғары. Ауданда туризм саласынан түсетін табыс аймақ экономикасына оң ықпал етіп, жаңа жұмыс орындарының ашылуына мүмкіндік беруде.» – дейді, Төлеби ауданының әкімі Еркеғали Әлімқұлов.

Соңғы жылдар аралығында Төлеби ауданына шамамен 50 мыңға жуық турист келіп, оларға 662,4 млн теңгеге қызмет көрсетілгені белгілі. Бұл көрсеткіш туризм саласының экономикаға белсенді әсер етіп жатқанын көрсетеді.  Облыс әкімдігінің деректері бойынша туризм саласында инвестициялар да артып келеді: демалыс орындары мен туристік инфрақұрылымдар саны ұлғайып, ауданға келушілер саны өсуде. Өңірдегі таулы, қыратты алқаптар, өзен-көлдер мен тау бөктеріндегі иірімді жолдар, түрлі биіктікте орналасқан табиғи ландшафттар аудандағы табиғатты зерттеуге, серуендеуге және фотосессияларға таптырмас орындар қатарында. Бұл табиғи ресурстар экологиялық экскурсиялар мен жаяу серуен маршрутарын ұйымдастыруға өте қолайлы.

Қазіргі таңда экотуризмді дамыту үшін Төлеби ауданының әкімдігі мен туризм ұйымдары бірқатар маңызды қадамдар жасап жатыр. Атап айтар болсақ, жергілікті билік пен «Kazakh Tourism» ұлттық компаниясы ауылдық қауымдастықтарға негізделген экотуризмді дамыту бойынша бірқатар жобаларды жүзеге асырмақ. Жоспарланған жобада табиғи парк аумақтарында туристік бағыттар мен рекреациялық аймақтарды кеңейту, жол салу және инфрақұрылымды жақсарту сынды бағыттар көрсетілген. Одан бөлек ауданның басқа да ауылдық жерлерінде жолдардың жөнделуі, орналастыру орындарының санының артуы сияқты жұмыстар жүзеге асырылуда. Бұл шаралар келушілерді тартуға және қызмет көрсету деңгейін жақсартуға бағытталған. Мысалы, 2025 жылға дейінгі жоспарда туризм саласында құны 4,5 млрд теңге болатын 10 жоба іске қосылып, туристер санын 55 000-ға жеткізу көзделген. Бұл экономикалық көрсеткіштің одан әрі өсуіне мүмкіндік береді.

«-Экотуризм – тек саяхат емес, табиғатты сақтау мәдениетін қалыптастыратын, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауға үйрететін маңызды бағыт. Төлеби ауданы аумағында орналасқан «Сайрам–Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, таулы аймақтар, таза өзен-көлдер, ерекше флора мен фауна – экотуризмнің негізгі базасы болып табылады. Ұлттық парктің бір бөлігі рекреациялық және туристік мақсатта пайдалануға берілген. Туристер үшін арнайы соқпақтар, демалыс алаңдары, табиғатты бақылауға арналған алаңшалар жұмыс істейді. Бұл табиғатты бүлдірмей тамашалауға жағдай жасайды. Төлеби ауданының табиғи келбеті – оның ең үлкен артықшылығы. Мұнда тау шатқалдары мен жасыл алқаптар, мөлдір бұлақтар мен өзендер, сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарлар әлемі орналасқан. Бұл ресурстар тек туристерді тартумен шектелмей, ғылыми-зерттеу жұмыстары мен экологиялық білім беруге де зор мүмкіндік береді. Экотуристік бағыттарда табиғатты тану экскурсиялары, жаяу серуендеу, тау туризмі, фото-туризм, балалар мен жастарға арналған экологиялық білім беру жобаларын дамытуға болады.» – дейді, Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің өкілдері.

Экотуризмді дамыту тек табиғи ресурспен шектелмейді, оған қолайлы жағдай жасау да маңызды. Осы мақсатта ауданда туристік бағыттарды белгілеу және қауіпсіздік жүйесін жетілдіру, демалыс орындарын, қонақ үйлерді, эко-лагерьлерді көбейту мен жолдарды жақсарту, бағыттаушы ақпараттық тақталар орнату, сонымен қатар экологиялық талаптарды күшейту және табиғатты қорғауды тиімді ұйымдастыру жұмыстары жүргізілуде. Сонымен бірге, жергілікті тұрғындарды туризм саласына тарту, ауыл шаруашылығымен қатар сервистік қызмет түрлерін дамытуға жағдай жасалуда. Бұл ауылдардың да экономикасына қосымша табыс көзі болып саналады.

Қорыта айтқанда, Түркістан облысы экотуризмді дамытуда айтарлықтай әлеуетке ие. Табиғи байлықтар мен қорық аймақтары, өсіп отырған туристік көрсеткіштер және өңірлік билік тарапынан қолдау экотуризмнің дами түсуіне мүмкіндік береді. Ал, Төлеби ауданы экотуризмді дамытуға барлық табиғи, географиялық және әлеуметтік мүмкіндігі бар өңір. Табиғатты сақтай отырып, туризмді дамыту – аймақтың болашағына салынған инвестиция. Экотуризмнің дамуы өңір экономикасын нығайтып қана қоймай, табиғи байлықты қорғауға, жас ұрпаққа экологиялық жауапкершілік қалыптастыруға зор үлес қосады.

Бүгін «Жастарды қолдау» жөніндегі кеңестің кезекті отырысы өтті. Жиынды «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалы атқарушы хатшысының орынбасары Қалыйма Жантөреева ашып, жастардың қоғам өміріндегі белсенді рөлін атап өтті. Сонымен қатар, тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру мәселесінің өзектілігіне ерекше тоқталды.

Кеңес отырысын «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалы жанындағы «Жастар рухы» жастар қанатының төрағасы, кеңес төрағасының орынбасары Еркебұлан Мадиярұлы жүргізді. Күн тәртібінде Түркістан облысы бойынша сайлауалды бағдарламасын іске асыру жөніндегі Жол картасы аясында Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасына қатысты индикаторлардың орындалу барысы қаралды. Сондай-ақ, «Жастарды қолдау» жөніндегі кеңестің келесі жылға арналған жылдық жоспарын бекіту мәселесі талқыланды.

Жиында Түркістан облысының Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы басшысы орынбасарының міндетін атқарушы Айдынбек Махашов баяндама жасап, Жол картасында басқармаға бекітілген 7 тармақтың орындалу барысы туралы ақпарат берді. Ол Түркістан қаласының айналасындағы жасыл белдеуді дамыту, көгалдандыру аумағын 5 400 гектарға дейін ұлғайту бағытында атқарылып жатқан жұмыстарды атап өтті.

Сонымен қатар, 2021–2025 жылдар аралығында облыстың мемлекеттік орман қоры жерлерінде 110 мың гектар аумаққа 170 миллион көшет отырғызу бойынша кешенді жоспар бекітілгені айтылды. Бұл жоспар Түркістан облысы бойынша 2023–2027 жылдарға арналған сайлауалды бағдарламасын орындау жөніндегі Жол картасымен үйлестіріліп, кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді.

Жиын барысында экологиялық мәдениетті нығайту бағытындағы жұмыстар да кеңінен талқыланды. 2024–2029 жылдарға арналған «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамыту тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі облыстық жоспар қабылданып, жүйелі түрде орындалып жатқаны айтылды. Осы тұста қоршаған ортаны қорғау, экологиялық білім беру, түрлі экологиялық акциялар мен іс-шаралар ұйымдастырылуда. Білім басқармасының бастамасымен «Табиғатты аяла» атты жас өлкетанушылар, экологтар мен табиғат зерттеушілерінің форумы өткізіліп, еріктілердің қатысуымен бірқатар экологиялық акциялар ұйымдастырылған.

Бүгінгі таңда экология мәселесі тек мамандардың ғана емес, әрбір адамның өміріне тікелей қатысты тақырыпқа айналды. Ауа ластануы, судың азаюы, табиғаттың тозуы – мұның бәрі біздің денсаулығымызға, өмір сапамызға және болашақ ұрпақтың тағдырына әсер етеді. Сондықтан экологиялық мәдениетті дамыту – заман талабы. Экологиялық мәдениет – бұл адамның табиғатқа жауапкершілікпен қарауы, қоршаған ортаны қорғауға саналы түрде үлес қосуы. Яғни қоқысты тастамау, суды үнемдеу, жасыл алаңды қорғау, ағаш отырғызу,табиғатқа зиян келтірмеу сияқты қарапайым әрекеттерден басталады.

« – Неліктен экологиялық мәдениет маңызды? Біріншіден – денсаулық үшін. Таза ауа, таза су, жасыл табиғат – адамның ең басты қажеттілігі. Егер табиғат ластанса, адамдарда тыныс жолы аурулары, аллергия, түрлі созылмалы дерттер көбейеді. Ал экологиялық мәдениеті жоғары қоғамда мұндай проблемалар азаяды. Сонымен қатар болашақ ұрпақ үшін маңызды.  Бүгін біз табиғатты қалай сақтасақ, ертең балаларымыз соны көреді. Табиғатты аялау – болашаққа қалдырған ең үлкен аманат. Табиғаты таза өңірге турист көп келеді, ауыл шаруашылығы дамиды, өмір сүру сапасы артады. Экологиясы нашар жерлерде керісінше шығын көбейеді. Қоршаған ортаға ұқыпты қарау – азаматтық жауапкершіліктің белгісі. Экологиялық мәдениетті қоғам – тәртіпті, саналы, өркениетті қоғам. Экологиялық мәдениет – тек табиғатты қорғау емес, ол адамның өзіне, өз денсаулығына, өз еліне деген құрметі. Табиғат – біздің ортақ байлығымыз, ортақ үйіміз. Сондықтан әрбіріміз табиғатқа жанашыр болсақ, таза әрі жайлы өмір сүруге мүмкіндік жасаймыз. Экологиялық мәдениетті дамыту – бүгінгі күннің ғана емес, келешектің де кепілі.» – деді Қалыйма Жантөреқызы.

Ал, Айдынбек Үсенұлының айтуынша, облыс аумағында «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында жоспарланған 7 263 тазалық іс-шарасы толық жүзеге асырылған. Жыл басынан бері бұл іс-шараларға 1 миллионнан астам тұрғын қатысып, 6 998 арнайы техника жұмылдырылған. Нәтижесінде көшелерде, қоғамдық орындарда, аулалар мен саябақтарда ауқымды тазалау жұмыстары жүргізіліп, тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыруға оң әсерін тигізуде.

Кеңес мүшелері баяндамашыға бірқатар сауалдар қойып, ұсыныстарын білдірді. Атап айтқанда, «Таза Қазақстан» акциясы аясындағы тазалық жұмыстарының форматын жетілдіру, бұл бастаманы тек аумақты тазалау емес, экологиялық сананы қалыптастыруға бағытталған тұрақты дағдыға айналдыру қажеттігі айтылды. Сонымен қатар, экологиялық бағыттағы жұмыстардың уақтылы әрі сапалы орындалуы ескертіліп, алдағы кезеңге арналған нақты ұсыныстар енгізілді.

Кеңес отырысында көтерілген мәселелер мен ұсыныстар «AMANAT» партиясының Түркістан облыстық филиалының тұрақты бақылауында болады. Жол картасында көзделген міндеттердің сапалы әрі уақтылы орындалуы, сондай-ақ экологиялық мәдениетті қоғамның күнделікті өміріне енгізу бағытындағы жұмыстар партия тарапынан жүйелі түрде қадағаланып, алдағы уақытта да нақты нәтижелерге қол жеткізуге басымдық берілмек.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның өндіріс жөніндегі бас директоры Қуаныш Омарбековпен кездесті. Басқосуда мекеме тарапынан келісімшарттың тармақтарында көрсетілген ағаш отырғызу және оларды күтіп-баптау, орман қорына өткізу жұмыстарының орындалу барысы қаралды.

Қазіргі таңда Түркістан облысы әкімдігімен «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ-на қарасты «Қаратау», «KAZATOMPROM-SaUran» және «Оңтүстік Тау-Химиялық Компания» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктеріне уран өндіру мақсатында жалпы көлемі 4097,25 гектар жер уақытша пайдалануға берілген. Бұл еліміздің стратегиялық маңызы бар уран өнеркәсібін дамытуға, өндірістік әлеуетті арттыруға және өңір экономикасының өсіміне ықпал етеді.

Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Орман кодексіне сәйкес Түркістан қаласы маңында «Жасыл белдеу құру» жобасы жүзеге асырылып жатыр. Аталған жоба аясында 8194,5 гектар аумақта ағаш отырғызу бойынша келісімшарт жасалып, табиғатты қорғау, экологиялық тепе-теңдікті сақтау және қала айналасында қолайлы экожүйе қалыптастыру бағытындағы жұмыстар басталды. Бұл шаралар бір жағынан өндірістік дамуды қамтамасыз етсе, екінші жағынан өңірдің экологиялық қауіпсіздігін күшейтіп, жасыл аймақты кеңейтуге мүмкіндік береді. Кездесуде отырғызылған ағаштарды қабылдап алу және оларды орман қорына өткізуді тездетіп аяқтау қажеттілігі айтылды. ҚР қолданыстағы заңнама мен келісімшарт талаптарына сәйкес мекеме бұл міндеттемелерді 3 жыл ішінде орындауы тиіс. Дегенмен аталған жұмыстардың тиісті деңгейде орындалуы үшін қосымша қаржыландыру мен уақыт қажет екені де атап өтілді.

Жалпы жасыл белдеу – қала мен елді мекендердің айналасына отырғызылатын орман-екпелер мен жасыл аймақтардың кешені. Ол тек көріктендіру үшін ғана емес, экологиялық, әлеуметтік және экономикалық тұрғыдан аса маңызды стратегиялық жоба болып табылады. Оның экологиялық маңызы айрықша. Себебі, ауа сапасын жақсартады және ағаштар көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегін бөледі, зиянды газдар мен шаң-тозаңды ұстап, қоршаған ортаны тазартады. Климатты жұмсартуға ықпал етеді. Жаздағы аптап ыстықты төмендетіп, қыста суық желді әлсіретеді. Шөлейттену мен эрозияның алдын алады. Құм көшкінін тоқтатып, топырақтың тозуына жол бермейді. Биоалуантүрлілікті сақтайды. Құс, жануар және өсімдік түрлерінің қорғалуына қолайлы орта қалыптастырады.

Қоғамдық-әлеуметтік маңызына тоқталар болсақ, таза ауа, экологиялық таза орта тұрғындардың өмір сапасын арттырады. Демалыс пен спортқа жағдай жасайды. Серуен, спорт, балалар мен жастардың бос уақытын тиімді өткізуіне мүмкіндік береді. Қала мәдениеті мен келбетін жақсартады. Туристік тартымдылық күшейіп, өңір имиджі биіктейді. Экономикалық даму бағытында инвестициялық тартымдылықты арттырады. Жасыл әрі қолайлы экологиялық орта бизнесті, туризмді дамытуға ықпал етеді.Табиғи апаттардың шығынын азайтады. Жасыл белдеу құру – тек ағаш отырғызу емес, бұл табиғатты қорғау, халық денсаулығын жақсарту, экологиялық қауіпсіздікті күшейту және болашақ ұрпақ үшін жайлы өмір сүру кеңістігін қалыптастыруға бағытталған маңызды мемлекеттік және қоғамдық іс. Сондай-ақ тұрғындар үшін демалыс орнына айналып, Түркістанның көркін ашады.Түркістан өңірінде бір жағынан маңызды өндіріс дамып жатыр, екінші жағынан табиғатты қорғау және жасыл аймақты көбейту қатар жүргізілуде. Бұл – өңірдің болашағы үшін жасалып жатқан маңызды қадамдар.

Тараптар алдағы уақытта отырғызылған ағаштарды орман қорына өткізу және жасыл белдеуді ұлғайту бағытында жұмыстарды жандандыру жөнінде де келіссөз жүргізді. Бұл мәселе Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтың тұрақты бақылауда болады.

Жуырда Мемлекет басшысының ауыл әкімдерімен өткен кездесуіне қатысып, тәжірибе алмасып қайтқан Алатау ауылдық округінің әкімі Ділдабаев Айсұлтан Ділдәбаев ауылдың болашақ дамуы жайында нақты  жоспарларымен бөлісті. Ол алдағы уақытта да ауқымды жобаларды жүзеге асырып, ауыл экономикасын әртараптандыру, инвестиция тарту және салық түсімін арттыру бағытында жүйелі жұмыс жүргізілетінін атап өтті. Әкімнің айтуынша, бұл бастамалар жаңа жұмыс орындарының ашылуына, инфрақұрылымның дамуына және тұрғындардың әл-ауқатының артуына тікелей ықпал етпек.

« – Президенттің ауыл әкімдерімен кездесуі – ауыл дамуының жаңа кезеңіне жол ашқан маңызды қадам болды. Бүгінде ауыл – елдің тірегі, экономиканың негізі, ұлттық болмыстың алтын діңгегі. Сондықтан ауылды дамыту, ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын жақсарту – мемлекет саясатының басым бағыты болып отыр. Осы орайда Мемлекет басшысының ауыл әкімдерімен арнайы кездесу өткізіп, олардың ұсыныс-пікірін тыңдауы – елдің ауылдық аймақтарға деген ерекше назарын көрсететін маңызды әрі тарихи қадам деп айтуға негіз бар. Кездесу – тәжірибе алмасудың тиімді алаңы. Президенттің ауыл әкімдерімен жүздесуі жай ғана формалды жиын емес, тәжірибе алмасудың, нақты проблемаларды ашық айту мен шешу жолдарын бірге іздеудің алаңы болды. Әр өңірдің жағдайы әртүрлі, ауылдардың мүмкіндігі мен қиындықтары да сан алуан. Сол себепті жергілікті басшылардың ұсынысын тікелей Мемлекет басшысының алдында айтуы – басқару жүйесінің ашықтығын, халыққа жақындығын көрсетеді. Ауыл мәселелері – мемлекеттік деңгейдегі міндет. Кездесу барысында көтерілген негізгі мәселелер қатарында ауыл инфрақұрылымын жаңғырту, ауыз су, жол, жарық, газ мәселесін түбегейлі шешу, ауыл шаруашылығын қолдау және субсидиялау, инвестиция тарту мен шағын кәсіпкерлікті дамыту, жұмыс орындарын көбейту, жастарды ауылда қалдыру мен әлеуметтік нысандарды көбейту, сонымен қатар білім мен медицина сапасын арттыру туралы да айтылды. Бұл бағыттардың барлығы ауылдың болашағы үшін аса маңызды. Президент осы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыру, нақты нәтижеге қол жеткізу қажеттігін айрықша атап өтті. Ауыл әкімдерінің беделі мен жауапкершілігі жылдан-жылға артып келеді. Президенттің олармен жеке кездесу өткізуі – ауыл әкімдеріне үлкен сенім мен міндет жүктейді. Енді әрбір әкім халықпен етене жақын жұмыс істеуге және тұрғындардың мәселесін дер кезінде шешуге, жаңа жобаларды іске асыруға, ауылды көркейтуге нақты үлес қосуға тиіс. Бұл – ауыл басшыларына берілген мүмкіндіктің де, артылған жауапкершіліктің де көрінісі. Президенттің ауылға ерекше көңіл бөлуі – стратегиялық қадам. Өйткені ауылда еңбек бар, өндіріс бар, туризм бар, табиғи ресурс бар. Ең бастысы – ауылда бірлік бар, елдік бар. Сол әлеуетті дұрыс пайдалану – жергілікті басшылардың, тұрғындардың және мемлекеттің ортақ міндеті.» – дейді Алатау ауыл округінің әкімі Айсұлтан Ділдәбаев.

Расында, Президенттің ауыл әкімдерімен кездесуі – ауыл мәселесін биік деңгейде талқылап, нақты шешімдер қабылдауға жол ашқан маңызды оқиға болды. Бұл кездесу ауыл өмірін жақсартуға, жергілікті басқаруды күшейтуге, халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған үлкен қадам деп айтуға болады. Ендігі міндет – сөзден іске көшу, көтерілген мәселелерді нақты нәтижемен дәлелдеу.

Бұл бағытта ауылдың жас әкімі инвестициялық жобаларды іске асыруға ниетті. Сонымен қатар алдағы уақытта дәл осы Алатау ауыл округінде Түркістан облысына кеңінен танымал «Береке» корпорациясы тәтті су өндіретін зауыт ашуды жоспарлап отыр. Жоба толық қолдау тапқан жағдайда, ауыл тұрғындарының басым бөлігі тұрақты жұмыспен қамтылып, округтің әлеуметтік-экономикалық әлеуеті одан әрі нығая түспек.

Төлеби ауданына қарасты Алатау ауыл округі бүгінде туризм саласында қарқынды дамып, өңірдегі ең белсенді әрі әлеуеті жоғары ауылдардың біріне айналып отыр. Ауыл аумағында қазіргі таңда 200-ден астам демалыс орны жұмыс істейді.

Ежелден тұрғындардың негізгі күнкөріс көзі мал шаруашылығы мен егіншілік болса, бүгінде туризм ауыл экономикасының маңызды әрі табысты саласына айналды. Еңбекқор ауыл халқының арқасында Алатау округі қысы-жазы демалушылар үзілмейтін, сұранысы жоғары туристік аймаққа айналып отыр. Ірі кәсіпкерлерге тиесілі жекеменшік демалыс орындарының Төлеби ауданына тіркелуі нәтижесінде  Алатау округінің бюджетіне  түсетін салық көлемі де жыл сайын артып келеді.Бұл туралы Алатау ауыл округінің жас әрі іскер әкімі Айсұлтан Ділдәбаев мәлімдеді.

« – Төлеби ауданының Алатау ауылдық округі бүгінде туризм саласы қарқынды дамып келе жатқан аймақтардың бірі саналады. Ауылдық округ аумағында екі жүзге жуық демалыс орындары мен туристік нысандар жұмыс істейді.Өзіндік табиғатымен ерекшеленген аймақтарымызда экологиялық туризмнің де аяқ алысы жаман емес. Бұл орындар өңір экономикасының дамуына, туристер ағымының артуына және инфрақұрылымның жақсаруына айтарлықтай үлес қосуда. Ең қуантатыны – аталған демалыс орындарында жергілікті тұрғындардың көпшілігі еңбек етеді. Бұл өз кезегінде ауыл азаматтарының тұрақты табыс табуына, жұмыспен қамтылуына және әлеуметтік тұрмысының жақсаруына үлкен мүмкіндік беріп отыр.Туризм саласының дамуы жаңа жұмыс орындарының ашылуына, қызмет көрсету сапасының артуына, ауыл экономикасының жандануына, өңірдің танымалдығының артуына ықпал етуде.» – дейді Алатау ауыл округінің әкімі Айсұлтан Ділдәбаев.

Алатау ауылдық округіндегі жобалар мен жаңа бастамалар – «жергілікті тұрғын – жергілікті экономикаға үлес қосушы күш» қағидатын нақты дәлелдеп отырған жарқын мысал.  Бүгінде округте 9 241 тұрғын, 1 554 тұрғын үй бар. Елді мекенде инфрақұрылымдық жобалар кезең-кезеңімен жүзеге асуда. Ауыл аумағында өндірістік зауыт жұмыс істеп тұр, ауыл тұрғындарының басым бөлігі осы кәсіпорында тұрақты еңбекпен қамтылған.

« – Ауылдағы өндіріс ошағы – тұрақты жұмыстың кепілі. Ауыл аумағында қазіргі таңда өндірістік зауыт тұрақты түрде жұмыс істеп тұр. Бұл кәсіпорын өңір экономикасының дамуына серпін беріп қана қоймай, жергілікті халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға айтарлықтай үлес қосуда. Ең бастысы – ауыл тұрғындарының басым бөлігі осы зауытта тұрақты жұмыспен қамтылған. Көптеген отбасының табыс көзі осы өндіріс ошағына байланысты, ал тұрақты жұмыс – тұрақты тұрмыс деген сөз. Бұл ауылдағы жұмыссыздық деңгейін төмендетіп, елді мекеннің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығына оң әсер етіп отыр. Өндірістің дамуы халықтың әл-ауқатының көтерілуіне және жастардың ауылдан көшпей, осында еңбек етуіне, жергілікті инфрақұрылымның жандануына мүмкіндік беруде.» – дейді ауыл әкімі.

Биыл округте ауыз су жүйесі толықтай тартылып, бірқатар көшелерде жол жөндеу жұмыстары жүргізілді. Сонымен қатар ауылдың тазалығына жауапты арнайы техникалар бар, көшелердің көркі мен тазалығына ерекше көңіл бөлінуде. Атап айтқанда, Бекзат Саттарханов, Ақтоғай және Шалқар көшелеріне асфальт төселді. Бұған дейін бұл көшелерде қиыршық тас қана төселіп, тұрғындар үшін айтарлықтай қолайсыздық туғызған еді. Қазіргі таңда жолдардың сапасы жақсарып, ауыл тұрғындары мен қонақтарға қолайлы жағдай жасалды.

« – Инфрақұрылым жаңарып, ауыл келбеті жақсаруда. Биыл ауылдық округте тұрғындардың өмір сапасын арттыру бағытында ауқымды жұмыстар атқарылды. Ауыз су жүйесі толықтай тартылып, халықты сапалы және үздіксіз ауыз сумен қамту мәселесі шешімін тапты. Сонымен қатар, бірқатар көшелерде жол жөндеу жұмыстары жүргізіліп, автомобиль қатынасы жақсарып, ауылішілік инфрақұрылым жаңа деңгейге көтерілді. Тазалық – тәртіп пен мәдениеттің көрсеткіші. Осы бағытта округте арнайы тазалық техникалары мен қызмет көрсететін мекемелер жұмыс істейді. Көшелердің көркіне, тазалығына, көгалдандыру мен абаттандыру ісіне ерекше көңіл бөлініп, ауылдың сыртқы бейнесі айтарлықтай жақсарды. Бұл жұмыстардың барлығы – халықтың игілігі үшін жасалып жатқан жүйелі саясаттың жемісі. Алдағы уақытта да ауылды көркейту, тұрғындарға қолайлы жағдай жасау бағытында жұмыстар жалғасын таба береді.» – деген Айсұлтан Ділдәбаев Алатау ауыл округінде жүйелі әрі нәтижелі жұмыстар тұрақты түрде жүзеге асырылатынын атап өтті.